II SA/Łd 327/15

Dnia 15 lipca 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska, Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Rosińska (spr.), Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek, , Protokolant Pomocnik sekretarza Aneta Panek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lipca 2015 roku sprawy ze skargi D. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie obowiązku zwrotu należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę. a.tp. Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. po rozpatrzeniu odwołania D. B. od decyzji Burmistrza Miasta O. z dnia [...] nr [...] orzekającej o obowiązku zwrotu należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych M. B. na podstawie decyzji Burmistrza Miasta O. z dnia [...]. Nr [...] w okresie od 2013/2014 w wysokości 4 800,00 zł (słownie: cztery tysiące osiemset złotych), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity, Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn.zm.) i art. 27 ust. 1, 1a, 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jednolity, Dz. U. z 2012 r., poz. 1228 ze zm.) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Z akt sprawy wynika, że Burmistrz Miasta O. decyzją z dnia [...]Nr [...] przyznał świadczenia z funduszu alimentacyjnego na rzecz P. B. w okresie 2013/2014. Następnie decyzją z dnia [...] nr [...], Burmistrz Miasta O. orzekł o obowiązku zwrotu przez D. B. należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych M. B. na podstawie decyzji Burmistrza Miasta O. z dnia [...] w okresie 2013/2014 w wysokości 4 800,00 zł (słownie: cztery tysiące osiemset złotych). Ponadto organ orzekł, iż należność winna być zwrócona wraz z odsetkami ustawowymi naliczonymi od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego do dnia spłaty. Łączna kwota do spłaty (saldo należności powiększona o odsetki ustawowe) na dzień 15 stycznia 2015 r. to 5.305 złotych. Odwołanie od powyższej decyzji złożył D. B., który wskazał, że od kilku lat przebywa w zakładzie karnym i nie jest w stanie uiścić zaległości finansowych powstałych z tytułu świadczeń alimentacyjnych. Pomimo wielu prób podjęcia zatrudnienia nie pracuje i nie osiąga żadnych dochodów, nie posiada żadnego majątku, który mógłby spieniężyć, zatem spłata zadłużenia jest niemożliwa. Ponadto skarżący wyjaśnił, że od kilku lat ma problemy zdrowotne, które nasilają się i w związku z tym stara się o rentę i grupę inwalidzką. Wspomnianą na wstępie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie organu I instancji. Kolegium podniosło, iż D. B. został zobowiązany wyrokiem zaocznym Sądu Rejonowego w Z. Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 9 grudnia 2010 r. sygn. akt [...] do płacenia alimentów na rzecz syna P. B. w wysokości 400,00 zł miesięcznie i na skutek niedopełnienia przez skarżącego obowiązku alimentacyjnego świadczenie było wypłacane z funduszu alimentacyjnego. Organ odwoławczy stwierdził, iż w aktach sprawy znajduje się decyzja Burmistrza Miasta O. z dnia [...] Nr [...] przyznająca M. B. świadczenia z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną, do ukończenia 18 roku życia na dziecko P. B., na okres od 2013-10-01 do 2014-09-30, w kwocie 400,00 zł miesięcznie. Dalej organ argumentował, iż ustawodawca jako zasadę przyjął zwrot należności dłużnika alimentacyjnego z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego: decyzję o obowiązku zwrotu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wydaje się po zakończeniu okresu świadczeniowego. W przedmiotowej sprawie okres świadczeniowy zakończył się z dniem 30 września 2014r. W ocenie organu okoliczność ta jest wyłączną przesłanką wydania decyzji o obowiązku zwrotu świadczeń przez dłużnika alimentacyjnego. Ustawa nie wymaga badania winy dłużnika alimentacyjnego, ani innych okoliczności. Pomoc osobom uprawnionym do alimentów polega bowiem na wypłacie świadczeń funduszu alimentacyjnego, w przypadku gdy osoba zobowiązana nie wypełnia obowiązku alimentacyjnego względem osoby uprawnionej. Organ wierzyciela ma prawo i obowiązek dochodzić ich zwrotu od dłużnika alimentacyjnego. Taki jest przedmiot rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji i decyzja ta nie narusza prawa. Kolegium stwierdziło, że organ I instancji prawidłowo pouczył dłużnika alimentacyjnego, że odsetki są naliczane od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń funduszu alimentacyjnego do dnia spłaty (art. 27 ust. 1a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów). Dłużnik alimentacyjny został także pouczony o trybie dochodzenia nieuiszczonych należności, które zgodnie z art. 27 ust. 3 wskazanej wyżej ustawy podlegają ściągnięciu w trybie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ podkreślił, że przedmiotem niniejszego postępowania jest wypłata świadczeń z funduszu alimentacyjnego za okres świadczeniowy 2013/2014 i za ten okres na konto organu nie wpłynęła żadna kwota od dłużnika alimentacyjnego tytułem spłaty należności wypłaconych za ten okres, zatem organ ma obowiązek dochodzić ich zwrotu od dłużnika alimentacyjnego. Jednocześnie organ wyjaśnił, że argumenty podnoszone w odwołaniu nie mają znaczenia w niniejszej sprawie, bowiem przesłanką dochodzenia zwrotu przez organ właściwy wierzyciela jest wypłata świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz osoby uprawnionej, w przypadku gdy osoba zobowiązana wyrokiem sądu nie wywiązuje się z obowiązku alimentacji względem osoby uprawnionej. D. B. zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Skarżący podtrzymał dotychczasowe stanowisko. Wyjaśnił, że jest więźniem długoterminowym i pomimo starań o zatrudnienie w zakładzie karnym, nadal nie pracuje i nie może zarobić na spłatę zadłużenia. Ponownie powołał się na zły stan zdrowia, który nadal się pogarsza . W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Na wstępie rozważań podnieść należy, iż zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję, postanowienie lub inny akt administracyjny wyłącznie z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania kwestionowanego aktu, ale nie kieruje się zasadami słuszności, czy też celowości. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie jako p.p.s.a., sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Wskazać również należy, że zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, iż przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Przedmiot oceny Sądu w niniejszej sprawie stanowiła decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. nr [...] z dnia [...] utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta O. z dnia [...] nr [...] orzekającą o obowiązku zwrotu należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych M. B. na podstawie decyzji Burmistrza Miasta O. z dnia [...] Nr [...] wraz z ustawowymi odsetkami. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji we wskazanym wyżej zakresie, Sąd stwierdził, że nie narusza ona zarówno przepisów prawa materialnego, jak i zasad procedury administracyjnej, przewidzianej przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Stosownie do treści art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (obecnie Dz. U. z 2012 r. poz. 1228 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie: ustawą, organ właściwy wierzyciela wydaje, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Zatem, dopóki decyzja o przyznaniu świadczeń alimentacyjnych nie zostanie wzruszona i wyeliminowana z porządku prawnego w jednym z dostępnych trybów weryfikacji, bądź też wypłata świadczeń nie zostanie we właściwym postępowaniu oceniona jako wypłata nienależnego świadczenia, to organy administracji są związane decyzją przyznającą świadczenia alimentacyjne i na organie wierzyciela spoczywa obowiązek wydania decyzji o zwrocie przez dłużnika świadczeń alimentacyjnych wypłaconych na podstawie tej decyzji. Stanowisko to jest utrwalone w aktualnym orzecznictwie sądów administracyjnych, w tym Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyroki NSA z 16 kwietnia 2014 r., sygn.. akt I OSK 525/13 i z 27 listopada 2013 r., sygn.. akt I OSK 1679/13, dostępne na stronie internetowej - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl , oraz z 29 lipca 2011r., sygn.. akt I OSK 546/11 - LEX nr 1082781 i z 11 stycznia 2013 r., sygn.. akt I OSK 1200/12, LEX nr 1341428). Powyższe oznacza, że decyzja wydawana w sprawie obciążenia dłużnika alimentacyjnego obowiązkiem zwrotu kwot świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego nie jest decyzją uznaniową. Decyzja ta jest związana z decyzją o przyznaniu świadczeń alimentacyjnych, będąc jej prawną konsekwencją. W postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 27 ustawy organ zobowiązany jest dokonać ustaleń, o jakich mowa w ust. 1 i 2 tego przepisu, tj. ustalić, czy została wydana decyzja ostateczna o przyznaniu świadczeń z funduszu alimentacyjnego i czy te świadczenia zostały wypłacone, zaś w razie poczynienia w tym zakresie pozytywnych ustaleń ma obowiązek wydać decyzję nakazującą zwrot przez dłużnika alimentacyjnego świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego na rzecz osoby uprawnionej. W świetle tych przepisów bezspornym jest przy tym, że w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji administracyjnej w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego, organ obowiązany jest do ustalenia wysokości świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych podmiotom uprawnionym, a także ustalenia wysokości sum wyegzekwowanych w toku egzekucji komorniczej tytułem wykonania zobowiązania alimentacyjnego. W rozpoznawanej sprawie bezspornie ustalono, iż w oparciu o decyzję Burmistrza Miasta O. z dnia [...] Nr [...] przyznającą świadczenia z funduszu alimentacyjnego na rzecz P. B. w okresie 2013/2014 matce dziecka M. B. wypłacono świadczenie w okresie od 1.10.2013 r. do 30.09.2014 r., w łącznej kwocie 4800 zł ( 12 miesięcy x 400 zł ). Organ prawidłowo zatem orzekł, iż kwota ta podlega zwrotowi wraz z należnymi odsetkami ustawowymi wyliczonymi zgodnie z art. 27 ust. 1a ustawy na 505 zł - w sumie 5305 zł. Wyliczenie to w ocenie Sądu nie budzi zastrzeżeń i nie było przez skarżącego kwestionowane. Jak już powyżej wskazano, w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że decyzja wydana w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 27 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów jest decyzją związaną i rozstrzygającą jedynie o kwestii zwrotu należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej. W postępowaniu prowadzonym w trybie tych przepisów nie ma podstaw do badania sytuacji majątkowej dłużnika alimentacyjnego, bądź jego możliwości spłaty zobowiązania (tak m.in. w wyroku NSA z dnia 27 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 60/12; w wyroku NSA z 12.08.2014 r., sygn.. akt I OSK 839/13 – LEX nr 1511982). W postępowaniu tym organ musi jedynie ustalić, czy została wydana decyzja ostateczna o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego i czy świadczenia te zostały wypłacone. Poczynienie pozytywnych ustaleń w tym zakresie oznacza, że organ ma obowiązek wydać decyzję nakazującą zwrot przez dłużnika alimentacyjnego wypłaconych na rzecz osoby uprawnionej świadczeń. Co więcej, przyjmuje się, że nie jest możliwe orzekanie o umorzeniu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, bez uprzedniego wydania ostatecznej decyzji w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń (por. wyrok NSA z dnia 9 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 1070/11 - dostępne na stronie internetowej - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl ). W postępowaniu, którego przedmiotem jest zwrot świadczeń wypłaconych osobie uprawnionej organ nie jest zatem uprawniony do badania sytuacji materialnej i życiowej oraz zdrowotnej dłużnika alimentacyjnego, w kontekście których oceniana byłaby realna możliwość spłaty zaistniałego zadłużenia. Wszelkie zatem podniesione w odwołaniu i powtórzone w skardze wniesionej do Sądu argumenty związane z wieloletnim pobytem skarżącego w zakładzie karnym, brakiem zatrudnienia oraz pogarszającym się stanem jego zdrowia nie mogły być uwzględnione. Z przytoczonych względów skarga jako bezzasadna na podstawie art. 151 p.p.s.a. podlegała oddaleniu. a.tp.