I SA/Łd 741/07
WyrokWSA w Łodzi2007-12-13
Skład orzekający: Arkadiusz Cudak, Bogdan Lubiński, Paweł Kowalski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy ma obowiązek rozłożyć zaległość podatkową na raty, jeśli podatnik znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, a istnieją przesłanki wskazujące na ważny interes podatnika lub interes publiczny?Ratio decidendi
Instytucja rozłożenia zaległości podatkowej na raty opiera się na uznaniu administracyjnym, co oznacza, że organ podatkowy ma swobodę wyboru negatywnego lub pozytywnego rozstrzygnięcia wniosku. Nawet w przypadku wystąpienia przesłanek wskazanych w przepisach, organ nie jest zobligowany do uwzględnienia wniosku. Sądowa kontrola decyzji opartych na uznaniu administracyjnym koncentruje się na badaniu prawidłowości postępowania, a nie na samym rozstrzygnięciu.Stan faktyczny
Wnioskodawczyni złożyła wniosek o rozłożenie na raty zaległości w podatku od towarów i usług za okres od kwietnia do września 2003 roku. Organ pierwszej instancji odmówił rozłożenia zaległości na raty, wskazując na długi okres spłaty (ponad 16 lat) i brak pewności co do przyszłej sytuacji podatniczki. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał decyzję w mocy, argumentując, że zaległości wynikają z wyboru nierzetelnych kontrahentów i że ryzyko związane z działalnością gospodarczą ponosi podatnik. Wnioskodawczyni wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej, w tym brak uwzględnienia całokształtu jej sytuacji oraz nieprawidłowe uzasadnienie decyzji.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 13 grudnia 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Arkadiusz Cudak Sędziowie: Sędzia NSA Bogdan Lubiński (spr.) Sędzia WSA Paweł Kowalski Protokolant asystent sędziego Joanna Wegner po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2007 roku sprawy ze skargi W. O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości w podatku od towarów i usług za okres od kwietnia do września 2003 roku oddala skargę.
Decyzją z dnia [...]. Nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w R., działając na podstawie art. 207, art. 48 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.), w związku z art. 25 § 2 i art. 27 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 143, poz. 1199) i § 15 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2005 r. w sprawie właściwości organów podatkowych (Dz.U. Nr 165, poz. 1371 ze zm.) odmówił W. O. rozłożenia zaległości w podatku od towarów i usług za miesiące kwiecień-wrzesień 2003 r. w łącznej kwocie 199.887 zł na raty w wysokości po 1.000 zł miesięcznie wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 53.381,90 zł wg stanu na dzień 24 czerwca 2006 r. Organ podatkowy postanowił także, iż w pozostałym zakresie wniosek z dnia 22 czerwca 2005 roku zostanie rozpatrzony w odrębnym postępowaniu.
W uzasadnieniu powyższej decyzji Naczelnik Urzędu Skarbowego podał, iż W. O. wystąpiła o rozłożenie na raty zaległości z tytułu podatku od towarów i usług, wynikających z decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...]. o numerach: [...] i [...]do [...]za miesiące od października 2002r. do wrzesień 2003r. w łącznej kwocie 1.783.006 zł plus odsetki w wysokości 274.878,80 zł.
Strona skarżąca w uzasadnieniu wniosku podała, iż zakończyła prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie sprzedaży paliw – decyzją właściwego organu wykreślono przedsiębiorstwo z ewidencji działalności gospodarczej wpis dokonany w dniu 22 października 2002 r. Poinformowała ponadto, że w okresie działalności przedsiębiorstwo nie korzystało z pomocy publicznej.
Przedstawiając swoją sytuację rodzinną i majątkową wnioskodawczyni wyjaśniła, że w 2004 roku nie uzyskała dochodu ze stosunku pracy, natomiast dochód z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej uzyskany w 2004r. wyniósł 18.781,06 zł. Ponadto skarżąca uzyskała dochód z tytułu najmu, dzierżawy w wysokości 3.000 zł. Na utrzymaniu skarżącej pozostaje syn – uczeń pierwszej klasy Technikum Elektronicznego w R..
Mąż skarżącej z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskał w 2004 r. dochód w wysokości 85.681,49 zł. Skarżąca wspólnie z mężem posiada działkę o powierzchni 660 m2 zabudowana budynkiem mieszkalnym o powierzchni ok. 80 m2.
Naczelnik Urzędu Skarbowego ustalił, iż decyzjami Dyrektora Izby Skarbowej w Ł.z dnia [...]roku uchylono decyzje Naczelnika Urzędu Skarbowego za miesiące od października do grudnia 2002 r. i od stycznia do marca 2003 r. i przekazano sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji.
Z uwagi na wskazane powyżej decyzje postanowieniem z dnia 2 września 2005 roku umorzono z uwagi na jego bezprzedmiotowość postępowanie w sprawie wnioski W. O. z dnia 22 czerwca 2005 r. w części dotyczącej rozłożenia na raty po 1000 zł miesięcznie za zaległości w podatku VAT za miesiące od października 2002 r. do marca 2003 r.
Rozpatrując wskazany powyżej wniosek za miesiące od kwietnia 2003 do września 2003 r. Naczelnik ustalił, że skarżąca posiadała zaległości w podatku do towarów i usług w łącznej kwocie 199.887,00 zł oraz odsetki za zwłokę w wysokości 53.381,90 zł.
Organ I instancji wydając decyzję dokonał analizy danych ekonomiczno-finansowych z dokumentów źródłowych złożonych w organie podatkowym, w tym zeznania podatkowego W. O. oraz jej męża za lata 2004 i 2005, oraz oświadczenia strony z dnia 23 października 2006 r.
We wskazanym oświadczeniu skarżąca poinformowała między innymi, iż mieszka z przebywającym w areszcie mężem oraz dwoma synami. Wynajmuje halę za cenę 1.500 zł (netto) miesięcznie. Zeznała dodatkowo, iż jej syn oraz zięć wzięli pożyczki w celu ratowania jej firmy.
Dodatkowo złożyła w Urzędzie Skarbowym szereg dokumentów wzywających do zapłaty zaległych rachunków i rat pożyczek.
W ocenie organu podatkowego w świetle zebranego materiału dowodowego wniosek strony skarżącej nie może zostać uzasadniony z punktu widzenia interesu państwa. Strona wniosła o rozłożenia zaległości na raty w wysokości 1000 zł miesięcznie. Naczelnik Urzędu Skarbowego stwierdził, że uwzględnienie wniosku oznaczałoby rozłożenia zaległości na okres ponad 16 lat. Organ nie ma zatem interesu w rozłożeniu zaległości podatkowej na tak długi okres, gdyż nie można jednoznacznie stwierdzić, jaka będzie sytuacja podatniczki w tym okresie i czy byłaby w stanie spłacać ciążące na niej zobowiązania podatkowe.
W odwołaniu od powyższej decyzji strona skarżąca zarzuciła organowi podatkowemu naruszenie art. 48 § 1 pkt 2, art. 121 § 1, art. 122 oraz art. 187 Ordynacji podatkowej.
Uzasadniając odwołanie strona wskazała, iż w uzasadnieniu decyzji organ I instancji kilkakrotnie powtarzał, że w postępowaniu o przyznanie ulgi w spłacie zobowiązania podatkowego poza interesem podatnika musi przede wszystkim mieć na względzie interes państwa, z którego budżetu realizowane są cele ogólnospołeczne. W ocenie strony w ramach celów ogólnospołecznych mieści się także dobro i interes wnioskodawczyni jako jednostki tego społeczeństwa. Zdaniem odwołującej bowiem we praworządnym państwie istnieje wymóg ochrony praw jednostki działającej w dobrej wierze i w zaufaniu do zgodności z prawem działań organów państwa.
Za niesprawiedliwy strona odwołująca uznała wywód organu podatkowego, iż miała możliwość dowolnego wyboru kontrahentów i musi się liczyć z konsekwencjami tego wyboru. Zdaniem podatniczki nie może ponosić konsekwencji nieuczciwości kontrahentów. Zawierając transakcje nie wiedziała bowiem, iż miała do czynienia z nieuczciwymi osobami. W zaistniałej sytuacji nie było podstaw do pozostawienia zobowiązanej bez pomocy, gdyż nie podnosi winy za to, iż znalazła się w trudnej sytuacji i nie unikała płacenia podatków. Zdaniem strony sytuacja w jakiej się znalazła ma charakter nadzwyczajny. Została bowiem oszukana i wprowadzona w błąd przez swoich kontrahentów i nie miała żadnego wpływu na powstanie zaległości podatkowych.
Biorąc pod uwagę wysokość zobowiązania wyjaśniła, że nawet wyzbycie się całego majątku nie pozwoliłoby na uregulowanie wszystkich należności.
Strona wskazała ponadto na sprzeczności w kwestionowanej decyzji. Z jednej strony organ stwierdził, iż w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z nadzwyczajną sytuacją i okolicznościami przemawiającymi za rozłożeniem zaległości na raty, z drugiej natomiast stwierdził, że trudna sytuacja materialna strony nie daje szans na uregulowanie zaległości.
Postawiono ponadto zarzut, iż organ podatkowy nie wypełnił zaleceń organu odwoławczego, to jest nie przeanalizował i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego w sprawie.
W końcowej części odwołania strona podniosła zarzut, iż organ rozważył sytuację finansową skarżącej za lata 2004 i 2005 na podstawie złożonych zeznań podatkowych. Natomiast sytuację majątkową na dzień wydania decyzji oceniono w oparciu o zeznanie podatniczki. W decyzji nie wspomniano natomiast aby podstawą analizy sytuacji materialnej strony za 2006 rok były dokumenty składane w Urzędzie Skarbowym, czym naruszono art. 122 w związku z art. 187 Ordynacji podatkowej.
Decyzją z dnia [...]Nr [...]Dyrektor Izby Skarbowej w Ł., działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, art. 48 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 sierpnia 2005 r. oraz art. 25 § 2 w związku z art. 27 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 143, poz. 1199) utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w R..
Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie organ przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania oraz główne argumenty podniesione w odwołaniu. Następnie organ odwoławczy wyjaśnił przyjętą w decyzji podstawę prawną decyzji. Wskazał, iż z uwagi na treść art. 25 § 2 w związku z art. 27 ustawy z dnia 30 czerwca 2005r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw, podstawę rozstrzygnięci stanowi art. 48 § 1 pkt 2 ustawy – Ordynacja podatkowa w brzmieniu obowiązującym przed 1 września 2005r. W uzasadnieniu przytoczono treść ww. przepisu.
W dalszej części uzasadnienia Dyrektor Izby Skarbowej podał, iż zaległości podatkowe objęte wnioskiem o rozłożenie na raty wynikają z decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...]i są konsekwencją stwierdzonych przez organ nieprawidłowości w zakresie odliczania podatku naliczonego z faktur dokumentujących zakup paliwa, wystawionych przez podmioty nieuprawnione do ich wystawienia.
Organ odwoławczy przedstawił również zaległości podatkowe ciążące na stronie na dzień złożenia wniosku, w tym zaległość w podatku dochodowym od osób fizycznych.
Oceniając stan faktyczny sprawy i argumenty strony zawarte w odwołaniu Dyrektor stwierdził, że podejmując działalność gospodarczą każdy musi się liczyć z konsekwencjami podejmowanych decyzji. Prowadząc działalność gospodarczą w zakresie obrotu paliwami strona sama zawierała stosowne umowy ze swoimi dostawcami, a zatem musi liczyć się z konsekwencjami ich zawarcia, w tym z faktem, iż okazali się oni podmiotami nierzetelnymi, działającymi nielegalnie na rynku paliwowym. Ryzyko związane z prowadzoną działalnością prowadzoną na własny rachunek ponosi podatnik, a wszelkie niepowodzenia nie mogą stanowić automatycznie podstawy do rozłożenia na raty zaległości podatkowych. Udzielenie ulgi uznaniowej w spłacie zaległości podatkowych powstałych na skutek zawarcia umów z nierzetelnymi kontrahentami oznaczałoby w istocie przerzucenie na społeczeństwo skutków podejmowania nietrafnych działań, ryzyka ekonomicznego, związanych z każdym rodzajem działalności gospodarczej.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów zawartych w odwołaniu Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, iż decyzje w przedmiocie rozłożenia na raty zaległości podatkowej oparte są na zasadzie uznania administracyjnego, co oznacza, że organom podatkowym pozostawiono wybór konsekwencji prawnych w przypadku wystąpienia sytuacji, do której odnosi się hipoteza normy prawnej. Nawet zatem w wypadku, gdy występują przesłanki wskazane w art. 48 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej nie obliguje to organu do wydania rozstrzygnięcia pozytywnego dla strony.
Organ odwoławczy zaznaczył przy tym, iż wszystkie ulgi w polskim prawie podatkowym należą do wyjątków, gdyż stanowią odstępstwo od zasady powszechności obowiązku podatkowego.
W ocenie organu odwoławczego zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, że sytuacja finansowa zobowiązanej i jej rodziny jest trudna, jednakże taki stan faktyczny nie stanowi automatycznej podstawy do zastosowania ulgi podatkowej.
Dyrektor Izby Skarbowej nie zgodził się również z twierdzeniem strony skarżącej, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego nie wypełnił zaleceń organu odwoławczego, to jest nie przeanalizował i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego w sprawie, w tym sytuacji materialnej podatniczki w 2006 roku. Organ I instancji ustalił bowiem sytuację materialną skarżącej w oparciu o jej oświadczenie z dnia 23 października 2006 r. i dokumenty przez nią załączone, a także w oparciu o informacje, które były w posiadaniu tegoż organu. Na tej podstawie Naczelnik Urzędu Skarbowego stwierdził, że sytuacja finansowa skarżącej i jej rodziny nie rokuje szans na spłatę zaległości w zaproponowanych ratach, w kwocie 1.000 zł każda. Zaznaczył przy tym, iż na skarżącej ciążą nie tylko zaległości za miesiące od kwietnia do września 2003 r. ale i za inne okresy rozliczeniowe co rzutuje na możliwość spłat ewentualnych rat podatku.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego W. O. zarzuciła decyzji Dyrektora Izby Skarbowej naruszenie:
1. art. 48 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej poprzez odmowę rozłożenia na raty zaległości w podatku VAT ;
2. art. 121 § 1 oraz art. 122 w związku z art. 187 Ordynacji podatkowej poprzez nie uwzględnienie przez organ całokształtu sytuacji w której w chwili wydania decyzji znajdowała się podatniczka oraz niepodjęcie przez organ wszelkich niezbędnych działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy;
3. art. 210 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, poprzez zawarcie w decyzji błędnego rozstrzygnięcia z uwagi na to, że nie odnosi się ono do całości wniosku Strony. W uzasadnieniu skarżąca wyjaśniła, iż we wniosku z dnia 22 czerwca 2005 roku wnosiła o rozłożenia na rety należności w podatku od towarów i usług oraz o umorzenie odsetek za zwłokę od należności w podatku VAT, natomiast organ podatkowy decyzją z dnia 5 stycznia 2007 r. odmówił rozłożenia na raty w wysokości po 1000 zł miesięcznie zaległości w podatku od towarów i usług za miesiące od kwietnia do września 2003 r. w łącznej kwocie 199 887 zł wraz z należnymi odsetkami za zwłokę w kwocie 53 381,90 zł;
4. art. 210 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej poprzez nie wskazanie przyczyn, dla których organ odmówił rozłożenia na raty przedmiotowej zaległości podatkowej;
5. art. 124 Ordynacji podatkowej, poprzez naruszenie zasady przekonania zawartej w tym przepisie.
W związku z przedstawionymi powyżej zarzutami strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, nakazanie ponownego rozpatrzenia sprawy, zasądzenie kosztów sporządzenia skargi oraz kosztów zastępstwa procesowego w wysokości prawem przepisanej.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Odpowiadając na zarzut naruszenia art. 210 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej stwierdził, że jest on bezzasadny bowiem sprawa umorzenia odsetek została załatwiona odrębną decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...]roku utrzymaną w mocy przez Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. – decyzja z dnia [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Organy podatkowe jako podstawę rozstrzygnięcia przyjęły art. 48 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) w następującym brzmieniu: "Organ podatkowy, na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym może odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę.". Dyrektor Izby Skarbowej prawidłowo zastosował ów przepis mimo, iż w dacie wydania zaskarżonej decyzji ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych, w tym rozłożenie zaległości podatkowej na raty, zostały uregulowane w Rozdziale 7a Działu III Ordynacji podatkowej. Zastosowanie w rozpoznawanej sprawie art. 48 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej jest konsekwencją regulacji intertemporalnych zawartych w art. 25 § 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 roku o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 143, poz. 1199), w myśl którego wnioski o udzielenie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych złożone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy podlegają rozpatrzeniu na podstawie przepisów ustawy wymienionej w art. 1 w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, tj. przed 1 września 2005r.
W rozpoznawanej sprawie strona skarżąca złożyła wniosek o rozłożenia zaległości podatkowych na raty oraz o umorzenie odsetek za zwłokę w dniu 23 czerwca 2005 roku (data nadania wniosku w placówce pocztowej).
Z cytowanego powyżej art. 48 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, wynika, iż instytucja rozłożenia zaległości podatkowej na raty opiera się na uznaniu administracyjnym, stanowiącym cechę charakterystyczną regulacji dotyczących ulg podatkowych. Oznacza to, że organ podatkowy przy ustalonym stanie faktycznym ma możliwość wyboru negatywnego lub pozytywnego dla podatnika sposobu rozstrzygnięcia jego wniosku. Takie rozumienie wymienionego przepisu nie budzi wątpliwości w orzecznictwie sądowym (por. m.in. wyrok WSA z 24 marca 2006 r. III SA/Wa 2160/04, LEX nr 198053; wyrok WSA z 4 marca 2005 r. III SA/Wa 1980/04 LEX nr 174419, czy też wyrok NSA z 26 września 2003 r. III SA 2457/02 LEX nr 145036). Ustalenie przez organy podatkowe okoliczności uzasadniających udzielenie ulgi podatkowej, stanowi konieczną przesłankę dla wydania decyzji, ale samo przez się nie zobowiązuje organu podatkowego do przyznania przedmiotowej ulgi. Kierowany ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy "może" lecz nie jest zobligowany orzec o rozłożeniu na raty zapłaty zaległości podatkowej.
Uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie rozłożenia zaległości podatkowej na raty powoduje, że decyzje te niejako "wymykają się" spod kontroli sądów administracyjnych. Przypomnieć bowiem należy, iż zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). W konsekwencji sądowa kontrola decyzji opartej na uznaniu administracyjnym koncentruje się na badaniu postępowania poprzedzającego jej wydanie, nie zaś rozstrzygnięcia będącego wynikiem wyboru dokonanego przez organ podatkowy. Sąd bada zatem, czy w toku postępowania organ administracji nie przekroczył granic uznania administracyjnego, a więc czy zgodnie z art. 122, art. 187 § 1 i art. 191, art. 192, art. 123 i 200 Ordynacji podatkowej podjął wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrał i w sposób wyczerpujący rozpatrzył cały materiał dowodowy, czy ocena organu co do udowodnienia danej okoliczności opiera się na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy strona miała możliwość wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, wreszcie czy zapewniono stronie możliwość czynnego udziału w postępowaniu.
Sąd bada również, czy uzasadnienie decyzji w przedmiocie ulgi podatkowej spełnia wymagania określone w art. 210 § 1 i 4 Ordynacji podatkowej, tj. czy zawiera wszystkie wymienione w tym przepisie składniki decyzji.
Poza kontrolą sądów pozostaje natomiast element, który z punktu widzenia skarżących pozostaje najbardziej istotny, tj. samo rozstrzygnięcie o przyznaniu ulgi podatkowej bądź odmowie jej przyznania. Skoro bowiem organ podatkowy może lecz nie jest zobowiązany uwzględnić prośbę o jej przyznanie, to z punktu widzenia zgodności z prawem zarówno rozstrzygnięcie pozytywne (dla wnioskodawcy) jak i negatywne jest legalne.
Wskazać ponadto należy, że zarówno w nauce prawa podatkowego, jak i w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie budzi wątpliwości, iż ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych mają charakter wyjątkowy – zasadą jest płacenie podatków, nie zaś zwalnianie z tego obowiązku. Skoro przedmiotowe ulgi stanowią wyjątek od zasady ponoszenia obciążeń podatkowych, to tym samym okoliczności uzasadniające ich przyznanie muszą mieć charakter nadzwyczajny (por. wyrok WSA z 7 kwietnia 2004 r. I SA/Wr 735/02 LEX nr 129659). Przyjmuje się, że nawet trudna sytuacja życiowa podatnika, czy też wystąpienie przesłanek do umorzenia zaległości, takich jak ważny interes podatnika lub ważny interes publiczny, nie obligują organów podatkowych do zastosowania wnioskowanej ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych. Wybór bowiem rozstrzygnięcia zależy jedynie od organu podatkowego, który powinien wydać decyzję po przeanalizowaniu dostępnego materiału dowodowego (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 września 2001 roku, I SA/Gd 197/99, LEX nr 76073; z dnia 13 października 2000 roku, III SA 3416/99, LEX nr 47090; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 2005 roku, III SA/Wa 2118/04, LEX nr 163812, z dnia 16 czerwca 2004 roku, III SA 444/03, Monitor Podatkowy 2004 r. nr 8 str. 4).
Odnosząc powyższe ogólne rozważania do stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy Sąd uznał, iż w decyzjach organów obu instancji przedstawione zostały w sposób prawidłowy i wyczerpujący argumenty na podstawie, których odmówiono skarżącej rozłożenia na raty obciążających ją zaległości podatkowych. Tym samym zaś podniesione w skardze zarzuty należało ocenić jako nieuzasadnione.
Dyrektor Izby Skarbowej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przedstawił i przeanalizował wszelkie ciążące na wnioskodawczyni zaległości podatkowe (str. 4 decyzji). Nadto na podstawie oświadczenia o stanie majątkowym strony z dnia 23 października 2006r. oraz dokumentów złożonych przez stronę i posiadanych informacji organ podatkowy dokonał analizy sytuacji majątkowej i rodzinnej w jakiej znajduje się wnioskodawczyni, wymienił składniki majątkowe należące do rodziny skarżącej oraz wskazał na zadłużenie rodziny skarżącej wobec różnych osób i instytucji (m.in. wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych) – str. 5 i 6 zaskarżonej decyzji. Tym samym w ocenie Sądu nietrafny jest zarzut naruszenia art. 121 § 1, art. 122 w związku z art. 187 Ordynacji podatkowej poprzez nieuwzględnienie całokształtu sytuacji w jakiej znalazła się skarżąca w dacie wydania decyzji. Strona skarżąca prócz przytoczenia obszernych fragmentów orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 stycznia 2005r. nie wskazała jakie okoliczności ograny pominęły rozpoznając sprawę oraz których okoliczności nie udowodniono. Zarzut, iż organ "praktycznie w ogóle" nie przeanalizował sytuacji finansowej wnioskodawczyni za 2006 i 2007r. jest nietrafny i niezrozumiały biorąc od uwagę datę sporządzenia oświadczenia o stanie majątkowym – 23 października 2006r. oraz datę wydania decyzji przez organ I instancji – 5 stycznia 2007r. Strona skarżąca nie wskazał, jakie nowe
Nieuzasadniony jest również zarzut, iż organy podatkowe nie rozpoznały wszystkich żądań zawartych we wniosku strony z dnia 22 czerwca 2005r. jest niesporne, iż wnioskodawczyni wystąpiła do Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z wnioskiem o rozłożenie na raty zaległości podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług, wynikających z decyzji wymiarowych tegoż organu. W tym samym wniosku zawarto żądanie umorzenia odsetek od powyższych zaległości.
Jak wynika z treści samej skargi wniosek obejmował m.in. zaległości w podatku od towarów i usług za okresy od października 2002r. do marca 2003r. Ponieważ decyzje dotyczące tych zaległości zostały uchylone w toku postępowania sądowego Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. umorzył postępowanie o rozłożenie tychże zaległości na raty. Równocześnie żądanie umorzenia odsetek od zaległości rozpoznano odrębnym postępowaniu podatkowym zakończonym decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...].
Sądu nie znalazł również podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 210 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej, które to naruszenie polega w ocenie strony skarżącej na niewskazaniu przyczyn odmowy rozłożenia należności podatkowych na raty.
Uzasadniając odmowę przyznania wnioskowanej ulgi podatkowej Dyrektor Izby Skarbowej odwołał się do przyczyn powstania zaległości podatkowych objętych wnioskiem, podając iż są one wynikiem wyboru nierzetelnych i nieuczciwych kontrahentów strony skarżącej. Organ wskazał, iż każdy podatnik musi się liczyć z konsekwencjami wyboru kontrahentów. W interesie podatników leży taka organizacja działań gospodarczych by nie ponosić z tego tytułu negatywnych skutków podatkowych. Wskazano, iż każdy podatnik winien dołożyć wszelkich starań by sprawdzić rzetelność swoich partnerów handlowych. Ryzyko związane z prowadzoną na własny rachunek działalnością gospodarczą ponosi podatnik, a wszelkie niepowodzenia nie mogą przesądzać o przyznaniu ulgi podatkowej. Udzielenie ulgi podatkowej w zapłacie zaległości podatkowych powstałych na skutek zawarcia umów z nierzetelnymi kontrahentami oznaczałoby w istocie przerzucenie na społeczeństwo skutków nietrafnych decyzji handlowych.
Reasumując Dyrektor Izby Skarbowej uznał, iż jakkolwiek sytuacja majątkowa wnioskodawczyni jest trudna, to uwzględnienie żądania wnioskodawczyni oznaczałaby akceptację organów podatkowych dla nieprzestrzegania przez podatników przepisów podatkowych a nadto naruszałoby konstytucyjną zasadę równości opodatkowania. Dyrektor Izby Skarbowej podniósł również, że sytuacja wnioskodawczyni nie rokuje szans na spłatę zaległości w zaproponowanych ratach po 1.000zł, nadto ratalna spłata zaległości trwałaby kilkanaście lat.
Wskazując powyższe argumenty podjął jednocześnie próbę wyjaśnienia przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy (art. 124 Ordynacji podatkowej). Zasada przekonywania uregulowana w przywołanym przepisie oznacza, iż organ ma m.in. obowiązek przedstawienia stanu faktycznego sprawy, przytoczenia przepisów na których opiera się rozstrzygnięcie, a przede wszystkim wskazania motywów, które do danego rozstrzygnięcia doprowadziły (por. B. Adamiak w: B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki "Ordynacja podatkowa. Komentarz 2006" UNIMEX Wrocław 2006, str. 503 do 505). W ocenie Sądu zaskarżona decyzja spełnia powyższe warunki, zaś subiektywne odczucie strony, iż argumenty wskazane w jej uzasadnieniu nie są przekonujące nie pozwala na skuteczne postawienie organowi zarzutu, iż nie podjął próby wyjaśnienia przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy.
Końcowo wyjaśnić należy, iż przyznanie stronie skarżącej prawa pomocy w niniejszej sprawie oraz innych sprawach, które toczyły się przed tutejszym Sądem nie przesądza o zasadności wniesionej skargi i nie ma wpływu ocenę legalności zaskarżonej decyzji.
Z powyższych przyczyn, wobec braku uzasadnionych podstaw skargi, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji wyroku.
T. F.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło