II SA/Łd 174/25

Dnia 21 maja 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Agata Sobieszek – Krzywicka Asesor WSA Beata Czyżewska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 maja 2025 roku sprawy ze skargi M. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 13 stycznia 2025 roku znak sprawy: 010070/680/1761436/2024 postępowanie: 452529219 w przedmiocie zmiany wysokości świadczenia wychowawczego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 5 sierpnia 2024 r. znak sprawy: 010070/680/1761436/2024, postępowanie: 452529219; 2. zasądza od Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie na rzecz skarżącej M. K. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. MR 1. Zaskarżoną do tutejszego Sądu decyzją z dnia 13 stycznia 2025 r. znak 010070/680/1761436/2024 (postępowanie 452529219) Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 5 sierpnia 2024 r. o zmianie wysokości świadczenia wychowawczego. 1. Jak wynika z akt sprawy wnioskiem z dnia 13 lutego 2024 r. M. K. wniosła o przyznanie świadczenie wychowawczego na dzieci M. K.1 i A. K. na okres świadczeniowy od 1 czerwca 2024 r. do 31 maja 2025 r. 2. Zgodnie z Informacją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 29 lutego 2024 r. wnioskodawczyni przyznano świadczenie wychowawcze na dziecko A. K. na okres świadczeniowy od 1 czerwca 2024 r. do 31 maja 2025 r. w kwocie 800 zł. 3. Decyzją z dnia 5 sierpnia 2024 r. znak sprawy 010070/680/1761436/2024 (postępowanie 452529219) Zakład Ubezpieczeń Społecznych zmienił wysokość przyznanego skarżącej świadczenia wychowawczego na dziecko – A. K. w ten sposób, że od 1 czerwca 2024 r. do 31 maja 2025 r. świadczenie przysługuje w wysokości 400 zł miesięcznie. Jako przyczynę takiego rozstrzygnięcia wskazano, że na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w Ł. z 23 listopada 2022 r., sygn. akt [...] dziecko jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców, a zgodnie z art. 5 ust. 2a ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną rodziców rozwiedzionych żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc świadczenia wychowawczego. Organ wyjaśnił też, że nienależnie pobrane świadczenie skarżąca będzie zobowiązana zwrócić. 4. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła M. K. zarzucając nierozpoznanie całokształtu sprawy i pominięcie w prowadzonym postępowaniu ugody pozasądowej z dnia 20 lipca 2022 r., zgodnie z którą świadczenie wychowawcze ma pobierać na rzecz dzieci wnioskodawczyni. 5. Wspomnianą na wstępie decyzją z 13 stycznia 2025 r. znak 010070/680/1761436/2024 (postępowanie 452529219) Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ wskazał, że opieka nad dzieckiem sprawowana jest w sposób naprzemienny przez oboje rodziców. Wyjaśnił, że skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego na syna A. K.. Wniosku o świadczenie wychowawcze nie składał natomiast ojciec dziecka P. K.. Po rozpatrzeniu wniosku w postępowaniu automatycznym, ZUS poinformował o przyznaniu uprawnienia do świadczenia wychowawczego w pełnej kwocie, tj. 800 zł. W wyniku weryfikacji prawa do świadczenia, powziąwszy wiedzę o wyroku Sądu Okręgowego w Ł. z 23 listopada 2022 r., sygn. akt [...], orzekający rozwód skarżącej, ZUS wydał decyzję z dnia 5 sierpnia 2024 r. o zmianie wysokości świadczenia wychowawczego za okres 2024/2025 na dziecko A. K. o zmianie wysokości przysługującego świadczenia wychowawczego z kwoty 800 zł na 400 zł. Z treści wyroku wynika, że dziecko A. K. znajduje się pod opieką naprzemienną obojga rodziców, a w takiej sytuacji, w myśl art. 5 ust. 2a ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w kwocie 400 zł na miesiąc. W aktach sprawy znajduje się złożona przez skarżącą ugoda pozasądowa wraz z planem wychowawczym z dnia 20 lipca 2022 r., która w swej treści w § 3 pkt 1 lit. e potwierdza, że rodzice uzgodnili, że skarżąca będzie pobierała świadczenie wychowawcze w całości. Organ uznał jednak, że zawarte przez rodziców porozumienie nie pozwala na jego uwzględnienie w sprawie przyznania świadczenia wychowawczego matce dziecka z uwagi na brzmienie art. 5 ust. 2a ustawy, a ponadto ugoda nie została zatwierdzona przez sąd. 2. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniosła M. K., reprezentowana przez adw. M. T.. 1. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie 1. art. 7, art. 7a, art. 8, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80, art. 81a § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. poprzez przeprowadzenie w sposób nierzetelny oceny dowodów i nieprawidłowe uznanie, iż za sporny okres od 1 czerwca 2024 r. do 31 maja 2025 r. skarżącej przysługiwała jedynie połowa świadczenia wychowawczego, a wypłacona (druga) połowa świadczenia za okres od 1 czerwca 2024 r. do 31 lipca 2024 r. stanowi nienależnie pobrane świadczenie; 2. art. 5 ust. 2a oraz art. 25 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1576), poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że za wskazany okres przysługuje skarżącej jedynie połowa świadczenia, a druga połowa za okres od 1 czerwca 2024 r. do 31 lipca 2024 r. stanowi nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze. 2. W oparciu o wyżej wskazane zarzuty strona wniosła o: a) uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, b) na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. o umorzenie postępowania administracyjnego, c) rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., d) zasądzenie kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. 3. W uzasadnieniu skargi wskazano, że z brzmienia art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d. wynika możliwość ustalenia przez organ rodzicom sprawującym opieką naprzemienną prawa do świadczenia wychowawczego w wysokości połowy kwoty dla każdego z nich przysługującej za dany miesiąc, ale tylko pod warunkiem, że oboje wystąpią o przyznanie takiego świadczenia, co nie miało miejsca w rozpoznawanej sprawie. Przepis ten nie reguluje natomiast wprost sytuacji, kiedy z wnioskiem wystąpi tylko jeden z rodziców. Nie może on więc stanowić podstawy do zmniejszenia przedmiotowego świadczenia rodzicowi, który złoży wniosek, świadczenie pobierze. Wobec zawarcia przez rodziców małoletniego porozumienia, co do sposobu pobierania świadczenia wychowawczego, organy administracji publicznej nie są uprawnione do negowania ustaleń w tym zakresie, jak również ustaleń tych nie mogą pomijać. Mając na uwadze cel świadczenia, konstytucyjne prawa rodzicielskie oraz obowiązki procesowe organów administracji (art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a.), porozumienie winno stanowić element materiału dowodowego podlegającego ocenie w postępowaniach administracyjnych. 4. Natomiast stanowisko organów zakładające, że w sytuacji braku wniosku jednego z rodziców o przyznanie świadczenia wychowawczego (jak na gruncie rozpoznawanej sprawy) świadczenie na dziecko powinno być przyznane tylko rodzicowi występującemu we wniosku i tylko w połowie wysokości świadczenia, sprzeczne jest z celem powołanej regulacji. W takim stanie faktycznym, pozbawienie skarżącej połowy świadczenia jest w istocie pozbawieniem połowy świadczenia samego dziecka. Zastosowanie w takim przypadku literalnej wykładni art. 5 ust. 2a ustawy narusza konstytucyjne zasady uwzględnienia dobra rodziny (art. 71 ust. 1 zd. 1 Konstytucji RP) oraz ochrony praw dziecka (art. 72 ust. 1 Konstytucji RP). 5. Zdaniem skarżącej organy administracji publicznej orzekające w sprawie nie wskazały konkretnej podstawy prawnej, która w ich ocenie miała stanowić o uznaniu świadczeń za sporny okres za nienależnie pobrane. Wydanie bowiem decyzji uchylającej prawo do świadczenia wychowawczego, nie uprawniało organu do automatycznego uznania świadczeń za nienależnie pobrane w danym okresie, z pominięciem oceny czy środki przyznane i wypłacone, na podstawie przyznanego uprzednio prawa do świadczenia wychowawczego, zostały wykorzystane zgodnie z celem, jaki został przez ustawodawcę określony dla tego rodzaju świadczeń, określonym w treści art. 4 ust. 1 ustawy. I chociaż świadczenie przysługuje matce lub ojcu, to jednak przedmiotowe świadczenie służy dziecku. W sytuacji przeznaczenia środków pochodzących ze świadczenia wychowawczego na "pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem" małoletniego syna, uzasadnione jest stwierdzenie, iż w sprawie nie zaistniała podstawa do uznania świadczeń za nienależnie pobrane. Żądanie zwrotu świadczeń, spożytkowanych na zaspokojenie potrzeb dziecka, na które zostało przyznane, byłoby nie do pogodzenia z ratio legis przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Nie pozostaje przy tym bez znaczenia, że świadczenie za sporny okres nie mogłoby już zostać przyznane na wniosek ojca małoletniego, co w rezultacie oznaczałoby faktyczne pozbawienie dziecka wsparcia finansowego, o którym mowa w przepisach ustawy. 3. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: 4. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. 1. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.), [dalej: P.p.s.a.], sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) zaskarżonego aktu (w tym wypadku decyzji) z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. 2. Należy w tym miejscu także wyjaśnić, że skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy wniosek w tym przedmiocie został złożony przez stronę skarżącą w skardze oraz organ w odpowiedzi na skargę. 3. Przedmiotem zaskarżenia w rozpoznawanej sprawie stała się decyzja Prezesa ZUS utrzymująca w mocy decyzję ZUS z 13 stycznia 2025 r. znak 010070/680/1761436/2024 (postępowanie 452529219) w sprawie zmiany wysokości świadczenia wychowawczego poprzez przyznanie świadczenia skarżącej na dziecko A. K. na okres 1.06.2024 r. – 31.05.2025 r. w kwocie 400 zł. Organy stwierdziły bowiem, że dziecko jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców, wobec czego kwota świadczenia wychowawczego przysługuje skarżącej w wysokości połowy kwoty świadczenia przysługującego za dany miesiąc. 4. Spór w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do ustalenia czy organy uprawnione były do zmiany wysokości przyznanego świadczenia wychowawczego na dziecko skarżącej na okres od 1 czerwca 2024 r. do 31 maja 2025 r. 5. Podstawę materialnoprawną wydanych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1576), [dalej: "u.p.p.w.d."]. 6. Zgodnie z treścią art. 4 ust. 1 u.p.p.w.d. celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Świadczenie wychowawcze przysługuje matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 2a (art. 4 ust. 2 pkt 1 u.p.p.w.d.). Zaś w myśl art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d., w przypadku, gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc świadczenia wychowawczego. 7. Z kolei zgodnie z art. 13a ust. 1 u.p.p.w.d. przyznanie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych świadczenia wychowawczego nie wymaga wydania decyzji. W sprawach odmowy przyznania świadczenia wychowawczego, uchylenia lub zmiany prawa do świadczenia wychowawczego oraz nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydaje decyzję (art. 13a ust. 4 u.p.p.w.d.). Natomiast w myśl art. 27 ust. 1 u.p.p.w.d. Zakład Ubezpieczeń Społecznych może bez zgody strony zmienić lub uchylić prawo do świadczenia wychowawczego, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna mająca wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego, osoba nienależnie pobrała świadczenie wychowawcze lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego. 8. Warto w tym miejscu zauważyć, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd (który skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni akceptuje), zgodnie z którym decyzja uchylająca lub zmieniająca prawo do świadczenia wychowawczego, o której mowa w art. 27 ust. 1 u.p.p.w.d, ma charakter konstytutywny i działa ze skutkiem ex nunc, tj. z mocą na przyszłość od daty wydania decyzji. Zdaniem Sądu zmiana prawa do świadczenia wychowawczego w zakresie jego wysokości dokonana z mocą wsteczną jest niedopuszczalna. Ponadto w trybie art. 27 u.p.p.w.d. nie podlega zmianie lub uchyleniu prawo do świadczenia wychowawczego już wcześniej skonsumowane, czyli świadczenie w całości pobrane (tak też: R. Prokop [w:] Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Komentarz, wyd. II, red. J. Blicharz, J. Glumińska-Pawlic, L. Zacharko, LEX/el. 2019, art. 27). W konsekwencji jedynie w sytuacji, gdy przyznane prawo do świadczenia wychowawczego nie zostało jeszcze całkowicie skonsumowane, a wyjdą na jaw okoliczności wskazujące, że przyznane świadczenie jest nienależne, w pierwszej kolejności należy doprowadzić do wydania decyzji o zmianie bądź uchyleniu prawa do świadczenia wychowawczego (od dnia orzekania w danej kwestii), a następnie wydać decyzję o nienależnie pobranym świadczeniu za okres, w jakim zostało ono wypłacone. Natomiast w sytuacji, gdy prawo do świadczenia wychowawczego zostało już skonsumowane (wypłacone), a na jaw wyjdą okoliczności wskazujące na to, że przyznane świadczenie jest nienależne, nie ma podstaw do wydawania decyzji zmieniającej świadczenie. W takim przypadku wydaje się jedynie decyzję w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia (por. wyrok NSA z 24.05.2018 r., I OSK 2842/17; wyrok NSA z 28.04.2022 r., I OSK 1465/21; wyrok WSA w Łodzi z 22.08.2024 r., II SA/Łd 357/24; wyrok WSA w Bydgoszczy z 5.11.2024 r., II SA/Bd 807/24; wyrok WSA w Łodzi z 7.03.2023 r., II SA/Łd 958/22; wszystkie powoływane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - https://orzeczenia.nsa.gov.pl). 9. W rozpoznawanej sprawie rozstrzygnięcie organów o zmianie wysokości świadczenia dotyczy świadczenia wychowawczego przyznanego skarżącej na okres od 1 czerwca 2024 r. do 31 maja 2025 r. Tymczasem decyzja organu I instancji została wydana 5 sierpnia 2024 r., a zaskarżona ostateczna decyzja Prezesa ZUS została wydana 13 stycznia 2024 r., a zatem w trakcie okresu na jaki zostało przyznane świadczenie. W konsekwencji wydane rozstrzygnięcie w części istotnie narusza art. 27 ust. 1 u.p.p.w.d., co miało wypływ na wynik sprawy, albowiem rozstrzygnięcie w tym przedmiocie może być wydane jedynie na przyszłość. Tym samym należy w ocenie Sądu jednoznacznie stwierdzić, że nie było podstaw do prowadzenia postępowania w trybie art. 27 u.p.p.w.d. w przedmiocie zmiany lub uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego na okres od 1 czerwca 2024 r. do – co najmniej – 31 lipca 2024 r. Co do sierpnia 2024 r. organ winien był natomiast ewentualnie ustalić, czy świadczenie zostało wypłacone i skonsumowane. 10. Mając na względzie bezwzględny obowiązek niezwłocznego informowania organu przez osobę otrzymującą świadczenie o każdej zmianie mającej wpływ na prawo do świadczenia (art. 20 ust. 1 u.p.p.w.d.), w przypadku niedopełnienia tego obowiązku i pobrania świadczenia, które się stronie nie należało (a okres, na jaki przyznano świadczenie dobiegł końca) zamiast procedury uchylenia lub zmiany prawa do świadczenia wychowawczego, organ zobowiązany jest - w oparciu o materialnoprawną podstawę zwrotu nienależnie pobranego świadczenia (art. 25 ust. 1 u.p.p.w.d.) - wdrożyć postępowanie administracyjne polegające na uznaniu świadczenia pobranego za nienależnie pobrane i doprowadzić do jego zwrotu wraz z odsetkami ustawowymi (wydając w tym przedmiocie decyzję administracyjną). Jednakże przeprowadzenie postępowania w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, o czym organy zdawkowo wspominają w zaskarżonych decyzjach, wymaga bezwzględnego ustalenia, czy zachodzą przesłanki do uznania wypłaconych skarżącej świadczeń za świadczenia nienależnie pobrane na gruncie art. 25 u.p.p.w.d., czego organy zaniechały. 11. W niniejszej sprawie organy słusznie uznały, że powołane orzeczenie Sądu Okręgowego w Ł. z dnia 23 listopada 2022 r., sygn. [...], określa opiekę nad dzieckiem na zasadzie opieki naprzemiennej. W tym miejscu zwrócić należy jednak uwagę, że w orzecznictwie przyjmuje się, że art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d. jest przepisem prawa materialnego, który daje tylko możliwość ustalenia przez organ rodzicom sprawującym opiekę naprzemienną prawa do świadczenia wychowawczego w wysokości połowy kwoty dla każdego z nich przysługującej za dany miesiąc, pod warunkiem, że oboje wystąpią o przyznanie takiego świadczenia. Jeżeli jednak rodzice uzgodnią w jakiejkolwiek formie, że tylko jedno z nich będzie otrzymywać pełne świadczenie, a drugie nie wystąpi o przyznanie świadczenia, to taki stan nie narusza powołanej wyżej regulacji. Celem świadczenia wychowawczego określonym w art. 4 ust. 1 u.p.p.w.d. jest bowiem dobro dziecka, zaś wsparcie finansowe udzielane przez Państwo powinno być w całości przeznaczane na zaspokajanie jego potrzeb. Stanowisko (takie jak przyjęte przez organy w niniejszej sprawie), wedle którego w sytuacji braku wniosku jednego z rodziców o przyznanie świadczenia wychowawczego świadczenie na dziecko powinno być przyznane drugiemu z rodziców tylko w połowie wysokości skutkuje pozbawieniem rodziców wsparcia w pełnej wysokości, co kłóci się z celem powołanej wyżej regulacji (por. wyrok WSA w Łodzi z 15.04.2025 r., II SA/Łd 102/25; wyrok WSA w Olsztynie z 13.02.2025 r., II SA/Ol 917/24; wyrok WSA w Gdańsku z 6.03.2024 r., II SA/Gd 918/23). W rozpoznawanej sprawie z ww. wyroku Sądu Okręgowego w Ł. nie wynika co prawda ustalenie, który z rodziców będzie pobierał świadczenie wychowawcze, jednak rodzice zobowiązali się w ugodzie pozasądowej wraz z planem wychowawczym z dnia 20 lipca 2022 r. (co istotne w treści ww. ugody znajduje się wyraźne odniesienie do prowadzonego pod sygn. akt [...] postępowania, a strony nadały tej ugodzie formę szczególną, a mianowicie formę pisemną z podpisami notarialnie poświadczonymi), że sporne świadczenie będzie pobierała skarżąca (§ 3 ust. 1 lit. e ugody). Co należy podkreślić, z akt sprawy nie wynika, żeby ojciec dziecka z wnioskiem o przyznanie tegoż świadczenia wystąpił. Organy w niniejszej sprawie nie uwzględniły tej okoliczności, na co słusznie zwraca uwagę strona skarżąca w skardze do sądu. Warto w tym miejscu zwrócić również uwagę, że zakres rozstrzygnięć wyroku rozwodowego został określony w art. 57 i 58 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2809 z późn. zm.), [dalej: "K.r.o."]. Co istotne zgodnie z art. 58 § 1 zdanie drugie K.r.o. sąd uwzględnia pisemne porozumienie małżonków o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie, jeżeli jest ono zgodne z dobrem dziecka. Jak wynika z treści powołanego wyżej przepisu ww. porozumienie – w tej sprawie powołana wyżej ugoda – nie podlega zatwierdzeniu przez Sąd, a jedynie jest we ww. zakresie uwzględniane. Brak jest więc, zdaniem Sądu, podstaw do kwestionowania zawartego przez rodziców porozumienia w zakresie pobierania świadczenia wychowawczego w całości przez matkę dziecka, tym bardziej – co Sąd zauważa już jedynie na marginesie – treść wyroku rozwodowego potwierdza uwzględnienie przez sad orzekający rozwód przyjętych w ww. ugodzie przez rodziców dziecka zasad w zakresie wykonywania władzy rodzicielskiej, kontaktów oraz zaspokajania potrzeb dzieci. 12. Warto dodać, że w orzecznictwie zwraca się też uwagę, że przesłanka nienależnie pobranego świadczenie wychowawczego określona w art. 25 ust. 2 pkt 6 u.p.p.w.d., nie ma charakteru jednorodnego, który pozwalałby na automatyczne przyjęcie, że w każdej sytuacji zakwalifikowanej przez organ jako podpadającej pod ten przepis, nie będzie on odnosił się do elementu subiektywnego, czyli stanu świadomości (woli) osoby pobierającej świadczenie wychowawcze co do tego, że to świadczenie nie powinno zostać przyznane albo że zaistniały okoliczności powodujące ustanie prawa do tego świadczenia. W każdej zatem sytuacji należy ocenić stan faktyczny danej sprawy, a nie przyjmować automatycznie nienależność pobranego świadczenia wychowawczego, tak jak próbowały to uczynić organy w niniejszej sprawie (por. np. wyrok WSA w Krakowie z 3.12.2024 r., III SA/Kr 1734/23; wyrok WSA w Łodzi z 15.04.2025 r., II SA/Łd 102/25). 13. Co istotne, w niniejszej sprawie organy nie kwestionowały sposobu wydatkowania przez skarżącą otrzymywanego świadczenia. Nie przeprowadziły w tym zakresie żadnych dowodów i nie dokonały ustaleń. Natomiast skarżąca pobierała świadczenie w pełnej wysokości zgodnie z treścią zawartej ugody. Tym samym nie budzi w ocenie Sądu wątpliwości, że skarżąca nie miała świadomości, iż pobiera świadczenie, które jej się nie należy. Tej okoliczności również nie uwzględniły organy administracji w niniejszej sprawie. 14. W ocenie Sądu zasadnicze wątpliwości budzi również treść decyzji organu I instancji, gdzie oprócz zmiany wysokości przyznanego świadczenia, ZUS po przytoczeniu art. 5 ust. 2a ustawy stwierdził, cyt.: "Nienależnie pobrane świadczenie Wypłacone Panu/Pani świadczenie wychowawcze za okres 01.06.2024 r. do 31.07.2024 r., stanowi nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze, o którym mowa w art. 25 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze jest Pani zobowiązana wpłacić na rachunek bankowy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z którego środki zostały wypłacone". Zdaniem Sądu analiza treści decyzji nie pozwala w zasadzie stwierdzić, który fragment tej decyzji stanowi rozstrzygnięcie w rozumieniu art. 107 § 1 pkt 5 K.p.a., a który jej uzasadnienie stosownie do art. 107 § 3 K.p.a. Zdaniem Sądu powyżej zacytowane stwierdzenie organu nie pozwala na dokonanie oceny, czy w wydanej decyzji organ rozstrzygnął wyłącznie o zmianie wysokości przysługującego skarżącej prawa do świadczenia wychowawczego, czy również o nienależnie pobranym świadczeniu i ustaleniu obowiązku jego zwrotu, które to zagadnienia zostały unormowane w art. 25 u.p.p.w.d. Nie wiadomo też, czy jeśli organ orzekł o nienależnie pobranym świadczeniu, to na jakiej dokładnie podstawie prawnej. Ewentualne wydanie decyzji w trybie art. 25 u.p.p.w.d., który to przepis nie został przywołany w podstawie prawnej kontrolowanych rozstrzygnięć wymaga precyzyjnego określenia kwoty nienależnie pobranego świadczenia łącznie z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Strona nie ma obowiązku samodzielnie ustalać wysokości świadczenia, które organ uznał za nienależnie pobrane i, którą powinna zwrócić organowi z tego tytułu. Strona ma wreszcie prawo poznać przyczyny natury faktycznej i prawnej, które stanowiły podstawę wydania rozstrzygnięcia w oparciu o art. 25 u.p.p.w.d. (wyrok WSA w Łodzi z 7.03.2023 r., II SA/Łd 958/22). 15. Jednocześnie, zdaniem Sądu, podkreślenia wymaga, że wobec jednoznacznego odesłania do przepisów K.p.a. (art. 28 ust. 1 u.p.p.w.d.) również w postępowaniu przed ZUS powinny być zachowane wszystkie zasady prowadzenia postępowania administracyjnego. Rozpoznawanie spraw w postępowaniu administracyjnym opiera się bowiem w szczególności na zasadzie legalności (art. 6 K.p.a.), prawdy obiektywnej (art. 7 K.p.a.) oraz zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do organów (art. 8 K.p.a.) Organ ma przy tym obowiązek wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i jego oceny pod kątem zastosowania odpowiedniej normy prawa materialnego. Środkami dowodowymi w postępowaniu administracyjnym mogą być wszelkiego rodzaju dowody (o ile są zgodne z prawem) pod warunkiem, że mają istotne znaczenie w danej sprawie, a więc mogą się przyczynić do jej prawidłowego rozstrzygnięcia (art. 75 § 1 K.p.a.). Oceniając dowody organ kieruje się swobodną oceną dowodów (art. 80 K.p.a.), co oznacza, że ma obowiązek dokonać oceny dowodów zgodnie z własną oceną wyników postępowania dowodowego. Powyższym obowiązkom organy w sprawie nie sprostały, no co sąd zwracał uwagę już wyżej. 16. Ponadto, co należy podkreślić, ZUS jest zobowiązany do zachowania regulacji dotyczących wymogów formalnych jakie winna spełniać decyzja administracyjna (art. 107 § 1 i § 3 K.p.a.). W szczególności decyzja powinna zawierać powołanie podstawy prawnej (art. 107 § 1 pkt 4 K.p.a.), która powinna zostać jednoznacznie i precyzyjnie wskazana, a takiego warunku nie spełnia w żadnej mierze ogólne powołanie się na tytuł ustawy - jak to uczynił organ I instancji. Podobnie postąpił też organ II instancji wskazując (poza art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a.) jako podstawę prawną wydanej decyzji art. 28 ust. 1 u.p.p.w.d., który to przepis zawiera odesłanie w sprawach nieuregulowanych w przepisach u.p.p.w.d. do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepis ten nie stanowi materialnoprawnej podstawy rozstrzygnięcia sprawy przez organy w niniejszej sprawie. Zaskarżona więc do Sądu decyzja jak i decyzja ją poprzedzająca nie spełniają więc wymogu należytego powołania podstawy prawnej. Zasadnicze wątpliwości budzi także rozstrzygnięcie organów w wydanych w sprawie decyzjach we ww. zakresie dotyczącym ewentualnego uznania świadczenia za nienależnie pobrane oraz obowiązku zwrotu, co stanowi naruszenie art. 107 § 1 pkt 5 w związku z art. 107 § 3 K.p.a. 17. Wszystkie powyższe okoliczności wskazują na to, że organy dopuściły się w niniejszej sprawie naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 25 ust. 2, a przede wszystkim art. 27 ust. 1 u.p.p.w.d., m.in. wskutek błędnej wykładni art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d., a ponadto przepisów prawa procesowego tj. art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 1 pkt 4-6 i § 3 K.p.a., co miało wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 P.p.s.a., orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej (pkt 1 sentencji wyroku). 18. Prowadząc ponownie postępowanie organ, stosownie do art. 153 P.p.s.a., winien uwzględnić poczynione wyżej rozważania i przedstawioną przez Sąd ocenę prawną, a następnie wydać rozstrzygnięcie odpowiadające przepisom obowiązującego prawa procesowego i materialnego. 19. O zwrocie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania (pkt 2 sentencji wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 P.p.s.a. zasądzając na rzecz strony skarżącej kwotę 480 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego stosownie do § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 z późn. zm.). ds