I SA/Łd 1015/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia WSA Bożena Kasprzak Sędziowie: Sędzia WSA Joanna Tarno (spr.) Sędzia WSA Paweł Kowalski Protokolant: St. sekretarz sądowy Dominika Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi J. J. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr UNP: [...] Znak: [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania podatkowego oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy własne postanowienie z [...], odmawiające J. J. zawieszenia postępowania podatkowego w sprawie orzeczenia odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki z o.o. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami egzekucyjnymi w podatku od towarów i usług za I kwartał 2012 r. oraz w podatku dochodowym od osób fizycznych za kwiecień 2012 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że pismem z dnia 25 kwietnia 2016 r. J. J. wystąpił do Dyrektora Izby Skarbowej w Ł., wnosząc o: zawieszenie postępowania podatkowego w sprawie jego odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki z o.o. A z tytułu podatku od towarów i usług za I kwartał 2012 r. oraz z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za kwiecień 2012 r. Do wniosku załączono pozew z dnia 2 maja 2016 r. wniesiony przez J.J. do Sądu Okręgowego w Ł. X Wydziału Gospodarczego w przedmiocie ustalenia, że przed dniem 29 maja 2012 r. spółka A nie była niewypłacalna w rozumieniu art. 11 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. 2003 Nr 60 poz. 535, w brzmieniu obowiązującym przed dniem 29 maja 2012 r.; dalej: "P.u.n."). W uzasadnieniu wniosku o zawieszenie postępowania J. J. wskazał, że w analizowanym stanie faktycznym ustalenie czy istniały przesłanki do ogłoszenia upadłości spółki A stanowi kluczową przesłankę przypisania odpowiedzialności członkowi zarządu na mocy art. 116 § 1 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.; dalej: "O.p."). Wobec powyższego organ podatkowy zobowiązany jest na podstawie art. 201 § 1 pkt 2 O.p. zawiesić postępowanie podatkowe do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez Sąd. Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. odmówił zawieszenia postępowania podatkowego. Utrzymując w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. w postanowieniu z [...] wskazał, że instytucja zawieszenia postępowania została uregulowana w rozdziale 14 działu IV O.p. Zgodnie z art. 201 § 1 pkt 2 wskazanej ustawy organ podatkowy zobowiązany jest do zawieszenia postępowania, gdy rozstrzygnięcie sprawy jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Organ odwoławczy zauważył, że w orzecznictwie, jak i w doktrynie ugruntował się pogląd, że nie mamy do czynienia z zagadnieniem wstępnym w przypadku, gdy jest możliwe rozstrzygnięcie sprawy merytorycznie. Powołując się na regulacje prawne dotyczące instytucji zawieszenia postępowania oraz biorąc pod uwagę stanowisko sądów, organ nie zgodził się z twierdzeniem, że w postępowaniu odwoławczym prowadzonym w sprawie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności J. J., członka zarządu spółki z o.o. A, zaistniały przesłanki zobowiązujące organ podatkowy do zawieszenia postępowania. W sprawie nie zaistniała obligatoryjna podstawa do zawieszenia postępowania w myśl art. 201 § 1 pkt 2 O.p., bowiem nie mamy do czynienia z zagadnieniem wstępnym. Organ podkreślił, że zgodnie z przepisami w zakresie odpowiedzialności osób trzecich, badanie przesłanki niewypłacalności spółki z o.o. następuje w trakcie toczącego się postępowania, jest jego częścią, a nie zagadnieniem wstępnym. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. stwierdził, że w sprawie został zgromadzony materiał dowodowy (w tym bilanse spółki za 2009 r. i 2010 r., jej zaległości), który pozwolił ocenić przesłankę niewypłacalności spółki. Organ odwoławczy dodał, że na podstawie art. 116 O.p. w zw. z art. 11 P.u.n., ocena niewypłacalności podmiotu jest obowiązkiem organu podatkowego. Ponadto, żaden przepis regulujący postępowanie w zakresie orzeczenia odpowiedzialności osoby trzeciej nie nakłada na organy podatkowe obowiązku pozyskania z sądu opinii i wyjaśnień w przedmiocie ustalenia czasu niewypłacalności spółki kapitałowej, tym bardziej w sytuacji, gdy z materiału dowodowego sprawy to wynika. Jednocześnie żadna norma prawna nie zobowiązuje organu prowadzącego postępowanie w zakresie odpowiedzialności osób trzecich do uzyskania opinii biegłego na temat sytuacji finansowej podmiotu gospodarczego przed wydaniem orzeczenia w sprawie. Skoro w niniejszej sprawie organ dysponował wszelkimi niezbędnymi informacjami na temat sytuacji finansowej spółki (bilans, rachunek zysków i strat), to w takiej sytuacji do prawidłowego zastosowania prawa materialnego nie była niezbędna fachowa wiedza jaką posiadać może tylko biegły. Argumentacja wskazana w postanowieniu oddalającym wniosek dowodowy, że materiał zgromadzony w toku postępowania pozwala ocenić kondycję finansową spółki oraz przesłanki zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości bez potrzeby powołania biegłego, była wystarczająca i stanowiła prawidłowe wyjaśnienie przyczyn oddalenia wniosku. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, J. J. wystąpił ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, zarzucając organowi naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej: - art. 201 § 1 pkt 2 poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że nie zachodzą przesłanki do zawieszenia postępowania podatkowego w analizowanym stanie faktycznym, - art. 227 § 2 w związku z art. 239 poprzez błędną wykładnię i nieustosunkowanie się do zarzutów strony, - art. 1 poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że organ podatkowy może rozważyć kwestie zarezerwowane dla P.u.n. - art. 122 i 187 poprzez błędną wykładnię i nierozpatrzenie wszystkich okoliczności sprawy, - art. 121 § 1 poprzez nieprowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Na podstawie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U. z 2016 r., poz. 1066) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły prawa, i to przynajmniej w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 201 § 1 pkt 2 O.p. organ podatkowy zawiesza postępowanie gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Z zagadnieniem wstępnym mamy do czynienia, gdy łącznie ziszczą się cztery przesłanki, a mianowicie: 1/ wyłoni się ono w toku postępowania, 2/ jego rozstrzygnięcie należy do innego organu lub sądu, 3/ rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, zatem zagadnienie wstępne musi poprzedzać rozpatrzenie sprawy, 4/ istnieje zależność między rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego, a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji i związek ten musi mieć charakter bezpośredni (por. wyroki NSA z dnia 22 grudnia 2011 r., sygn. akt II FSK 1891/11 i z dnia 14 czerwca 2011 r., sygn. akt II GSK 627/10). Związek pomiędzy sprawą rozpatrywaną w postępowaniu podatkowym a kwestią będącą przedmiotem postępowania, które możemy nazwać prejudycjalnym, powinien polegać na tym, że rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego w postępowaniu prejudycjalnym, stanowi obligatoryjną podstawę załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Rozstrzygnięcie tego zagadnienia musi być istotne z punktu widzenia realizacji celu postępowania podatkowego, tj. załatwienia sprawy oraz powinno mieć bezpośredni wpływ na wynik tego postępowania. Jeżeli "zagadnienie wstępne" wykazuje jedynie pośredni związek z rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji, to nie ma ono charakteru zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 O.p. Mogą się z nim wiązać określone skutki procesowe, ale powstanie takiego "zagadnienia" nie rodzi obowiązku zawieszenia postępowania (por. wyrok NSA z dnia 16 kwietnia 2010 r., I FSK 536/09). Należy zgodzić się z Dyrektorem Izby Skarbowej, że przepisy P.u.n. wyraźnie wskazują, iż upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny (art. 10), zaś niewypłacalność występuje w chwili niewykonywania wymagalnych zobowiązań pieniężnych (art. 11 ust. 1), bądź gdy zobowiązania dłużnika będącego osobą prawną przekroczą wartość jego majątku (art. 11 ust. 2). Dla określenia tych momentów nie ma potrzeby powoływania biegłego. Dla ustalenia sytuacji finansowej spółki niezbędne jest tylko posiadanie jej dokumentów finansowych, w tym informacji o stanie należności i zobowiązań. Skoro w niniejszej sprawie organ dysponował wszelkimi niezbędnymi informacjami na temat sytuacji finansowej spółki A (bilans, rachunek zysków i strat), to w takiej sytuacji do prawidłowego zastosowania prawa materialnego nie była niezbędna fachowa wiedza jaką może posiadać tylko biegły. W sprawie dotyczącej orzeczenia odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki z o.o. podstawę prawną stanowi art. 116 O.p., jednakże W praktyce i orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że ocena, czy zgłoszenie upadłości tej spółki nastąpiło we "właściwym czasie", powinna być dokonywana w świetle przepisów dotyczących postępowania upadłościowego i układowego, które do końca 2015 r. regulowane były przepisami P.u.n. Podobny pogląd został zawarty w uchwale NSA z 10 sierpnia 2009 r. II FPS 3/09, do której odwołał się organ w odpowiedzi na skargę. W tej sytuacji za niezasadny należy ocenić zarzut dotyczący naruszenia art. 1 O.p. poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że organ podatkowy może rozważyć kwestie zarezerwowane dla P.u.n. Niezasadne są również pozostałe zarzuty dotyczące przepisów O.p. (art. 121, 122, 187, 227 § 2 w zw. z art. 239), które w istocie dotyczą tej samej kwestii – tj. zastosowania i wykładni przepisów P.u.n. Reasumując, należy stwierdzić, że w sprawie nie zaistniała przesłanka z art. 201 § 1 pkt 2 O.p. zobowiązująca organ podatkowy do zawieszenia postępowania. Nie doszło więc do naruszenia tego przepisu. Z powyższych względów Sąd uznał, że zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) orzekł jak w sentencji. k.ż.