II SA/Łd 1101/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska, Sędziowie Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek (spr.), Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka, Protokolant Agnieszka Ratajczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2007r. sprawy ze skargi H. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego i dodatków oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...], Nr [...], po rozpatrzeniu odwołania H. W., utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy B. z dnia [...], Nr [...]. Decyzją z dnia [...] organ I instancji, na podstawie art. 4, 5 ust. 1, 6 ust. 1, 12 ust. 1 i 3, 24, 25, 26 ust. 1 i 2, 30, 47 i 70 a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) oraz § 12, 13, 14 i 17 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 5 marca 2004 roku w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 45, poz. 433), odmówił przyznania H. W. świadczenia w postaci zasiłku rodzinnego na dziecko K. W., K. W. i E. W. wraz z dodatkami z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, pokrycia wydatków związanych z dojazdem do miejscowości, w której znajduje się szkoła K. W. i K. W. oraz dodatku z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej dla E. W. Z treści uzasadnienia wynika, że powodem odmowy przyznania świadczenia był fakt przekroczenia kryterium dochodowego w rodzinie wnioskodawcy. Ustawowe kryterium dochodowe to suma 504 zł, a dochód na osobę w rodzinie wyniósł 590,22 zł. W odwołaniu H. W. wniósł o uchylenie decyzji i jej zmianę w całości. W roku 2005 w gminie B. nastąpiła susza, władze ogłosiły oficjalnie klęskę suszy, a straty w uprawach poniósł również odwołujący się, dlatego wniósł o zmniejszenie ryczałtowo określanego dochodu z gospodarstwa rolnego o stawkę procentową suszy w danym gospodarstwie, ustalaną komisyjnie. Zdaniem odwołującego się, wydanie przez organ I instancji decyzji bez uwzględnienia strat spowodowanych suszą stanowi naruszenie wielu zasad ogólnych postępowania administracyjnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy kwestionowane w odwołaniu rozstrzygnięcie. Zdaniem organu II instancji, zgodnie z treścią art. 4 ust. 2 oraz art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, prawo do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami przysługuje rodzicom, jednemu z rodziców lub opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka lub osobie uczącej się, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę lub dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504 zł. W stanie faktycznym sprawy, na dochód w rodzinie odwołującego się składa się dochód podlegający opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, jak i dochód z gospodarstw rolnych. Gdy rodzina lub osoba ucząca się utrzymuje się z gospodarstwa rolnego oraz uzyskuje pozarolnicze dochody, dochody te sumuje się (art. 5 ust. 9 ustawy). Organ I instancji ustalił dochód rodziny na podstawie zaświadczeń z urzędu skarbowego oraz zaświadczenia właściwego organu gminy o wielkości posiadanego gospodarstwa rolnego wyrażonej w hektarach przeliczeniowych lub nakazem płatniczym za ten rok, zgodnie z wymogami rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 roku w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881 ze zm.). W stanie faktycznym sprawy, dochód rodziny powinien być obliczony uwzględniając dochody z tytułu renty, zatrudnienia i dochody z prowadzonego gospodarstwa rolnego. Tak obliczony dochód przekracza kryterium ustawowe uprawniające do uzyskania wnioskowanego świadczenia. Nadto, organ II instancji rozważył możliwość przyznania zasiłku rodzinnego w sytuacji szczególnej, gdy dochód w rodzinie przekracza kryterium ustawowe, ale o kwotę niższą niż kwota najniższego świadczenia (art. 5 ust. 3 ustawy). Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że nawet w takiej sytuacji dochód w rodzinie odwołującego się nie pozwala na przyznanie zasiłku rodzinnego. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ wyjaśnił, że przepisy prawa nie przewidują sytuacji zmniejszenia dochodu z gospodarstwa rolnego uwzględniającego straty, w tym m. in. straty spowodowane suszą. Dochód z gospodarstwa rolnego jest określany w kwocie zryczałtowanej i uzależniony jest od powierzchni gospodarstwa. W tej sytuacji straty poniesione w uprawach nie mogą stanowić podstawy do obniżenia dochodu. W skardze do sądu administracyjnego H. W. wniósł o uchylenie i zmianę decyzji w ten sposób, że miałby on przyznane wnioskowane świadczenie. Kwestionowane decyzje zostały wydane z naruszeniem prawa i ustaw na szkodę rodziny skarżącego w ten sposób, że organ zawyżył dochód rodziny tak aby nie mógł on uzyskać świadczenia. W uzasadnieniu wyjaśnił, że organ I instancji nie przyznał mu zasiłku celowego z tytułu suszy. Następnie cytując wiele przepisów kodeksu postępowania administracyjnego wywodził, że organy działają z celowym pokrzywdzeniem jego i jego rodziny. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia pod kątem jego zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd administracyjny nie przejmuje sprawy do rozpoznania, dlatego nie jest uprawniony do przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia. Stosownie do uregulowania art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w razie nieuwzględnienia skargi, Sąd skargę oddala. W ocenie składu orzekającego, organy prowadzące postępowanie nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mającym wpływ na rozstrzygnięcie, co mogłoby uzasadniać uwzględnienie skargi i uchylenie kwestionowanych decyzji. Podstawowe znaczenie dla oceny czy danej osobie przysługuje zasiłek rodzinny wraz z określonymi dodatkami ma dochód osoby lub rodziny. Zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504,00 zł (art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych - Dz. U. z 2006 roku Nr 139, poz. 992 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 5 ust. 8 w/w ustawy, w przypadku gdy rodzina lub osoba ucząca się utrzymuje się z gospodarstwa rolnego, przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 1/12 dochodu ogłaszanego corocznie w drodze obwieszczenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984 roku o podatku rolnym (Dz. U. z 2006 roku Nr 136, poz. 969). Natomiast gdy rodzina lub osoba ucząca się utrzymuje się z gospodarstwa rolnego oraz uzyskuje pozarolnicze dochody, dochody te sumuje się (art. 5 ust. 9 ustawy). Bezspornym w sprawie jest to, że na dochód w rodzinie skarżącego w roku 2005 składała się renta skarżącego i wynagrodzenie żony w łącznej kwocie 21.170,79 zł. Potwierdzają to zaświadczenia z Urzędu Skarbowego załączone do akt administracyjnych. Nie ulega również wątpliwości, iż małżonkowie prowadzą gospodarstwa rolne o łącznej powierzchni 7,7235 hektara przeliczeniowego (gospodarstwo żony to 1,620 ha przeliczeniowego, a męża – 6,0945 ha przeliczeniowego). Uwzględniając treść przepisu art. 5 ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych dochód z gospodarstw rolnych skarżącego i jego żony łącznie wyniósł 14.242,13 zł. Zgodnie, bowiem z treścią obwieszczenia Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 21 września 2006 roku w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 2005 roku (Dz. Urz. GUS Nr 9, poz. 60), dochód z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 hektara przeliczeniowego w roku 2005 wyniósł 1.844 zł. W tej sytuacji dochód w rodzinie skarżącego w przeliczeniu na osobę wyniósł 590,22 zł, tymczasem kryterium dochodowe wynosi 504 zł. Wyliczenie dochodu to proste działania matematyczne. Skarżący podnosił, że w roku 2005 była susza, zatem dochód z tytułu gospodarstwa rolnego powinien być odpowiednio pomniejszony. Zdaniem Sądu, organy administracji nie miały możliwości zmniejszenia dochodu, poza enumeratywnie wymienionymi okolicznościami stanowiącymi utratę dochodu w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych – art. 3 pkt 23 ustawy. Do tych okoliczności nie zalicza się do żadnej klęski żywiołowej, typu susza. W ocenie składu orzekającego organ II instancji błędnie zastosował przepis art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w którym dopuszcza się możliwość warunkowego przyznania zasiłku rodzinnego w sytuacji gdy dochód w rodzinie jest wyższy od kryterium dochodowego, ale nie więcej niż o kwotę najniższego zasiłku rodzinnego. Organ błędnie wyliczył ten dochód, gdyż możliwość przekroczenia kryterium dochodowego odniósł do globalnego miesięcznego dochodu w rodzinie skarżącego. Tymczasem organ powinien kwotę dopuszczalnego przekroczenia kryterium odnieść do dochodu w przeliczeniu na osobę. Pogląd taki znajduje swoje potwierdzenie w orzecznictwie (np. wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 marca 2006 roku, I SA/Wa 191/06, Lex Nr 197471; wyrok WSA w Warszawie z dnia 28 października 2005 roku, I SA/Wa 1778/04, Lex Nr 188735, wyrok WSA w Warszawie z dnia 15 września 2005 roku, I SA/Wa 1469/04, Lex Nr 192954 i inne). Zdaniem Sądu niewątpliwie błędne zastosowanie przepisu art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, stanowi naruszenie przepisów prawa materialnego. Naruszenie to jednak nie powoduje konieczności uchylenia kwestionowanej decyzji, gdyż i tak nie skutkowałoby przyznaniem skarżącemu wnioskowanego świadczenia. Wynika z tego, że dochód w rodzinie skarżącego, nawet powiększony o kwotę najniższego zasiłku rodzinnego, i tak przekracza kryterium dochodowe uprawniające do uzyskania prawa do świadczenia. W tej sytuacji naruszenie to Sąd ocenił jako nie mające wpływu na rozstrzygnięcie. Ponadto, organ I instancji w sentencji decyzji powołał, jako podstawę prawną, rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 5 marca 2004 roku w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 45, poz. 433), które utraciło moc prawną z dniem 1 października 2004 roku. Obowiązującym aktem wykonawczym, w momencie orzekania przez organ I instancji było już rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 roku w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881 ze zm.). Błąd ten jednak został konwalidowany przez organ II instancji, który powołał właściwy akt wykonawczy. W tej sytuacji Sąd ocenił, że błędne powołanie podstawy prawnej (przy czym właściwy akt obowiązywał w systemie prawa), nie jest powodem do uchylenia decyzji. Ustosunkowując się do zarzutów skargi wyjaśnić należy, że kwestia przyznania odpowiedniego świadczenia z tytułu suszy, nie ma wpływu na spełnienie warunków do przyznania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami. Nadto, skład orzekający nie dopatrzył się w działaniu organów administracji znamion celowego działania ukierunkowanego na pokrzywdzenie skarżącego. W konkluzji należy wskazać, że przyznawanie zasiłków rodzinnych nie należy do uznania organu administracji, a uzależnione jest od spełnienia warunków określonych ustawą o świadczeniach rodzinnych i nie jest możliwe przyznanie zasiłku, gdy warunki te nie są spełnione (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 sierpnia 2005 roku, I SA/Wa 1381/04, Lex Nr 191823). Na tej podstawie, Sąd uznał działanie organów administracji w sprawie za zgodne z regulacją prawa materialnego. Skład orzekający nie dopatrzył się naruszenia przepisów procedury w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec tego, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł o oddaleniu skargi.