I SA/Łd 1470/13

Dnia 22 lutego 2017 roku Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I Małgorzata Kowalska po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2017 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokata A. D. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w sprawie ze skargi W. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie: ustalenia wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2013 postanawia: oddalić wniosek. Postanowieniem referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi z 12 lutego 2014 roku W. G. przyznane zostało prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z [...] roku w przedmiocie: ustalenia wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2013. Wyrokiem z 15 maja 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę W. G.. W dniu 3 lipca 2013 roku do sądu wpłynęła skarga kasacyjna od powyższego rozstrzygnięcia sporządzona przez pełnomocnika z urzędu skarżącego adwokata A. D. z wnioskiem o zasądzenia od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania kasacyjnego wraz z kosztami zastępstwa procesowego. Wyrokiem z 4 listopada 2016 r., Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił powyższą skargę kasacyjną. Jak wynika z protokołu w rozprawie przed NSA nie brał udział adwokat A. D.. W dniu 16 stycznia 2017 roku do sądu wpłynęło pismo pełnomocnika skarżącego z wnioskiem o zasądzenie kosztów pomocy prawnej za postępowanie kasacyjne. Pismo nie zawierało oświadczenie, że koszty te nie zostały pokryte w całości ani w części. Postanowieniem z 26 stycznia 2017 roku referendarz sądowy odmówił adwokatowi A. D. przyznania kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu wskazując, że zgodnie z art. 250 § 1 oraz 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a. wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego na zasadzie prawa pomocy przyznaje się za wykonane zastępstwo prawne, co oznacza, że następuje to po zakończeniu postępowania w danej instancji na wniosek pełnomocnika zawierający oświadczenie, o którym mowa § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. Złożenie oświadczenia o tym, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części stanowi konieczną przesłankę warunkującą przyznanie pełnomocnikowi wyznaczonemu z urzędu stosownego wynagrodzenia. Brak oświadczenia pełnomocnika wywołuje skutki materialnoprawne, polegające na utracie prawa do wynagrodzenia. Od powyższego postanowienia nie został złożony sprzeciw. Pismem z 7 lutego 2017 roku pełnomocnik skarżącego ponownie zwrócił się z wnioskiem o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu W. G. za postępowanie przez Naczelnym Sądem Administracyjnym i oświadczył, że koszty te nie zostały opłacone w całości ani w części. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Wniosek nie jest zasadny bowiem kolejny wniosek pełnomocnika wyznaczonego o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu uzupełniony o oświadczenie, o którym mowa w § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w sytuacji gdy poprzedni wniosek w tym przedmiocie został rozpoznany odmownie z uwagi na brak tego oświadczenia, nie może wywołać skutku w postaci przyznania tych kosztów, gdyż prawo do skutecznego dochodzenia już wygasło. Aktualnie rozpoznawany wniosek jest ponownym wnioskiem pełnomocnika skarżącego o przyznanie wynagrodzenia za pomoc prawna z urzędu w postępowaniu przed sądem II instancji udzieloną skarżącemu W. G.. Wskazać należy, że prawomocnym postanowieniem z dnia 26 stycznia 2017 roku referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi odmówił pełnomocnikowi przyznania wynagrodzenia za postępowanie przez NSA. Wobec powyższego rozpoznanie kolejnego wniosku pełnomocnika winno nastąpić w kontekście art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016, poz. 718 ze zm. ), dającego prawo uchylenia lub zmiany prawomocnego postanowienia wskutek zmiany okoliczności sprawy, z uwzględnieniem materialnych przepisów stanowiących podstawę przyznania wnioskowanego wynagrodzenia. W tym miejscu wskazać także należy, że rozpoznanie kolejnego wniosku pełnomocnika nie może polegać na weryfikowaniu ocen i rozstrzygnięcia objętego wcześniejszym prawomocnym postanowieniem. Prawomocne postanowienie w tym zakresie wiąże nie tylko strony, ale także sąd (art. 170 p.p.s.a.). Stosownie do treści art. 250 P.p.s.a. wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Zgodnie z § 20 mającego w sprawie zastosowanie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 461 ze zm.), wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powinien zawierać oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części. Z przepisu tego wynika wyraźnie, że przedmiotowe oświadczenie jest nieodzownym elementem uzasadnienia wniosku o przyznanie kosztów, stanowiącym przesłankę do przyjęcia, że praca adwokata nie została wynagrodzona, a zatem, iż zachodzi podstawa poniesienia kosztów z tego tytułu przez Skarb Państwa (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 14 października 1998 r. sygn. akt II CKN 687/98, publ. w OSNC z 1999 r. nr 3, poz. 63). Samo żądanie w tym zakresie, bez stosownego oświadczenia, nie jest wystarczające. Także w orzecznictwie NSA i sądów administracyjnych wyrażone zostało stanowisko, że treść § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r., a w szczególności użyte wyrażenie "powinien zawierać", nie pozostawia wątpliwości, że oświadczenie, o którym mowa w cytowanym powyżej przepisie, jest obligatoryjnym składnikiem wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Sąd wskazał również, że oświadczenie to nie jest elementem formalnym wniosku, ale stanowi zasadniczy składnik uzasadnienia tego wniosku. Dlatego nie podlega uzupełnieniu na podstawie art. 49 p.p.s.a. (postanowienie NSA z 18 października 2005r. sygn. akt II FZ 625/05 niepubl., postanowienie NASA z 18 czerwca 2008 r. sygn.. akt I OZ 390/08 Lex nr 493827, postanowienie NSA z 25 marca 2009 r. sygn.. akt II FZ 90/09, Lex nr 550321, wyrok NSA z 21 czerwca 2006 r. sygn. akt II FSK 862/05, publ. Lex nr 242945, wyroku WSA w Gdańsku z 26 października 2005 r. sygn. akt III SA/Gd 373/04, publ. Lex nr 235283, postanowienie WSA we Wrocławiu z 28 grudnia 2011r. sygn. akt i SA/Wr 392/11 Lex nr 1102078). Wobec powyższego niezłożenie przez profesjonalnego pełnomocnika (adwokata) oświadczenia w przedmiocie zapłaty żądanych kosztów zastępstwa prawnego wykonanego na zasadzie prawa pomocy w całości lub w części nie stanowi braku formalnego pisma, lecz jest brakiem w zakresie uzasadnienia wniosku, który nie podlega uzupełnieniu w trybie art. 49 p.p.s.a.. Uzasadnienie wniosku jest jego materialnym elementem. Brak oświadczenia pełnomocnika, o jakim mowa w § 20 rozporządzenia, we wniosku z 16 stycznia 2017 r. wywołał skutki materialnoprawne polegające na utracie prawa do wynagrodzenia, co znalazło już odzwierciedlenie w opisanym powyżej prawomocnym postanowieniu referendarza sądowego z dnia 26 stycznia 2017 r. o odmowie przyznania adwokatowi kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Z tego też powodu nie ma podstaw do uwzględnienia złożonego (po wydaniu tego postanowienia) ponownego wniosku pełnomocnika o przyznanie tych kosztów, zawierającego już wymagane oświadczenie. Skoro pierwotny wniosek fachowego pełnomocnika nie zawierał wymaganego oświadczenia brak jest podstaw prawnych do uwzględnienia ponownego wniosku w tym zakresie, gdyż prawo do skutecznego dochodzenia tych kosztów dla niego wygasło (tak też postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 24 lutego 2014 r. sygn. akt II SA/Sz 567/13 niepubl.). Zgodnie z art. 165 p.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. A zatem do uchylenia lub zmiany takiego postanowienia może dojść wskutek zmiany okoliczności sprawy. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy", o którym mowa w art. 165 p.p.s.a., należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych, jak i w obowiązującym prawie, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. Trudno za takie zmiany uznać uzupełniony przez pełnomocnika brak materialnoprawny samego wniosku o przyznanie kosztów w postaci oświadczenia, o tym czy opłaty w związku z udzieloną z urzędu pomocą prawną zostały opłacone przez skarżącego. Jak to zostało wyżej wskazane brak ten jest nieusuwalny, bowiem oświadczenie to jest elementem materialnym uzasadnienia składanego wniosku. Stąd też oświadczenie w przedmiocie nieopłacenia kosztów udzielonej pomocy prawnej nie jest nowa okolicznością faktyczną uzasadniającą zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 165 w związku z art. 170 oraz art. 250 § 1 i § 20 rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu orzeczono jak w sentencji. Ake.