II SA/Łd 1033/18
WyrokWSA w Łodzi2019-01-29
Skład orzekający: Magdalena Sieniuć, Bogusław Klimowicz, Sławomir Wojciechowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może zmienić lub uchylić ostateczną decyzję przyznającą świadczenia rodzinne na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, jeśli dochód uzyskany przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy jest jednorazowo doliczany do dochodu rocznego, a następnie dzielony przez 12 miesięcy i liczbę członków rodziny, czy też powinien być liczony w stosunku rocznym?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zmiana ostatecznej decyzji przyznającej świadczenia rodzinne na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie może nastąpić z mocą wsteczną (ex tunc), a jedynie ze skutkiem teraźniejszym (ex nunc). Ponadto, dochód uzyskany po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy powinien być doliczony do dochodu za rok poprzedzający, a tak otrzymana całkowita kwota podzielona przez 12 miesięcy oraz liczbę członków rodziny, a nie jednorazowo doliczony dochód miesięczny.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła zmiany decyzji przyznającej zasiłek rodzinny wraz z dodatkami. Organ I instancji zmienił swoją ostateczną decyzję, przyznając zasiłek i dodatki na dziecko P. Ś. na okres od listopada 2017 r. do sierpnia 2018 r., jednakże ustalił łączną kwotę do wypłaty w wysokości różnicy między przysługującymi zasiłkami a kwotą przekroczenia dochodu za okres od marca do sierpnia 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżąca zarzuciła wadliwe wyliczenie dochodu, polegające na wliczeniu dochodu brutto z renty socjalnej syna zamiast netto. Sąd uchylił obie decyzje, wskazując na naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 29 stycznia 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Magdalena Sieniuć (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Bogusław Klimowicz, Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, , Protokolant Starszy sekretarz sądowy Aneta Panek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2019 roku sprawy ze skargi V. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji w sprawie przyznania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], nr [...]. a.tp.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...], znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 1257, z późn. zm.), powoływanej dalej jako: "k.p.a.", art. 4, art. 5, art. 6, art. 23 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1952 z póź. zm.), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta w Ł. z dnia [...], nr [...], zmieniającą decyzję w sprawie przyznania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami.
Jak wynika z akt sprawy, ww. decyzją z dnia [...] organ I instancji zmienił własną ostateczną decyzję z dnia [...], nr [...], i orzekł o przyznaniu:
1. zasiłku rodzinnego na dziecko P. Ś. w wysokości 135 zł miesięcznie na okres od 1 listopada 2017 r.do 31 sierpnia 2018 r.,
2. dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka, na dziecko P. Ś., w wysokości 273,00 zł miesięcznie, na okres od 1 listopada 2017 r. do 31 sierpnia 2018 r.,
3. dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego, na dziecko P. Ś., w wysokości 190,00 zł miesięcznie, na okres od 1 listopada 2017 r. do 31 sierpnia 2018 r.;
Ponadto w pkt 4 organ ustalił do wypłaty łączną kwotę zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego, o których mowa w pkt 1-3 decyzji, w wysokości 299,74 zł (tj. w wysokości różnicy, o której mowa w art. 5 ust 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, pomiędzy łączną kwotą przysługujących zasiłków rodzinnych a kwotą, o którą przekroczony został dochód rodziny) w okresie od 1 marca 2018 r. do 31 sierpnia 2018 r. z zastrzeżeniem art. 5 ust. 3b pkt 1 - 3 ww. ustawy.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła V. Ś., w którym nie zgodziła się ze sposobem wyliczenia kwoty zasiłku rodzinnego za okres od 1 marca 2018 r. do 31 sierpnia 2018 r..
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. po rozpatrzeniu powyższego odwołania, wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że warunkiem przyznania prawa do zasiłku rodzinnego na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych jest spełnienie kryterium dochodów na osobę w rodzinie, które w myśl art. 5 ust. 2 powołanej ustawy nie przekracza kwoty 764 zł.
Następnie, po uprzednim przywołaniu treści art. 23 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, organ odwoławczy wyjaśnił, że na podstawie wniosku z dnia 30 października 2017 r. oraz zgromadzonych w sprawie dokumentów decyzją z dnia [...] organ I instancji ustalił V. Ś. prawo do wnioskowanych świadczeń na dziecko P. Ś., uznając, że spełnione zostały kryteria określone w ustawie o świadczeniach rodzinnych. W dniu 1 lutego 2018 r. do Centrum Świadczeń Socjalnych w Ł. wpłynęła decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł., informująca o przyznaniu P. Ś. prawa do renty socjalnej, a w dniu 20 czerwca 2018 r. odpowiedź z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. o wysokości renty rodzinnej i socjalnej oraz wysokości składki zdrowotnej. Okoliczność ta stanowiła podstawę do ponownego przeliczenia dochodu w rodzinie V. Ś.
Następnie Kolegium, odwołując się do treści art. 5 ust. 2, art. 5 ust. 4b oraz art. 3 pkt 24 lit. d ustawy o świadczeniach rodzinnych, wskazało, iż uzyskanie przez P. Ś. prawa do renty socjalnej od 1 listopada 2017 r. stanowiło podstawę do zastosowania instytucji dochodu uzyskanego.
W dalszych motywach uzasadnienia decyzji organ II instancji wskazał, że po ponownym przeliczeniu dochodów organ I instancji ustalił, że roczny dochód netto osiągnięty przez rodzinę V. Ś. w 2016 r. wynosi: 11.835,12 zł (w tym dochód z tytułu przyznanej stronie renty 7.030,86 zł, dochód P. Ś. z tytułu przyznanej renty rodzinnej 4.804,26 zł oraz dochód nieopodatkowany PIT/UZ - 494,04 zł). Organ ustalił przy tym, że kwota dochodu uzyskanego przez P. Ś. stanowi kwotę 840,00 zł (renta socjalna za miesiąc luty 2018 r.). Natomiast miesięczny dochód rodziny po uwzględnieniu dochodu uzyskanego wynosi 1826,26zł, tj. kwota 11835,12 zł podzielona na 12, do której dodano kwotę 840,00 zł. Ilość osób w rodzinie stanowią 2 osoby. Biorąc pod uwagę powyższe, miesięczny dochód netto w przeliczeniu na jednego członka rodziny wynosi: 913,13 zł (1.826,26zł : 2 ) i przekracza próg dochodowy 674,00 zł.
W dalszej kolejności organ odwoławczy, powołując się na treść art. 5 ust. 3 – 3b ustawy o świadczeniach rodzinnych, wskazał, że kwota wnioskowanych przez V. Ś. świadczeń rodzinnych jest wyższa od kwoty, o którą został przekroczony dochód, zasiłek rodzinny przysługuje w wysokości różnicy między łączną kwotą zasiłku rodzinnego, o którym mowa w ust. 3, a kwotą, o którą został przekroczony dochód rodziny.
Następnie Kolegium, odwołując się do treści art. 24 ust. 7 powołanej ustawy oraz biorąc pod uwagę, że kryterium dochodowe zostało przekroczone o kwotę 298,26 zł (1826,26 zł -764,00 zł x 2 osoby), stwierdziło, że należna do wypłaty kwota zasiłku rodzinnego i dodatków wynosi 299,74 zł miesięcznie na okres od 1 marca 2018 r. do 31 sierpnia 2018 r. Jednocześnie Kolegium wskazało, że organ I instancji poinformował wnioskodawczynię, iż w niniejszej sprawie zostanie wszczęte postępowanie w trybie art. 30 ustawy o świadczeniach rodzinnych z tytułu świadczeń nienależnie pobranych.
Ponadto odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu z dnia 17 lipca 2018 r. dotyczących sposobu wyliczenia kwoty zasiłku rodzinnego od 1 marca 2018r. do 31 marca 2018 r., Kolegium podkreśliło, iż wyliczenie zostało dokonane przez organ I instancji w sposób prawidłowy i zgodny z obowiązującymi przepisami prawa. Dodało również, że podstawę do przeliczenia dochodu w rodzinie skarżącej stanowiła okoliczność przyznania P. Ś. prawa do renty socjalnej. Zdaniem Kolegium organ I instancji prawidłowo zastosował instytucję dochodu uzyskanego, wskazując przy tym, że organ I instancji o wysokości renty pozyskał informację w dniu 20 czerwca 2018 r. Ponadto Kolegium stwierdziło, że w związku z faktem, iż kwota wnioskowanych przez V. Ś. świadczeń jest wyższa od kwoty, o którą został przekroczony dochód, zasiłek rodzinny przysługuje w wysokości różnicy między łączną kwotą zasiłku rodzinnego o którym mowa w ust. 3, a kwotą o którą został przekroczony dochód rodziny.
Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożyła V. Ś., podnosząc, iż zaskarżona decyzja jest niezgodna z przepisami. Skarżąca wskazała, że w świetle obowiązujących przepisów dla ustalania prawa do zasiłku rodzinnego z dodatkami przyjmuje się dochód netto. Tymczasem, zdaniem skarżącej, przyjęto dochód za 2016 rok w kwocie netto, natomiast dochód z tytułu renty socjalnej syna P. Ś. w kwocie brutto. Skutkowało to podwyższeniem dochodu na osobę i w związku z tym znacznym przekroczeniem progu dochodowego.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie. Ponadto wyjaśniło, że przyznanie świadczeń w oparciu o normy zawarte w ustawie o świadczeniach rodzinnych nie jest pozostawione uznaniu organów administracji, a wyłącznie uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w tejże ustawie. Kryteria przyznawania świadczeń określone zostały przez ustawodawcę w sposób jednoznaczny i wyczerpujący. Ani zatem organ I instancji, ani też Kolegium nie są władne do przyznania zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami wbrew obowiązującym regulacjom. Jednocześnie Kolegium wskazało, że w miesiącu lutym 2018 r. kwota renty socjalnej wynosiła 840zł brutto i ulega ciągłemu wzrostowi. Od miesiąca marca kwota ta wzrosła do 865,03 zł brutto (745,18 zł netto), natomiast od 1 czerwca 2018 r. renta ta wynosi 1029,80 zł brutto (878,12 zł netto).
Ponadto Kolegium zgodziło się ze skarżącą, iż organy administracji wliczyły dochód brutto zamiast netto z renty socjalnej P. Ś., jednak powyższe nie miało wpływu na końcowe rozstrzygnięcie sprawy, albowiem w przypadku wliczenia dochodu netto z otrzymanej renty socjalnej byłoby 11835,12 zł: 12 +744 zł: 2 osoby w rodzinie = 865,13 zł. Otrzymana kwota i tak przekracza próg dochodowy określony w ustawie, tj. kwotę 674 zł.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga podlega uwzględnieniu.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.
Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...], nr [...], utrzymująca mocy decyzję Prezydenta Miasta w Ł. z dnia [...], zmieniającą decyzję tego organu z dnia [...] w sprawie przyznania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1952 ze zm.), powoływanej również jako: "ustawa o świadczeniach rodzinnych". Zgodnie z art. 32 ust 1 tej ustawy, organ właściwy oraz wojewoda mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń.
W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że uregulowany w powołanym przepisie katalog przesłanek weryfikacji ostatecznych decyzji przyznających świadczenia rodzinne ma charakter zamknięty. Wystąpienie chociażby jednej z wymienionych przesłanek stwarza organowi administracji publicznej możliwość uruchomienia z urzędu stosownego postępowania w celu weryfikacji decyzji ostatecznej. Wzruszenie decyzji na podstawie art. 32 ustawy o świadczeniach rodzinnych dokonuje się przez wydanie decyzji konstytutywnej (uchylającej lub zmieniającej weryfikowaną w tym trybie decyzję). Decyzja taka wpływa bowiem na dotychczasowy zakres uprawnień strony. Ze względu na ten konstytutywny charakter decyzji, może ona wywierać wyłącznie skutki ex nunc (zob. np. wyrok NSA z dnia 27 września 2017 r. sygn. akt I OSK 196/16, Lex nr 2401687).
W piśmiennictwie stwierdza się przy tym, że przewidziany w art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych tryb zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej ma zastosowanie do sytuacji faktycznych, gdy w trakcie wypłaty świadczenia wystąpiła jedna z okoliczności, o których mowa w tym przepisie, czyli zmianie uległ "pierwotny" stan sprawy (z chwili ustalania prawa do świadczenia), a która spowodowała konieczność zmiany lub uchylenia ostatecznej decyzji (por. K. Małysa-Sulińska, A. Kawecka, J. Sapeta, Komentarz do art. 32 ustawy o świadczeniach rodzinnych, System Informacji Prawnej Lex).
W rozpoznawanej sprawie organy prowadzące postępowanie za podstawę weryfikacji ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] przyznającej skarżącej prawo do zasiłków rodzinnych i dodatków do zasiłków w powyższym trybie przyjęły przesłankę zmiany sytuacji dochodowej rodziny skarżącej, wynikającą z faktu uzyskania przez syna skarżącej P. Ś. prawa do renty socjalnej (wpływ decyzji ZUS o przynaniu renty socjlanej do organu I instancji w dniu 1 lutego 2018 r.). W rezultacie, po uwzględnieniu tak ustalonej przez organy nowej sytuacji dochodowej rodziny skarżącej, tj. dochodu uzyskanego w przeliczeniu na osobę w rodzinie od lutego 2018 r., organy przyjęły, że nastąpiło przekroczenie ustawowego kryterium dochodowego w kwocie 674 zł, uprawniającego do pobierania świadczeń rodzinnych.
W ocenie Sądu powyższe stanowisko organów jako wadliwe nie zasługuje na aprobatę. Zauważyć bowiem w tym względzie należy, że stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 674 złotych. Dochód ustalany jest z uwzględnieniem instytucji uzyskania i utraty dochodu (art. 5 powołanej ustawy). Jednocześnie z definicji "dochodu członka rodziny" (art. 3 pkt 2a ww. ustawy) wynika, że jest nim wynik podzielenia rocznego dochoduprzypadającego na członka rodziny przez liczbę miesięcy w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, czyli uśredniony arytmetycznie, w takiej samej wysokości w każdym miesiącu, definiowany przez ustawodawcę jako "przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4-4c ustawy". Jednocześnie w świetle art. 5 ust. 4b ustawy o świadczeniach rodzinnych, w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych.
Oznacza to, że dochód uzyskany po roku kalendarzowym poprzedzającym powinien być doliczony do dochodu za rok poprzedzający, a tak otrzymana całkowita kwota podzielona przez 12 miesięcy oraz liczbę członków rodziny. Podstawową przesłanką do przyznania świadczeń rodzinnych jest bowiem spełnienie kryterium dochodowego rozumianego jako przeciętny miesięczny dochód uzyskany w skali roku kalendarzowego. Jednocześnie przyjmuje się, że zasada ta ma również zastosowanie w przypadku uzyskania dochodu po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, a więc dochód ten również należy liczyć w stosunku rocznym (por. wyroki WSA w Krakowie: z dnia 5 sierpnia 2014 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Kr 789/14, z dnia 31 lipca 2014 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Kr 280/14, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 28 stycznia 2015 r. w sprawie o sygn. akt IV SA/Wr 530/14, dostępne pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl). W innym wypadku jednorazowe doliczenie kwoty dochodu uzyskanego w roku następującym po roku, z którego dochód uwzględnia się przy ustalaniu prawa do świadczenia, decydowałoby w sposób znaczący o przyznaniu takiego świadczenia i pozbawiałoby wsparcia rodzinę o stosunkowo niskich dochodach. Praktyka taka stałaby w sprzeczności z art. 71 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. nr 78 poz. 483 ze zm.), stanowiącym, że rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zwłaszcza wielodzietne i niepełne, mają prawo do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 12 lutego 2015 r., sygn. akt II SA/Łd 1202/14, dostępny pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Mając na względzie powyższe regulacje i sformułowane na ich tle poglądy sądów administracyjnych oraz przedstawiony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji sposób obliczenia dochodu rodziny skarżącej, rozpatrywanego w kontekście określonego w niej okresu zasiłkowego, Sąd nie podziela zapatrywania organów jakoby brana jednorazowo pod uwagę kwota renty socjalnej syna skarżącej (za miesiąc luty 2018 r.) mogła jednoznacznie przesądzać o braku podstaw do przyznania świadczeń rodzinnych w kształcie nadanym pierwotną decyzją z dnia [...] i konsekwencji uzasadniała prezentowane przez organy stanowisko wskazujące na zmianę sytuacji dochodowej rodziny skarżącej rodzącej konieczność zmiany pierwotnej decyzji z dnia [...].
W ocenie Sądu, organy, przyjmując takie stanowisko, nie podjęły stosownych czynności wyjaśniających celem jednoznacznego ustalenia czy ów dochód syna skarżącej jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia rodzinnego, o którym mowa w art. 5 ust. 4b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Takie ustalenia znalazły wyraz dopiero w odpowiedzi na skargę. Ta zaś w żadnym razie nie może stanowić uzupełnienia uzasadnienia decyzji. W konsekwencji należało więć uznać, że brak należytego wyjaśnienia tych okoliczności skutkował naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a, które miało istotny wpływ na wynik kontrolowanej przez Sąd sprawy.
Poza wskazanym uchybieniem uwagę zwraca również formuła sentencji decyzji zmieniającej (decyzja organu I instancji z dnia [...]). Jej lektura wskazuje, iż pierwsze trzy punkty zostały przez organ I instancji w istocie powtórzone w wersji przyjętej pierwotnie w decyzji z dnia [...]. Natomiast w pkt 4 organ zawarł następujące sformułowanie: "ustalam do wypłaty, łączną kwotę zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego, o których mowa w pkt 1-3 decyzji, w wysokości 299,74 zł (tj. w wysokości różnicy, o której mowa w art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, pomiędzy łączną kwotą przysługujących zasiłków rodzinnych a kwotą, o którą przekroczony został dochód rodziny) w okresie od 2018-03-01 do 2018-08-31 z zastrzeżeniem art. 5 ust. 3b pkt 1-3 w/w ustawy". Analiza tego punktu sentencji decyzji prowadzi do wniosku, iż owa zmiana decyzji pierwotnej została przez organ ujęta w ramy rozstrzygnięcia "ustalającego do wypłaty łączną kwotę zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku w wysokości 299,74 zł w okresie od 2018-03-01 do 2018-08-31". Mocą zatem owego rozstrzygnięcia "zmieniajacego" zmianie uległo pierwotnie przyznane uprawnienie strony i to począwszy od 1 marca 2018 r., podczas gdy decyzja organu I instancji opatrzona jest datą [...], a utrzymująca ją w mocy decyzja organu II instancji została podjęta w dniu [...].
Tak zredagowane przez organ rozstrzygnięcie w ocenie Sądu nie spełnia wymogów weryfikacji decyzji podjętej w trybie art. 32 ust. 1 powołanej ustawy. Uchylenie lub zmiana decyzji przyznającej świadczenie rodzinne w tym trybie nie może nastąpić z mocą wsteczną, a de facto przedstawione powyżej rozstrzygnięcie zawarte w pkt 4 decyzji zmieniającej, utrzymanej w mocy zaskarżoną decyzją, rodzi taki właśnie po części skutek. Tymczasem, w świetle ugruntowanego w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądu, powołany art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych umożliwia zmianę sytuacji prawnej strony, określonej wcześniej inną decyzją, jedynie ze skutkiem teraźniejszym (ex nunc) – vide: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 września 2017r., sygn. akt I OSK 196/16, z dnia 14 grudnia 2012r., sygn. akt I OSK 1099/12, z dnia 16 stycznia 2013r., sygn. akt I OSK 1280/12, z dnia 29 listopada 2012r., sygn. akt I OSK 945/12, z dnia 19 stycznia 2009r., sygn. akt I OSK 535/08, z dnia 10 lipca 2009r., sygn. I OSK 1501/08, z dnia 4 lutego 2010r. sygn. I OSK 1208/09, I OSK 1035/11, z dnia 22 maja 2018 r. sygn.. akt II SA/Łd 134/18 – publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd w składzie niniejszym w pełni podziela powyższy pogląd i choć organy skorzystały z uprawnienia orzeczniczego, o którym mowa w powyższym przepisie (przy czym organ odwoławczy nie powołał tej regulacji jako podstawy swej decyzji), w czasie gdy jeszcze nie upłynął okres, na który przyznane zostały świadczenia (okres ten upływał z dniem 31.08.2018 r.), to jednak nie były uprawnione do zmiany sytuacji prawnej strony w wyżej przedstawiony sposób z mocą wsteczną (ex tunc).
Ponadto Sąd za zasadny uznaje zarzut skarżącej dotyczący kwestii wadliwie uwzględnionego w obliczeniach organów dochodu brutto z tytułu renty socjalnej jej syna. Jednocześnie Sąd nie podziela stanowiska organu zawartego w odpowiedzi na skargę, iż uchybienie to pozostawało bez wpływu na wynik sprawy, albowiem z pewnością miało ono wpływ na wskazaną w decyzji kwotę przedmiotowej różnicy.
Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, iż zaskarżona decyzja wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji wydane zostały z naruszeniem art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych i naruszenie to miały wpływ na wynik sprawy. Równocześnie z uwagi na wskazane powyżej uchybienia organów dotyczące prawidłowości obliczeń dochodu rodziny skarżącej należało uznać, że w sprawie doszło również do naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy.
Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ administracyjny zastosuje się do powyższej oceny prawnej, przeprowadzi rzetelne postępowanie wyjaśniające w kontekście wystąpienia w sprawie przesłanki zmiany sytuacji dochodowej rodziny skarżącej i podejmie rozstrzygnięcie odpowiadające przepisom prawa znajdującym w niej zastosowanie, rozważając przy tym zwłaszcza kwestię zasadności weryfikacji ww. decyzji z dnia [...] w trybie art. 32 ust. 1 ww. ustawy w rozważanym zakresie, a swoje stanowisko uzasadni zgodnie z regulacją art. 107 § 3 k.p.a., stosownie do uregulowań zawartych w art. 153 p.p.s.a.
Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Lp/
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło