I SA/Łd 1047/16

Dnia 29 grudnia 2016 roku Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I Małgorzata Kowalska po rozpoznaniu w dniu 29 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. D. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku Nr [...] UNP [...] w przedmiocie: określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za luty 2013 roku p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu M. D. prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W dniu 28 października 2016 roku M. D. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi ze skarga na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z [...] roku określającą skarżącemu wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za luty 2013 roku. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 1.500 zł podatnik wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym na urzędowym formularzu PPF oświadczeniu o stanie rodzinnym majątku i dochodach wskazał, ż w 2015 roku zakończył prowadzenie swojej działalności gospodarczej w zakresie handlu stalą, która faktycznie była zawieszona w okresie ostatnich dwóch lat. Do września br. skarżący otrzymywał zasiłek chorobowy obecnie nie uzyskuje żadnych dochodów. Cały ciężar utrzymania rodziny spoczywa na jego żonie. Małżonkowie mają dwoje uczących się dzieci. Źródłem utrzymania rodziny jest działalność gospodarcza żony wnioskodawcy oraz jej wynagrodzenie za pracę w łącznej wysokości ok. 23.600 zł miesięcznie. Skarżący wskazał, że posiada z żoną rozdzielność majątkową. Jego żona pozostaje właścicielką samochodu osobowego o wartości 15.000 zł, dwóch wózków widłowych o łącznej wartości 35 .000 zł. Oraz maszyn ciągarskich z wyposażeniem o wartości 100.000 zł. Wnioskodawca podkreślił, że utrzymanie domu i media pochłania miesięcznie ok. 1.500 zł, 1.450 zł wynosi zajęcie komornicze, 5000 zł wynosi spłata zobowiązań wobec wierzyciela, 11.000 zł miesięcznie stanowią raty spłacanych przez rodzinę kredytów wraz z odsetkami. Wnioskodawca podkreślił, że sa to kwoty orientacyjne ponieważ wydatki te ponosi żona, a on w związku z rozdzielnością majątkową i brakiem wspólnego zamieszkiwania nie ma dostępu do danych szczegółowych dotyczących dochodów żony. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Wniosek nie jest zasadny. Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016r., poz. 718 ze zm.) dalej "p.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sadowych (punkt 4 formularza wniosku), czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od oceny referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej. W złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wskazał, że wspólnie z zona oraz dwojgiem dzieci prowadzi gospodarstwo domowe, które ze względu na likwidację prowadzonej przez wnioskodawcę działalności gospodarczej pozostaje na wyłącznym utrzymaniu jego żony. Źródłem utrzymania rodziny jest działalność gospodarcza żony wnioskodawcy oraz jej wynagrodzenie za pracę w łącznej wysokości ok. 23.600 zł miesięcznie. Skarżący wskazał, że posiada z żoną rozdzielność majątkową. Jego żona pozostaje właścicielką samochodu osobowego o wartości 15.000 zł, dwóch wózków widłowych o łącznej wartości 35 .000 zł. oraz maszyn ciągarskich z wyposażeniem o wartości 100.000 zł. Wnioskodawca podkreślił, że utrzymanie domu i media pochłania miesięcznie ok. 1.500 zł, 1.450 zł wynosi zajęcie komornicze, 5000 zł wynosi spłata zobowiązań wobec wierzyciela, 11.000 zł miesięcznie stanowią raty spłacanych przez rodzinę kredytów wraz z odsetkami. Uwzględniając powyższe oraz wysokość wpisu sądowego od skargi, który wynosi 1.500 zł, stosownie do treści art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należało uznać, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, oraz ewentualnych dalszych kosztów procesu, których wysokość będzie już niższa. Rodzina wnioskodawcy posiada stałe źródło dochodów w postaci dochodów z działalności gospodarczej i wynagrodzenia za pracę żony wnioskodawcy, które w zestawieniu z wykazanymi wydatkami koniecznego utrzymania pozwala w ocenie referendarza sądowego na uiszczenie kwoty wpisu od skargi. Wielkość obrotów z prowadzonej działalności gospodarczej przeczy twierdzeniom strony o braku jakichkolwiek środków z których mogłyby zostać pokryte należności sądowe. Dla oceny przedmiotowego wniosku nie bez znaczenia pozostaje także fakt, że rodzina skarżącego reguluje swoje zobowiązania prywatnoprawne z tytułu kredytów, których comiesięczna rata wynosi 11.000 zł, a przyznania prawa pomocy nie może uzasadniać chęć zaspokojenia w pierwszej kolejności innych zobowiązań, preferencyjnie traktowanych przez stronę. W formularzu PPF pkt. 6 i 10 skarżący wskazał, że z żoną pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym i o na jej barkach spoczywa ciężar utrzymania rodziny jednak z uwagi na pozostawanie w ustroju rozdzielności majątkowej małżeńskiej oraz jego zamieszkiwanie u rodziców nie ma on dostępu do szczegółowych danych dotyczących dochodów żony oraz wielkości ponoszonych przez nią wydatków związanych z utrzymaniem rodziny oraz ponoszeniem jej zobowiązań prywatnoprawnych. Powyższe oświadczenie w związku z jego wewnętrzną sprzecznością ocenić należy jako niewiarygodne. W tym miejscu podkreślić należy, że okoliczność pozostawania przez wnioskodawcę w rozdzielności majątkowej z żoną nie ma znaczenia dla oceny jego możliwości płatniczych. Pozostawanie skarżącego w związku małżeńskim wiąże się bowiem z wzajemną pomocą i obowiązkiem alimentacyjnym. Istnienie tego obowiązku pozostaje przy tym bez związku z małżeńskim ustrojem majątkowym (art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 788) – dalej: "k.r.o.". Jak wielokrotnie wskazywano w orzecznictwie sądów administracyjnych, jak i sądów powszechnych, do wyżej wymienionych obowiązków zalicza się również pomoc w opłaceniu kosztów postępowania sądowego, toczonego przez osobę uprawnioną do alimentacji (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 maja 1989 r. sygn. akt II CZ 80/89, LEX nr 8963 i z dnia 5 maja 1967 r. sygn. akt I CZ 37/67, LEX nr 6155 oraz postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r. sygn. akt GZ 71/04, ONSA i WSA z 2005 r., nr 1, poz. 8 oraz z dnia 28 września 2011 r. sygn. akt I FZ 196/11, LEX nr 948873). Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie podkreślał, iż obowiązek wzajemnej pomocy między małżonkami nie jest uzależniony od ustroju majątkowego małżeńskiego. Rozdzielność majątkowa małżeńska w świetle przepisów prawa rodzinnego odnosi się do stosunków majątkowych małżonków nie zaś do ich wzajemnych obowiązków względem siebie. Rozdzielność majątkowa dotyczy kwestii zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich, a także kwestii samodzielnego dysponowania i zarządzania swoim majątkiem. Skarżący błędnie przyjmuje natomiast, że rozdzielność majątkowa małżeńska zwalnia jego żonę z obowiązku pomocy finansowej, a jemu samemu uniemożliwia uzyskanie informacji o sytuacji majątkowej żony (por. postanowienie NSA z dnia 2 grudnia 2011 r. sygn. akt I FZ 395/11, postanowienie NSA z dnia 3 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 817/11 postanowienie NSA z dnia 2 grudnia 2011 r., sygn. akt II OZ 1266/11, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Wiarygodność twierdzeń skarżącego co do nieposiadania informacji dotyczących sytuacji finansowej małżonki podważa także okoliczność, że zaprzestanie przez wnioskodawcę prowadzenia jego działalności gospodarczej w zakresie handlu stalą zbiegło się w czasie z otwarciem prze żonę skarżącego będąca czynnie praktykującym lekarzem działalności gospodarczej w zakresie handlu wyrobami hutniczymi. Doświadczenie życiowe podpowiada, że w prowadzeniu tej aktywności gospodarczej żonie pomaga skarżący będący znawcą w tej branży. Z uwagi na powyższe w sprawie brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego i przyznania mu prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. Ake.