I SA/Łd 541/16

Dnia 22 września 2016 roku Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale I Małgorzata Kowalska po rozpoznaniu w dniu 22 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. D. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku nr [...], UNP:[...] w przedmiocie: orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zaległości spółki w podatku od towarów i usług za IV kwartał 2010 roku wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami egzekucyjnymi. p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu M. D. prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W dniu 12 maja 2016 roku M. D. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z [...] roku w części orzekającej o jego solidarnej odpowiedzialności za zaległości spółki w podatku od towarów i usług za IV kwartał 2010 roku wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami egzekucyjnymi. W skardze zawarty został wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości. W złożonym na urzędowym formularzu PPF oświadczeniu o stanie rodzinnym majątku i dochodach wnioskodawca wskazał, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę na umowę zlecenie w wysokości 728 zł netto miesięcznie. Oświadczył także, że 280 zł miesięcznie wydaje na leki i ok. 210 zł na opłaty. zarządzeniem z 14 lipca 2016 roku skarżący został zobowiązany do udokumentowania okoliczności wskazanych we wniosku poprzez: nadesłanie odpisu zeznania podatkowego skarżącego za 2014 rok i 2015 rok, udokumentowanie wysokości dochodów z pracy na umowę zlecenie z okresu ostatnich trzech miesięcy; wskazanie czyją własności jest nieruchomość stanowiąca miejsce zamieszkania skarżącego oraz udokumentowanie miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem i leczeniem ponoszonych przez wnioskodawcę. W odpowiedzi na wezwanie skarżący nadesłał zeznanie podatkowe za 2014 rok z którego wynika, że uzyskał on dochód rzędu 9.734 zł. Nie nadesłał zeznania za 2015 rok, a jedynie informacje PIT-11, w której jako płatnik figuruje D. R., i z której wynika, że z tytułu umowy zlecenia uzyskał dochód w wysokości 3.986 zł. Nadesłał także dokumenty potwierdzające wysokość kwoty uzyskiwanej z tytułu umowy zlecenia. Wobec wątpliwości dotyczących sytuacji rodzinnej i majątkowej wnioskodawcy wynikających z nadesłanych przez niego dokumentów zarządzeniem z 18 sierpnia 2016 roku został on zobowiązany do wskazania czyją własności jest nieruchomość stanowiąca miejsce zamieszkania skarżącego oraz udokumentowanie miesięcznych kosztów utrzymania tej nieruchomości; wyjaśnienia kim dla skarżącego pozostaje właścicielka firmy A. R. D. na rzecz której świadczy on swoje usługi w ramach umów zlecenia, ewentualnie udzielenie informacji o sytuacji majątkowej i źródłach utrzymania R. D. jeśli pozostaje ona żoną wnioskodawcy w tym nadesłanie jej deklaracji podatkowych za dwa ostatnie lata kalendarzowe, deklaracji VAT-7 za ostanie 4 okresy rozliczeniowe z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. W odpowiedzi na wezwanie skarżący oświadczył, że dom w którym jest zameldowany jest własnością jego żony R. D., która prowadzi działalność gospodarczą i na której rzecz wnioskodawca świadczy swoje usługi. Skarżący wskazał, że od 1998 roku posiada z żoną ustrój rozdzielności majątkowej i nie dysponuje jej deklaracjami podatkowymi. Ponadto oświadczył, że w domu żony przebywa rzadko i nie zna kosztów jego utrzymania. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Wniosek nie jest zasadny. Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016r., poz. 718 ze zm.) dalej "p.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sadowych (punkt 4 formularza wniosku), czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od oceny referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wskazał, iż samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, którego miesięczny dochód zamyka się kwotą około 728 zł netto. Oświadczył jedynie że ok. 280 zł wydaje na leki i 210 zł na media, okoliczności tych jednak w żaden sposób nie udokumentował. W toku postepowania wyjaśniającego wnioskodawca oświadczył, że swoje usługi na podstawie umowy zlecenia świadczy na rzecz firmy prowadzonej przez żonę, także w jej domu jest zameldowany, ale nie zna wysokości kosztów jego utrzymania. Oświadczył także, że z żoną pozostaje w ustroju rozdzielności majątkowej i nie dysponuje jej deklaracjami podatkowymi. Mimo wezwania nie nadesłał także swojej deklaracji podatkowej za rok ubiegły a jedynie informacje PIT-11. W tym miejscu należy podkreślić, że rzeczą strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest wiarygodne wykazanie rzeczywistej sytuacji życiowej, materialnej, która zrealizuje ustawowe przesłanki przyznania tego prawa. Wiarygodne wykazanie rzeczywistej sytuacji materialnej wymaga co do zasady, wiarygodnego wykazania ponoszonych wydatków niezbędnego utrzymania oraz takiegoż wykazania rzeczywiście posiadanych środków finansowych służących ich poryciu z podaniem źródła ich pochodzenia. Postawa skarżącego w przedmiotowym postępowaniu odmawiającego udzielenia jakichkolwiek informacji dotyczących wysokości kosztów swego niezbędnego utrzymania oraz sytuacji majątkowej i finansowej jego żony będącej dodatkowo jego pracodawcą, czyni jego twierdzenia o braku środków umożliwiających pokrycie kosztów postępowania całkowicie gołosłownymi. W sytuacji, w której oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżącego okaże się niewystarczające dla oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego, i możliwości płatniczych bądź wzbudza, jak w sprawie niniejszej uzasadnione wątpliwości strona jest obowiązana złożyć dodatkowe oświadczenia lub dokumenty źródłowe. Skarżący nie wywiązał się z nałożonych obowiązków w żaden sposób nie udokumentował wysokości ponoszonych kosztów utrzymania ani sytuacji majątkowej swojej żony. Wobec nieudzielenia jakichkolwiek informacji we wskazanym zakresie w sprawie brak jest praktycznie możliwości przeprowadzenia kompleksowej oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy w celu ustalenia czy rzeczywiście obiektywnie jego sytuacja uzasadnia przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Uwzględniając jednak wysokość uzyskiwanego przez wnioskodawcę udokumentowanego dochodu (728 zł), fakt, że nie udokumentował ponoszenia jakichkolwiek kosztów swojego utrzymania, a wysokość wpisu sądowego od skargi wynosi 500 zł, stosownie do treści art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należało uznać, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, oraz ewentualnych dalszych kosztów procesu, których wysokość będzie już niższa. Wskazać należy, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy leży na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności, a rozstrzygnięcie sądu w kwestii prawa pomocy zależne jest od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por. postanowienie NSA z dnia 30.04.2009 r. II OZ 379/09). Wnioskodawca mimo wezwanie nie udokumentował żadnych ponoszonych dochodów niezbędnego utrzymania, nie udzielił też informacji dotyczacych sytuacji materialnej oraz wysokości dochodów uzyskiwanych przez jego żonę zasłaniając się umową majątkową małżeńską ustanawiającą ustrój rozdzielności majątkowej. Należy jednak wskazać, że okoliczność pozostawania przez wnioskodawcę w rozdzielności majątkowej z żoną nie ma znaczenia dla oceny jego możliwości płatniczych. W orzecznictwie NSA konsekwentnie zwraca się uwagę, że przy badaniu przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., należy wziąć pod uwagę, że zgodnie z art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majątkowej (por. postanowienie NSA z 6 października 2004 r., GZ 71/04, czy też postanowienie NSA z 25 października 2011 r., II FZ 627/11; CBOSA). Pozostawanie skarżącego w związku małżeńskim wiąże się bowiem z wzajemną pomocą i obowiązkiem alimentacyjnym. Istnienie tego obowiązku pozostaje przy tym bez związku z małżeńskim ustrojem majątkowym (art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 788) – dalej: "k.r.o.". Jak wielokrotnie wskazywano w orzecznictwie sądów administracyjnych, jak i sądów powszechnych, do wyżej wymienionych obowiązków zalicza się również pomoc w opłaceniu kosztów postępowania sądowego, toczonego przez osobę uprawnioną do alimentacji (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 maja 1989 r. sygn. akt II CZ 80/89, LEX nr 8963 i z dnia 5 maja 1967 r. sygn. akt I CZ 37/67, LEX nr 6155 oraz postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r. sygn. akt GZ 71/04, ONSA i WSA z 2005 r., nr 1, poz. 8 oraz z dnia 28 września 2011 r. sygn. akt I FZ 196/11, LEX nr 948873). Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie podkreślał, iż obowiązek wzajemnej pomocy miedzy małżonkami nie jest uzależniony od ustroju majątkowego małżeńskiego. Skarżący błędnie przyjmuje natomiast, że rozdzielność majątkowa małżeńska zwalnia jego żonę z obowiązku pomocy finansowej, a jemu samemu uniemożliwia uzyskanie informacji o sytuacji majątkowej żony (por. postanowienie NSA z dnia 2 grudnia 2011 r. sygn. akt I FZ 395/11, postanowienie NSA z dnia 3 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 817/11 postanowienie NSA z dnia 2 grudnia 2011 r., sygn. akt II OZ 1266/11, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Za niewiarygodne należy uznać także oświadczenia skarżącego dotyczące jego sporadycznych kontaktów z żoną, bowiem to właśnie ona jest przedsiębiorcom na rzecz którego co miesiąc świadczy on swoje usługi oraz to adres należącej do niej nieruchomości wskazał on jako adres swojego zamieszkania oraz adres do korespondencji w toku postępowania. Z uwagi na niewiarygodność oświadczeń skarżącego oraz nie przedstawienie pełnych informacji dotyczących sytuacji majątkowej członków jego rodziny w sprawie brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego i przyznania mu prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. AKE.