II SA/Łd 359/16

Dnia 6 lipca 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Jolanta Rosińska Sędziowie Sędzia NSA Anna Stępień (spr.) Sędzia WSA Barbara Rymaszewska Protokolant St. sekretarz sądowy Anna Łyżwa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lipca 2016 roku sprawy ze skargi W. R. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 9 stycznia 2015 roku, wydanym w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 722/14 ze skargi W. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odrzucić skargę. LS W dniu 11 maja 2016 r. W. R. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę o wznowienie postępowania sądowego, zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 9 stycznia 2015 r. sygn. akt II SA/Łd 722/14 oddalającym skargę W. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Jako podstawę wznowienia postępowania skarżący wskazał na przepisy: 1. art. 273 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – przywoływanej dalej w tekście jako "p.p.s.a." i późniejsze wykrycie prawomocnego wyroku dotyczącego tej samej sprawy, a mianowicie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi z dnia 18 września 2001 r. sygn. akt II SA/Łd 704/99 uchylającego zaskarżoną przez W. R. decyzję SKO z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności oraz ustalenia opłaty za przekształcenie; 2. art. 273 § 2 p.p.s.a. dotyczący późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Wobec powyższego skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku. W obszernych motywach skargi W. R. przytoczył treść uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi z dnia 18 września 2001 r. sygn. akt II SA/Łd 704/99 i stwierdził, że ujawnienie rzeczonego wyroku oraz zawartej w jego uzasadnieniu treści ocen prawnych oraz brak odwołania skarżącego od decyzji [...] z [...] po uprawomocnieniu tegoż wyroku nastąpiło w wyniku zapoznania skarżącego z uzasadnieniem decyzji SKO z dnia [...] nr [...], którą doręczono skarżącemu w dniu 16 lutego 2016 r. Motywując dalej skargę W. R. przytoczył treść: uzasadnienia wspomnianej decyzji Kolegium, uzasadnienia wyroku objętego wnioskiem o wznowienie niniejszego postępowania. W dniu 21 czerwca 2016 r. W. R. złożył pismo uzupełniające skargę, w którym wniósł o zasądzenie na jego rzecz od organu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego poniesionych w jego sprawie według norm przepisanych. Na poparcie podstaw wznowienia postępowania z art. 273 § 2 i 3 p.p.s.a. przytoczył treść postanowienia WSA w Łodzi z dnia 21 kwietnia 2016 r. sygn. akt II SA/Łd 722/14 w sprawie wykładni wyroku z dnia 9 stycznia 2015 r. sygn. akt II SA/Łd 722/14, a ponadto zacytował uzasadnienia wyroków: WSA w Łodzi z dnia 3 marca 2005 r. sygn. akt II SA/Łd 194/04, NSA OZ z dnia 2 października 2003 r. sygn. akt II SA/Łd 449/02, WSA w Warszawie z dnia 13 stycznia 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 152/11, postanowienia WSA w Łodzi z dnia 15 kwietnia 2014 r. sygn. akt II SA/Łd 449/02, uzasadnienia uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 8 grudnia 2004 r. sygn. akt III CZP 47/04 (OSNC z 2005 r., nr 5, poz. 74), wyroku NSA OZ z dnia 18 września 2001 r. sygn. akt II SA/Łd 704/99, WSA w Białymstoku z dnia 6 czerwca 2006 r. sygn. akt II SA/Bk 523/04, NSA z dnia 21 lutego 2012 r. sygn. akt II GSK 9/11, WSA w Opolu z dnia 27 lipca 2010 r. sygn. akt SA/Op 309/10, NSA z dnia 6 sierpnia 1984 r. sygn. akt II SA 742/84, WSA w Kielcach z 22 grudnia 2010 r. sygn. akt II SA/Ke 736/10. Dalej skarżący stanął na stanowisku, że skoro sąd administracyjny nie jest związany granicami skargi, to jego obowiązkiem jest zbadanie legalności całego aktu, a nawet całości danej sprawy i wydanych w jej ramach innych rozstrzygnięć, a w razie stwierdzonych naruszeń prawa sąd winien zastosować właściwe środki – art. 135 p.p.s.a. Odpowiadając na skargę o wznowienie postępowania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej odrzucenie bądź ewentualnie - w przypadku uznania skargi za dopuszczalną - o jej oddalenie jako niezasadnej. Organ wskazał, że prawomocnym wyrokiem z dnia 9 stycznia 2015 r. sygn. akt II SA/Łd 722/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę W. R. na ostateczne postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie tego organu z dnia [...] nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności: ostatecznej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...], utrzymującej w mocy decyzję Wójta Gminy L. z dnia [...] znak: [...]; decyzji Wójta Gminy L. z dnia [...]znak: [...]o ustaleniu opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej we wsi F., gminie L., oznaczonej jako działka nr 323 o powierzchni 0,0825 ha, w prawo własności. Ustosunkowując się do treści skargi W. R. Kolegium wskazało na przepisy art. 280 § 1 oraz art. 281 p.p.s.a. i podniosło, że jedną z przesłanek dopuszczalności skargi o wznowienie postępowania jest zachowanie ustawowego terminu do jej wniesienia. Termin ten został określony w art. 277 p.p.s.a. i wynosi 3 miesiące od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia (m.in. w odniesieniu do podstaw wznowienia wskazanych w niniejszej sprawie przez skarżącego). Jednocześnie w art. 279 p.p.s.a. na skarżącego nałożono obowiązek przytoczenia okoliczności stwierdzających zachowanie terminu do wniesienia skargi. Według organu w treści skargi W. R. nie odniósł się w ogóle do kwestii zachowania terminu. Jednakże w świetle okoliczności sprawy i jego wcześniejszych wystąpień nie budzi wątpliwości fakt, że wiedzę o okoliczności wskazanej jako podstawa wznowienia postępowania, tj. o istnieniu w obrocie prawnym prawomocnego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 września 2001 r. sygn. akt II SA/Łd 704/99, skarżący posiadał już w dacie uprawomocnienia się skarżonego wyroku WSA w Łodzi z dnia 9 stycznia 2015 r., o czym świadczy choćby okoliczność, że był stroną postępowania zakończonego powołanym wyrokiem NSA. Tym samym w pełni uzasadnione jest twierdzenie, że skarżący nie zachował w niniejszej sprawie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania, co samo w sobie wystarcza do jej odrzucenia na podstawie art. 281 p.p.s.a. Kolegium wskazało następnie, że kolejną z przesłanek dopuszczalności skargi o wznowienie postępowania jest oparcie jej na ustawowej podstawie wznowienia. Nominalnie W. R. oparł swoją skargę o wznowienie postępowania na podstawach wznowienia określonych w art. 273 § 2 i 3 p.p.s.a. W uzasadnieniu skargi nie powołał się na żadne, później wykryte, okoliczności faktyczne lub środki dowodowe, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których nie mógł skorzystać w postępowaniu zakończonym skarżonym wyrokiem. W istocie skarżący w ogóle nie odniósł się do podstawy wznowienia z art. 273 § 2 p.p.s.a. Natomiast co do podstawy wznowienia z art. 273 § 3 p.p.s.a. Kolegium stwierdziło, że jej powołanie w niniejszej sprawie jest oczywiście bezpodstawne, a konkluzja ta wynika z samej treści uzasadnienia skargi. Skarżący tkwi w błędnym przekonaniu, że wzmiankowany wyżej wyrok NSA z dnia 18 września 2001 r., niewątpliwie funkcjonujący w obrocie prawnym jako orzeczenie prawomocne, stanowił przeszkodę w wydaniu zaskarżonego wyroku WSA w Łodzi z dnia 9 stycznia 2015 r. Nie bierze przy tym pod uwagę okoliczności, że w tym przypadku bezsprzecznie nie zachodzi stan powagi rzeczy osądzonej, gdyż orzeczenia te zostały wydane w odrębnych przedmiotowo sprawach. O ile bowiem NSA orzekał w sprawie ze skargi W. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...]. nr [...], wydaną w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości w prawo własności, o tyle wyrok WSA w Łodzi zapadł w sprawie ze skargi W. R. na postanowienie tego organu z dnia [...] nr [...], wydane w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. W ocenie Kolegium występująca w tej sprawie oczywista bezpodstawność skargi o wznowienie postępowania, przy uwzględnieniu przytoczonych wyżej poglądów judykatury, powinna skutkować jej odrzuceniem na podstawie art. 281 p.p.s.a. niezależnie od okoliczności uchybienia terminu do wznowienia postępowania sądowego. W piśmie z dnia 29 czerwca 2016 r. skarżący podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i raz jeszcze przytoczył na jego poparcie prezentowaną we wcześniejszych pismach argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga, jako niedopuszczalna, podlegała odrzuceniu. Przesłanki wznowienia postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem unormowane zostały w przepisach art. 270 - art. 285 działu VII zatytułowanego "Wznowienie postępowania" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – przywoływanej dalej w tekście jako p.p.s.a. Zgodnie z treścią art. 273 p.p.s.a. można żądać wznowienia na tej podstawie, że: 1) orzeczenie zostało oparte na dokumencie podrobionym lub przerobionym albo na skazującym wyroku karnym, następnie uchylonym; 2) orzeczenie zostało uzyskane za pomocą przestępstwa (§ 1). Można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu (§ 2). Można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia prawomocnego orzeczenia dotyczącego tej samej sprawy. W tym przypadku przedmiotem rozpoznania przez sąd jest nie tylko zaskarżone orzeczenie, lecz są również z urzędu inne prawomocne orzeczenia dotyczące tej samej sprawy (§ 3). Skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy (art. 277 p.p.s.a.). Po upływie lat pięciu od uprawomocnienia się orzeczenia nie można żądać wznowienia, z wyjątkiem przypadku, gdy strona była pozbawiona możności działania lub nie była należycie reprezentowana (art. 278 p.p.s.a.). Skarga o wznowienie postępowania powinna ponadto zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, podstawę wznowienia i jej uzasadnienie, okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz żądanie o uchylenie lub zmianę zaskarżonego orzeczenia (art. 279 p.p.s.a.). Sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd skargę o wznowienie odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę (art. 280 § 1 p.p.s.a.). Na żądanie sądu zgłaszający skargę o wznowienie postępowania obowiązany jest uprawdopodobnić okoliczności stwierdzające zachowanie terminu lub dopuszczalność wznowienia (art. 280 § 2 p.p.s.a.). Na rozprawie sąd rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności wznowienia i jeżeli brak jest ustawowej podstawy wznowienia lub termin do wniesienia skargi nie został zachowany, odrzuca skargę o wznowienie. Sąd może jednak po rozważeniu stanu sprawy połączyć badanie dopuszczalności wznowienia z rozpoznaniem sprawy (art. 282 p.p.s.a.). W orzecznictwie podkreśla się, że postępowanie wznowieniowe składa się z dwóch etapów. Pierwszy etap sprowadza się do badania na posiedzeniu niejawnym, czy skarga o wznowienie wniesiona jest w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Chodzi w tym przypadku nie o badanie, czy rzeczywiście przyczyny wznowienia istnieją, ale czy skarżący wskazał w skardze podstawę wznowienia i czy wskazana przez niego podstawa odpowiada jednej z podanych w ustawie przyczyn uzasadniających żądanie wznowienia. W braku jednego ze wskazanych wymagań sąd odrzuci skargę, jeżeli zaś spełnione zostały wskazane wyżej wymogi, sąd przystępując do drugiego etapu wyznacza rozprawę (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 września 2013 r. sygn. akt I FSK 1424/13 – Lex nr 1363475). W sytuacji jednak, gdy brak jest powołania się na konkretny przepis lub gdy błędnie go przywołano, konieczna jest ocena, czy mimo to z samej treści skargi o wznowienie postępowania sądowego można odczytać, że strona oparła tę skargę na którejkolwiek z ustawowych przesłanek wznowienia (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 stycznia 2013 r. sygn. akt I FSK 1473/12 – Lex nr 1273733). Przystępując do badania warunków formalnych skargi W. R. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem tutejszego sądu z dnia 9 stycznia 2015 r. wydanego w sprawie o sygn. II SA/Łd 722/14 stwierdzić trzeba, że skarżący wskazał orzeczenie objęte skargą o wznowienie postępowania, zażądał jego zmiany, jednak pomimo gołosłownego przywołania przepisów art. 273 § 3 p.p.s.a. oraz art. 273 § 2 p.p.s.a. nie podał ustawowych podstaw wznowienia postępowania sądowego. Podkreślić wreszcie trzeba, że skarga o wznowienie postępowania wniesiona przezeń została z uchybieniem ustawowego terminu przewidzianego w art. 277 p.p.s.a. Bezspornie w treści skargi W. R. wbrew temu, co twierdził organ w odpowiedzi na skargę, podniósł okoliczności związane z zachowaniem terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania, powołując się mianowicie na fakt, że o wykryciu wyroku, który miałyby stanowić ustawową podstawę do wznowienia postępowania – czyli o wyroku NSA OZ z dnia 18 września 2001 r. sygn. akt II SA/Łd 704/99 dowiedział się z uzasadnienia decyzji SKO z dnia [...] nr [...], którą doręczono mu w dniu 16 lutego 2016 r. W przekonaniu sądu jest to okoliczność, której z całą pewnością nie można dać wiary z następujących powodów. Po pierwsze, o rzeczonym wyroku skarżący dowiedział się znacznie wcześniej aniżeli z momentem doręczenia mu decyzji Kolegium z dnia [...], bowiem został on wydany po rozpoznaniu jego skargi w dniu 18 września 2001 r. Nie sposób zatem przyznać racji twierdzeniom skarżącego, że jest to wyrok później przez niego wykryty, dotyczący tej samej sprawy. Po drugie, błędne jest stanowisko W. R., że wyrok NSA OZ sygn. akt II SA/Łd 704/99 z dnia 18 września 2001 r. dotyczył tej samej sprawy co wyrok z dnia 9 stycznia 2015 r. sygn. akt II SA/Łd 722/14. Wprawdzie oba wyroki zostały wydane po rozpoznaniu skargi wywiedzionej przez W. R., nie mniej jednak rozstrzygały one o legalności różnych aktów administracyjnych. Do kwestii tej rzeczowo odniosło się Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. w treści odpowiedzi na skargę. Wreszcie po trzecie, na wspomniany wyrok, mający stanowić ustawową przesłankę wznowienia postępowania, skarżący powoływał się chociażby w treści skargi na postanowienie SKO z dnia [...], którą sąd oddalił prawomocnym wyrokiem objętym obecnie skargą o wznowienie postępowania, co tym bardziej dowodzi, że nie ujawnił się on po wydaniu wyroku w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 722/14, a skarżący posiadał o nim wcześniej wiedzę. Uchybienie terminu do wznowienia postępowania oraz brak podstaw do wznowienia w trybie art. 273 § 3 p.p.s.a. są wobec tego oczywiste. Jeśli zaś chodzi o przesłankę z art. 273 § 2 p.p.s.a., to niewątpliwie skarżący poza powołaniem tej podstawy wznowienia nie przedstawił na jej uzasadnienie żadnych okoliczności faktycznych, nie wspominając już o środkach dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których nie mógł on skorzystać w poprzednim postępowaniu. Przywołane wyroki tutejszego sądu, jak i innych sądów oraz zaprezentowane w nich oceny prawne nie stanowią ustawowej podstawy wznowienia postępowania sądowego. Wyjaśnić wreszcie trzeba, że jeśli w przekonaniu skarżącego wyrok tutejszego sądu wydany w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 722/14 był wadliwy, to mógł on skorzystać z możliwości wniesienia skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wznowienie postępowania sądowego ma charakter szczególny i nie może być traktowane jako kolejna instancja sądowa na wypadek, gdyby strona nie skorzystała wcześniej z innych przewidzianych prawem środków zaskarżenia. Mając powyższe na względzie sąd orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 281 zdanie 1 p.p.s.a. B.A.