II SA/Wr 206/14
WyrokWSA we Wrocławiu2014-05-22
Skład orzekający: Zygmunt Wiśniewski, Olga Białek, Alicja Palus
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia może zawierać określone warunki i obowiązki, jeśli nie przeprowadzono oceny oddziaływania na środowisko, a jedynie stwierdzono brak takiej potrzeby?Ratio decidendi
Sąd uznał, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach, w przypadku gdy nie przeprowadzono oceny oddziaływania na środowisko, powinna jedynie stwierdzać brak potrzeby przeprowadzenia takiej oceny (art. 84 ust. 1 u.o.ś.). Nałożenie konkretnych warunków i obowiązków inwestorowi jest możliwe tylko po przeprowadzeniu oceny oddziaływania na środowisko (art. 82 u.o.ś.). Organy administracji obu instancji naruszyły prawo materialne, stosując przepisy dotyczące obu trybów postępowania jednocześnie, co skutkowało wadliwością wydanych decyzji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Burmistrza określającą środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na udostępnieniu i eksploatacji złoża kruszywa naturalnego. Strona skarżąca domagała się przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, wskazując na potencjalne negatywne skutki dla dróg, zdrowia mieszkańców oraz kumulację oddziaływań z istniejącą kopalnią. Organy obu instancji uznały, że ocena oddziaływania na środowisko nie jest wymagana, jednak w decyzji organu pierwszej instancji nałożono na inwestora szereg warunków i ograniczeń.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów I i II instancji, orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, oraz zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Zygmunt Wiśniewski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Olga Białek Sędzia WSA Alicja Palus Protokolant: Starszy asystent sędziego Katarzyna Grott po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 maja 2014 r. sprawy ze skargi R.N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie określenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia pod nazwą udostępnienie i eksploatacja złoża kruszywa naturalnego I. uchyla decyzje I i II instancji; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. na rzecz strony skarżącej kwotę 457,00 zł (słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu decyzją z dnia [...] r. Nr [...], po rozpatrzeniu odwołania R.N. od decyzji Burmistrza W. z dnia [...] r. Nr [...] określającej na rzecz D.Ś. prowadzącego działalność gospodarczą pn. Kopalnia Kruszywa "Z.", środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia pod nazwą "Udostępnienie i eksploatacja złoża kruszywa naturalnego "K.", realizowanego na działce nr 11/1, obręb K., Gmina W., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.), zwanej dalej "k.p.a.", Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. utrzymało w mocy w/w decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu powyższej decyzji organ odwoławczy wskazał, że decyzję określającą środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację planowanego przedsięwzięcia wydaje właściwy organ w oparciu o przepisy ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1235 ze zm.), zwanej dalej "u.o.ś.". Jako podstawę prawną omawianego rozstrzygnięcia organ I instancji przywołał art. 71, art. 75 ust. 1 pkt 4 i art. 82 i art. 85 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 u.o.ś.. W toku postępowania ustalono również, że wnioskowane przedsięwzięcie zostało sklasyfikowane w § 3 ust. 1 pkt 40 lit. a tiret czwarty rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. Nr 213, poz. 1397 ze zm.), w stosunku do którego może być wymagane przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko.
Uwzględniając powyższe, Burmistrz W. (pismem z dnia 24 lipca 2013 r. nr [...]) wystąpił do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we W. o wydanie opinii w sprawie określenia obowiązku i zakresu przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko oraz w sytuacji stwierdzenia konieczności sporządzenia raportu o określenie jego zakresu. W postanowieniu z dnia 7 sierpnia 2013 r. Nr [...] Regionalny Dyrektor nie stwierdził obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko i konieczności sporządzenia raportu.
Kierując się dyspozycją art. 63 ust. 2 u.o.ś. Burmistrz W., uwzględniając argumentację Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we W. postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] nie stwierdził obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia.
Organ odwoławczy ustalił na podstawie zgromadzonych materiałów, że w całym toku postępowania organ I instancji zachował wszelkie wymogi procedury administracyjnej w zakresie powiadomienia stron o wszczęciu postępowania. Ponadto Burmistrz W. kierując się dyspozycją art. 30 i 33 u.o.ś., zapewnił udział społeczeństwa w całym toku czynności podjętych przez organ poprzez wydanie obwieszczenie o toczącym się postępowaniu. Organ powiadomił też strony o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, stosownie do przepisu art. 10 w związku z art. 80 k.p.a..
Akta sprawy wskazują również, zdaniem Kolegium, że przeciwko realizacji inwestycji wystąpili mieszkańcy wsi B., K., jak i mieszkańcy innych, niewskazanych miejscowości oraz R.N., która domagała się przeprowadzenia w sprawie oceny oddziaływania na środowisko. Kwestia sporna dotyczyła negatywnego oddziaływania inwestycji na tereny sąsiednie, a w szczególności sprawy obsługi transportowej przedsięwzięcia, tzn. sposobu wywozu z kopalni wydobytego kruszywa. Strona wniosła o przeprowadzenie rzetelnych konsultacji społecznych w ramach rozprawy administracyjnej.
Z oczywistych względów – jak wskazało Kolegium - Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska nie odniósł się do kwestii obsługi transportowej przedsięwzięcia, w szczególności sposobu wywozu z kopalni wydobytego kruszywa, gdyż sprawa ta pozostawała poza kompetencjami tego organu. Niemniej, organ I instancji w toku całego postępowania ustosunkowywał się na piśmie do każdej interwencji zgłoszonej w sprawie. Swoją opinię wyraził także w piśmie z dnia 30 sierpnia 2013 r. nr [...] Powiatowy Zarząd Dróg w G. stwierdzając, że mając na uwadze przykre doświadczenia związane z degradacją dróg, po których odbywał się transport kruszyw z kopalń: Z., P., K. wnosi o podjęcie działań zmierzających do określenia dla nowo tworzonego terenu górniczego sposobu prowadzenia transportu materiału, odpowiednio przygotowanymi drogami technologicznymi omijającymi miejscowości i odcinki dróg publicznych o znaczeniu lokalnym.
Uwzględniając przedstawioną wyżej argumentację Powiatowego Zarządu Dróg w G., R.N. oraz protestujących mieszkańców Gminy W., organ I instancji dla zapewnienia ochrony środowiska naturalnego oraz życia i zdrowia ludzi wprowadził do ustaleń swojej decyzji w jej osnowie następujące obowiązki w zakresie realizacji planowanego przedsięwzięcia:
– wprowadza się bezwzględny zakaz transportu kruszywa przez tereny zabudowane miejscowości K., B., S., P. (wszystkie Gmina W.) oraz miejscowości K. i L. (wszystkie gmina Ż.),
– maksymalna wielkość kopalni możliwa do eksploatacji - 2 ha,
– maksymalna możliwa wielkość wydobycia kruszywa - 20 000 m3 w skali roku,
– maksymalna możliwa wielkość transportu wydobytego kruszywa w ujęciu dobowym do 200 m3. Natomiast w przypadku naruszenia stosunków wodnych inwestor zobowiązany jest do ich odtworzenia na własny koszt.
Organ I instancji w uzasadnieniu decyzji wyjaśnił ponadto, że opisane wyżej ograniczenia wykluczą przejazd drogami innymi niż technologiczne utworzone przez inwestora do obsługi kopalni. Drogami takimi pojazdy mogą się poruszać w sposób dowolny z tym, że wjazd na drogę publiczną odbywać się musi w zgodzie z przepisami prawa w zakresie tonażu pojazdu. Organ uznał jednocześnie, że wprowadzenie zakazu ruchu pojazdów powyżej masy całkowitej 15 ton byłoby zbyt restrykcyjne i w stosunku do zaplanowanej inwestycji niecelowe.
W świetle poczynionych ustaleń, zdaniem Kolegium, nie można przyjąć, jak tego oczekuje strona skarżąca, że w omawianej sprawie organ I instancji naruszył przepisy postępowania, tj. art. 7 i art. 77 § 1 oraz 80 k.p.a.. Organ, w ocenie Kolegium, zebrał i prawidłowo ocenił zgromadzony materiał dowodowy. Nie można też uznać za wadliwość postępowania odstąpienie organu od nałożenia na wnioskodawcę obowiązku sporządzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Stanowisko to zostało poparte obszerną argumentacją organu, po uzyskaniu opinii Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we W..
Organ odwoławczy podkreślił w tym miejscu, że decyzja środowiskowa powinna rozstrzygać o szeroko pojętym aspekcie ochrony środowiska konkretnego przedsięwzięcia, nie ograniczając się tylko do jednego jej zakresu tak jak w omawianej sprawie kwestii obsługi transportowej przedsięwzięcia, tzn. sposobu wywozu z kopalni wydobytego kruszywa. Niewątpliwie omawiany zakres sprawy ma również istotne znaczenie dla zabezpieczenia środowiska przed negatywnymi konsekwencjami braku koordynacji i jednoznacznych ustaleń dotyczących obsługi transportowej zamierzenia. Jednak, na co już wcześniej Kolegium zwróciło uwagę, organ nie pominął w swoim rozstrzygnięciu tej kwestii, ustalając ograniczenia dla sposobu wywozu z kopalni wydobytego kruszywa. Z kolei sugestia Powiatowego Zarządu Dróg w Górze, zawarta w piśmie z dnia 30 sierpnia 2013 r., dotycząca określenia dla nowo tworzonego terenu górniczego sposobu prowadzenia transportu materiału, zdaniem Kolegium, jest za daleko idąca. Organ określający środowiskowe uwarunkowania w oparciu o u.o.ś. nie posiada kompetencji do orzekania w zakresie przygotowania technologicznego dróg.
W konsekwencji, Kolegium stwierdziło, że całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego mógł stanowić podstawę do wydania decyzji środowiskowej w niniejszej sprawie bez konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko.
Skargę na powyższą decyzję złożyła R.N., wnosząc o jej uchylenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postepowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz kwoty 17 zł tytułem opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa. Zaskarżonej decyzji strona skarżąca zarzuciła naruszenie:
1. art. 7, art. 77 oraz art. 80 k.p.a. poprzez odstąpienie od zebrania całego materiału dowodowego niezbędnego do prawidłowej oceny przedmiotu postępowania, nadto oparcie zaskarżonej decyzji o błędnie ustalony stan faktyczny z pominięciem istotnych elementów wynikających ze zgromadzonego materiału dowodowego;
2. art. 63 ust. 1 oraz ust. 2 u.o.ś. poprzez jego wadliwą wykładnię i niezastosowanie pomimo istnienia w sprawie istotnych przesłanek do przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko;
3. art. 82 ust. 1 wz. z art. 84 ust. 1 u.o.ś. poprzez błędną wykładnię i uznanie, że wobec nieprzeprowadzenia w sprawie oceny oddziaływania na środowisko organ nie jest zobowiązany ograniczać treści decyzji środowiskowej wyłącznie do wskazania braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, zgodnie z art. 84 ust. 1, z pominięciem elementów wskazanych w art. 82 ust. 1 u.o.ś..
W uzasadnieniu skargi strona skarżąca wskazała, że w toku prowadzonego postępowania Burmistrz W. nie stwierdził konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko i konieczności sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko, wydając w tym przedmiocie postanowienie z dnia [...] r.. Skarżąca kilkukrotnie w toku sprawy przed organami obu instancji wskazywała jednak na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego o informacje dotyczące obsługi komunikacyjnej planowanej inwestycji i jej wpływu na mienie publiczne (drogi), mienie prywatne mieszkańców, ich zdrowie oraz wody gruntowe. Szczególna uwaga skarżącej kierowana w stronę obsługi komunikacyjnej wynika z faktu, że w rejonie K. drogi są w bardzo złym stanie, a na większości ich odcinków dopuszczalna masa pojazdów nie przekracza 12-15 ton. Dalsze niszczenie dróg powiatowych prowadzi faktycznie do odcięcia K. i okolicznych miejscowości. Nadto, w rejonie K. zlokalizowana jest już co najmniej jedna kopalnia kruszywa prowadzona przez wnioskodawcę (D.Ś.), co też - w ocenie skarżącej - spowodowałoby kumulację negatywnych oddziaływań na zdrowie i mienie okolicznych mieszkańców oraz mienie publiczne (drogi).
Zdaniem skarżącej Burmistrz W. nie zebrał w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, pomijając całkowicie konieczność uzupełnienia informacji o planowanym przedsięwzięciu. W karcie informacyjnej przedsięwzięcia oraz innych materiałach zgromadzonych w sprawie nie został określony wyraźnie sposób, rodzaj i parametry obsługi transportowej przedsięwzięcia, w szczególności sposób wywozu z kopalni wydobytego kruszywa. W postanowieniu Burmistrza W. z dnia [...] r. informacja na ten temat ogranicza się do wskazania, że kruszywo najczęściej wożone jest pojazdami o zdolności załadunku 25 ton. W ocenie skarżącej, ustalenie takie, czy raczej spekulacje, jest daleko niewystarczające dla oceny, czy w przedmiotowej sprawie powinna zostać przeprowadzona ocena oddziaływania na środowisko, a także jakie powinny zostać ustalone w decyzji środowiskowej warunki i obostrzenia dotyczące obsługi transportowej przedsięwzięcia. Brak jest również jakiegokolwiek uzasadnienia dla przyjęcia takich, a nie innych rozwiązań w zakresie wyznaczenia tras transportowych dla planowanej inwestycji. Orzekanie zaś w oparciu o niepełny materiał prowadzi w konsekwencji do dowolnej oceny, która w dalszej perspektywie jest przyczyną przyjęcia wadliwego rozwiązania.
Ponadto skarżąca zauważyła, że treść decyzji w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia w przypadku, gdy nie została przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, winna ograniczać się do wskazania braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, gdyż tylko takie unormowanie przewiduje art. 84 ust. 1 u.o.ś.. Organ nie ma obowiązku dokonywania oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko na podstawie raportu w każdej sprawie, taka jest bowiem istota uregulowania przewidzianego w art. 63 ust. 1 u.o.ś., który uzależnia konieczność sporządzenia raportu od uwarunkowań konkretnej sprawy, jednakże odstępując od dokonywania oceny oddziaływania na środowisko, organ musi konsekwentnie ograniczyć treść decyzji do zakresu wskazanego w art. 84. Burmistrz W. wskazując na podstawy wydania swojej decyzji, co zdaje się umykać organowi II instancji, wskazał nie na art. 84, lecz na art. 82 u.o.ś., który jednoznacznie wskazuje na składniki decyzji wydawanej po przeprowadzeniu oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Wprowadzenie ograniczeń i dodatkowych warunków musi odbyć się zgodnie z art. 82 ust. 1 u.o.ś. po przeprowadzeni oceny o oddziaływaniu inwestycji na środowisko. Brak potrzeby przeprowadzenia takiej oceny winien skutkować wydaniem decyzji w oparciu o art. 84, a nie o art. 82 ust. 1 u.o.ś.. Przyjęcie zaś przez organy obu instancji sprzecznych, nie dających się pogodzić ze sobą założeń o możliwości ujęcia w decyzji warunków i środków zawartych w art. 82 u.o.ś. bez przeprowadzenia oceny o oddziaływaniu na środowisko sprawia, że obie wydane w sprawie decyzje są niezgodne z prawem.
W tym miejscu strona skarżąca podkreśliła, że celem postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko nie jest dokonanie kilku czynności technicznych (ogłoszenie, wystąpienie do innych organów, sporządzenie decyzji), ale określenie konkretnych warunków wykorzystywania terenu w fazie realizacji i eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia ze szczególnym uwzględnieniem konieczności ochrony cennych wartości przyrodniczych, zasobów naturalnych i zabytków oraz ograniczenia uciążliwości dla terenów sąsiednich (art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. b u.o.ś.) oraz wymagań dotyczących ochrony środowiska (a więc również powietrza) koniecznych do uwzględnienia w szczególności w projekcie budowlanym (art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. c u.o.ś.). Realizując ten cel organ winien rozważyć wszystkie okoliczności w sposób wszechstronny, nie pomijając wpływu inwestycji na żaden z elementów środowiska. To jednak wymaga w przedmiotowej sprawie przeprowadzenia oceny oddziaływania środowisko.
W ocenie skarżącej błędy w interpretacji materiału zgromadzonego w sprawie doprowadziły do naruszenia przez organy obu instancji przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7, art. 11, art. 77, art. 80 k.p.a., które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nadto, że organ prowadzący postępowanie pochopnie odstąpił od stwierdzenia konieczności oceny oddziaływania na środowisko, albowiem nie zebrał koniecznego w sprawie materiału (w szczególności wskazywanych powyżej informacji o sposobie, rodzaju i parametrów obsługi transportowej) oraz nie rozważył wszechstronnie wzajemnych uwarunkowań i oddziaływania na środowisko.
Zgodnie z art. 63 ust. 1 u.o.ś. obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia należy przeprowadzić przy uwzględnieniu uwarunkowań oraz rodzaju i skali możliwego oddziaływania rozważanego w odniesieniu do uwarunkowań. W ocenie skarżącej w toku postępowania przy ocenie zasadności odstąpienia od przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko pominięto bezpośrednie oddziaływanie na sieć komunikacyjną, która faktycznie posłuży do obsługi komunikacyjnej planowanego przedsięwzięcia. Oddziaływanie przełoży się w prosty sposób na stan oraz przejezdność dróg powiatowych (dobra materialne), a tym samym na warunki życia lokalnej społeczności. Skarżąca zauważyła, że już w obecnej chwili dojazd do miejscowości położonych w okolicach planowanego przedsięwzięcia ze względu na zniszczenia dróg powiatowych dokonane w związku z obsługa transportową innej kopalni położonej w okolicy stanowi jest znacznie utrudniony. W ocenie skarżącej oddziaływanie planowanego przedsięwzięcia będzie trwało przez cały okres eksploatacji kopalni, obciąży istniejącą infrastrukturę drogową w znacznym stopniu, istotnie pogarszając warunki i jakość życia lokalnej społeczności. Nadto, oddziaływanie to będzie się kumulowało z oddziaływaniem już działającej na terenie Powiatu G. innej kopalni należącej do inwestora (zlokalizowanej w sąsiedniej miejscowości Pobiel). Jednocześnie wobec braku informacji o sposobie obsługi transportowej nie sposób ustalić, czy istnieje ryzyko przekroczenia poziomów hałasu, co może mieć istotny wpływ na zdrowie mieszkańców.
Skarżąca wskazała także, że dokładne ustalenie wpływu przedsięwzięcia na środowisko powinno zostać dokonane w ramach oceny oddziaływania na środowisko po myśli art. 62 u.o.ś.. Właśnie dokonanie bezpośredniego oraz także pośredniego wpływu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dałoby rzeczywisty, kompleksowy obraz szkodliwości przedsięwzięcia dla warunków życia ludzi oraz w dalszej kolejności majątku publicznego. W zgromadzonej dokumentacji, zarówno tej przedłożonej przez inwestora jak i tej pochodzącej od organów, brak jest istotnych informacji o obsłudze komunikacyjnej planowanego przedsięwzięcia. Za takie ustalenie nie może zostać poczytane domniemanie wagi pojazdów poczynione przez organ i wskazane w postanowieniu Burmistrza W. z dnia [...] r.. Brak tych informacji uniemożliwia organowi przeprowadzenie postępowania w sposób rzetelny i ostatecznie prowadzi do podjęcia nieprawidłowych decyzji. Bezsprzecznie celem działania kopalni kruszywa nie jest wydobycie kopalin w celu ich składowania na terenie kopalni, lecz sprzedaż tych kopalin podmiotom trzecim, co wiąże się z ich wywozem z terenu kopalni.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Przedmiotem dokonywanej przez niego kontroli jest zbadanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Po myśli zaś art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, gdy jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej przez sąd administracyjny następuje tylko w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 ust. 1 lit a) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) i naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).
Oceniając pod tym kątem zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r. Nr [...] jak i utrzymaną jej mocą decyzję Burmistrza W. z dnia [...] r. Nr [...], Sąd doszedł do przekonania, że - podzielając w tym względzie zarzuty skargi - naruszają one przepisy postępowania administracyjnego w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz naruszają prawo materialne, które miało wpływ na wynik sprawy.
Materialnoprawną podstawę podjętych rozstrzygnięć w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1235 ze zm.), jak wskazano wyżej zwanej dalej "u.o.ś.", w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że organ I instancji ustalając na rzecz D.Ś. prowadzącego działalność gospodarczą pn. Kopalnia Kruszywa "Z." środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia pod nazwą "Udostępnienie i eksploatacja złoża kruszywa naturalnego "K.", realizowanego na działce nr 11/1, obręb K., Gmina W., w podstawie prawnej przywołał art. 71, art. 75 ust. 1 pkt 4 i art. 82 i art. 85 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 u.o.ś.. Taka podstawa prawna w stosunku do brzmienia osnowy decyzji nasuwa wątpliwości.
I tak, art. 71 ust. 1 u.o.ś. stanowi, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach określa środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia. Zgodnie z ust. 2 art. 71 u.o.ś. uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wymagane dla planowanych:
1) przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko;
2) przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko.
Zgodnie z art. 61 ust. 1 pkt 1 u.o.ś. w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przeprowadza się ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, stanowiącą część postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, przeprowadza organ właściwy do wydania tej decyzji (art. 61 ust. 2 u.o.ś.). Przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wymaga realizacja następujących planowanych przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (art. 59 ust. 1 u.o.ś.):
1) planowanego przedsięwzięcia mogącego zawsze znacząco oddziaływać na środowisko;
2) planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, jeżeli obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko został stwierdzony na podstawie art. 63 ust. 1.
Na podstawie art. 60 u.o.ś. zostało wydane przez Radę Ministrów rozporządzenie z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. Nr 213, poz. 1397 ze zm.), w którym określono:
1) rodzaje przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko;
2) rodzaje przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko;
3) przypadki, gdy zmiany dokonywane w obiektach są kwalifikowane jako przedsięwzięcia, o których mowa w pkt 1 i 2.
W niniejszej sprawie planowane przedsięwzięcie zostało zakwalifikowane zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 40 lit. a tiret czwarty w/w rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko jako przedsięwzięcie mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, tj. wydobywanie kopalin ze złoża metodą odkrywkową inne niż wymienione w § 2 ust. 1 pkt 27 lit. a bez względu na powierzchnię obszaru górniczego na obszarach objętych formami ochrony przyrody, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1-5, 8 i 9 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, lub w otulinach form ochrony przyrody, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1-3 tej ustawy, w stosunku do którego może być wymagane przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko.
Zgodnie z przepisem art. 63 ust. 1 u.o.ś. obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko stwierdza, w drodze postanowienia, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, uwzględniając łącznie określone w tym przepisie uwarunkowania. Postanowienie wydaje się również, jeżeli organ nie stwierdzi potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (art. 63 ust. 2 u.o.ś.). W postanowieniu, o którym mowa w ust. 1, organ określa jednocześnie zakres raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. W tym przypadku stosuje się przepisy art. 68 (art. 63 ust. 4 u.o.ś.). W przypadku, o którym mowa w ust. 1, organ wydaje postanowienie o zawieszeniu postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach do czasu przedłożenia przez wnioskodawcę raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko (ust. 5 art. 63 u.o.ś.). Na postanowienie, o którym mowa w ust. 5, nie przysługuje zażalenie (ust. 6 art. 63 u.o.ś.).
Postanowienia, o których mowa w art. 63 ust. 1 i 2, wydaje się po zasięgnięciu opinii (art. 64 ust. 1 u.o.ś.):
1) regionalnego dyrektora ochrony środowiska;
2) organu, o którym mowa w art. 78, w przypadku przedsięwzięć wymagających decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1-3, 10, 11, 13 i 15-17.
Organ zasięgający opinii przedkłada (ust. 2 art. 64 u.o.ś.):
1) wniosek o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach;
2) kartę informacyjną przedsięwzięcia;
3) wypis i wyrys z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jeżeli plan ten został uchwalony, albo informację o jego braku.
Organy, o których mowa w ust. 1, uwzględniając łącznie uwarunkowania, o których mowa w art. 63 ust. 1, wydają opinię co do potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, a w przypadku stwierdzenia takiej potrzeby - co do zakresu raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko (ust. 3 art. 64 u.o.ś.). Na postanowienie, o którym mowa w art. 63 ust. 1, przysługuje zażalenie (art. 65 ust. 2 u.o.ś.). Uzasadnienia postanowień, o których mowa w art. 63 ust. 1 i 2, niezależnie od wymagań wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego, powinny zawierać informacje o uwarunkowaniach, o których mowa w art. 63 ust. 1, uwzględnionych przy wydawaniu postanowień (ust. 3 art. 65 u.o.ś.).
W rozpoznawanej sprawie - zgodnie z powyższymi przepisami - Burmistrz Wąsosza pismem z dnia 24 lipca 2013 r. nr [...] wystąpił do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we W. o wydanie opinii. W postanowieniu z dnia [...] r. Nr [...] Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska we W. – na podstawie art. 64 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 i ust. 4 u.o.ś. oraz § 3 ust. 1 pkt 40 lit. a powołanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. – wyraził opinię, że dla planowanego przedsięwzięcia nie istnieje konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Organ ten uzasadniając swoje stanowisko w tym zakresie nie przewidział jakichkolwiek warunków służących ochronie środowiska.
Postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...], podjętym na podstawie art. 63 ust. 2 i art. 65 u.o.ś., Burmistrz W. nie stwierdził obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia. W uzasadnieniu tego postanowienia organ I instancji wskazał, że w związku z protestami w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wprowadzi się:
1. bezwzględny zakaz transportu kruszywa przez tereny zabudowane miejscowości K., B., Ś., P. (wszystkie Gmina W.) oraz miejscowości K. i L.,
2. zapis o maksymalnej wielkość kopalni - 2 ha,
3. zapis o maksymalnym rocznym wydobyciu kruszywa – do 10 000 Mg.
Jak to również zauważył organ I instancji kwestia dotycząca transportu urobku nie jest w żaden sposób podejmowana przez Regionalnego Dyrektora OŚ w wydanej opinii, choć zgodnie z przywołanymi powyżej przepisami, tj. art. 63 ust. 1 pkt 3 lit. c u.o.ś., miał obowiązek odnieść się do niej.
Ponadto, jak wynika z akt sprawy w toku postępowania było podnoszone przez sprzeciwiających się planowanej inwestycji mieszkańców wsi B., że w pobliżu znajduje się już inna kopalnia. Również skarżąca zarówno w odwołaniu, jaki w skardze podniosła, że w rejonie K. zlokalizowana jest już co najmniej jedna kopalnia kruszywa prowadzona przez wnioskodawcę, co też - w ocenie skarżącej - spowodowałoby kumulację negatywnych oddziaływań na zdrowie i mienie okolicznych mieszkańców. Do tej kwestii nie odniósł się ani organ I instancji w podjętym postanowieniu, ani decyzji, jak również organ odwoławczy. Z przepisu art. 63 ust. 1 pkt 1 lit. b u.o.ś. wynika, że organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach ma obowiązek uwzględnić uwarunkowania takie jak rodzaj i charakterystykę przedsięwzięcia, z uwzględnieniem powiązań z innymi przedsięwzięciami, w szczególności kumulowania się oddziaływań przedsięwzięć znajdujących się na obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie. Przepis art. 85 ust. 2 pkt 2 u.o.ś. nakazuje bowiem organowi zawrzeć takie informacje w uzasadnieniu decyzji o środowiskowej wydanej bez uprzedniego przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. W tej części uzasadnienia organ jest zobowiązany do szczegółowego wykazania, jakimi przesłankami kierował się odstępując od przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko (por. M. Bar, J. Jendrośka, Odstąpienie od oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko w świetle orzecznictwa ETS – kryteria i konsekwencje prawne, PrOŚ 2009, nr 3, s. 4-9).
Wracając do wcześniejszych rozważań, organ I instancji stwierdziwszy brak obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia, winien był podjąć decyzję na podstawie art. 84 w związku z art. 85 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 u.o.ś. nie zaś – jak powołano w podstawie materialnoprawnej - art. 82 tej ustawy. Taka błędna podstawa prawna narusza prawo materialne, co miało wpływ na wynik sprawy, albowiem w osnowie nałożono na inwestora warunki, których przy takim rozstrzygnięciu nie można było nałożyć, ponieważ art. 84 ust. 1 u.o.ś. na to nie pozwala.
Zgodnie bowiem z art. 84 ust. 1 u.o.ś. w przypadku gdy nie została przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, w osnowie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach właściwy organ stwierdza tylko brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Charakterystyka przedsięwzięcia stanowi załącznik do decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (ust. 2 art. 84 u.o.ś.). Każda decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach wymaga uzasadnienia (art. 85 ust. 1 u.o.ś.). Jednakże, w przypadku gdy nie została przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, uzasadnienie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, niezależnie od wymagań wynikających z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, powinno zawierać informacje o uwarunkowaniach, o których mowa w art. 63 ust. 1, uwzględnionych przy stwierdzaniu braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (art. 85 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 u.o.ś.). Za takim stanowiskiem przemawia sama treść art. 84 ust. 1 u.o.ś., który nie przewiduje możliwości określenia wymagań dotyczących ochrony środowiska, o których mowa w art. 82 u.o.ś..
Podobne stanowisko przyjęto w wyroku WSA w Gdańsku z dnia 12 stycznia 2011 r. (sygn. akt II SA/Gd 698/10, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd uznał, że "treść wydanej decyzji (...) winna ograniczać się do wskazania braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, bo takie unormowanie przewiduje wyraźnie art. 84 ust. 1 ustawy".
Powyżej przywołany przepis art. 84 ust. 1 u.o.ś. znajduje zastosowanie do przedsięwzięć, w stosunku do których nie została przeprowadzona ocena oddziaływania na środowisko. A z takim przedsięwzięciem – jak stwierdził organ I instancji - mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Mimo ustalenia, że planowane przedsięwzięcie nie wymaga przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, organ I instancji przywołał jednak w podstawie materialnoprawnej przepisy nie odnoszące się do tego rodzaju przedsięwzięć. Przywołany art. 82 u.o.ś. odnosi się do decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, która jest wydawana po przeprowadzeniu oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko i szczegółowo precyzuje, co powinna lub może zawierać.
Należy tutaj zauważyć, że procedura wydawania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach nie musi zawsze obejmować przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. W przypadku przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, gdy organ uzna, że wpływ przedsięwzięcia na środowisko będzie znikomy, w drodze postanowienia stwierdza brak konieczności przeprowadzenia oceny (art. 63 ust. 2 u.o.ś.). W ramach postępowania wyjaśniającego musi zostać przeprowadzona wstępna ocena oddziaływania na środowisko. Jej wynikiem będzie stwierdzenie braku konieczności przeprowadzę właściwej oceny. W takim przypadku, w świetle art. 74 ust. 1b u.o.ś., wnioskodawca dostarcza wypis z rejestru gruntów obejmujący przewidywany teren, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie, oraz obejmujący obszar, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie (zob. G. Dobrowolski, Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach, Toruń 2011, s. 225 i n.).
W literaturze przedmiotu można spotkać poglądy, że brak konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko nie zwalnia organu od przeprowadzenia postępowania w zakresie określenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia. Powinno to nastąpić w ramach postępowania wyjaśniającego toczącego się wedle zasad ogólnych k.p.a. z uwzględnieniem obowiązujących przepisów oraz wiedzy organu dotyczącej regulowanych decyzją zagadnień (zob. M. Górski, [w] Prawo ochrony środowiska, red. M. Górski, Warszawa 2009, s. 108). Organ wydający taką decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach będzie zobowiązany do przeprowadzenia (przynajmniej w pewnym zakresie) postępowania wyjaśniającego. W wyniku dokonanych tam ustaleń następuje choćby opracowanie charakterystyki przedsięwzięcia, stanowiącej załącznik do decyzji (art. 84 ust. 2 u.o.ś.). Konieczne jest również dokonanie oceny zgodności lokalizacji planowanego przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (jeśli plan został uchwalony). W ramach postępowania wyjaśniającego nie dokonuje się analizy i oceny uwarunkowań, o których mowa w art. 62 ust. 1 i 2 u.o.ś.. Tego typu analizy i oceny mogą następować jedynie w ramach oceny oddziaływania na środowisko. Organ wydający decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, w znacznym zakresie będzie związany swoim postanowieniem stwierdzającym brak konieczności przeprowadzenia oceny (art. 63 ust. 2 u.o.ś.). A właśnie przy wydawaniu tego ostatniego następuje ocena i analiza uwarunkowań między innymi wynikających z art. 63 ust. 1 u.o.ś., czyli: rodzaju i charakterystyki przedsięwzięcia, usytuowania przedsięwzięcia, z uwzględnieniem możliwego zagrożenia dla środowiska, w szczególności przy istniejącym użytkowaniu terenu, zdolności samooczyszczania się środowiska i odnawiania się zasobów naturalnych, walorów przyrodniczych i krajobrazowych oraz uwarunkowań miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego. Przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w przypadku wydawania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (bez właściwej oceny) musiało by w dużym stopniu obejmować te same aspekty realizacji przedsięwzięcia. W omawianym przypadku merytoryczną podstawą przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego będą jedynie wniosek o wydanie decyzji, karta informacyjna przedsięwzięcia, postanowienie stwierdzające brak konieczności przeprowadzenia oceny i ewentualnie miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego.
Decyzja administracyjna – po myśli art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. - jako przejaw woli organu administracji stanowi całość, w której poszczególne jej części, a w szczególności podstawa prawna, przesłanki faktyczne, samo rozstrzygnięcie oraz uzasadnienie rozstrzygnięcia są nierozerwalnie związane, wzajemnie się uzupełniają, warunkują i powinny być oceniane łącznie. Wszelkie nieprawidłowości w sferze określonego elementu mogą rzutować tylko na ten element - część decyzji, mogą także oznaczać wadliwość całej decyzji, w zależności od okoliczności danej sprawy. "Podstawa prawna decyzji musi być powołana dokładnie, a więc ze wskazaniem dokładnie artykułu, ustępu i punktu mającego zastosowanie aktu prawnego. W innym bowiem przypadku nie sposób ustalić w ogóle podstawy prawnej" (zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 22 lipca 2009 r., sygn. akt II SA/Po 1059/08, publ. LEX nr 553161). W niniejszej sprawie powyższe tezy mają szczególne znaczenie, bowiem organ I instancji połączył przepisy u.o.ś. odnoszące się do dwojakiego rodzaju inwestycji, w stosunku do których przewidziane są odrębne tryby podejmowania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.
W podstawie prawnej chodzi o wskazanie przepisu prawa, na mocy którego wydano decyzję, a więc przepisu upoważniającego organ do działania w tym zakresie. Uzasadnienie prawne natomiast polega na wyjaśnieniu podstawy prawnej z przytoczeniem przepisów prawa. Tu organ powinien wyjaśnić, dlaczego zastosował dany przepis. W tym celu należy przytoczyć w uzasadnieniu treść przepisu w jego brzmieniu, gdyż samo wymienienie numeracji artykułów lub innych jednostek redakcyjnych aktu prawnego jest jedynie powołaniem podstawy prawnej, a nie przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie prawne decyzji powinno być wywodem prawniczym, którego celem jest wykazanie, że rozstrzygnięcie jest wynikiem logicznego procesu stosowania normy prawa materialnego w odniesieniu do konkretnej sytuacji faktycznej. O wiele bardziej rozbudowane jest zwykle uzasadnienie faktyczne. Tu organ będzie musiał dokonać analizy dowodów i całokształtu postępowań dowodowego. Wskazówki w tym zakresie wprowadza art. 107 § 3 k.p.a.. Służyć ma to przede wszystkim wyjaśnianiu stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia (wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 marca 2007 r., sygn. akt V SA/Wa 195/07, publ. Lex nr 338257; wyrok WSA w Szczecinie z dnia 16 lipca 2008 r., sygn. akt I SA/Sz 151/08, wyrok WSA w Warszawie z dnia 7 stycznia 2009 r., sygn. akt II SA/Wa 1245/08, WSA w Warszawie z dnia 19 sierpnia 2008, sygn. akt II SA/Wa 817/08, WSA w Opolu z dnia 30 czerwca 2008 r., sygn. akt II SA/Op 137/08, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W rozpoznawanej sprawie decyzja podjęta przez organ I instancji zawiera zarówno błędną podstawę prawna jak i uzasadnienie nie spełnia wyżej wskazanych wymogów. Organ odwoławczy nie tylko nie dostrzegł tych uchybień, ale również sam nie wskazał właściwej podstawy materialnoprawnej swojego rozstrzygnięcia. Sąd podziela stanowisko, że "podstawa prawna decyzji organu odwoławczego nie może być ograniczona tylko do przepisów k.p.a., lecz musi zawierać przepisy prawa materialnego dotyczące rozstrzyganej sprawy, bo organ ten nie jest wyłącznie kontrolerem decyzji organu pierwszej instancji, ale ma obowiązek rozpatrzenia merytorycznego rozpatrzenia sprawy na skutek odwołania" (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 16 marca 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 1937/11, publ. LEX nr 1270792).
W niniejszej sprawie organ odwoławczy ograniczył się jedynie do wskazania, jaką podstawę prawną przywołał w swoim rozstrzygnięciu organ I instancji, bez oceny, czy jest ona prawidłowa.
Ponadto, Kolegium utrzymując w mocy zakwestionowaną przez skarżącą decyzję, ocenił jedynie przeprowadzone przez organ I instancji postępowanie i w zasadzie tylko pod względem proceduralnym, samemu nie dokonując żadnych ustaleń, co stoi ewidentnie w sprzeczności z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Jak wskazano w uzasadnieniu decyzji drugoinstancyjnej, "organ odwoławczy ustalił na podstawie zgromadzonych materiałów, że w całym toku postępowania organ I instancji zachował wszelkie wymogi procedury administracyjnej w zakresie powiadomienia stron o wszczęciu postępowania. Ponadto Burmistrz W. kierując się dyspozycją art. 30 i 33 u.o.ś., zapewnił udział społeczeństwa w całym toku czynności podjętych przez organ, poprzez wydanie obwieszczenie o toczącym się postępowaniu. Organ powiadomił też strony o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, stosownie do przepisu art. 10 w związku z art. 80 k.p.a.". Nie uznając zaś zarzutów odwołania, Kolegium ograniczyło się do stwierdzenia, że całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego mógł stanowić podstawę do wydania decyzji środowiskowej w niniejszej sprawie bez konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, oraz że "organ, w ocenie Kolegium, zebrał i prawidłowo ocenił zgromadzony materiał dowodowy", nie dokonując żadnych własnych ustaleń i oceny zebranego materiału dowodowego.
Zawarte w art. 7, art. 9, art. 11 i art. 77 § 1 k.p.a. zasady wyznaczają również granice postępowania odwoławczego, którego istotą, zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, zawartą w art. 15 k.p.a., jest ponowne rozpatrzenie sprawy w pełnym zakresie przez organ odwoławczy. Kontrola instancyjna organu odwoławczego obejmuje więc zarówno legalność rozstrzygnięcia sprawy przez organ I instancji, jak i ocenę przez ten organ stanu faktycznego sprawy. Przy czym organ odwoławczy nie może ograniczyć się tylko do kontroli decyzji organu I instancji, ani do kontroli zasadności argumentów podniesionych w odwołaniu, a obowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę. Zgodnie bowiem z treścią art. 138 k.p.a. organ odwoławczy rozpatruje sprawę ponownie merytorycznie w jej całokształcie, co oznacza, że ma on obowiązek rozpatrzeć wszystkie okoliczności sprawy i żądania strony oraz ustosunkować się do nich w uzasadnieniu decyzji. Brak wyjaśnienia wszystkich okoliczności w uzasadnieniu decyzji stanowi naruszenie art. 107 § 3 k.p.a.. Organ odwoławczy rozpoznaje i rozstrzyga ponownie sprawę administracyjną rozstrzygniętą decyzją organu I instancji w oparciu o stan prawny i faktyczny obowiązujący w dniu wydania decyzji ostatecznej. Ponownie rozpoznając i rozstrzygając sprawę organ odwoławczy obowiązany jest usunąć naruszenia prawa materialnego i prawa procesowego, których dopuścił się organ I instancji.
Powyżej przywołane przepisy zostały w niniejszej sprawie naruszone przez organ odwoławczy, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Biorąc pod uwagę powyższe, słusznym jest twierdzenie skargi, że wprowadzenie ograniczeń i dodatkowych warunków musi się zgodnie z art. 82 ust. 1 u.o.ś. odbyć po przeprowadzeniu oceny o oddziaływaniu inwestycji na środowisko. Brak potrzeby przeprowadzenia takiej oceny winien skutkować wydaniem decyzji w oparciu o art. 84 u.o.ś., a nie o art. 82 ust. 1 u.o.ś., jak wskazał w sentencji i uzasadnieniu organ I instancji. Przyjęcie zaś przez organy obu instancji sprzecznych, nie dających się pogodzić ze sobą założeń, o możliwości ujęcia w decyzji warunków i środków zawartych w art. 82, bez przeprowadzenia oceny o oddziaływaniu na środowisko sprawia, że obie wydane w sprawie decyzje są niezgodne z prawem.
Powyższe zapisy decyzji organu I instancji czynią słusznym zarzut skargi naruszenia art. 63 ust. 1 oraz ust. 2 u.o.ś. w tym kontekście, że mimo, iż organ zaliczył sporne przedsięwzięcie do nie wymagającego przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, co nie pozwala na określenie w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jakichkolwiek uwarunkowań i obowiązków w świetle treści art. 84 u.o.ś., ustalił w tej decyzji uwarunkowania określone w art. 82 u.o.ś., które są właściwe dla przedsięwzięć wymagających przeprowadzenia takiej oceny. Pojawia się zatem wątpliwość, czy organ w sposób prawidłowy dokonał ustaleń dotyczących tego, czy przedsięwzięcie to wymaga przeprowadzenia takiej oceny czy też nie, zwłaszcza, że nie rozważył szczegółowo kwestii transportu kopalin i kumulacji wpływu na środowisko planowanej z funkcjonującymi już inwestycjami. To zaś prowadzi do wniosku, że zarzut naruszenia przepisów art. 7, art. 77 oraz art. 80 k.p.a. jest uzasadniony. Dostrzeżone braki postępowania, w ocenie Sądu, mogą mieć istotny wpływ na wynik sprawy i stąd też koniecznym było uchylenie decyzji I i II instancji.
Ponownie rozpatrując sprawę organ będzie musiał dokonać, z zachowaniem przytoczonych powyżej przepisów k.p.a. pełnych ustaleń oraz rozważań, czy sporną inwestycję zakwalifikować jako przedsięwzięcie nie wymagające przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, uwzględniając przy tym wszystkie podnoszone przez strony postępowania argumenty i zarzuty. Wyniki tych rozważań powinny znaleźć się w uzasadnieniu podejmowanych rozstrzygnięć. Rozważania te pozwolą również na podjęcie decyzji w oparciu o prawidłową podstawę materialnoprawną - albo tzw. "pełnej" decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, w której zamieszcza się określone ustawą o środowisku uwarunkowania i obowiązki, albo decyzji o stwierdzeniu braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko.
Uwzględniając powyższe, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jak i decyzja organu I instancji zostały wydane niezgodnie z prawem, a to obligowało do ich uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 152 w/w ustawy orzeczono, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, a o kosztach - na podstawie art. 200 w związku z art. 205 w/w ustawy.
Stąd orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło