I SA/Łd 362/11
WyrokWSA w Łodzi2011-09-07
Skład orzekający: Paweł Janicki, Joanna Grzegorczyk-Drozda, Bożena Kasprzak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy faktury dokumentujące zakup oleju napędowego, wystawione przez spółki, które nie były faktycznymi właścicielami paliwa i uczestniczyły w procederze legalizacji oleju opałowego jako napędowego, mogą stanowić podstawę do zaliczenia wydatków na ich zakup do kosztów uzyskania przychodów?Ratio decidendi
Faktury, które nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, nie mogą stanowić dowodu poniesienia wydatku w celu uzyskania przychodu. W sytuacji, gdy spółki wystawiające faktury legalizowały olej opałowy jako napędowy i nie były faktycznymi właścicielami paliwa, dokumenty te nie mogą być podstawą do zaliczenia wydatków do kosztów uzyskania przychodów. Nierzetelność ksiąg podatkowych, wynikająca z ujmowania takich faktur, uzasadnia odmowę ich uznania za dowód w postępowaniu podatkowym.Stan faktyczny
Skarżąca M. Z. kwestionowała decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego określającą jej zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 rok. Organy podatkowe zakwestionowały możliwość zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wydatków na zakup oleju napędowego, udokumentowanych fakturami od Spółek B i C, uznając je za nierzetelne, ponieważ spółki te nie były faktycznymi właścicielami paliwa i uczestniczyły w procederze legalizacji oleju opałowego jako napędowego. Skarżąca zarzucała naruszenie przepisów postępowania i Konstytucji RP.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Paweł Janicki Sędziowie: sędzia WSA Joanna Grzegorczyk-Drozda sędzia WSA Bożena Kasprzak (spr.) Protokolant Asystent sędziego Maciej Dębski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 września 2011 r. sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2005 oddala skargę.
I SA/Łd 362/11
UZASADNIENIE
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia [...] r. określającą M. Z. wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 rok w kwocie 92.902,00 zł i wysokość odsetek od zaliczek miesięcznych w podatku dochodowym od osób fizycznych PIT-5 za okres l-XII/2005r. w wysokości 5.318,00 zł.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przedstawiono dotychczasowy przebieg postępowania.
Wyjaśniono, że za 2005 rok skarżąca złożyła w Urzędzie Skarbowym w Z. zeznanie na formularzu PIT-36 o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2005, w którym wskazano należny podatek dochodowy w kwocie 0 zł. W zeznaniu wskazano przychody z pozarolniczej działalności gospodarczej (429.189,86 zł) i z tytułu stosunku pracy (19.961,56 zł).
Podniesiono, że przedmiotem działalności gospodarczej skarżącej w 2005 roku były usługi transportowe, które prowadziła od [...] roku w formie spółki cywilnej pod firmą Firma Handlowo-Usługowa "A" S.C. M. Z. i K. Z. z siedzibą w Z. W..
Skarżąca w 2005 roku korzystała z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych na "zasadach ogólnych". Zdarzenia gospodarcze związane z wykonywaną działalnością gospodarczą ewidencjonowała w prowadzonej podatkowej księdze przychodów i rozchodów.
Organ podatkowy pierwszej instancji stwierdził, po przeprowadzonej kontroli, iż w 2005 roku:
- zaniżono przychody spółki zaewidencjonowane w podatkowej księdze przychodów i rozchodów o kwotę 839,90 zł z tytułu:
• w m-cu X/2005r. zaewidencjonowano w podatkowej księdze przychodów i rozchodów fakturę VAT z dnia [...] r. wartość netto 1.452,00 zł, zaś z faktury wynika wartość netto 1.568,00 zł, co skutkuje zaniżeniem przychodów o kwotę 116,00 zł;
• w m-cu Xl/2005r. zaewidencjonowano w podatkowej księdze przychodów i rozchodów fakturę VAT z dnia [...] r. wartość netto 1.026,00zł, zaś z faktury wynika wartość netto 1.666,00 zł, co skutkuje zaniżeniem przychodów o kwotę 640,00 zł;
• w m-cu Xll/2005r. zaewidencjonowano w podatkowej księdze przychodów i rozchodów fakturę VAT z dnia [...] r. wartość netto 360,00 zł, zaś z faktury wynika wartość netto 443,00 zł, co skutkuje zaniżeniem przychodów o kwotę 83,90 zł;
- zawyżono wydatki spółki zaewidencjonowane w podatkowej księdze przychodów i rozchodów o kwotę 508.522,39 zł, w tym:
• zaniżono wydatki o kwotę 17.270,88 zł z tytułu:
a) na podstawie przedłożonej ewidencji środków trwałych i odpisów amortyzacyjnych organ podatkowy pierwszej instancji ustalił, iż spółka nie zaewidencjonowała w podatkowej księdze przychodów i rozchodów odpisów amortyzacyjnych środków trwałych na kwotę 9.770,28 zł;
b) na podstawie podatkowej księgi przychodów i rozchodów i list płac (w 2005 roku spółka zatrudniała pracowników na urnowe o pracę) organ podatkowy pierwszej instancji ustalił, iż spółka nie zaewidencjonowała w podatkowej księdze przychodów i rozchodów wynagrodzeń na kwotę 6.348,00 zł;
c) nie zaewidencjonowania wydatków z tytułu zapłaconych składek na ubezpieczenie społeczne o kwotę 1.152,60 zł.
• zawyżono wydatki poprzez ujęcie w podatkowej księdze przychodów faktur VAT na kwotę netto 308.783,31 zł nieodzwierciedlających faktycznego przebiegu zdarzeń gospodarczych, pochodzących od firmy B Sp. z o.o. z siedzibą w Z.,
• zawyżono wydatki poprzez ujęcie w podatkowej księdze przychodów faktur VAT na kwotę netto 217.009,96 zł nie odzwierciedlających faktycznego przebiegu zdarzeń gospodarczych, pochodzących od firmy C Sp. z o.o. z siedzibą w Z..
Wyjaśniono, że w protokole z kontroli zawierającym ustalenia dotyczące badania ksiąg podatkowych w zakresie przewidzianym w art. 193 §§ 4 i 6 ww. ustawy Ordynacja podatkowa, organ podatkowy pierwszej instancji nie uznał za dowód podatkowej księgi przychodów i rozchodów, prowadzonej przez skarżącą w 2005 roku, w części dotyczącej kosztów uzyskania przychodów za cały rok 2005, wynikających z zakwestionowanych faktur VAT.
Stwierdzone w wyniku kontroli nieprawidłowości, były podstawą wszczęcia przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. postanowieniem z dnia [...] r. postępowania podatkowego w zakresie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 rok.
W konsekwencji dokonanych w sprawie ustaleń, Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. odstąpił od określenia podstawy opodatkowania w drodze oszacowania kierując się przesłanką zawartą w przepisie art. 23 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa. Organ podatkowy pierwszej instancji wyłączył przy określaniu podstawy opodatkowania nierzetelne faktury oraz uwzględnił zaniżone wydatki. W konsekwencji organ podatkowy pierwszej instancji określił skarżącej dochód z działalności gospodarczej.
Odnośnie czynności powodujących przerwanie biegu terminu przedawnienia zobowiązania wynikającego z decyzji wymiarowej za 2005 rok, organ podatkowy pierwszej instancji zastosował środek egzekucyjny w postaci zajęcia świadczenia w ZUS w Z., o czym skarżąca została zawiadomiona w dniu [...] r.
Decyzją z dnia [...] r. organ I instancji określił skarżącej wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 rok i wysokość odsetek od zaliczek miesięcznych w podatku dochodowym od osób fizycznych za ten rok.
Od decyzji pierwszoinstancyjnej złożono odwołanie.
Mając na uwadze zarzuty odwołania Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. podniósł, że przedmiotem sporu jest możliwość zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów roku podatkowego 2005 wydatków dotyczących zakupu oleju napędowego, udokumentowanych fakturami wystawionymi przez Spółki B i C.
Zdaniem organu odwoławczego, organ podatkowy pierwszej instancji na potwierdzenie stanu faktycznego w sprawie zgromadził materiał dowodowy, na który składa się: dokumentacja z kontroli podatkowej, a także korespondencja z właściwymi organami podatkowymi. Ponadto w poczet materiału dowodowego organ podatkowy pierwszej instancji włączył materiały uzyskane z akt sądowych i prokuratorskich, m.in. w postaci protokołów przesłuchań podejrzanych i świadków. Zgromadzone w sprawie dowody dotyczące kontrahentów skarżącej, w tym materiały z postępowań karnych (obejmujących swoim zakresem także osoby związane ze spółkami, od których faktury posiada skarżąca), pozwalają – zdaniem organu odwoławczego - wyjaśnić mechanizm, na podstawie którego odbywał się proceder fikcyjnego obrotu paliwem. W konsekwencji właściwe w tym zakresie dowody zostały włączone do akt sprawy postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z.: z dnia [...]r. - do postępowania kontrolnego w podatku dochodowym za lata 2004 i 2005 oraz z dnia [...] r. - do postępowania podatkowego w zakresie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 rok.
Organ II instancji prezentując obszerny materiał dowodowy (ustalenia zawarte we wskazanych aktach oskarżenia, wyrokach sądów karnych, jak i zeznaniach osób przesłuchanych w charakterze świadków, podejrzanych i oskarżonych) wskazał na następujący stan faktyczny dotyczący Spółki B. Prezes Spółki M. B. stwierdził jednoznacznie, iż Spółka B zapewniała jedynie obieg fakturowy, w sposób bezpośredni nie zajmując się dystrybucją paliwa. Rolą prezesa Spółki było nabywanie faktur paliwowych, a proceder ten ułatwiał mu pośrednik H. L.. W złożonych zeznaniach przyznał, że miał świadomość uczestniczenia w nielegalnym procederze obrotu paliwem. Wyjaśniono, że dowodem na to są nie tylko jego zeznania, ale również podanie nieprawdy we wniosku na przyznanie koncesji na obrót paliwami (wskazuje dostawców paliwa D, E, otrzymując w tym czasie faktury z firm F, G, H, I). Główna księgowa S. D. przyznała, iż spółka B obracała jedynie dokumentami. Za godzenie się na taki stan rzeczy i księgowanie nierzetelnych faktur zakupu paliwa została skazana prawomocnym wyrokiem sądowym. W złożonych zeznaniach wskazała rzeczywistego dysponenta towaru, oświadczając, iż paliwem zajmował się A. K.. Bez względu na to jakie pieczątki firm były na fakturach dostawy, to w rzeczywistości paliwo zawsze pochodziło od niego. Sprawy reklamacyjne związane z zakupem paliwa również załatwiał A. K.. Pracownik biurowy Spółki K. C. przyznała się do wypisywania pustych faktur paliwowych, których sprzedawcą były firmy F i I , a odbiorcą spółka B. Za popełnienie tych czynów została skazana wyrokiem sądowym.
Nadto dokonana analiza możliwości magazynowania nabywanego oleju napędowego przez Spółkę B wskazała, zdaniem organu, iż przywołana Spółka nie miała możliwości magazynowania nabywanej ilości i sprzedawała większą ilość oleju napędowego, niż wynika to z zaewidencjonowania faktur zakupu.
Organ odwoławczy stwierdził, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy świadczy o tym, że Spółka B uczestniczyła w obrocie paliwem pochodzącym z niewiadomego źródła. Aby stworzyć możliwość wystawiania faktur VAT na olej napędowy, w celu uzyskania w księgach rachunkowych zgodności stanów magazynowych paliwa, dokumentowała jego zakup "pustymi" fakturami pochodzącymi od firm "słupów", które nie były nigdy właścicielami oleju napędowego.
W konsekwencji rolą Spółki B było zalegalizowanie i przeklasyfikowanie (na fakturach) oleju opałowego na napędowy, aby w takiej postaci mógł trafić m.in. do firmy skarżącej.
Powyższe okoliczności znajdują odzwierciedlenie, zdaniem organu, w działalności firm J, K i L, które poza zarejestrowaniem działalności gospodarczej nie uczyniły nic więcej w ramach prowadzonych działalności (brak złożonych deklaracji, wpłaty należnych zobowiązań, potwierdzenia pochodzenia źródła paliwa).
Ponadto H. L. (właściciel G i H) skazany dwoma prawomocnymi wyrokami sądowymi w złożonych zeznaniach przyznał się do nakłaniania kolegów z firm L, J i K do wypisywania pustych faktur paliwowych. W opinii organu jego zeznania pozostają w spójności z zeznaniami M. B., który przyznaje, iż od H. L. o (pomimo iż był dostawcą fakturowym paliwa) nie pochodziło żadne paliwo. Podobnie wyglądała współpraca z firmami M i N , z którymi odbywał się wyłącznie obrót fakturowy bez towaru.
Podniesiono, że K. K. będąc prezesem Spółki I nie posiadał żadnej wiedzy na temat sprzedaży paliwa przez ww. Spółkę, podpisywał jedynie czyste blankiety faktur. O tym, że Spółka którą kierował zajmowała się paliwem, dowiedział się w chwili zatrzymania.
W konkluzji zauważono, iż cechą wspólną dostawców fakturowych Spółki B była ciągła zmiana właściwości miejscowej Urzędów Skarbowych, poprzez zmianę siedziby tych spółek, w których faktycznie działalność nie była wykonywana, a w konsekwencji niemożność nawiązania kontaktu i ustalenia źródła pochodzenia paliwa. Te fakty w zestawieniu ze złożonymi zeznaniami pozwalają, zdaniem organu, stwierdzić, iż wystawione faktury sprzedaży paliwa dla Spółki B nie dokumentują legalnego obrotu paliwem. W konsekwencji faktury wystawiane przez ww. podmioty dla Spółki B nie odzwierciedlały rzeczywistych dostaw, nie nastąpiło w związku z powyższym przeniesienie prawa własności z tych firm na rzecz Spółki B.
Dalej podniesiono, iż dokonane ustalenia dotyczące Spółki C potwierdzają ustalenia organu podatkowego pierwszej instancji zawarte w zaskarżonej odwołaniem decyzji, iż Spółka była jednym z podmiotów zaangażowanych w proceder polegający m.in. na dokonywaniu zakupu oleju opałowego, a następnie przeklasyfikowaniu go na olej napędowy i sprzedaży tego produktu jako oleju napędowego. Do celów prowadzonej działalności przestępczej uczestnicy tak zorganizowanej grupy stworzyli obieg faktur dokumentujących nierzeczywiste transakcje, aby w ten sposób osiągnąć zmianę rodzaju substancji. Koordynatorem działań był A. K.. Zebrany materiał dowodowy dotyczący Spółki C wskazuje, w opinii organu, iż A. K. był faktycznym organizatorem sprzedaży paliwa, zapewniał dostawy paliwa do spółki, przekazywał środki finansowe G. M. najpierw na uruchomienie działalności, a następnie na regulowanie należności powstałych w wyniku bieżącej działalności Spółki. Zdaniem organu, o powyższym świadczą również zeznania głównego dostawcy fakturowego – K. K., który w ramach spółki I podpisywał jedynie czyste druki faktur nie mając świadomości, że służyć będą dokumentowaniu sprzedaży paliwa. Jako prezes spółki O nie dokonywał nigdy zakupu, jak i sprzedaży oleju napędowego, nie był nigdy w siedzibie Spółki, nie podpisywał żadnych faktur sprzedaży oleju napędowego dla Spółki C (w dokumentach księgowych spółki C, faktury z O podpisane są przez prezesa Spółki K. K,). Faktury zakupu paliwa od firmy K nadsyłane były do Spółki C z faxu firmy G należącej do H. L., skazanego dwoma prawomocnymi wyrokami sądowymi za wypisywanie pustych faktur paliwowych, udział w grupie przestępczej tworzącej fikcyjny obieg dokumentów oraz sprzedaż innego produktu ropopochodnego nie będącego olejem napędowym.
Stwierdzono, że cechą wspólną dostawców fakturowych Spółki C była ciągła zmiana właściwości miejscowej Urzędów Skarbowych, poprzez zmianę siedziby tych spółek, w których faktycznie działalność nie była wykonywana, a w konsekwencji niemożność nawiązania kontaktu i ustalenia źródła pochodzenia paliwa. Te fakty w zestawieniu ze złożonymi zeznaniami pozwalają, zdaniem organu stwierdzić, iż wystawione faktury sprzedaży paliwa dla Spółki C nie dokumentują legalnego obrotu paliwem.
Reasumując stwierdzono, że faktury wystawione przez ww. podmioty dotyczyły nie mających miejsca zdarzeń gospodarczych, nie nastąpiło zatem przeniesienie własności paliwa z tych firm na rzecz Spółki C.
Organ odwoławczy podsumowując stwierdził, iż dokonane w sprawie ustalenia dotyczące firm B i C potwierdzają, iż faktury opisujące zakup oleju napędowego od ww. spółek nie obrazują rzeczywistych zdarzeń gospodarczych.
Mając na uwadze powyższe organ odwoławczy odmówił (stosownymi postanowieniami) skarżącej przeprowadzenia dowodów z jej udziałem z zeznań świadków.
W ocenie organu odwoławczego brak świadomości co do charakteru działalności kontrahentów i skutków zawieranych umów pozostaje bez znaczenia dla oceny legalności kwalifikacji dokonanej w sprawie przez organ podatkowy pierwszej instancji.
Powołując się na treść art. 22 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych podkreślono, że aby dany wydatek mógł być uznany za koszt uzyskania przychodu musi zostać wykazane, iż wydatek ten istotnie został poniesiony.
Wskazano, iż wydatki na zakup paliwa mogłyby stanowić koszty uzyskania przychodu z prowadzonej przez skarżącą działalności gospodarczej, jeśli zostałyby spełnione wynikające z przepisów prawa warunki, a mianowicie musiałyby one mieć związek z uzyskanym przychodem, a podatnik fakt ich poniesienia musiałby udokumentować w należyty sposób (nie budzący wątpliwości), iż rzeczywiście doszło do zakupu paliwa.
Odnosząc się kwestii "związku z przychodem" organ odwoławczy zauważył, iż dopuszczone do ruchu samochody z silnikiem diesla mają wskazany rodzaj paliwa - olej napędowy, a nie jakikolwiek produkt ropopochodny, a nadto, iż zakazanym przez ustawodawcę zachowaniem jest używanie oleju opałowego do celów napędowych.
Ponownie podniesiono, że faktura, która nie odzwierciedla rzeczywistości gospodarczej, tj. dokumentuje sprzedaż, której faktycznie nie dokonano, nie jest dokumentem pozwalającym zweryfikować związek wydatku z przychodami. Dokumenty takie nie mogą być zatem uznane za rzetelne i stanowić podstawy zapisów w księgach i w konsekwencji nie mogą stanowić kosztów uzyskania przychodów.
W konsekwencji stwierdzono, iż faktury które nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie w zakresie faktur dokumentujących zakup paliwa od Spółek B i C, nie mogą stanowić dowodów księgowych stanowiących podstawę do zaliczenia ich w ciężar kosztów uzyskania przychodów. Przepisy w zakresie dokumentowania operacji gospodarczych zezwalają na zaliczenie do kosztów uzyskania przychodów wydatków poniesionych na podstawie dokumentów prawidłowych i rzetelnych.
Wskazano, że nierzetelne dokumenty nie mogą być dowodem poniesienia wydatku w celu uzyskania przychodu, a rozliczenia podatkowego należy dokonywać w oparciu o rzeczywisty przebieg działalności gospodarczej i występujące w niej zdarzenia.
Przywołując przepisy rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów (Dz.U. Nr 152 poz. 1475 ze zm.) wywiedziono, że ustalenia, iż faktury sygnowane przez Spółki B i C nie odzwierciedlały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, tj. sprzedaży oleju napędowego, skutkuje stwierdzeniem ich nierzetelności.
Zdaniem organu istotną okolicznością w sprawie jest fakt regulowania należności wynikających ze spornych faktur w formie gotówki, o czym mają świadczyć adnotacje na fakturach zakupu. Wskazano, że stałość kontaktów między skarżącą i Spółkami B i C był podstawą do stosowania zapłaty w formie przelewu, jednak w niniejszej sprawie nie stosowano ogólnie uznanej formy płatności.
Podsumowując podniesiono, że nie tylko okoliczności handlu wynikające z zebranego materiału dowodowego, ale i zeznania skarżącej wskazują, iż kwestionowane faktury sygnowane przez B i C, którymi dokumentuje się zakup oleju napędowego w 2005 roku, nie odzwierciedlają rzeczywistego stanu rzeczy. Nie są one dokumentem pozwalającym zweryfikować związek wydatku z przychodem. Wiarygodność transakcji ze Spółkami B i C w zakresie oleju napędowego podważa również przyjęty przez skarżącą sposób obrotu pieniężnego.
Wskazano ponownie, że ewidencjonując nierzetelne, tj. nieodzwierciedlające rzeczywistego stanu rzeczy, faktury zakupu oleju napędowego skarżąca naruszyła przepisy art. 22 ust 1 ww. ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz rozporządzeń w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów.
Przywołując § 11 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów stwierdzono, że w 2005 roku skarżąca zawyżyła zaewidencjonowane w podatkowej księdze przychodów i rozchodów wydatki o kwotę 508.522,39 zł, w wyniku:
• zaewidencjonowania w podatkowej księdze przychodów i rozchodów faktur dokumentujących zakupy paliwa oleju napędowego, z tego: od Spółki B 308.783,31 zł, a od spółki C 217.009,96 zł;
• niezaewidencjonowania wydatków na kwotę 17.270, 88 zł z tytułu:
a) odpisów amortyzacyjnych środków trwałych na kwotę 9.770,28zł;
b) wynagrodzeń na kwotę 6.348,00 zł;
c) zapłaconych składek na ubezpieczenie społeczne o kwotę 1.152,60zł.
Podniesiono, że uzyskany w wyniku wyliczenia wskaźnik zawyżenia kosztów uzyskania przychodów w wysokości 58,31% zaskutkował (na podstawie dyspozycji zawartej w przepisie § 11 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia) uznaniem prowadzonej przez skarżącą w 2005 roku podatkowej księgi przychodów i rozchodów za nierzetelną.
Wyjaśniono, że organ podatkowy pierwszej instancji wypełnił dyspozycję przepisu art. 193 § 6 Ordynacji podatkowej, wskazując, iż nie uznał za dowód ksiąg podatkowych spółki za 2005 rok w części dotyczącej kosztów uzyskania przychodów udokumentowanych fakturami na zakup oleju napędowego od firm B i C, które nie odzwierciedlały rzeczywistego przebiegu transakcji.
Podzielono pogląd organu I instancji, zgodnie z którym w sprawie ważne jest to, czy osoba figurująca na fakturze jako dostawca paliwa, faktycznie jest jego właścicielem. Nieistotne jest w tej sytuacji samo posiadanie faktury, lecz stan faktyczny, albowiem jak już wcześniej wspomniano podstawą do zaewidencjonowania danej faktury jest zgodność zapisów w niej zawartych ze stanem faktycznym, czyli - czy okoliczność danego rzeczywistego zdarzenia gospodarczego odzwierciedla wystawiona faktura.
Podzielono stanowisko organu podatkowego pierwszej instancji, który podważył rzetelność ksiąg podatkowych i nie uznał ich za dowód w postępowaniu w częściach dotyczących kosztów uzyskania przychodów wynikających z zakwestionowanych faktur VAT.
Odnosząc się do zastrzeżeń podatniczki zgłaszanych na etapie postępowania pierwszoinstacyjnego stwierdzono, iż organ podatkowy pierwszej instancji ustosunkował się wyczerpująco do zgłoszonych zastrzeżeń na podstawie obowiązujących przepisów ustawy Ordynacja podatkowa.
Przechodząc do określenia podstawy opodatkowania, organ odwoławczy zauważył, że organ podatkowy pierwszej instancji określił podstawę opodatkowania w oparciu o dane wynikające z przedłożonych ksiąg podatkowych z wyłączeniem faktur na zakup paliwa dokumentujących nierzetelne transakcje.
W ocenie organu odwoławczego, skoro Spółki B i C wystawiając faktury legalizowały w obrocie olej opałowy jako olej napędowy, to faktury te nie odzwierciedlały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych i nie mogły stanowić dowodu na poniesienie przez stronę wydatków w kwotach z nich wynikających.
Podkreślono również, że w powyższej sytuacji nie zachodzi konieczność zastosowania art. 23 § 1 pkt 1 ww. ustawy Ordynacja podatkowa w celu oszacowania kosztów uzyskania przychodów. W tym zakresie zasadnie zastosowano, zdaniem organu, przepis art. 23 § 2 Ordynacji podatkowej.
Wyjaśniono, że uzupełnionymi dowodami były w sprawie zarówno faktury, ewidencje, deklaracje, ale również dowody potwierdzające konieczność wyłączenia z ksiąg konkretnych zapisów kwot wynikających z nierzetelnych faktur i uzasadniające określenie podstawy opodatkowania z pominięciem tych kwot przy uwzględnieniu pozostałych zapisów księgi.
Odnosząc się do prawidłowości stosowania w sprawie przepisów ustawy Ordynacja podatkowa, Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. stwierdził, iż organ pierwszej instancji działał w oparciu o obowiązujące przepisy prawa (art. 120 ww. ustawy Ordynacja podatkowa), dokonał wystarczających ustaleń do podjętego w sprawie rozstrzygnięcia, jako warunku niezbędnego do wydania decyzji o przekonującej treści (art. 122 ww. ustawy Ordynacja podatkowa). Tym samym zarzut skarżącej w zakresie naruszenia przez organ podatkowy pierwszej instancji zasady sprawiedliwości społecznej wynikającej z art. 2 Konstytucji RP jest, zdaniem Dyrektora Izby, pozbawiony podstaw.
W ocenie organu odwoławczego brak świadomości skarżącej co do charakteru działalności kontrahentów i skutków zawieranych umów pozostaje bez znaczenia dla oceny legalności kwalifikacji dokonanej w sprawie przez organ podatkowy pierwszej instancji.
Konkludując organ odwoławczy stwierdził, iż organ podatkowy pierwszej instancji wystarczająco wyjaśnił sposób działania podmiotów B i C, co stało się podstawą kwalifikacji prawno-podatkowej zaliczonych przez skarżącą faktur do kosztów uzyskania przychodu, dokumentujących zakupy od ww. podmiotów jako nieodzwierciedlających stanu rzeczywistego, co skutkowało stwierdzeniem nierzetelności ksiąg podatkowych skarżącej i zgodnie z przepisem art. 23 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa określeniem zobowiązania podatkowego z pominięciem przedmiotowych faktur.
Na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. wniesiono skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł..
Strona skarżąca zaskarżyła powyższą decyzję w całości, wnosząc o jej uchylenie oraz poprzedzającej ją decyzji organu podatkowego pierwszej instancji.
Skarżąca stwierdziła, iż zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 2 Konstytucji RP oraz art. 121 § 1, art. 122, art. 124, art. 187 § 1, art. 190 i art. 193 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t.j. z 2005 roku Dz. U. Nr 8, poz. 60 ze zm.) poprzez nieuwzględnienie, że decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia [...] r. wydana została po przeprowadzeniu postępowania, w którym:
a) organ podatkowy pierwszej instancji podejmował czynności w sposób jednostronny, jako ukierunkowane na z góry założony cel i gromadził dowody tylko w sposób, który cel ten miał przybliżać;
b) niepodjęte zostały wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego ustalenia stanu faktycznego, głównie przez niezapewnienie udziału stronie skarżącej w przeprowadzeniu dowodów z przesłuchań świadków, a także wadliwe dokonanie oceny zebranego w sprawie niekompletnego materiału dowodowego;
c) nie rozpatrzono, w ocenie skarżącej, wszystkich okoliczności faktycznych oraz przypisano winę stronie skarżącej według nieobiektywnych mierników staranności.
W uzasadnieniu skarżąca podniosła, iż warunkiem uznania jej wydatków na zakup paliwa za koszt uzyskania przychodu było ich rzeczywiste poniesienie oraz pozostawanie w związku przyczynowo-skutkowym z osiągniętym lub spodziewanym przychodem. Wskazano, że organy podatkowe nie zakwestionowały faktów zakupu oleju napędowego i uiszczenia przez skarżącą zapłaty za dostarczony towar, podważyły natomiast fakt zaliczenia należności wynikających z wystawionych faktur sprzedaży do kosztów uzyskania przychodów w następstwie przyjęcia, że dokumenty te nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. Jednocześnie zanegowano pochodzenie paliwa, jednakże bez wykazania, że jego wprowadzenie do obrotu było nielegalne.
Skarżąca podniosła, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że A. K. co do zasady sprzedawał paliwo poprzez przedsiębiorców, którzy firmowali jego działania, a firmowanie przez inne podmioty działalności prowadzonej przez A. K. nie pozbawia jej prawa do zaliczenia wydatków na zakup do kosztów uzyskania przychodu.
Ponadto podkreślono wpływ na wynik sprawy pominięcia osoby skarżącej w czynnościach dowodowych, szczególnie w zakresie przesłuchań świadków. Podniesiono, że skarżąca jako strona postępowania nie miała możliwości udziału w czynnościach dowodowych, nie mogła czynnie działać w celu wykazania, że faktury sprzedaży odzwierciedlają rzeczywiste transakcje, a sprzedawcami były podmioty wskazane w tych dokumentach.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podnosząc argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
Spór pomiędzy podatnikiem a organami podatkowymi dotyczy możliwości zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów roku podatkowego 2005 wydatków poniesionych na zakup paliwa, udokumentowanego fakturami wystawionymi przez Spółki "B" i "C".
Zagadnienie to normuje art. 22 ust. 1 zd. pierwsze i art. 23 ust. 1 pkt. 23 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2001 r. Nr 134, poz. 1509 ze zm.), zwanej dalej u.p.d.f. Stosownie do tych przepisów, kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23. Pojęcie kosztów uzyskania przychodów oparte jest na klauzuli generalnej, a zatem do tej kategorii zaliczyć należy wydatki poniesione w celu uzyskania przychodów z wyjątkiem taksatywnie wymienionych w art. 23 ust. 1 u.p.d.f. Samo wyliczenie kosztów, których nie uważa się za koszty uzyskania przychodu, nie stwarza domniemania, że wszystkie pozostałe koszty, które nie są wymienione w art. 23 u.p.d.f., zostają z mocy samego prawa uznane za koszty podlegające odliczeniu. Innymi słowy poniesienie wydatku, który nie został wyłączony w art. 23 nie oznacza, że wydatek taki automatycznie będzie uznany za koszt uzyskania przychodów. Podatnik ma bowiem możliwość odliczenia od przychodów wszelkich kosztów pod warunkiem, że mają one związek z prowadzoną działalnością gospodarczą, a ich poniesienie ma bądź może mieć wpływ na wielkość osiągniętego przychodu (por. wyrok NSA w Gdańsku z dnia 7 grudnia 1999 r., SA/Gd 1331/92; wyrok NSA z dnia 20 maja 1998 r., SA/Sz 2303/97; wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 marca 2004 r., III SA 2366/02, LEX nr 146524; wyrok NSA w Katowicach z dnia 27 listopada 2000 r., wyrok NSA we Wrocławiu z dnia 6 kwietnia 2000 r., I SA/Wr 1903/97, LEX nr 42449; wyrok NSA w Warszawie z dnia 16 listopada 1998 r., III SA 1207/97, LEX nr 37135; wyrok NSA w Warszawie z dnia 20 lutego 2001 r., III SA 3269/99, M.Podat. 2001/9/2).
W realiach rozpatrywanej sprawy powyższe uwagi oznaczają, że wydatki na zakup paliwa mogłyby stanowić koszty uzyskania przychodu prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej, jeśli podatnik wykazałby ich związek z uzyskanym przychodem oraz udokumentowałby w sposób należyty fakt ich poniesienia. Jak wynika z uzasadnienia decyzji organy podatkowe nie kwestionowały tego, że podatnik faktycznie zakupił paliwo w ilościach podanych na fakturach. Zanegowano jedynie pochodzenie paliwa oraz wiarygodność przedłożonych przez skarżącego dokumentów, mających dokumentować nabycie oleju. Z zebranych dowodów w postaci protokołów przesłuchania sporządzonych przez właściwe organy ścigania, jak i organy skarbowe właściwe dla kontrahentów skarżącego, a także protokołów kontroli podatkowych przeprowadzonych przez właściwe urzędy u kontrahentów wynika, że skarżący zakup paliwa w badanym okresie udokumentował fakturami wystawionymi przez "B" Sp. z o.o. i "C" Sp. z o.o. W ocenie Sądu, organy podatkowe zasadnie wyłączyły z kosztów uzyskania przychodu w 2005 r. wydatki udokumentowane wskazanymi fakturami uznając, że faktury te nie dokumentują rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. Zgromadzony materiał dowodowy w sposób jednoznaczny, spójny i wzajemnie zgodny dowodzi, że organizatorem procederu wprowadzenia do obrotu oleju napędowego nieznanego pochodzenia był A.K.. Osoba ta, prowadząc firmę "P", zajmowała się dostawą paliwa do Spółek "B" i "C", jego transportem, dostawą faktur zakupu paliwa od Spółek, które w rzeczywistości nie dokonywały żadnych transakcji, a także ustalaniem cen sprzedaży towaru, terminów zapłaty i odbieraniem od tych firm płatności z tytułu sprzedaży rzekomo przez nie dokonanej, tj. obiegiem dokumentów legalizujących obrót paliwem, czerpiąc korzyści finansowe z powyższego procederu.
Z materiałów sprawy wynika nadto, że A. K. dokonywał zakupu oleju opałowego w firmie "R" w P., a następnie, poprzez różne podmioty gospodarcze (w tym przez Spółki "B" i "C"), wprowadzał olej do obiegu gospodarczego, jako olej napędowy. Ponieważ olej był nabywany na paragony bądź na fikcyjne osoby, została stworzona sieć podmiotów gospodarczych, które trudniły się tworzeniem dokumentów sprzedaży w celu legalizacji oleju opałowego sprzedawanego jako olej napędowy.
Z protokołów przesłuchań M. B. - prezesa Spółki "B" m. in. z dnia 13 marca i 2 kwietnia 2008 r., z dnia [...] r., 14 czerwca i 17 listopada 2006 r. (sporządzonych przez Ł. US w toku postępowania kontrolnego, Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Ł., funkcjonariuszy CBŚ KGP Zarząd w Ł., funkcjonariuszy KWP w O.) wynika, że dostawcy paliwa (Spółka "I" w W., "K" w J., "L" w R., "M" w Z. i "N " we W.) wystawiali jedynie faktury zakupu paliwa, podczas gdy faktycznym dostawcą oleju do Spółki "B" był A. K, który zajmował się wyszukiwaniem firm, od których kupował i którym sprzedawał olej napędowy. Świadek ten zeznał, że właścicielem paliwa był A. K., a Spółka "B" zajmowała się jedynie ewidencjowaniem faktur zakupu, dostarczanych przez A, K., G. M i K. C., która zajmowała się obiegiem dokumentów, pilnowała terminów płatności i sald zadłużenia. Faktury na polecenie A. K. tworzyła K. C. na dostarczonym przez niego komputerze. Pieniądze otrzymane z tytułu sprzedaży paliwa były przekazywane A. K. bądź jego współpracownikowi G. M. - prezesowi Spółki "C". Spółka "B" nie posiadała bazy do prowadzenia działalności gospodarczej związanej z obrotem płynnym paliwem. W sytuacji, gdy Spółka "B" wystawiła faktury sprzedaży na większą ilość oleju napędowego niż wynikało to z dowodów zakupu, wystawiane były kolejne faktury z oznaczeniami literowymi na brakującą w kartotece magazynowej ilość oleju napędowego. Przedstawioną wersję zdarzeń potwierdzili: H. L., K. K. - prezes Spółki "I", S. D., K. C. i J. S..
Z kolei fikcyjną działalność Spółki "C" potwierdził przede wszystkim jej prezes G. M.. Zeznał on, że pomysłodawcą utworzenia Spółki "C" był A. K.. Spółka ta należała do A. K. i on też zajmował się jej działalnością. Spółka tylko wystawiała dokumenty, a A. K. zajmował się wszystkimi sprawami związanymi z nabyciem oleju, pozyskiwaniem odbiorców, dostawą i rozliczeniami finansowymi, ustalał też ceny i termin płatności. Po sprzedaży oleju napędowego gotówka trafiała do A. K.. Spółka "C" dokonywała obrotu paliwami pomimo braku koncesji. Zeznania te są zgodne z zeznaniami K. K., S. D. i K. C..
Wnioski organu w zakresie fikcyjności zakwestionowanych transakcji potwierdzają również zeznania A. K., który przyznał, że nabywał olej opałowy od firmy "R" w P., a następnie wprowadzał go do obrotu gospodarczego, jako olej napędowy, przez różne podmioty gospodarcze, w tym Spółkę "C" i "B".
W świetle powyższego organy słusznie uznały, że skarżący nie mógł nabyć paliwa od Spółki "B" i "C". Podmioty te nie mogły dokonać sprzedaży paliwa zgodnie z treścią faktur, albowiem nie były faktycznymi jego właścicielami. Faktury stwierdzające zakup paliwa pochodzącego od tych firm nie odzwierciedlają zatem rzeczywistego zdarzenia gospodarczego, polegającego na sprzedaży wskazanej w tych fakturach ilości paliwa między wskazanymi w tej fakturze podmiotami. W tej sytuacji dokumenty te nie mogły stanowić podstawy do zaliczenia poniesionego z tego tytułu wydatku do kosztów podatkowych. Dla uznania wydatku na zakup paliwa za element kosztów uzyskania przychodów konieczne jest zaistnienie konkretnego zdarzenia gospodarczego polegającego na zakupie określonej ilości paliwa u konkretnego sprzedawcy i za konkretną cenę, a także odpowiednie udokumentowanie tej operacji. Nie wystarczy wykazanie, że podatnik mógł gdziekolwiek nabyć paliwo i zużyć je, by wydatek z tym związany mógł stanowić koszt uzyskania przychodu. Faktura, która nie odzwierciedla rzeczywistości gospodarczej, nie jest dokumentem, który pozwala zweryfikować związek wydatku z przychodem podatnika. Udokumentowanie poniesienia wydatku mającego stanowić koszt uzyskania przychodu nie może ograniczać się do posiadania i zaewidencjonowania faktury, ale koniecznym wymogiem jest, by faktura odzwierciedlała rzeczywiście dokonaną operację gospodarczą. Podatnik ma obowiązek wykazania, że poniósł określone wydatki, które traktuje w kategorii kosztu, a to z kolei oznacza, że spoczywa na nim obowiązek udokumentowania ich poniesienia w sposób zgodny z prawem i niebudzący wątpliwości (por. wyrok NSA z dnia 30 stycznia 2009 r., II FSK 1405/07, LEX nr 478559; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 16 października 2007r., I SA/Po 21/07, LEX nr 400923; wyrok NSA z dnia 5 grudnia 2006r., II FSK 1493/05, LEX nr 263471; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 18 marca 2008r., I SA/Po 1012/07, LEX nr 478633; wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 10 marca 2009r., I SA/Bd 46/09, LEX nr 49368). Skarżąca nie wykonała tego obowiązku, z tych też względów nie sposób podzielić zasadności skargi.
Organy podatkowe zasadnie uznały prowadzone przez skarżącą księgi podatkowe za nierzetelne i odmówiły uznania ich za dowód w sprawie, w części dotyczącej uznania za koszty uzyskania przychodów wydatków na zakup oleju napędowego od Spółek: "B" i "C". Jak bowiem wynika z art. 193 § 1, § 2 i § 4 O.p., księgi podatkowe prowadzone rzetelnie i w sposób niewadliwy stanowią dowód tego, co wynika z zawartych w nich zapisów, przy czym księgi te uważa się za rzetelne, jeśli dokonywane w nich zapisy odzwierciedlają stan rzeczywisty. Organ podatkowy nie uznaje za dowód ksiąg podatkowych, które są prowadzone nierzetelnie lub w sposób wadliwy. Skoro zapisy w podatkowej księdze przychodów i rozchodów prowadzonej przez podatnika opierały się na dowodach nie odzwierciedlających rzeczywistych zdarzeń, to istniała podstawa do tego by traktować je jako nierzetelne i nie uznać ich za dowód w postępowaniu podatkowym.
Zaznaczyć też należy, że bez znaczenia dla oceny legalności zaskarżonej decyzji pozostaje kwestia tego, czy skarżąca miała świadomość co do charakteru działalności Spółki "B" i "C" oraz skutków zawieranych z nimi umów. W orzecznictwie akcentuje się, że wina bądź brak zawinienia podatnika nie zmienia faktu, że fikcyjna faktura nie dokumentuje zdarzenia gospodarczego, a więc nie może stanowić dowodu w rozliczeniu podatkowym, zaś odmowa uznania takich faktur za dowody uprawniające podatnika do zaliczenia poszczególnych wydatków do kosztów uzyskania przychodu nie przesądza o winie podatnika, której ustalenie bądź zanegowanie stanowi przedmiot postępowania karnego i karnoskarbowego, ale nie podatkowego (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 21 stycznia 2009 r., I SA/Ol 440/08, LEX nr 487390). Nieistotne są również przyczyny powodujące nierzetelność ksiąg podatkowych, a w szczególności to, czy nierzetelność ta była zawiniona przez podatnika. Nierzetelność ksiąg podatkowych jest kategorią obiektywną i nie zależy od sposobu, czy stopnia przyczynienia się do niej przez podatnika. Dla oceny nierzetelności księgi nie mają zatem znaczenia czynniki subiektywne, towarzyszące dokonywaniu w niej zapisów, a księga, w której nie dokonano zapisu w celu ukrycia osiągniętego przychodu, czy dokonanej czynności, jak też księga, w której przez pomyłkę dokonano błędnego zapisu zostaje uznana za nierzetelną (wyrok WSA w Krakowie z dnia 3 czerwca 2008 r., I SA/Kr 45/08, LEX nr 478606; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 21 lutego 2008 r., I SA/Po 1577/07, LEX nr 468757; wyrok NSA w Warszawie z dnia 21 marca 2000 r., III SA 1627/99, LEX nr 43018). Na marginesie warto jednak odnotować, że podczas przesłuchań A.K. i G. M, wskazywali, że kontrahenci Spółki "B" i "C" wiedzieli, że nabywali paliwo niewiadomego pochodzenia, o czym świadczyć mogła chociażby jego niższa cena.
Sąd stwierdza również, że w sprawie organy zasadnie odstąpiły od szacowania podstawy opodatkowania. Przepis art. 23 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa stanowi, iż organ podatkowy odstąpi od określenia podstawy opodatkowania w drodze oszacowania, jeżeli dane wynikające z ksiąg podatkowych, uzupełnione dowodami uzyskanymi w toku postępowania, pozwalają na określenie podstawy opodatkowania. Tak więc warunkiem koniecznym dla ustalenia podstawy opodatkowania w drodze oszacowania jest niemożność ustalenia podstawy opodatkowania w sposób przewidziany w art. 23 § 2. Stosownie do tego przepisu możliwe jest zatem ustalanie podstawy na bazie danych uzyskanych po części z niezakwestionowanych przez organ podatkowy w całości ksiąg podatkowych oraz innych dowodów uzyskanych w trakcie postępowania (faktury, listy płac, delegacje itp.). Powyższy przepis zakazuje zbyt pośpiesznego szacowania podstawy opodatkowania, bez ustalenia, czy nie można jej określić na podstawie wiarygodnych dowodów i danych z tej części ksiąg podatkowych, których rzetelności nie podważył organ podatkowy. Konieczność stosowania szacunku dopiero wówczas, gdy nie ma danych źródłowych umożliwiających ustalenie faktycznej podstawy opodatkowana, jest mocno akcentowana w orzecznictwie sądowym. "Oszacowanie podstawy nie może być dokonane wówczas, gdy dane z ksiąg, uzupełnione danymi w toku postępowania, pozwalają na właściwe określenie tejże podstawy" (wyrok NSA z dnia 18 maja 2000 r., I SA/Łd 2089/98, niepubl.). Również w doktrynie wskazuje się, że szacunek powinien być traktowany jako "zło konieczne" i stosowany w sytuacjach, gdy organ podatkowy nie ma żadnych innych dróg ustalenia podstawy opodatkowania (vide - C.Kosikowski, L.Etel, R.Dowgier, P.Pietrasz, S.Presnarowicz, M.Popławski, Ordynacja podatkowa. Komentarz, LEX, 2009, wyd. III.).
W rozpoznawanej sprawie organy podatkowe nie zakwestionowały całej prowadzonej przez podatnika dokumentacji rachunkowej, ale jedynie niektóre objęte tą dokumentacją faktury - dowody księgowe w postaci tzw. dowodów źródłowych, na podstawie których dokonuje się stwierdzenia dokonania operacji gospodarczej, stanowiącej podstawę zapisów w podatkowej księdze przychodów i rozchodów. Były to faktury, w treści których jako sprzedawca figurowały Spółki "B" i "C". Faktury te dotyczyły zakupu oleju napędowego. Organy podatkowe wyłączyły powyższe faktury z zapisów znajdujących się w księdze podatkowej i na jej podstawie oraz zebranych w toku postępowania podatkowego dowodów obliczyły podatek. Powyższe zasady postępowania wskazują, że obliczenie dochodu było możliwe na podstawie posiadanej przez skarżącego dokumentacji i brak było podstaw do jego szacowania, skoro pozostałe zapisy dotyczące przychodów i kosztów uzyskania przychodów były prawidłowe.
Dodatkowo podkreślić trzeba, że oszacowanie podstawy opodatkowania w przypadku, gdy faktury nie dokumentują rzeczywistego obrotu towarami handlowymi, mogło doprowadzić do zalegalizowania zakupu paliwa z niewiadomego, czy też nielegalnego źródła.
Chybione są, w ocenie Sądu, zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania podatkowego, ponieważ organy przeprowadziły postępowanie dowodowe w zakresie niezbędnym do prawidłowego zastosowania prawa materialnego.
Ordynacja podatkowa, nie przewiduje żadnej hierarchii dowodów w postępowaniu podatkowym, a ponadto dowody podlegają zasadzie swobodnej ich oceny. Jak wynika z akt administracyjnych celem postępowania było sprawdzenie, czy transakcje pomiędzy stroną skarżącą a jej kontrahentem miały miejsce w rzeczywistości, a zatem czy dokumentacja podatkowa w postaci faktur zakupu paliwa i ewidencji zakupów odzwierciedlała faktyczne zdarzenia gospodarcze. W tym miejscu wyjaśnienia wymaga, że w postępowaniu podatkowym nie obowiązuje zasada bezpośredniości, a stan faktyczny może zostać ustalony na podstawie dowodów przeprowadzonych przez inny organ. Art. 181 O.p. nadaje równą moc dowodową wszystkim dowodom i w myśl postanowień tego przepisu dowodami mogą być dowody zgromadzone w postępowaniu karnym, w tym także zeznania świadków i wyjaśnienia podejrzanych oraz dowody zgromadzone w toku czynności kontroli podatkowej. Z kolei art. 180 § 1 O.p. nakazuje dopuścić jako dowód wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W świetle postanowień tych przepisów nie istnieje prawny nakaz by w toku postępowania podatkowego koniecznym było powtórzenie przesłuchania świadków, którzy zeznawali w innym postępowaniu. Powtórzenie określonych czynności dowodowych przeprowadzonych w toku postępowania karnego będzie konieczne jedynie wówczas, kiedy ocena tych dowodów, dokonana w powiązaniu z materiałem dowodowym zebranym w postępowaniu podatkowym, uniemożliwia jednoznaczne i prawidłowe ustalenie stanu faktycznego. Dodać trzeba, że wykorzystanie przez organ podatkowy dowodów zgromadzonych w innym postępowaniu nie narusza zawartej w art. 123 O.p. zasady zapewnienia stronie postępowania czynnego w nim udziału. Istotne jest, aby strona miała możliwość wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, co w niniejszej sprawie miało miejsce.
Zdaniem Sądu, organ zasadnie przyjął, iż nie było konieczności przeprowadzania ponownie dowodu z przesłuchania świadków, których protokoły przesłuchań przez inne organy włączono w poczet materiału dowodowego. Zeznania tych świadków zostały utrwalone w innych postępowaniach, a protokoły przesłuchania zostały legalnie włączone do postępowania podatkowego w tej sprawie, nadto opisują one szczegóły działalności polegającej na wystawianiu "pustych faktur", wreszcie zostały ocenione zgodnie z zasadami wiedzy i doświadczenia życiowego także w kontekście zmian ich treści, która następowała w toku postępowania karnego. Trudno jest wreszcie uznać, aby sytuacja skarżącej była inna niż pozostałych "kontrahentów" firm "B" i "C", to znaczy, żeby akurat w wypadku podatniczki faktury wystawione przez te podmioty (a zakwestionowane przez organy podatkowe) dokumentowały rzeczywiste zdarzenie gospodarcze.
Reasumując stwierdzić należy, że wbrew zarzutom skargi, materiał dowodowy niniejszej sprawy został zgromadzony i oceniony z zachowaniem reguł określonych w art. 121, 122, 123, 124 oraz art. 187 § 1 i 2 O.p., tj. w sposób wszechstronny i kompletny. W sprawie organy przeprowadziły wszelkie czynności niezbędne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych, a zgodne z dyspozycją art. 180 i art. 181 O.p. Ocena okoliczności sprawy została dokonana na podstawie całokształtu materiału dowodowego sprawy, nadto jest ona prawidłowa, logiczna i zgodna z doświadczeniem życiowym, zaś wywody – konsekwentne, jasne i zrozumiałe, co z kolei wyklucza zasadność zarzutu naruszenia art. 191 O.p. Nadto uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymogom przepisu art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej, gdyż organ w sposób wyczerpujący wytłumaczył się z przyjętego rozstrzygnięcia.
Z kolei zarzut naruszenia przez organy podatkowe powołanego w skardze przepisu art. 2 Konstytucji RP jako pozbawiony uzasadnienia i bezpodstawny pozostał poza polem rozważań sądu.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153 poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę.
P.Z-C.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło