III SA/Kr 871/08
WyrokWSA w Krakowie2009-03-19
Skład orzekający: Bożenna Blitek, Krystyna Kutzner, Janusz Kasprzycki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ pomocy społecznej, przyznając zasiłek okresowy osobie spełniającej kryterium dochodowe i będącej bezrobotną, ma obowiązek przyznać świadczenie w wyższej kwocie niż minimalna, jeśli wnioskodawca wykazuje postawę roszczeniową i nie podejmuje działań zmierzających do przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej?Ratio decidendi
Organ pomocy społecznej nie ma obowiązku przyznania zasiłku okresowego w wyższej kwocie niż minimalna, jeśli wnioskodawca wykazuje postawę roszczeniową, nie podejmuje wystarczających starań w celu przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej i nie współpracuje z pracownikiem socjalnym. Przyznanie zasiłku w wyższej kwocie niż minimalna mieści się w granicach uznania administracyjnego, które powinno być oparte na zasadach subsydiarności i uwzględniać możliwości finansowe ośrodka pomocy społecznej.Stan faktyczny
Skarżąca J. B. wniosła o przyznanie zasiłku okresowego, który został jej przyznany przez Prezydenta Miasta w kwocie minimalnej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżąca kwestionowała wysokość przyznanego świadczenia, zarzucając organom naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych. W uzasadnieniu decyzji organów wskazano na postawę skarżącej, która odmawiała podjęcia prac poniżej kwalifikacji, nie wykazywała wystarczającej aktywności w poszukiwaniu zatrudnienia i nie współpracowała z pracownikiem socjalnym. Skarżąca utrzymywała się ze środków pomocy społecznej od kilku lat.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia WSA Bożenna Blitek spr. Sędziowie : NSA Krystyna Kutzner AWSA Janusz Kasprzycki Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 marca 2009 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 7 lipca 2008 r. Nr : [...] w przedmiocie zasiłku okresowego I.skargę oddala II . przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz radcy prawnego A. L. – Kancelaria Prawnicza ,, A ‘’ w K. ul. [...] koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w kwocie 240 zł ( słownie : dwieście czterdzieści złotych ) , podwyższone o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności .
Decyzją z dnia [...] 2008r. nr [...] Prezydent Miasta przyznał J. B. - na jej wniosek złożony w dniu 25 kwietnia 2008 roku - zasiłek okresowy w kwocie 238,50 zł miesięcznie na okres od 1 maja 2008r. dos 31 sierpnia 2008r. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż na podstawie wywiadu środowiskowego i zebranej dokumentacji ustalono, że J. B. jest osobą bezrobotną, nie uzyskuje żadnych dochodów i prowadzi samodzielne, jednoosobowe gospodarstwo domowe. Organ wyjaśnił, iż wysokość tego świadczenia ustala się w oparciu o art. 38 ust. 2 pkt. oraz art. 38 ust. 3 pkt. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004r. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.) w przypadku osoby samotnie gospodarującej do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej (zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy 477 zł), a dochodem tej osoby, z tym że kwota ta nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie ani niższa niż 50% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby, co w przypadku wnioskującej wynosi kwotę 238,50 zł. Nadto w uzasadnieniu podano, iż organ rozważał możliwość przyznania zasiłku okresowego w wysokości większej niż minimalna, jednak nie było to możliwe z uwagi na fakt, że w okresie od 01.01.2008r. do 30.04.2008r. J. B. otrzymała z Ośrodka Pomocy Społecznej pomoc finansowa w łącznej kwocie 2.828,36 zł, tj. średnio miesięcznie kwotę 707,09 zł, a wyniku wniosku złożonego w dniu 25 kwietnia 2008 roku przyznano ponadto kwotę 100 zł na zakup energii elektrycznej do licznika przedpłatowego oraz zasiłek celowy na wywóz nieczystości płynnych w kwocie 145 zł, a nadto z uwagi na postawę wnioskującej, która nie czyni dostatecznych starań w celu przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej. Organ I instancji zaznaczył, że podczas przeprowadzania wywiadu środowiskowego w dniu [...] kwietnia 2008 roku J. B. odmówiła zapoznania się z ofertami pracy przedstawionymi przez pracownika socjalnego twierdząc, że nie będzie ich czytać gdyż jest nauczycielem dyplomowanym. Oświadczyła też, że nie zgłosi się do Klubu Integracji Społecznej i nie podejmie prac społecznie użytecznych, gdyż nie satysfakcjonuje ją kwota 240 zł, jaką mogłaby uzyskać za 10 godzin tygodniowo wykonywania prac społecznie użytecznych. Nadto podniosła, że jest zainteresowana pracą w oświacie i w Wydziale Edukacji Urzędu Miasta i oczekiwane wynagrodzenie to uposażenie nauczyciela dyplomowanego, tj. 2.856 zł plus dodatek stażowy 20% przy 20 godzinnym tygodniu pracy. Organ podkreślił, że z uwagi na wyższe wykształcenie wnioskującej, 20 letni staż pracy i brak problemów zdrowotnych – J. B. jest w stanie samodzielnie poszukiwać pracy także poza szkolnictwem, tym bardziej, że od kilku lat pozostaje bez żadnych własnych źródeł dochodów. Zaznaczono, że postawa wnioskującej – brak współdziałania z pracownikami socjalnym, brak własnej aktywności w poszukiwaniu źródeł dochodu i stawianie wysokich wymagań odnośnie wynagrodzenia za pracę - jest niezgodna z generalną zasadą przyznawania świadczeń z pomocy społecznej wyrażoną w art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej.
Od powyższej decyzji J. B. wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego domagając się jej uchylenia i zarzucając naruszenie art. 5 kpa w zw. z art. 11 kpa i art. 107 § 3 kpa poprzez nieprawidłowe uzasadnienie decyzji. Nadto odwołująca się podała, że składa "wniosek o uznanie uprawnień wynikających z art. 38 i art. 39 w zw. z art. 8.1 Ustawy o pomocy społecznej". Na uzasadnienie podniosła, że "w kontekście pojawiających się w sposób ciągły wolnych etatów" zgodnych z jej kwalifikacjami " i niepodawaniu ich wbrew przepisom o zwalczaniu bezrobocia do publicznej wiadomości" – teza uzasadnienie, jakoby odwołująca się zobowiązana była do poszukiwania (i podjęcia) pracy niezgodnej z jej kwalifikacjami godzi w jej godność osobistą.
Decyzją z dnia 7 lipca 2008r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 2, art. 3, art. 4, art. 8, art. 11 i art. 38 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008r. Nr 115, poz. 728) oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2008r. nr [...]. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wyjaśnił, iż zgodnie z art. 38 ustawy o pomocy społecznej zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny. Z ustawowej regulacji jednakże wynika, iż sam fakt spełnienia przez stronę przesłanek uprawniających do przyznania zasiłku okresowego będzie skutkował wydaniem w tym zakresie przez właściwe organy decyzji pozytywnej, jednakże z możliwością ograniczenia wysokości przedmiotowego zasiłku jedynie do kwoty minimalnej wskazanej przez ustawodawcę w art. 38 ust. 3 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Z uwagi na fakt spełnienia przez wnioskodawczynię w omawianej sytuacji przesłanek uprawniających do otrzymania zasiłku okresowego, w szczególności zaś nie przekroczenia kryterium dochodowego, oraz występowania bezrobocia organ I instancji przyznał zasiłek okresowy w wysokości 238,50 zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że z zebranej dokumentacji wynika, że organ I instancji prawidłowo obliczył minimalną wysokość zasiłku okresowego dla wnioskodawczyni. Nadto organ II instancji stwierdził, iż w razie spełnienia wszystkich ustawowych przesłanek organ ma obowiązek przyznać zasiłek w części minimalnej, natomiast w przyznanie go w wysokości wyższej niż minimalna ustawodawca pozostawił ocenie organu I instancji, który winien kierować się zasadami określonymi w art. 2 ust. 1, art. 3 oraz art. 4 ustawy o pomocy społecznej. Organ ten podkreślił, że Ośrodek Pomocy Społecznej od dłuższego czasu podejmuje liczne działania celem umożliwienia odwołującej się przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej, bądź przez przyznawanie pomocy finansowej, bądź poprzez próby aktywizacji zawodowej. Jednakże J. B. z żadnej innej pomocy, poza pomocą finansową, nie korzysta. Od daty ostatniego wywiadu środowiskowego ([...] marca 2008 roku) odwołująca złożyła tylko dwie oferty pracy – na stanowisko Dyrektora w Wydziale Edukacji UM oraz na stanowisko psychologa w zakładzie wychowawczym, przy czym ta ostatnia nie została udokumentowana. W uzasadnieniu decyzji zwrócono także uwagę na to, że wyznacznikami ustalania wysokości zasiłków (w tym okresowego) są z jednej strony - sytuacja materialna wnioskodawcy i cel, na który zasiłek jest przyznany, a z drugiej strony - zgodnie z art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej - możliwości finansowe ośrodków pomocy społecznej. Organ podniósł, że za odmową przyznania odwołującej się zasiłku okresowego w rozmiarze większym przemawia także interes społeczny, albowiem do ośrodków pomocy społecznej wpływa coraz większa ilość wniosków i ośrodki, mając ograniczone możliwości finansowe, muszą zaspokajać coraz większą liczbę osób potrzebujących.
Z powyższą decyzją nie zgodziła się J. B. wnosząc skargę i podtrzymując swoje stanowisko zawarte w odwołaniu. Skarżąca podniosła, że OPS nie przyznając jej od 2004 roku przysługujących jej świadczeń doprowadził do wyłączenia jej mediów i rozmrożenia instalacji wodnych, kanalizacyjnych i centralnego ogrzewania, a nadto nie zatrudnił jej pomimo tego, że przejmował placówki oświatowe i rozbudowywał własne ośrodki. Skarżąca stwierdziła, że przyznane i "przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zasiłki celowe na zakup energii elektrycznej i wywóz nieczystości płynnych z posesji strony to żadna uprzejmość, ani pomoc, a ustawowe zobowiązanie OPS-u.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosło o oddalenie skargi.
Na rozprawie w dniu 19 marca 2008r. skarżąca podała, że pracami społecznie użytecznymi było zbieranie śmieci, gdyż widziała grupę osób wykonujących taką pracę, a nadto zaproponowana jej praca biurowa to miała być pomoc "do jakiejś pomocy osobie w biurze". Wyjaśniła, że przynoszone jej przez pracownika społecznego oferty pracy pochodzą z internetu, zgłasza się na nie dużo osób i nie są one zgodne z jej kwalifikacjami. Przyznała, że Z OPS otrzymuje średnio 700 złotych miesięcznie z różnych tytułów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania.
Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarga J. B. nie zasługuje na uwzględnienie.
Zasady przyznawania świadczeń z pomocy społecznej reguluje ustawa z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008r. Nr 115, poz. 728). Zgodnie z jej art. 2 ust. 1:
"Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości."
Z treści powyższego wynika, iż pomoc społeczna ma za zadanie wspierać osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia ich niezbędnych potrzeb i umożliwienia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka, ale jednocześnie wynika, iż osoby te czy rodziny mają obowiązek same, we własnym zakresie, czynić wysiłki w celu przezwyciężenia powstałych trudności życiowych. Wysiłki te powinny być tym większe, im większe są uprawnienia, zasoby i możliwości tych osób czy rodzin. Nie sposób nie zauważyć, że J. B. mając wyższe wykształcenie i będąc osobą sprawną, ma o wiele większe możliwości przezwyciężenia trudnej sytuacji, niż inny wnioskujący o przyznanie pomocy społecznej będący w trudnej sytuacji z powodu ograniczeń umysłowych, przewlekłej i uciążliwej choroby, starości, bezdomności czy niepełnosprawności poważnie ograniczającej funkcje życiowe. Także wykazana przez samą skarżącą zarówno w odwołaniu, jak i skardze roszczeniowa postawa skarżącej - powoduje powstanie wątpliwości, czy skarżąca jest uprawniona do korzystania z finansowej pomocy społecznej, a mając na względzie kilkuletni okres utrzymywania się przez skarżącą ze środków pomocy społecznej, czy powinna być objęta dalszą, tak rozległą pomocą społeczną. Wskazane wyżej wątpliwości, co do uprawnienia do dalszego korzystania z pomocy społecznej są uzasadnione tym bardziej, że skarżąca oczekuje od organów pomocy społecznej działań przekraczających ich ustawowy zakres. Oczekuje bowiem wskazania jej etatu psychologa lub wskazania stanowiska kierowniczego podobnego, jaki zajmowała w przeszłości. Świadczą o tym jednoznacznie zachowania skarżącej, nie wykazującej zainteresowania pracą poniżej posiadanych kwalifikacji. Opisane w uzasadnieniach decyzji obu instancji i znajdujące potwierdzenie w zebranym materiale dowodowych zachowanie skarżącej może świadczyć nawet o braku pozytywnej przesłanki do przyznania pomocy społecznej wyrażonej w art. 4 omawianej ustawy, tj. o braku "współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej" będącego ustawowym obowiązkiem skarżącej, a nawet o wyczerpaniu negatywnej przesłanki przyznania takiej pomocy wynikającej z art. 11 ust. 2 ustawy: "Brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej (...), nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub wykonywania prac społecznie użytecznych, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (...), mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej." W tej sytuacji nie można uznać za bezsporne spełnianie przez skarżącą wszystkich kryteriów uprawniających do otrzymania świadczenia z pomocy społecznej i to pomimo faktu, że J. B. jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku i bez własnych dochodów.
Zasady przyznania zasiłku okresowego konkretyzuje art. 38 ust. 1 - 5 omawianej ustawy:
"Art. 38. 1. Zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego:
1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej;
2) rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny.
2. Zasiłek okresowy ustala się:
1) w przypadku osoby samotnie gospodarującej - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie;
2) w przypadku rodziny - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny.
3. Kwota zasiłku okresowego ustalona zgodnie z ust. 2 nie może być niższa niż 50 % różnicy między:
1) kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby;
2) kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny.
4. Kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 20 zł miesięcznie.
5. Okres, na jaki jest przyznawany zasiłek okresowy, ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy."
W niniejszej sprawie organ pomocy społecznej przyznał J. B. zasiłek okresowy w wysokości minimalnej, tym samym uznając jej uprawnienie do pomocy społecznej, a w szczególności do tego rodzaju zasiłku. Kwestią sporną miedzy stronami – jak wynika to z pism skarżącej - pozostaje wysokość przyznanego świadczenia, w szczególności zaś określenie jego wysokości w kwocie minimalnej, podczas gdy ustawa przewiduje możliwość przyznania świadczenia w wysokości wyższej niż minimalna.
Należy – zdaniem Sądu – zwrócić uwagę na ugruntowany w orzecznictwie pogląd, iż rozstrzygając w sprawie pomocy społecznej, w tym w sprawie zasiłku okresowego - organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnia potrzeby osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej (m. in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 czerwca 2007r., sygn. akt I OSK 1464/06 - opubl. LEX nr 299415). Z tego stanowiska wynika, iż osoby ubiegające się o jakiekolwiek świadczenia z pomocy społecznej muszą liczyć się z tym, że nie tylko otrzymają świadczenie w niższej wysokości od tego, o które wnioskowały, ale że mogą w ogóle nie otrzymać wnioskowanego świadczenia.
Wykazana wyżej postawa skarżącej, jej niechęć do podjęcia pracy nawet poniżej posiadanych kwalifikacjami w celu uzyskania jakichkolwiek dochodów – zdaniem Sądu – poddaje w wątpliwość (co wskazano już wyżej) uprawnienia skarżącej do przyznania pomocy społecznej, w tym do przyznania zasiłku okresowego. Już samo to przesądza – zdaniem Sądu – o braku podstawy do uwzględnienia żądań skarżącej w zakresie wyższej wysokości tego zasiłku. Sąd podkreśla, iż art. 2 ustawy będący jedną z podstawowych zasad uznania uprawnień do świadczeń z pomocy społecznej jednoznacznie kładzie nacisk na wykorzystywania przez osoby ubiegające się o taką pomoc własnych uprawnień, zasobów i możliwości. Możliwości, o których mowa w tym przepisie nie ograniczają się do możliwości finansowych, dochodowych, ale także należy mieć na względzie możliwości intelektualne tych osób. Organy obu instancji, co należy podkreślić, nie zakwestionowały prawa skarżącej do zasiłku okresowego, nie mniej Sąd zwraca uwagę, że świadczenia z pomocy społecznej mają charakter jedynie przejściowy i nie mogą być traktowane jako źródło dochodu, a głównym założeniem pomocy jest wykształcenie u osób z niej korzystających odpowiednich podstaw do samodzielnego przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, wykształcenie własnej aktywności w zaspokajaniu swych potrzeb. Ujawniona postawa ze strony skarżącej jest sprzeczna z podstawowymi zasadami obowiązującymi na gruncie ustawy o pomocy społecznej m. in. z zasadą subsydiarności. Powyższa zasada stanowi, iż dopiero te zadania, którym nie może podołać jednostka samodzielnie, mogą być podejmowane przez państwo. W pierwszej kolejności wymagana jest zatem samodzielność jednostki, jej aktywność, kreatywność i odpowiedzialność za własny los. Natomiast zadaniem organów pomocy społecznej jest przede wszystkim skuteczne wpływanie na osoby korzystające z pomocy, tak by starały się pokonywać życiowe trudności we własnym zakresie, a pomoc społeczną traktowały jedynie jako przejściowe źródło wsparcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie podziela stanowisko orzecznictwa administracyjnego w omawianym zakresie. W szczególności zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16.10.2007r., sygn. akt I OSK 58/07 (opubl. LEX nr 376839): "Określenie przez przepis art. 38 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) maksymalnej i minimalnej wysokości zasiłku okresowego oznacza, iż organ, przyznający zasiłek, o ile stwierdzi, że osoba ubiegająca się spełnia kryterium wskazane w ust. 1 art. 38, działa w granicach uznania administracyjnego. Skoro ustawa o pomocy społecznej dopuszcza możliwość przyznania zasiłku okresowego w wysokości między określonymi przepisami maksimum i minimum, to orzekając w sprawie zasiłku organy pomocy społecznej obowiązane są kierować się ogólnymi zasadami przyznawania tej pomocy"; w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11.07.2007r., sygn. akt I OSK 1557/06 (opubl. LEX nr 372669): "Skoro ustawa o pomocy społecznej dopuszcza możliwość przyznania zasiłku okresowego w wysokości między określonymi przepisami maksimum i minimum, to orzekając w sprawie zasiłku, organy pomocy społecznej obowiązane są kierować się ogólnymi zasadami przyznawania tej pomocy"; w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 02.08.2006r., sygn. akt I SA/Wa 1018/06 (opub. LEX nr 273707): "Zasiłek okresowy, którego materialnoprawną podstawę stanowi przepis art. 38 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) jest świadczeniem przyznawanym w ramach tzw. uznania administracyjnego, w szczególności w zakresie ustalenia jego wysokości oraz okresu pobierania. Okoliczność ta powoduje, że ustalając wysokość udzielonej w tym trybie pomocy organ kieruje się ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 2 ust. 3 i ust. 4 cytowanej ustawy, to znaczy dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Z brzmienia przepisu art. 38 wynika, że zasiłek ten jest przyznawany w szczególności osobom przewlekle chorym, niepełnosprawnym, bezrobotnym, których dochody nie przekraczają ustalonego kryterium. W innych niż wymienione w tym przepisie okolicznościach samo przyznanie takiego świadczenia leży także w ramach tzw. uznania administracyjnego"; czy też w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14.07.2006r., sygn. akt I SA/Wa 603/06 (opub. LEX nr 271583): "Rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania zasiłku okresowego cechuje względna uznaniowość, ograniczona ustawową wysokością najwyższego i najniższego zasiłku. O tym więc, czy zasiłek ten będzie przyznany w rozmiarze wyższym bądź niższym decyduje organ biorąc pod uwagę sytuację rodzinną i zdrowotną uprawnionego oraz członków jego rodziny, postawę świadczeniobiorcy, jego obiektywne możliwości wyjścia z kryzysu, oraz elementy subiektywne - chęć i aktywność w rozwiązaniu swej trudnej sytuacji życiowej."
Z powyższego wynika, że charakter uznaniowy świadczenia w wysokości wyższej od minimalnej oznacza, iż organ właściwy w sprawie przyznawania prawa do zasiłku okresowego ma możliwość wyboru treści rozstrzygnięcia. Decyzja w tym zakresie jest jednak uzależniona od okoliczności sprawy i posiadanych środków, pozostających w dyspozycji danego Ośrodka Pomocy Społecznej. Owa uznaniowość nie oznacza całkowitej swobody organu orzekającego, albowiem podejmując decyzję organ kieruje się przede wszystkim treścią 3 ust. 1 ustawy, stosownie do którego pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Ze sformułowań powyższego przepisu jednoznacznie wynika, iż świadczenia z pomocy społecznej stanowią jedynie wsparcie i pomoc w wyjściu z trudnej sytuacji, nie mogą zaś stanowić stałego źródła dochodu czy też formy utrzymania. Skoro bowiem pomoc społeczna jedynie "wspiera osoby i rodziny", to nie jest zobligowana do zaspokajania wszystkich potrzeb osób zwracających się o pomoc i w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Z kolei art. 3 ust. 3 i ust. 4 ustawy o pomocy społecznej daje wskazówki, co do zasad udzielania pomocy osobom potrzebującym stanowiąc, że rodzaj, forma i rozmiar świadczenia z pomocy powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, przy czym potrzeby osób korzystających z pomocy powinny być uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.
Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdza, ze zaskarżone decyzje organów obu instancji zostały wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i w graniach uznania administracyjnego, jakie pozostawia organom ustawa o pomocy społecznej w kwestii wysokości zasiłku okresowego, a przeto skargi nie uwzględnił i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł - jak w pkt I wyroku.
W oparciu o treść art. 250 p.p.s.a. oraz na podstawie Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 z późn. zm.) przyznano pełnomocnikowi strony skarżącej zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu – jak w pkt II wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło