I SA/Łd 303/15

Dnia 28 maja 2015 roku Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I Małgorzata Kowalska po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. B. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku Nr [...] w przedmiocie: określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2005 roku p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu K. B. prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. K. B. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z [...] roku określającą skarżącemu wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do grudnia 2005 roku. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 2.000 zł podatnik wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym na urzędowym formularzu PPF oświadczeniu o stanie rodzinnym majątku i dochodach wskazał, że gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z żoną oraz trzema córkami. Źródłem utrzymania skarżącego jest działalność gospodarcza, z której w 2013 roku uzyskał dochód 10.565 zł, zaś w 2014 jego dochód z tego tytułu wyniósł 21.713 zł. Wnioskodawca oświadczył także, że jest obciążony obowiązkiem alimentacyjnym na rzecz swoich córek w łącznej kwocie 4.500 zł i przedstawił pozwy o alimenty złożone w 2011 roku przez jego żonę. Do wniosku załączył także umowę majątkową małżeńską o wyłączeniu wspólności ustawowej z 19 stycznia 2010 roku. Wobec tego, że oświadczenie wnioskodawcy zawarte w formularzu PPF nie wskazywało w ogóle ponoszonych kosztów utrzymania oraz wielkości obrotów prowadzonej przez niego działalności w bieżącym roku ani statusu zawodowego i majątkowego żony skarżącego został on zobowiązany do jego poprzez: wyjaśnienie statusu zawodowego żony skarżącego jeżeli pozostaje osobą bezrobotną nadesłanie potwierdzającej ten fakt decyzji PUP , wskazanie składników majątku będącego własnością żony skarżącego z podaniem ich wartości, nadesłanie odpisu z prowadzonej przez wnioskodawcę podatkowej księgi przychodów i rozchodów za miesiące styczeń, luty oraz marzec br.; nadesłanie odpisów deklaracji VAT-7 za trzy ostatnie okresy rozliczeniowe z tytułu działalności gospodarczej wnioskodawcy, udokumentowanie wysokości ponoszonych świadczeń eksploatacyjnych i innych stałych obciążeń gospodarstwa domowego wnioskodawcy, nadesłanie wyciągów z posiadanych rachunków i ewentualnych lokat bankowych skarżącego oraz jego żony za ostatnie 2 miesiące (prywatnych i firmowych). W odpowiedzi na wezwanie wnioskodawca nadesłał odpisy deklaracji VAT z których wynika, że w styczniu br z tytułu prowadzonej działalności uzyskał przychód w wysokości 43.064 zł, w lutym 39.701,zl, zaś w marcu 53.460 zł. Powyższe znalazło także odzwierciedlenie w podatkowej księdze przychodów i rozchodów z której wynika, że przychody wnioskodawcy do końca marca br zamknęły się kwotą 136.224 zł oraz, że podniósł on koszty w kwocie 118.277 zł. Z akt sprawy wynika również, że wnioskodawca zamieszkuje w nieruchomości będącej miejscem wykonywania jego działalności gospodarczej nie wskazał jednak czyją jest ona własnością. Udokumentowane przez stronę koszty utrzymania zamykają się kwotą ok. 235 zł (opłaty za prąd , wodę i ścieki). Wnioskodawca posiada kredyt w rachunku bieżącym w wysokości ok. 73.000 zł. Jest obciążony obowiązkiem spłaty kredytu w wysokości 30.000 zł , którego rata miesięczne wynosi ok. 660 zł. Wnioskodawca nie udzielił żadnych informacji dotyczących sytuacji majątkowej, oraz źródeł utrzymania swojej żony zasłaniając się zawartą umową małżeńską. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Wniosek nie jest zasadny. Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) dalej "p.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (punkt 4 formularza wniosku), czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od oceny referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz dołączonych do niego dokumentów wynika, że wnioskodawca wspólnie z żoną i trzema córkami prowadzi gospodarstwo domowe. Źródłem utrzymania skarżącego jest działalność gospodarcza w zakresie usług transportowych, z której w 2013 roku uzyskał dochód 10.565 zł, zaś w 2014 jego dochód z tego tytułu wyniósł 21.713 zł. W bieżącym roku przychody wnioskodawcy do końca marca zamknęły się kwotą 136.224 zł zaś koszty stanowiły kwotę 118.277 zł, a wiec działalność ta na chwile obecna przynosi zysk na poziomie ok. 18.000 zł. Miesięczne udokumentowane przez skarżącego koszty utrzymania jego gospodarstwa domowego zamykają się kwotę ok. 235 zł (opłaty za prąd, wodę i ścieki) dodatkowo jest on obciążony obowiązkiem spłaty kredytu, którego rata miesięczna wynosi ok. 660 zł. Uwzględniając powyższe, wysokość wpisu od skargi w przedmiotowej sprawie (2.000 zł) stosowanie do treści art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należało uznać, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. obowiązkiem strony jest partycypacja w kosztach postępowania, nawet jeżeli miałoby to nastąpić z uszczerbkiem koniecznego utrzymania, a obowiązkiem strony jest poczynienie oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Miesięczne dochody z prowadzonej przez wnioskodawcę działalności gospodarczej w zestawieniu z wysokością kosztów jego koniecznego utrzymania wskazują, że jest on wstanie wygospodarować środki potrzebne na pokrycie obciążających go kosztów procesu. Wielkość obrotów prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, fakt posiadania kredytu w rachunku bankowym przeczy jego twierdzeniom o braku jakichkolwiek środków, z których mogłyby zostać pokryte koszty sądowe w sprawie. Dodatkowo wskazać należy, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy leży na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności, a rozstrzygnięcie sądu w kwestii prawa pomocy zależne jest od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por. postanowienie NSA z dnia 30.04.2009 r. II OZ 379/09). Odnośnie wskazanego we wniosku o prawo pomocy obowiązku alimentacyjnego podkreślić należy, że wnioskodawca nie przedstawił dokumentów wskazujących, że obowiązek taki, we wskazanej przez niego kwocie na nim spoczywa, bądź potwierdzających, że rzeczywiście we wskazanej we wniosku kwocie go realizuje. Załączone do wniosku pozwy o zasądzenie alimentów wskazują jedynie że takie powództwo zostało przez jego żonę w imieniu córek wytoczone. Wnioskodawca mimo wezwanie nie udokumentował także sytuacji materialnej oraz wysokości dochodów uzyskiwanych przez jego żonę zasłaniając się umową majątkową małżeńską ustanawiającą ustrój rozdzielności majątkowej. Należy jednak wskazać, że okoliczność pozostawania przez wnioskodawcę w rozdzielności majątkowej z żoną nie ma znaczenia dla oceny jego możliwości płatniczych. Pozostawanie skarżącego w związku małżeńskim wiąże się bowiem z wzajemną pomocą i obowiązkiem alimentacyjnym. Istnienie tego obowiązku pozostaje przy tym bez związku z małżeńskim ustrojem majątkowym (art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 788) – dalej: "k.r.o.". Jak wielokrotnie wskazywano w orzecznictwie sądów administracyjnych, jak i sądów powszechnych, do wyżej wymienionych obowiązków zalicza się również pomoc w opłaceniu kosztów postępowania sądowego, toczonego przez osobę uprawnioną do alimentacji (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 maja 1989 r. sygn. akt II CZ 80/89, LEX nr 8963 i z dnia 5 maja 1967 r. sygn. akt I CZ 37/67, LEX nr 6155 oraz postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r. sygn. akt GZ 71/04, ONSA i WSA z 2005 r., nr 1, poz. 8 oraz z dnia 28 września 2011 r. sygn. akt I FZ 196/11, LEX nr 948873) Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie podkreślał, iż obowiązek wzajemnej pomocy miedzy małżonkami nie jest uzależniony od ustroju majątkowego małżeńskiego. Rozdzielność majątkowa małżeńska w świetle przepisów prawa rodzinnego odnosi się do stosunków majątkowych małżonków nie zaś do ich wzajemnych obowiązków względem siebie. Rozdzielność majątkowa dotyczy kwestii zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich, a także kwestii samodzielnego dysponowania i zarządzania swoim majątkiem. Skarżący błędnie przyjmuje natomiast, że rozdzielność majątkowa małżeńska zwalnia jego żonę z obowiązku pomocy finansowej, a jemu samemu uniemożliwia uzyskanie informacji o sytuacji majątkowej żony (por. postanowienie NSA z dnia 2 grudnia 2011 r. sygn. akt I FZ 395/11, postanowienie NSA z dnia 3 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 817/11 postanowienie NSA z dnia 2 grudnia 2011 r., sygn. akt II OZ 1266/11, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Skarżący nie wywiązał się z nałożonych na niego obowiązków, a złożone przez niego oświadczenia i dokumenty nie usuwają wątpliwości dotyczących posiadanych na utrzymanie rzeczywistych dochodów oraz sytuacji materialnej jego rodziny. Uwzględniając zatem jedynie wykazany poziom dochodów z działalności gospodarczej wnioskodawcy oraz wysokości udokumentowanych wydatków niezbędnego utrzymania przyjąć należało, że w sprawie brak jest podstaw do uwzględnienia jego wniosku i przyznania mu prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. Ake.