II SA/Łd 1007/17

Dnia 27 lutego 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Zgierski Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot – Szustowska (spr.) Sędzia WSA Magdalena Sieniuć Protokolant Specjalista Anna Kośka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2018 roku sprawy ze skargi J. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji określającej środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...]; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. na rzecz J. L. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. LS Decyzją z dnia [...], nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 i w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2017r., poz. 1257), powoływanej dalej jako "k.p.a." w zw. z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (tekst jednolity Dz.U. z 2017r., poz. 935), utrzymało w mocy decyzję własną z dnia [...], nr [...], odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Gminy i Miasta S. z dnia [...], znak: [...], w sprawie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie elektrowni wiatrowej o mocy 2 MW, przewidzianej do realizacji na działce nr 69 w obrębie [...], w S. (wysokość zawieszenia wirnika - około 110 m, średnica wirnika - około 90 m, fundament wieży o wymiarach 18,6 m x 18,6 m posadowiony na głębokości 2,25 m). Kolegium przedstawiło stan faktyczny sprawy, z którego wynikało, że w dniu [...], decyzją znak: [...], Burmistrz Gminy i Miasta S. ustalił środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację opisanego wyżej przedsięwzięcia. W dniu [...] J. L. wystąpił do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. o stwierdzenie nieważności ww. decyzji, której zarzucił rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, że Burmistrz Gminy i Miasta S: 1) nie ustalił faktycznego skumulowanego oddziaływania elektrowni wiatrowych na środowisko; 2) nie uwzględnił wszystkich stron postępowania, w tym jego; 3) błędnie ustalił, że w odległości 200 m od terenów przeznaczonych pod budowę elektrowni brak jest zabudowań i siedlisk ludzkich, co stanowiło podstawę do błędnego przyjęcia, iż brak jest negatywnego wpływu inwestycji na ludzi i środowisko; 4) nie opracował charakterystyki przedsięwzięcia; 5) nie uwzględnił szkodliwego wpływu infradźwięków i pola elektromagnetycznego na ludzi i zwierzęta; 6) nie uwzględnił, że jego wyspecjalizowane gospodarstwo znajdzie się w zasięgu negatywnego oddziaływania elektrowni wiatrowych; 7) błędnie zakwalifikował budowę elektrowni wiatrowej do inwestycji celu publicznego, w rozumieniu art. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jak i ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Wnioskodawca wskazał, że jest uprawniony do złożenia wniosku na podstawie art. 28 k.p.a., gdyż postępowanie dotyczy jego interesu prawnego, jako właściciela działek o nr: 100/1, 102/2, 103/3, 139 (obręb [...]) oraz nr 96 (obręb [...]), położonych w S., na których znajduje się jego siedlisko i gospodarstwo rolne. Decyzją z dnia [...], znak: [...], Kolegium, działając na podstawie art. 105 § 1 w zw. z art. 157 § 2 k.p.a. umorzyło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji Burmistrza Gminy i Miasta S. ponieważ uznało, że J. L. nie można przypisać statusu strony, co czyniło toczące się postępowanie bezprzedmiotowym. Wskazane rozstrzygnięcie zostało utrzymane w mocy decyzją własną z dnia [...], znak: [...]. W wyniku rozpoznania skargi J. L., wyrokiem z dnia 30 października 2012r., sygn. II SA/Łd 843/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kolegium z dnia [...], znak: [...]. W uzasadnieniu orzeczenia sąd wskazał, że doszło do wszczęcia postępowania bez zbadania, czy skarżący posiada przymiot strony, o czym świadczy m.in. brak postanowienia wydawanego w trybie art. 61a § 1 k.p.a. Jeżeli organ wszczął postępowanie, to nie powinien był umarzać go jedynie z powodu braku interesu skarżącego, lecz powinien był zbadać istnienie przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a. Organ nie wykazał, że w sprawie zaistniała bezprzedmiotowość. Skarga kasacyjna wywiedziona od ww. orzeczenia została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 czerwca 2014r., sygn. akt II OSK 139/14. Sąd wskazał, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie pozwalał na ustalenie interesu prawnego J. L. występującego z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji. Decyzją z dnia [...], znak: [...], Kolegium odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Gminy i Miasta S. z dnia [...], znak: [...], stwierdzając brak wystąpienia przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy pełnomocnik wnioskodawcy wskazał, że zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem procedury zawartej w ustawie z dnia 3 października 2008r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. nr 199, poz. 1227 ze zm.), powoływanej dalej jako u.o.ś. w brzmieniu na dzień wydania zaskarżonej decyzji, polegającym na wydaniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, stwierdzającej brak obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko z naruszeniem: a) art. 63 ust. 1 pkt 1 b u.o.ś., w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania kwestionowanego rozstrzygnięcia Burmistrza Gminy i Miasta S., tj. bez uwzględnienia łącznie wszystkich uwarunkowań, o których mowa w tym przepisie, szczególnie powiązań przedsięwzięcia podlegającego ocenie z innymi przedsięwzięciami, w szczególności kumulowania się oddziaływań przedsięwzięć znajdujących się na obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie; b) art. 64 ust. 3 u.o.ś., tj. w oparciu o opinie Państwowego Inspektora Sanitarnego oraz Starosty [...] wydane z naruszeniem ww. przepisu polegającym na nieuwzględnieniu w ww. opiniach łącznie uwarunkowań, o których mowa w art. 63 ust. 1 u.o.ś., w szczególności kumulowania się oddziaływań przedsięwzięć znajdujących się na obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie; c) art. 69 u.o.ś., tj. bez wskazania zakresu raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko i oparciu ustaleń faktycznych, będących podstawą zaskarżonej decyzji wyłącznie o dane zawarte w złożonej przez inwestora karcie informacyjnej przedsięwzięcia; d) art. 84 ust. 2 u.o.ś., tj. wydanie zaskarżonej decyzji bez obligatoryjnego załącznika do decyzji w postaci charakterystyki przedsięwzięcia; e) art. 85 ust. 2 pkt 2 u.o.ś., tj. brak wskazania w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wszystkich informacji o uwarunkowaniach, o których mowa w art. 63 ust. 1 u.o.ś., uwzględnionych przy stwierdzaniu braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, w szczególności kumulowania się oddziaływań przedsięwzięć znajdujących się na obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie; f) przeprowadzenie postępowania bez udziału wszystkich stron postępowania, w szczególności bez udziału skarżącego co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art. 156 § 1 pkt 2, art. 157 § 1 i art. 158 § 1 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i wydanie decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji Burmistrza Gminy i Miasta S. Decyzją z dnia [...], znak: [...], Kolegium utrzymało w mocy decyzję własną z dnia [...]. Na skutek wniesionej skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 14 maja 2015r., sygn. akt II SA/Łd 171/15, oddalił skargę J. L. na ww. decyzję z dnia [...]. W wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej J. L. od wyroku WSA w Łodzi z dnia 14 maja 2015r., Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 6 września 2016r., sygn. akt II OSK 2200/15, w pkt 1 uchylił powyższy wyrok oraz zaskarżoną i poprzedzającą ją decyzję Kolegium z dnia [...], znak: [...]. W uzasadnieniu wskazano, że WSA w Łodzi błędnie uznał za niezasadny zarzut wydania decyzji bez uwzględnienia kumulacji oddziaływań elektrowni wiatrowych znajdujących się na obszarze oddziaływania przedsięwzięcia. Z tego powodu, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego konieczne jest przeprowadzenie w ramach postępowania nieważnościowego postępowania dowodowego, na podstawie którego określone zostanie jaki jest łączny poziom oddziaływań wytwarzanych przez wszystkie cztery elektrownie. Na skutek powyższego wyroku NSA na zlecenie Kolegium (postanowienie z dnia [...], znak: [...], [...]) przez biegłą z zakresu ochrony środowiska została sporządzona opinia w przedmiocie skumulowanego oddziaływania elektrowni wiatrowych, dla których Burmistrz Gminy i Miasta S. ustalił środowiskowe uwarunkowania następującymi decyzjami: 1) z dnia [...], znak: [...], w sprawie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie elektrowni wiatrowej o mocy 2 MW z elementami towarzyszącymi (linia kablowa podziemna SN 15 kV, stacja pomiarowa, droga dojazdowa oraz plac manewrowy), przewidzianej do realizacji na działkach o nr 82, 81, 78, 64 i 89 w S.; 2) z dnia [...], znak: [...], w sprawie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie elektrowni wiatrowej o mocy 2 MW, przewidzianej do realizacji na działce nr 69 w obrębie [...], w S. (wysokość zawieszenia wirnika - około 110 m, średnica wirnika - około 90 m, fundament wieży o wymiarach 18,6 m x 18,6 m posadowiony na głębokości 2,25 m); 3) z dnia [...], znak: [...], w sprawie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie elektrowni wiatrowej o mocy 2 MW, przewidzianej do realizacji na działce nr 81 w obrębie [...], w S. (wysokość zawieszenia wirnika - około 110 m, średnica wirnika - około 90 m, fundament wieży o wymiarach 18,6 m x 18,6 m posadowiony na głębokości 2,25 m); 4) z dnia [...], znak: [...], w sprawie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie elektrowni wiatrowej o mocy 2 MW, przewidzianej do realizacji na działce nr 98 w obrębie [...], w S. (wysokość zawieszenia wirnika - około 110 m, średnica wirnika - około 90 m, fundament wieży o wymiarach 18,6 m x 18,6 m posadowiony na głębokości 2,25 m). Opinia stwierdzająca brak kumulacji oddziaływań ww. elektrowni wiatrowych została przedstawiona w dniu [...]. Po zapoznaniu się z ww. opinią w dniu [...] J. L. zakwestionował jej prawidłowość. Pełnomocnik wnioskodawcy w piśmie z dnia [...] powtórzył podniesione zarzuty i dodatkowo wniósł o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego w celu ustalenia łącznego poziomu oddziaływań wytwarzanych przez cztery elektrownie wiatrowe znajdujące się na działkach nr 82, 81, 69 i 98 w S., w oparciu o badania rzeczywistego poziomu hałasu, pól elektromagnetycznych, infradźwięków, wibracji, zjawiska migotania cienia, innych uciążliwości wytwarzanych przez pracujące elektrownie wiatrowe, a nie wyłącznie w oparciu o dokumentację załączoną przez inwestora do wniosków o wydanie decyzji środowiskowych, z uwzględnieniem wpływu powyższych czynników na krajobraz, siedliska ludzkie oraz hodowlę trzody chlewnej, która jest prowadzona przez J. L. W piśmie z dnia [...] biegła z zakresu ochrony środowiska ustosunkowała się do ww. zarzutów J. L. Postanowieniem z dnia [...], znak: [...], [...], [...], Kolegium odmówiło dopuszczenia wnioskowanego dowodu wskazując, że organ administracji w toku postępowania środowiskowego jest zobowiązany do dokonania oceny następstw realizacji planowanego przedsięwzięcia, które mogą ewentualnie wystąpić w przyszłości. Istotą postępowania środowiskowego nie jest zatem badanie rzeczywistego wpływu inwestycji już istniejącej na środowisko. Skoro Burmistrz Gminy i Miasta S. w trakcie postępowania środowiskowego zaniechał dokonania oceny przedsięwzięcia pod względem kumulacji oddziaływań czterech elektrowni wiatrowych, to niezbędnym było usunięcie wskazanego uchybienia mając na względzie dokonanie prawidłowej oceny w aspekcie tego, czy wymienione decyzje środowiskowe zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). W dniu [...] do Kolegium wpłynęło pismo procesowe pełnomocnika J. L., w którym, w uzupełnieniu zarzutów stawianych decyzji Burmistrza Gminy i Miasta S. z dnia [...], znak: [...], podniesiono dodatkowo zarzut rażącego naruszenia art. 84 ust. 1 u.ś.r. w zw. z art. 107 k.p.a., w brzmieniu na dzień wydania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wskazano, że rażące naruszenie prawa polega na tym, że pomimo nieprzeprowadzenia w sprawie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, w osnowie wydanej decyzji ustalono wymagania dotyczące ochrony środowiska, o których mowa w art. 82 u.o.ś., natomiast nie zawarto w ogóle rozstrzygnięcia w przedmiocie stwierdzenia braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, które jest jedynym dopuszczalnym rozstrzygnięciem, gdy podstawą prawną wydanej decyzji jest art. 84 ust. 1 u.o.ś. (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 22 maja 2014 r., sygn. akt II SA/Wr 206/14). Burmistrz Gminy i Miasta S. ustalając na rzecz A Sp. z o.o. środowiskowe uwarunkowania inwestycji polegającej na budowie elektrowni wiatrowej w S. na działce nr 81, nie przeprowadził oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Powyższe powinno skutkować wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach na podstawie art. 84 ust. 1 w zw. z art. 85 ust. 1 i 2 pkt 2 u.o.ś. Natomiast, gdyby w sprawie przeprowadzono ocenę oddziaływania, decyzja środowiskowa powinna zostać wydana w oparciu o art. 82 u.o.ś., bowiem ustawa ta przewiduje odmienną treść decyzji środowiskowej w zależności od przebiegu postępowania, tj. czy w jego trakcie przeprowadzono ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, czy też stwierdzono brak potrzeby przeprowadzenia oceny. Opisaną na wstępie decyzją z dnia [...], znak: [...], Kolegium odmówiło stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji Burmistrza Gminy i Miasta S. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wniósł pełnomocnik J. L., zaskarżając w całości ww. decyzję Kolegium z dnia [...] oraz postanowienie Kolegium z dnia [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia dowodu z opinii biegłego. Zaskarżonej decyzji zarzucono: 1. odmowę stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Gminy i Miasta S. z dnia [...], pomimo naruszenia przez Burmistrza w stopniu rażącym art. 63 ust. 1 pkt 1 lit. b u.o.ś, polegające na tym, że Burmistrz zobligowany był do uwzględnienia kumulowania się oddziaływań przedsięwzięć, nie przeanalizował kwestii kumulowania się oddziaływań 4 elektrowni oraz nie poinformował Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] oraz Starosty [...], których opinie obligatoryjnie musiał uzyskać przed wydaniem decyzji, o trzech identycznych wnioskach złożonych przez A sp. z o.o. dotyczących identycznych przedsięwzięć, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art. 64 ust. 3 u.o.ś, bowiem opinie zostały wydane bez uwzględnienia łącznie uwarunkowań, o których mowa w art. 63 ust. 1 u.o.ś.; 2. odmowę stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Gminy i Miasta S. pomimo naruszenia przez Burmistrza w stopniu rażącym art. 84 ust. 1 u.o.ś., polegającego na tym, że pomimo nieprzeprowadzenia w sprawie oceny oddziaływania na środowisko, w osnowie decyzji ustalono wymagania dotyczące ochrony środowiska, o których mowa w art. 82 u.o.ś., natomiast nie zawarto w ogóle rozstrzygnięcia w przedmiocie stwierdzenia braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, które jest jedynym dopuszczalnym rozstrzygnięciem, gdy podstawą prawną wydanej decyzji jest art. 84 ust. 1 u.o.ś.; 3. odmowę stwierdzenia nieważności decyzji pomimo odstąpienia przez Burmistrza od sporządzenia raportu środowiskowego; 4. odmowę stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Gminy i Miasta S. pomimo wydania decyzji bez obligatoryjnego załącznika w postaci charakterystyki przedsięwzięcia; 5. naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na jego wynik, tj. art. 153 w zw. z art. 193 ustawy z dnia 30 lipca 2003r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2017r., poz.1369 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a. poprzez niezastosowanie się przez organ do wskazań zawartych w wyroku NSA z dnia 6 września 2016r., sygn. akt II OSK 2200/15, tj. nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego, na podstawie którego określone zostanie jaki jest łączny poziom oddziaływań wytwarzanych przez wszystkie cztery elektrownie, a oparcie rozstrzygnięcia na opinii biegłych H. S. i P. K., której treść dla niniejszej sprawy jest nieprzydatna, a sama opinia dotknięta jest błędami merytorycznymi, w celu "usunięcia uchybienia Burmistrza Gminy i Miasta S." polegającego na nieuwzględnieniu kumulacji oddziaływań 4 elektrowni wiatrowych podczas postępowania o wydanie decyzji o środowiskowej, w sytuacji, gdy brak podstaw prawnych do konwalidacji postępowania zwykłego o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach w postępowaniu nieważnościowym; 6. naruszenie art. 78 § 1 i 2 k.p.a., poprzez nieuzasadnione oddalenie wniosku dowodowego w postaci dowodu z opinii biegłego, który został zgłoszony na okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Kolegium uznało, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie zasługuje na uwzględnienie i w oparciu o treść 156 § 1 k.p.a. wyjaśniło w pierwszej kolejności charakter postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji oraz pojęcia rażącego naruszenia prawa, jako jednej z przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji. Ponadto organ II instancji wskazał, że obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, wynikający z art. 153 w zw. z art. 193 p.p.s.a. ciąży na organie administracji i na sądzie, a może być wyłączony jedynie w przypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego. Analizując akta sprawy Kolegium poparło argumentację wyrażoną w decyzji z dnia [...], którą odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Gminy i Miasta S. z dnia []...], znak: [...]. Kolegium, w oparciu o art. 59 ust. 1, art. 61 ust. 2, art. 63 ust. 2, art. 64 ust. 1 pkt 1 i 2, ust. 3 u.o.ś. wyjaśniło, że organ I instancji prawidłowo zasięgnął opinii organów, o których mowa w art. 64 ust. 1 u.o.ś., przedkładając im dokumenty wymienione przez art. 64 ust. 2 u.o.ś. (m.in. wniosek i kartę informacyjną). Następnie organy opiniujące wydały stosowne postanowienia (postanowienie Starosty [...] znak: [...] z dnia [...] oraz opinia sanitarna Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...], znak: [...], z dnia [...]). Burmistrz Gminy i Miasta S., mając na względzie ww. postanowienia oraz fakt, że we wskazanym zakresie inwestycja nie będzie oddziaływała znacząco na środowisko, postanowił odstąpić od przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (postanowienie znak: [...] z dnia [...]). Zdaniem Kolegium, z powyższego należało wywieść, że organ pierwszej instancji nie miał obowiązku poinformowania Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] oraz Starosty [...] - jak podnosi skarżący - o trzech identycznych wnioskach złożonych przez A sp. z o.o. dotyczących identycznych przedsięwzięć polegających na budowie elektrowni wiatrowych. W szczególności obowiązek ten nie wynikał z art. 63 ust. 1 pkt 1 lit. b) u.o.ś. Dokumentację jaką ma przedłożyć organowi opiniującemu organ zasięgający opinii wymienia art. 64 ust. 2 u.o.ś. i nie ma w nim informacji wymienionych w art. 63 ust. 1 lit. b) u.o.ś. Po drugie Kolegium stwierdziło, że pomimo braku obowiązku informowania organów opiniujących o planowanych innych przedsięwzięciach inwestora, Burmistrz Gminy i Miasta S. de facto poinformował te organy w ramach odrębnie prowadzonych postępowań środowiskowych o wszystkich pozostałych przedsięwzięciach. Organ II instancji wyjaśnił, że znany mu jest z urzędu fakt, że: 1) pismami z dnia [...] Burmistrz Gminy i Miasta S. poinformował Starostwo Powiatowe w [...] (pismo znak: [...])oraz Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] (pismo znak: [...]) o planowanym przedsięwzięciu polegającym na budowie jednej wolnostojącej elektrowni wiatrowej wraz z elementami towarzyszącymi (linia kablowa podziemna SN 15kV, stacja pomiarowa, droga dojazdowa oraz plac manewrowy, na działkach nr ewid. 82, 81, 78, 64, 89 w miejscowości S.); 2) pismami z dnia [...] Burmistrz Gminy i Miasta S. poinformował Starostwo Powiatowe w [...] (pismo znak: [...]) oraz Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] (pismo znak: [...]) o planowanym przedsięwzięciu polegającym na budowie przyłącza linii energetycznej kablowej SN i słupa energetycznego, drogi wewnętrznej z placem manewrowym oraz jednej wolnostojącej elektrowni wiatrowej na działkach nr ewid. 98 oraz 90 (zjazd z drogi) położonych w obrębie miejscowości S., gmina S.; 3) pismami z dnia [...] Burmistrz Gminy i Miasta S. poinformował Starostwo Powiatowe w [...] (pismo znak: [...]) oraz Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] (pismo znak: [...]) o planowanym przedsięwzięciu polegającym na budowie przyłącza linii energetycznej kablowej SN i słupa energetycznego, drogi wewnętrznej z placem manewrowym oraz jednej wolnostojącej elektrowni wiatrowej na działkach nr ewid. 81 i 82 oraz 78 (zjazd z drogi) położonych w obrębie miejscowości S., gmina S. W odniesieniu do zarzutu braku zawarcia w rozstrzygnięciu decyzji Burmistrza Gminy i Miasta S. informacji o braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz zawarciu w decyzji wymagań, o których mowa w art. 82 u.o.ś., Kolegium wskazało, że ustosunkowało się do tego zarzutu w swojej decyzji z dnia [...], znak: [...]. Kolegium ponownie rozpatrując sprawę podzieliło argumentację w tym zakresie, w szczególności podnosząc, że w przypadku wydawania decyzji ustalających środowiskowe uwarunkowania bez uprzedniego przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, organ wydaje decyzję na podstawie art. 82 u. o. ś., zgodnie z którym, w przypadku gdy nie została przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach właściwy organ stwierdza brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Analiza wydanej przez Burmistrza Gminy i Miasta S. decyzji wskazuje, że w istocie organ ten stwierdził w decyzji brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Fakt, że rozstrzygniecie to znalazło się nie w samej sentencji decyzji lecz w jej uzasadnieniu nie może świadczyć o braku zamieszczenia w decyzji tego stwierdzenia. Uzasadnienie decyzji jest bowiem jej immanentną częścią. Ponadto wskazanie w kwestionowanej decyzji warunków z art. 82 u.o.ś. nie może być również uznane jako rażące naruszenie prawa, bowiem jak stwierdziło Kolegium w zaskarżonym rozstrzygnięciu - decyzja na podstawie art. 84 ust. 1 u. o. ś. może wskazywać analogiczne rozstrzygnięcia jak te wynikające z art. 82 ust. 1 u.o.ś. Okoliczność, że w art. 84 ust. 1 u.o.ś. ustawodawca wskazał, że w treści tej decyzji winno znaleźć się stwierdzenie o braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, nie oznacza, że jest to jedyny zapis jaki winien znaleźć się w treści tej decyzji. W odniesieniu do zarzutu braku stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Gminy i Miasta S. pomimo odstąpienia przez Burmistrza od sporządzenia raportu, Kolegium wskazało, że stanowi to powtórzenie zarzutu podnoszonego w dotychczasowym postępowaniu, a do którego Kolegium ustosunkowało się szeroko w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Podkreślono, że ustawa o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko, reguluje dwa rodzaje decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach - tych wydawanych na podstawie art. 82 u.o.ś. i tych wydawanych na podstawie art. 84 u.o.ś. W przypadku, gdy organ wydający decyzję uzna, że zachodzi obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, wydaje stosowne postanowienie na podstawie art. 63 ust. 1 u.o.ś. W postanowieniu tym określa jednocześnie zakres raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko (art. 63 ust. 4 u.o.ś.). W przedmiotowym postępowaniu, Burmistrz Gminy i Miasta S. odstąpił jednak od oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, wobec czego wydając postanowienie na podstawie art. 63 ust. 2 u.o.ś., nie miał obowiązku wskazywać zakresu raportu, a co za tym idzie - inwestor nie był zobowiązany do przygotowania takiego raportu. Burmistrz Gminy i Miasta S. działał zatem na podstawie i w granicach przepisów, co z kolei nie może stanowić skutecznego zarzutu rażącego naruszenia prawa. Zarzut odmowy stwierdzenia nieważności decyzji pomimo wydania zaskarżonej decyzji bez obligatoryjnego załącznika w postaci charakterystyki przedsięwzięcia, Kolegium uznało za powtórzenie zarzutu, do którego organ ustosunkował się w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Wskazano, że u.o.ś. nie zawiera unormowań określających zawartość charakterystyki inwestycji, jak to ma miejsce w przypadku karty informacyjnej. Zgodnie z art. 3 ust. 5 u.o.ś. przez kartę informacyjną przedsięwzięcia należy rozumieć dokument zawierający podstawowe informacje o planowanym przedsięwzięciu. Charakterystyka inwestycji stanowi w istocie powielenie informacji zawieranych w karcie informacyjnej, zatem brak formalnego załączenia do decyzji charakterystyki przedsięwzięcia, przy jednoczesnym załączenia karty informacyjnej, nie może stanowić o rażącym naruszeniu prawa w tym zakresie. W zakresie naruszenia przez organ art. 153 w zw. z art. 193 p.p.s.a., poprzez niezastosowanie się przez organ do wskazań zawartych w wyroku NSA z dnia 6 września 2016r., sygn. akt II OSK 2200/15, tj. nieprzeprowadzenia postępowania dowodowego, na podstawie którego określone zostanie jaki jest łączny poziom oddziaływań wytwarzanych przez wszystkie cztery elektrownie, a oparcie się na opinii H. S. i P. K., której treść dla niniejszej sprawy jest nieprzydatna, a sama opinia dotknięta jest błędami merytorycznymi, Kolegium stwierdziło, że zarzut ten jest chybiony. W pierwszej kolejności organ podniósł, że w uzasadnieniu ww. orzeczenia NSA wskazał, iż rozpatrując sprawę należało wziąć pod uwagę oddziaływanie wytwarzane przez cztery elektrownie łącznie, nie zaś każdej z osobna, w zakresie unormowanego przepisami prawa materialnego poziomu hałasu i pól elektromagnetycznych, stosowanie do uregulowań rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (Dz.U. nr 120, poz. 826, ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 30 października 2003r. w sprawie dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku oraz sposobów dotrzymania tych poziomów (Dz.U. nr 192, poz. 1883). Konieczne jest zatem przeprowadzenie postępowania dowodowego, na podstawie którego określone zostanie jaki jest łączny poziom oddziaływań wytwarzanych przez wszystkie elektrownie. Będąc związanym oceną prawną oraz wskazaniami NSA, Kolegium zleciło H. S. ustalenie skumulowanego oddziaływania na sąsiednie nieruchomości 4 elektrowni wiatrowych. W opinii z dnia [...] zostało określone oddziaływanie na klimat akustyczny oraz oddziaływanie pola elektromagnetycznego dla wszystkich przedsięwzięć. W części dotyczącej oddziaływania na klimat akustyczny biegła ustaliła, że prognozowany poziom hałasu emitowanego przez 4 elektrownie wiatrowe w m. S. nie przekracza wartości dopuszczalnego poziomu hałasu w porze dnia i w porze nocy na terenach najbliższej zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej. Analizę oddziaływania hałasu wykonano dla sytuacji najmniej korzystnej. W części dotyczącej oddziaływania pola elektromagnetycznego biegła wyjaśniła, że z dużą pewnością należy stwierdzić, że nie wystąpi skumulowane oddziaływanie elektromagnetyczne. W ocenie Kolegium, przeprowadzona w sprawie opinia jest wystarczającym dowodem w przedmiocie ustalenia skumulowanego odziaływania czterech elektrowni w zakresie klimatu akustycznego i pola elektromagnetycznego. Opinia została sporządzona przez osoby mające wiadomości specjalne w tym zakresie - mgr inż. P. K. oraz mgr H. S., posiadającą uprawnienia do prowadzenia samodzielnej funkcji w budownictwie w zakresie ochrony środowiska (uprawnienia budowlane nr [...]), status biegłego z Listy Ministra Ochrony Środowiska Zasobów Naturalnych i Leśnictwa w zakresie ocen oddziaływania na środowisko (uprawnienia nr [...]), oraz status biegłego z Listy Wojewody [...] w zakresie postępowania wodnoprawnego i sporządzania ocen oddziaływania na środowisko (uprawnienia nr [...]). Kolegium wyjaśniło, że ocenę potencjalnego oddziaływania przedsięwzięcia wykonuje się w oparciu o dokumentację załączoną przez inwestora do wniosku o wydanie decyzji środowiskowej. W przedmiotowej sprawie NSA zobowiązał Kolegium do przeprowadzenia oceny skumulowanego oddziaływania inwestycji w zakresie oddziaływania akustycznego i pól elektromagnetycznych, jednakże zobowiązanie to nie dotyczyło oceny skutków jakie występują aktualnie, lecz skutków prognozowanych na dzień wydawania przez Burmistrza Gminy i Miasta S. decyzji środowiskowej. Ponadto istotą postępowania dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji jest ocena czy zachodzą przesłanki wymienione w art. 156 § 1 k.p.a. w dacie wydawania decyzji, a nie w dacie kiedy następuje orzekanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności. Z tej to przyczyny chybione są zarzuty skarżącego, który podnosi, że przedmiotem opinii zleconej przez Kolegium winno być ustalenie aktualnego skumulowanego oddziaływania elektrowni. Ocena ta bowiem winna odnosić się do stanu faktycznego z momentu wydawania kwestionowanej decyzji. Kolegium uznało również za chybiony zarzut braku uwzględnienia przez biegłą oddziaływania na krajobraz, bezpieczeństwo w ruchu lotniczym, produkcję roślinną i zwierzęcą, dobra materialne, poważne awarie i rzucanie lodem. Organ wskazał bowiem, że NSA w wyroku z dnia 6 września 2016r., sygn. akt II OSK 2200/15 zobowiązał Kolegium do przeprowadzenia postępowania dowodowego w zakresie skumulowanego oddziaływania w odniesieniu klimatu akustycznego i pól elektromagnetycznych. W zakresie kwestionowania przez skarżącego obliczeń dokonanych przez biegłą, organ wskazał, że biegła wyjaśniła w piśmie z dnia [...], że program A A sam dobiera współczynnik pochłaniania przez powietrze na podstawie zadeklarowanych parametrów, a zatem należy stwierdzić, że program ten uwzględnił okoliczności wskazywane przez skarżącego. Wbrew temu co podnosi skarżący, biegła podała odległości turbin od obiektów chronionych, bowiem załącznik do opinii jest również częścią tej opinii i razem z nią stanowi całość. W kwestii braku uwzględnienia niepewności obliczeń podanych w normie PN-ISO 9612-2 na poziomie =/- 3 dB, biegła wskazała w piśmie z dnia [...], że obliczenia hałasu przeprowadzono w oparciu o model propagacji dźwięku zgodny z normą PO-ISO 9613-2 "Akustyka. Tłumienie dźwięku podczas propagacji w przestrzeni otwartej. Ogólna metoda obliczeniowa", która to metoda jest zalecana do obliczeń hałasu przemysłowego przez Dyrektywę 2002/49/WE z dnia 25 czerwca 2002r. W ocenie Kolegium, rozpatrującego sprawę ponownie, zasadnie odmówiono dopuszczenia dowodu z opinii biegłego w celu ustalenia łącznego poziomu oddziaływań wytwarzanych przez cztery elektrownie wiatrowe znajdujące się na działkach nr ewid. 82, 81, 69 i 98 w S., w oparciu o badania rzeczywistego poziomu hałasu i oddziaływania elektromagnetycznego, infradźwięków, wibracji, zjawiska migotania cienia, innych uciążliwości wytwarzanych przez pracujące elektrownie wiatrowe, a nie wyłącznie w oparciu o dokumentację załączoną przez inwestora do wniosków o wydanie decyzji środowiskowych, z uwzględnieniem wpływu powyższych. Jak wskazało Kolegium fakt, że obecnie elektrownie wiatrowe istnieją nie stanowi podstawy do przeprowadzenia ustaleń w oparciu o ww. okoliczność. NSA w wyroku z dnia 6 września 2016r., sygn. akt II OSK 2200/15 podkreślił, że Burmistrz Gminy i Miasta S. miał obowiązek uwzględnienia kumulacji oddziaływań na etapie wydawania decyzji środowiskowej, a nie w momencie zrealizowania poszczególnych przedsięwzięć i jak tego chce skarżący - na podstawie aktualnego stanu faktycznego. Z powołanych wyżej względów, w ocenie Kolegium decyzja Burmistrza Gminy i Miasta S. z dnia [...], znak: [...], nie narusza prawa w stopniu rażącym, co oznacza, że w sprawie nie wystąpiła przesłanka z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Kolegium nie stwierdziło również, aby występowały pozostałe przesłanki nieważności wymienione w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. Z tych przyczyn Kolegium utrzymało w mocy decyzję własną odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Gminy i Miasta S. Na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. skargę do sądu administracyjnego złożył J. L., zarzucając odmowę stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Gminy i Miasta S. z dnia [...]: 1. pomimo naruszenia przez Burmistrza w stopniu rażącym art. 63 ust. 1 pkt 1 lit. b) u.o.ś. w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji polegającego na tym, że Burmistrz Gminy i Miasta S., który jako organ wydający decyzję środowiskową zobligowany był do uwzględnienia kumulowania się oddziaływań przedsięwzięć znajdujących się na obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie, nie przeanalizował kwestii kumulowania się oddziaływań 4 elektrowni oraz nie poinformował Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] oraz Starosty [...], których to opinie obligatoryjnie musiał uzyskać przed wydaniem decyzji, o trzech identycznych wnioskach złożonych przez A sp. z o.o. dotyczących identycznych przedsięwzięć polegających na budowie elektrowni wiatrowych, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art. 64 ust. 3 u.o.ś., bowiem ww. opinie zostały wydane bez uwzględnienia łącznie uwarunkowań, o których mowa w art. 63 ust. 1 u.o.ś.; 2. pomimo naruszenia przez Burmistrza w stopniu rażącym art. 84 ust. 1 u.o.ś. w zw. z art. 107 k.p.a. w brzmieniu na dzień wydania zaskarżonej decyzji, polegającego na tym, że pomimo nieprzeprowadzenia w sprawie oceny oddziaływania na środowisko, w osnowie wydanej decyzji ustalono wymagania dotyczące ochrony środowiska, o których mowa w art. 82 u.o.ś., natomiast nie zawarto w ogóle rozstrzygnięcia w przedmiocie stwierdzenia braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, które jest jedynym dopuszczalnym rozstrzygnięciem, gdy podstawą prawną wydanej decyzji jest art. 84 ust. 1 u.o.ś. 3. pomimo odstąpienia przez burmistrza od sporządzenia raportu środowiskowego; 4. pomimo wydania zaskarżonej decyzji bez obligatoryjnego załącznika w postaci charakterystyki przedsięwzięcia; Ponadto zarzucono naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na jego wynik, tj. art. 153 w zw. z art. 193 p.p.s.a. poprzez: 1. niezastosowanie się przez organ do wskazań zawartych w wyroku NSA z dnia 6 września 2016r. wydanego w sprawie II OSK 2200/15, tj. nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego, na podstawie którego określone zostanie jaki jest łączny poziom oddziaływań wytwarzanych przez wszystkie cztery elektrownie, a oparcie rozstrzygnięcia wyłącznie na opinii biegłych H. S. i P. K., której treść dla niniejszej sprawy jest nieprzydatna, a sama opinia dotknięta jest błędami merytorycznymi, w celu "usunięcia uchybienia Burmistrza Gminy i Miasta S." polegającego na nieuwzględnieniu kumulacji oddziaływań 4 elektrowni wiatrowych podczas postępowania o wydanie decyzji środowiskowej, w sytuacji, gdy brak podstaw prawnych do konwalidacji postępowania zwykłego o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach w postępowaniu nieważnościowym; 2. nierozpatrzenie wniosku skarżącego o ponowne rozpoznanie sprawy w części dotyczącej zaskarżenia na podstawie art. 142 k.p.a. postanowienia SKO w S. z dnia [...] w przedmiocie dopuszczenia dowodu z opinii biegłego; 3. niepowołanie nowego biegłego w celu sporządzenia opinii w przedmiocie ustalenia łącznego poziomu oddziaływań wytwarzanych przez wszystkie cztery elektrownie wiatrowe. W uzasadnieniu skargi podniesiono argumenty prezentowane w dotychczas prowadzonym postępowaniu, odwołując się dodatkowo do stanowiska, zaprezentowanego przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 22 listopada 2015r. w sprawach o sygn. akt II OSK 3082/15 i II OSK 2248/15, wydanych w sprawach analogicznych do przedmiotowej, w których przesądzone zostało, iż kwestia kumulowania się oddziaływań przedsięwzięć, znajdujących się na działkach o numerach ewidencyjnych 69m 98, 99, 90, 81, 82, 78, 64 i 89 nie była przedmiotem badania przez Burmistrza Gminy i Miasta S., co stanowi rażące naruszenie art. 63 ust. 1 pkt 1 lit b u.o.ś. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w związku z tym wniosło o oddalenie skargi. W odniesieniu do ww. zarzutów wymienionych powyżej w pkt 1-5 Kolegium wskazało, że stanowią one powtórzenie zarzutów podnoszonych w dotychczasowym postępowaniu, do których Kolegium ustosunkowało się w swoim rozstrzygnięciu. Odnosząc się natomiast do zarzutu nierozpatrzenia wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy w części dotyczącej zaskarżenia na podstawie art. 142 k.p.a. postanowienia SKO w S. z dnia [...] w przedmiocie dopuszczenia dowodu z opinii biegłego oraz niepowołanie nowego biegłego celem sporządzenia opinii w przedmiocie ustalenia łącznego poziomu oddziaływań wytwarzanych przez wszystkie cztery elektrownie wiatrowe, Kolegium podniosło, że w zaskarżonej decyzji wyjaśniło, że zasadnie w sprawie odmówiono dopuszczenia kolejnego dowodu z opinii biegłego w celu ustalenia łącznego poziomu oddziaływań wytwarzanych przez cztery elektrownie wiatrowe znajdujące się na działkach nr ewid.: 82, 81, 69 i 98 w S., w oparciu o badania rzeczywistego poziomu hałasu i oddziaływania elektromagnetycznego, infradźwięków, wibracji, zjawiska migotania cienia, innych uciążliwości wytwarzanych przez pracujące elektrownie wiatrowe. W dalszej części uzasadnienia Kolegium wskazało, że wadliwie skarżący uznaje, iż opinia winna dotyczyć aktualnego stanu faktycznego. Ocena czy w sprawie wystąpiła bądź nie wada nieważności, winna być dokonana na moment wydania kwestionowanej decyzji Burmistrza Gminy i Miasta S., a nie na moment wydawania rozstrzygnięcia przez Kolegium, co z kolei czyni bezzasadnym powoływanie nowego biegłego wnioskowanego przez skarżącego. W piśmie z dnia [...] uczestnik postępowania B Sp. z o.o. w S. wniósł o oddalenie skargi z uwagi na jej bezzasadność. W uzasadnieniu podniósł, iż kwestia badania skumulowanego oddziaływania inwestycji w dacie orzekania przez Burmistrza Gminy Miasta S. budziła liczne wątpliwości, dotyczące m.in. tego, czy obowiązek ten dotyczy jedynie przedsięwzięć istniejących czy też również projektowanych. Nie można zatem uznać, w ocenie uczestnika, że zaniechanie Burmistrza w tym zakresie stanowi rażące naruszenie prawa. Wszystkie przedsięwzięcia, których dotyczy przedmiotowe postępowanie były bowiem dopiero w fazie planowania. Niezasadne są również, zdaniem uczestnika, zarzuty związane z niepowiadomieniem organów współdziałających do wszystkich planowanych inwestycjach. Jak bowiem wynika z treści uzasadnienia decyzji, organy te wiedziały o każdym z planowanych przedsięwzięć. Wady decyzji w postaci braku charakterystyki przedsięwzięcia czy niezawarcia w rozstrzygnięciu stanowiska organu co do braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, nie stanowi natomiast, zdaniem strony, rażącego naruszenia prawa. Jeśli natomiast chodzi o związanie stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, uczestnik podniósł, iż obejmuje ono jedynie wyrok wydany w niniejszej sprawie. Ten zaś formułuje stanowisko i wytyczne odmienne od zaprezentowanego w wyrokach z dnia 22 listopada 2015r. Odnosząc się do zarzutów związanych z opinią biegłego uczestnik podniósł, iż na aprobatę zasługuje stanowisko Kolegium, iż ocena dotycząca kumulacji oddziaływań odnosić się winna do daty orzekania przez organ I instancji, co wynika wprost z istoty postępowania nieważnościowego. Jednocześnie uczestnik załączył sporządzone na jego zlecenie opracowanie, dotyczące aktualnego poziomu hałasu, emitowanego przez Farmę Wiatrową S., które potwierdza, iż normy hałasowe nie zostały przekroczone. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, choć nie wszystkie podniesione w niej zarzuty uznać można za trafne. Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2017r., poz. 2188.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność orzeczenia w całości lub części. Stwierdzenie wydania aktu z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tekst jednolity Dz.U. z 2017r., poz.1369 ze zm., powoływanej dalej jako p. p. s. a.). Po myśli art. 134 § 1 p. p. s. a., rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji, Sąd stwierdził, że zarówno decyzja zaskarżona jak i poprzedzające je rozstrzygnięcie organu I instancji naruszają prawo w stopniu wskazanym w powołanych wyżej przepisach. W pierwszej kolejności wskazać jednak należy na prawomocny wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 września 2016r., sygn. akt II OSK 2200/15, który uchylał wyrok tutejszego Sądu z dnia 14 maja 2015r., sygn. akt II SA/Łd 171/15 oraz poprzednio wydane w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia organów administracji. Stosownie natomiast do treści art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przez pojęcie "ocena prawna" rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Ocena prawna dotyczyć może również samej wykładni prawa procesowego. Zwrot normatywny "w sprawie" wskazuje natomiast na tożsamość przedmiotu oceny prawnej określonego orzeczenia sądowego oraz przedmiotu skargi sądowej, która dotyczy szeroko rozumianej sprawy administracyjnej, pozostającej w zakresie właściwości organów administracji publicznej. (por. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, str. 472 i 473). Związanie sądu administracyjnego oceną prawną oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie, bez względu na poglądy prawne wyrażane w orzeczeniach sądowych w innych sprawach. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 1998r., sygn. akt I SA 977/98, dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 44656, z dnia 22 marca 1999r., sygn. akt IV SA 527/97 Lex nr 47275). Oznacza to, iż za przesądzone uznać należało, że organ administracji, wydając decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia błędnie uznał, iż nie zachodzi konieczność badania kwestii kumulacji oddziaływań wytwarzanych przez elektrownie wiatrową, której dotyczy decyzja, z oddziaływaniami, które wytwarzane będą przez trzy inne elektrownie (których dotyczą decyzje Burmistrza Miasta I Gminy S. z dnia [...] i [...]). Rozpatrując sprawę należało bowiem wziąć pod uwagę oddziaływanie wytwarzane przez wszystkie elektrownie łącznie w zakresie unormowanego przepisami prawa materialnego poziomu hałasu i pól elektromagnetycznych, stosownie do uregulowań rozporządzeń Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku oraz z dnia 30 października 2003r. w sprawie dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku. Nie można wykluczyć, że wzięcie pod uwagę oddziaływania wytwarzanego przez cztery elektrownie mogłoby skutkować naruszeniem przepisów regulujących np. m.in. dopuszczalny poziom hałasu. Okoliczności te winny byś przedmiotem ustaleń w toku postępowania dowodowego, celem określenia jaki jest łączny poziom oddziaływań wytwarzanych przez wszystkie cztery elektrownie. Dopiero posiadając te dane możliwe będzie, zdaniem NSA, ustalenie czy doszło do rażącego naruszania przepisów regulujących np. dopuszczalny poziom hałasu, w sytuacji wykazania naruszenia jednoznacznie brzmiącego przepisu rozporządzenia. Jak bowiem wskazano, w zakresie dotyczącym ochrony środowiska przed uciążliwościami powodowanymi działaniem różnego rodzaju urządzeń, czynności powodujące hałas i wibracje oraz inne uciążliwości dla środowiska, podejmowane na określonej nieruchomości, mogą oddziaływać na sposób korzystania z nieruchomości sąsiedniej. Wywiedziono ponadto, że choć sprawa toczy się w postępowaniu nieważnościom, to ustawodawca nie wykluczył prowadzenia w tymże postępowaniu nowych dowodów w granicach sprawy, której przedmiotem jest stwierdzenie nieważności. Obowiązkiem organu, ponownie rozpoznającego sprawę, było zatem przeprowadzenie postępowania dowodowego celem określenia jaki jest łączny poziom oddziaływań wytwarzanych przez wszystkie cztery sporne elektrownie oraz ustalenie czy doszło do rażącego naruszenia przepisów regulujących np. dopuszczalny poziom hałasu. Kontrolując zatem zaskarżoną decyzję, w pierwszej kolejności zbadano sposób realizacji sformułowanych powyżej wytycznych oraz prawidłowość podjętego rozstrzygnięcia przez pryzmat wyrażonych w uzasadnieniu wyroku poglądów prawnych. Nie można mieć przeto zastrzeżeń do sformułowanej w postanowieniu z dnia [...] tezy dowodowej dla biegłego z zakresu ochrony środowiska oraz treści sporządzonej w jego wykonaniu opinii. Wbrew zarzutom skargi, oparcie się przez opiniującą na dokumentacji, którą dysponował organ środowiskowy, podejmując decyzję, objętą wnioskiem o stwierdzenie nieważności (zawierającej dane przewidywane) nie zaś na danych rzeczywistych (wobec funkcjonowania instalacji), uznać należy za prawidłowe. Wynika to bowiem z natury postępowania nieważnościowego, w którym, co podkreśliło Kolegium, sprawa nie jest rozstrzygana ponownie co do istoty sprawy rozstrzygniętej w wadliwej decyzji. Organ wyższego stopnia działa bowiem wyłącznie jako organ kasacyjny, dokonując oceny spełnienia przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a. na podstawie stanu faktycznego i prawnego, istniejącego w dacie wydania decyzji ostatecznej, będącej przedmiotem postępowania nieważnościowego. (por. np. B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz Warszawa 2011, str. 616 i następne). Oczywistym jest przeto, że i ustalenia okoliczności istotnych dla tej oceny dokonywane być winny na podstawie danych istniejących (możliwych do zweryfikowania) w dacie wydania rozstrzygnięcia, będącego przedmiotem postępowania nieważnościowego, nie zaś istniejących dopiero w dacie orzekania o nieważności. Fakt, że elektrownie wiatrowe obecnie funkcjonują nie upoważniał organu wyższego stopnia do dokonywania oceny decyzji Burmistrza Miasta i Gminy S. z dnia [...] z uwzględnieniem wskaźników zmierzonych aktualnie. Przeczyłoby to bowiem wskazanej wyżej kompetencji organu wyższego stopnia w postępowaniu nieważnościowym. Zgodzić się zatem należy z Samorządowym Kolegium Odwoławczym, że sporządzona przez biegłą H. S. opinia jest poprawna pod względem metodologicznym. Jej konkluzje w zakresie nieprzekraczania wartości dopuszczalnych (dotyczących hałasu i pola elektromagnetycznego) nie budzą przeto wątpliwości. Zarzuty skargi wskazujące na niedostatecznie jasne i przejrzyste kryteria opiniowania, w świetle uzasadnienia biegłej (zawartego w samej opinii i piśmie z dnia [...]), uznać należy za nietrafne. Opinia przedstawiona przez biegłą zawiera określoną wiedzę specjalistyczną, wymagającą wiadomości specjalnych. Wprawdzie jak każdy dowód podlega ocenie, jednakże organ nie może kwestionować przyjętych przez biegłą wartości do obliczeń ani sposobu tych obliczeń, skoro kwestie te wymagają wspomnianych "wiadomości specjalnych". Jeżeli opinia metodologicznie nie zawiera wad, zaś jej wnioski treść opinii logicznie uzasadnia, brak jest podstaw do jej zakwestionowania. Zastrzeżenia strony, nie dysponującej wiadomościami specjalnymi nie stanowią wystarczającego uzasadnienia dla dopuszczania dowodu z opinii kolejnego biegłego, tym bardziej, że, pomijając zarzut nieprawidłowego przyjęcia wskaźników do opiniowania (przewidywanych a nie rzeczywistych), zastrzeżenia te formułowane były na zasadzie: "nieprzystosowania metody", "niezałączenia wydruku terenu w formacie 3D" czy też niewyjaśnienia "kogo obowiązuje przyjęta metodyka" etc. W świetle powyższego, nie budzi zatem wątpliwości, że skumulowane oddziaływania 4 elektrowni, dla których wydane zostały przez Burmistrza Miasta i Gminy S. decyzje środowiskowe w dniach [...] i [...] w zakresie oddziaływania akustycznego nie przekroczy wartości dopuszczalnych, zaś oddziaływanie w zakresie PEM jest znikome. Należało wszakże odpowiedzieć na pytanie czy i ewentualnie w jakim zakresie konkluzja ta determinuje ocenę rażącego naruszenia prawa przez organ środowiskowy, orzekający decyzją z dnia [...] nr [...]. W tym kontekście bowiem rację należy przyznać stronie skarżącej, że organ, rozstrzygając niniejszą sprawę, pominął wnioski płynące z uzasadnień wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 listopada 2016r., wydanych w sprawach o sygn. akt II OSK 2248/15 i II OSK 3082/15, czym naruszył prawo. Jakkolwiek bowiem wyroki te wydane zostały formalnie w innych sprawach, dotyczyły one elektrowni wiatrowych, usytuowanych na działkach nr 98 (obręb [...]) i 81 (obręb [...]) w S,, których skumulowane oddziaływanie było przedmiotem badania również w kontrolowanej sprawie. W uzasadnieniach tychże orzeczeń Naczelny Sąd Administracyjny jednoznacznie zaś wywiódł, że "kwestia kumulowania się oddziaływań przedsięwzięć znajdujących się na działkach ew. nr 69, 98, 99 cz. 90, 81, 82, 78, 64 i 89 nie była przedmiotem badania przez Burmistrza Gminy i Miasta S., co stanowi rażące naruszenie powyższego przepisu" /art.63 ust.1 pkt 1 lit b ustawy z dnia 3 października 2008r. o udostępnianiu informacji o środowisku/. Zgodnie natomiast z treścią art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Wyrok prawomocny ma przy tym powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia (art. 171 p.p.s.a.). Zakres powagi rzeczy osądzonej, jak i zakres związania prawomocnym orzeczeniem sądu administracyjnego odnosi się zatem do tego, co było przedmiotem rozstrzygnięcia w konkretnej, rozpoznawanej sprawie. Z powagi rzeczy osądzonej korzysta przy tym jedynie sentencja wyroku, a jego motywy tylko w takich granicach, w jakich stanowią konieczne uzupełnienie rozstrzygnięcia, niezbędne do wyjaśnienia jego zakresu. (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 sierpnia 2011r., sygn. akt I OSK 1394/10 i z dnia 7 maja 2010r., sygn. akt II FSK 2103/08, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przedmiot rozstrzygnięć i oceny we wskazanych wyżej wyrokach NSA z dnia 22 listopada 2015r. stanowiły zaś decyzje Burmistrza Miasta i Gminy S. z dnia [...], dotyczące środowiskowych uwarunkowań dla elektrowni wiatrowych, sytuowanych na działkach nr 81 (obręb [...]) i 98 (obręb [...]) w S. Przytoczona wyżej ocena naruszenia prawa, uznanego za rażące, obejmowała zaś kumulowanie się oddziaływań przedsięwzięcia znajdującego się m.in. na działce nr 69 (obręb [...]), bez względu na charakter owych skumulowanych oddziaływań (mieszących się lub nie w granicach norm). W tym kontekście zatem uprawnione jest twierdzenie, że stanowisko wyrażone w sprawach o sygn. akt II OSK 3082/15 i II OSK 2248/15 pozostawało wiążące również w niniejszej sprawie. Konkluzja ta jest tym bardziej uzasadniona, że prawo jest z założenia racjonalne, co odnosić należy także do jego zgodności z praktyką (por. Wojciech Załuski "Racjonalność prawa" [w:] Leksykon socjologii prawa. Warszawa 2014r.). Stosowanie prawa nie może zatem prowadzić do wniosków sprzecznych z logiką. Przyjęcie zaś, że brak oceny skumulowanego oddziaływania tych samych inwestycji przez organ środowiskowy raz stanowiłby innym razem zaś nie rażące naruszenie art. 63 ust. 1 pkt 1 lit b u.o.ś naraża organ na skutecznie podnoszony zarzut nieracjonalności w stosowaniu prawa. Faktem jest, na co wskazuje SKO w skarżonej decyzji, że motywy wyroku NSA z dnia 6 września 2015., sygn. akt II OSK 2200/15 nie zawierają sformułowania, które w sposób równie jednoznaczny jak w uzasadnieniach wyroków z dnia 22 listopada 2015r. kwalifikowałoby charakter naruszenia prawa przez Burmistrza Miasta i Gminy S. Nie oznacza to jednak, że odwołanie się do stanowiska wyrażonego w tychże wyrokach, jak wyżej wskazano, wiążącego również w niniejszej sprawie na podstawie art. 170 p.p.s.a., narusza zasadę związania, określoną w art. 153 p.p.s.a. Wyrażone w wyrokach z dnia 22 listopada 2015r. poglądy prawne nie pozostają odmienne od tych, zawartych w wyroku z dnia 6 września 2015r., a jedynie je precyzują. I choć, co należy przyznać, ograniczając swobodę decyzyjną organu (czyniąc tym samym prowadzenie postępowania dowodowego w zakresie ustalenia skumulowanego oddziaływania przedsięwzięć w istocie nieistotnym dla rozstrzygnięcia), jednak nie w sposób naruszający obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej, wyrażonej w wyroku z dnia 6 września 2015r. Trafne są także te spośród zarzutów skargi, które wskazują na nieprawidłową ocenę naruszeń prawa, związanych z wadliwie sformułowanym rozstrzygnięciem decyzji Burmistrza Miasta i Gminy S. oraz brakiem jej obligatoryjnego załącznika w postaci charakterystyki przedsięwzięcia. O ile bowiem zgodzić się można z organem wyższej instancji, że samo zawarcie w decyzji wydawanej na podstawie art. 84 u.o.ś warunków, wymienionych w art. 82 nie stanowi uchybienia skutkującego rażącym naruszeniem prawa, o tyle "określenie środowiskowych uwarunkowań" bez przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, każe kwalifikować takie naruszenie jako rażące. Decyzja organu środowiskowego z dnia [...] w podstawie prawnej rozstrzygnięcia przywołuje art. 84 u.o.ś, natomiast rozstrzygnięcie formułuje w oparciu o treść art. 82 u.o.ś. Prima facie, na co trafnie zwraca uwagę pełnomocnik skarżącego, rozstrzygnięcie nie przystaje przeto do przywołanej podstawy prawej. Gdyby uznać, że jakkolwiek przywołana podstawa prawna jest błędna, ale w systemie prawa funkcjonuje przepis, w oparciu o który rozstrzygnięcie mogłoby zostać wydane, to jego rażąca sprzeczność z prawem byłaby oczywista, wobec nieprzeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Jeśli zaś (jak w rozpatrywanej sprawie) przywołana podstawa prawna jest wprawdzie prawidłowa (ponieważ ocena oddziaływania nie została przeprowadzona) natomiast rozstrzygnięcie wadliwe, nie jest możliwe jego konwalidowanie w ten sam sposób, tj. poprzez wskazanie, że z treści przepisu, który winien mieć w sprawie zastosowanie, rozstrzygnięcie to wynika. Nie jest też wystarczające wskazanie w uzasadnieniu decyzji, że postanowieniem organu "odstąpiono od przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko", skoro jest to jedynie rozstrzygnięcie wydawane w ramach postępowania środowiskowego. Brak charakterystyki przedsięwzięcia, jako obligatoryjnego załącznika do decyzji środowiskowej w przypadku wydawania decyzji na podstawie art. 84 u.o.ś. również kwalifikować należy jako rażące naruszenie prawa. Nie chodzi bowiem o to, że wbrew obowiązkowi charakterystyka ta nie została opisana jako załącznik do decyzji zaś faktycznie znajdowała się w posiadaniu organu, lecz o to, że wbrew obowiązkowi, nie została sporządzona. Powoływanie się przez organ na załączenie karty informacyjnej przedsięwzięcia, która, co do zasady, determinuje treść charakterystyki, nie może wadliwości tej konwalidować. Karta informacyjna sporządzona jest bowiem przez inwestora i na etapie wszczęcia postępowania wyznacza jego ramy. Charakterystyka przedsięwzięcia winna być natomiast elementem orzeczenia, sporządzanym przez organ środowiskowy, która dodatkowo korzysta z atrybutów przynależnych decyzji. Ma to znaczenie niebagatelne zwłaszcza w sytuacji, gdy ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko nie jest przeprowadzana a charakterystyka przedsięwzięcia jest jedynym, niepochodzącym od inwestora dokumentem, określającym inwestycję. Pozostałe zarzuty skargi, związane z niesporządzeniem raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko czy naruszeniem art. 153 p.p.s.a w zw. z art. 193 p.p.s.a. nie są zasadne. Decyzja Burmistrza Miasta i Gminy S. wydana została bez przeprowadzenia oceny środowiskowej przedsięwzięcia. Dopiero skuteczne wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia, otworzy drogę do procedowania w przedmiocie ewentualnego obowiązku jej przeprowadzenia i związanego z tym przedłożenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Przepis art. 193 p.p.s.a. nie był natomiast przez organ stosowany w niniejszej sprawie, zaś jak wyżej wskazano, Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie naruszyło związania, o którym mowa w art. 153 p.p.s.a. Odnosząc się natomiast do stanowiska uczestnika postępowania, zawartego w piśmie z dnia [...] w części, w jakiej nie dotyczyły go rozważania sformułowane powyżej podnieść należy, iż kwestia wątpliwości organów w zakresie obowiązku badania skumulowanego oddziaływania inwestycji (istniejących i/lub projektowanych), nie stanowi usprawiedliwienia dla rażących zaniechań Burmistrza w kontrolowanym postępowaniu. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz.U. nr 257, poz. 2573 ze zm.), obowiązujące w dacie ubiegania się przez inwestora o wydanie decyzji środowiskowej, nie pozostawiało bowiem wątpliwości co do obowiązku badania oddziaływania skumulowanego również dla przedsięwzięć planowanych (§ 4). Każda z elektrowni wiatrowych, będących przedmiotem współoddziaływania w niniejszej sprawie lokowana była przez tego samego inwestora. Obowiązek badania oddziaływania skumulowanego był zatem oczywisty. Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzeczono o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji SKO z dnia [...], uznając to za wystarczające dla końcowego załatwienia sprawy. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 p.p.s.a. zasądzając na rzecz skarżącego ich zwrot w kwocie równej uiszczonemu przezeń wpisowi sądowemu (200 zł.) oraz wynagrodzeniu pełnomocnika, będącego adwokatem, ustalonemu na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2016r., poz. 1800 ze zm.) na kwotę 480,-zł. Rozpoznając sprawę ponownie, organ podejmie rozstrzygnięcie, uwzględniając sformułowane wyżej poglądy prawne. M.K.