II SA/Łd 431/17

WyrokWSA w Łodzi2017-09-05

Skład orzekający: Barbara Rymaszewska, Renata Kubot-Szustowska, Anna Stępień

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja organu odwoławczego uchylająca decyzję organu pierwszej instancji i przekazująca sprawę do ponownego rozpoznania na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. jest zgodna z prawem, gdy organ pierwszej instancji umorzył postępowanie administracyjne?
Ratio decidendi
Decyzja kasacyjna organu odwoławczego wydana na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. jest dopuszczalna, gdy organ pierwszej instancji nie przeprowadził wystarczającego postępowania wyjaśniającego, co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie. W sytuacji, gdy organ pierwszej instancji umorzył postępowanie administracyjne, organ odwoławczy nie może wydać decyzji merytorycznej (art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.), gdyż naruszałoby to zasadę dwuinstancyjności. Sąd oddalił skargę, uznając, że decyzja kasacyjna była zgodna z prawem.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi, która uchyliła decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. umarzającą postępowanie w sprawie "zbiornika wodnego" i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia. Skarżąca B.S. zarzuciła naruszenie przepisów k.p.a. oraz przepisów prawa budowlanego i górniczego, twierdząc, że przedmiotowy obiekt jest wyrobiskiem górniczym, a nie budowlą. Sąd administracyjny oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 5 września 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Barbara Rymaszewska, Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska, Sędzia NSA Anna Stępień (spr.), , Protokolant Sekretarz sądowy Aneta Panek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2017 roku sprawy ze skargi B. S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] nr [...] znak: [...] w przedmiocie zbiornika wodnego oddala skargę. LS Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...], znak [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł, po rozpatrzeniu odwołania W. D., uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] nr [...], znak [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Jak wynika z akt sprawy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z dnia [...] na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. umorzył postępowanie administracyjne w sprawie "zbiornika wodnego" o powierzchni około 1400 m2 wraz z rozlewiskiem, położonego na działce nr ewid. 165 w miejscowości G., gm. K. . Od powyższej decyzji odwołał się W.D. podnosząc, że przedmiotowa decyzja jest całkowicie bezpodstawna, wydana została z pominięciem materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, bez wykonania prawidłowych (skutecznych) oględzin na przedmiotowej działce. Powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. uchylił decyzję organu I instancji i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. W jej uzasadnieniu podniósł, że w dniu 23 lutego 2015 r. W.D. złożył do PINB w K. wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie wykonania zbiornika wodnego o powierzchni około 1400 m2 wraz z rozlewiskiem na działce nr 165, położonej w miejscowości G., gm. K. . Organ I instancji uznał się za niewłaściwy w tej sprawie i pismem z dnia 5 marca 2015 r. przekazał wniosek według właściwości do Urzędu Gminy w K. . Wobec rozpatrzenia zażalenia W.D. na bezczynność PINB w sprawie przedmiotowego zbiornika wodnego [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] wyznaczył organowi I instancji dodatkowy termin załatwienia sprawy zbiornika wodnego, do dnia 9 listopada 2015 r. W uzasadnieniu postanowienia [...]WINB wskazał, że PINB dokonał błędnej wykładni, iż sprawa budowy zbiornika wodnego nie podlega unormowaniom ustawy Prawo budowlane. Kwestią pierwszorzędną w sprawie nie jest to, jak należy zakwalifikować inwestycję z punktu widzenia prawa wodnego, lecz to, jak można ją zdefiniować na tle przepisów prawa budowlanego. Koniecznym jest ustalenie rodzaju inwestycji, tj. czy wykonany zbiornik wodny stanowi urządzenie melioracji wodnej szczegółowej, czy też jest to budowla w rozumieniu art. 3 ust. 3 Prawa budowlanego. Jeżeli zbiornik jest urządzeniem melioracji wodnej szczegółowej oznacza to, że inwestor jest zwolniony z uzyskania pozwolenia na budowę i winien dokonać zgłoszenia. Jeżeli natomiast organ ustali, że przedmiotowy zbiornik wodny do tego typu urządzeń nie należy, na co wskazuje definicja legalna, to wówczas należy rozważyć, czy nie jest to budowla, o jakiej mowa w art. 3 ust. 3 Prawa budowlanego i podlega rygorowi pozwolenia na budowę. W konsekwencji powyższego [...]WINB stwierdził, że PINB dopuścił się nieuzasadnionej bezczynności. Kontynuując postępowanie organ I instancji przeprowadził w dniu 10 sierpnia 2016 r. oględziny, w trakcie których ustalono, że w wyniku prowadzonej działalności górniczej powstały dwa nieregularne "zadolenia", w których w zależności od warunków atmosferycznych zbiera się woda. W dniu kontroli stwierdzono, że woda zbiera się w "zadoleniu" zbliżonym do linii lasu, natomiast brak jest wody wokół maszyn górniczych. Z uwagi na brak możliwości wejścia na teren posesji nie dokonano pomiaru powierzchni lustra wody. Powstałe "zadolenie", na którym zbiera się woda, powstało w wyniku prowadzonej działalności wydobycia kruszywa i nie stanowi oczka wodnego ani stawu hodowlanego czy zbiornia rekreacyjnego. Powierzchnia lustra wody zmienia się (wzrasta) w zależności od intensywności opadów. Z dokumentów sprawy zgromadzonych przez PINB (protokół OUG w K. z kontroli doraźnej nr [...] z dnia [...].) wynika, że zakres powierzchni eksploatacji został przekroczony i znajduje się poza terenem objętym koncesją, a zatem "zadolenie" ze zbierającą się wodą swą powierzchnią wychodzi poza zakres objęty wyrobiskiem. Z pisma Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia 17 lipca 2015 r. wynika, że "określony koncesją obszar górniczy "G. I" zajmuje swoją powierzchnią część działki nr 165, poza zbiornikiem wodnym. Pozostała część tej działki, gdzie zlokalizowany jest m.in. zbiornik wodny, nie wchodzi w zakres rzeczowy kompetencji organu nadzoru górniczego, gdyż znajduje się poza obszarem górniczym, a także poza zakładem górniczym (...) Ponadto, jak wynika z analizy zdjęć satelitarnych, zbiornik powstał najprawdopodobniej w okresie pomiędzy rokiem 2008 a 2010, poza obszarem górniczym G. I." Wobec ustalonego stanu faktycznego sprawy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z dnia [...]. na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. umorzył postępowanie administracyjne w sprawie "zbiornika wodnego" o powierzchni około 1400 m2 wraz z rozlewiskiem położonego na działce nr ewid. 165 w miejscowości G., gm. K. . [...]WINB przywołał w następnej kolejności regulację art. 105 § 1 k.p.a. i wyjaśnił istotę bezprzedmiotowości postępowania. Stwierdził, że rozstrzygnięcie organu I instancji nie zostało poprzedzone prawidłową i wyczerpującą analizą prawną, co w konsekwencji skutkowało wydaniem, co najmniej przedwcześnie, decyzji o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie przedmiotowego zbiornika wodnego. W niniejszej sprawie kwestią zasadniczą jest ustalenie rodzaju inwestycji, tj. czy mamy do czynienia jedynie z zagłębieniem wypełnionym wodą stanowiącym pozostałość po prowadzonej wcześniej eksploatacji kruszywa, czy też zbiornikiem wodnym, który podlega regulacjom ustawy Prawo budowlane. W ocenie [...]WINB należy wziąć pod uwagę aktualny stan faktyczny sprawy, a mianowicie fakt, iż przedmiotowe zagłębienie o powierzchni około 1400 m2 wypełnione jest wodą, tym samym posiada wszystkie cechy charakterystyczne dla zbiornika wodnego, bez względu na to w jaki sposób powstało i czy jest jedynie efektem wcześniej prowadzonej działalności wydobywczej. Nadto, przedmiotową inwestycję należy zdefiniować na tle przepisów prawa budowlanego. Należy więc dokonać analizy przepisu art. 3 ust. 3 Prawa budowlanego i zawartej w nim definicji legalnej pojęcia "budowli". Choć nie wymieniono w niej wprost stawów, to jednak użyto określeń ogólniejszych - "zbiorniki" i "budowle ziemne". Pozwala to na stwierdzenie, że zbiornik wodny o powierzchni ok. 1400 m2, mieści się w pojęciu budowli. W literaturze przedmiotu przyjmuje się, iż staw to budowla, sztuczny zbiornik wodny, znacznie płytszy od jeziora, wykonany sztucznie przez obwałowanie i który zasila woda z rzeki, potoku, źródła lub opadów atmosferycznych. Co do zasady wyrażonej w art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego, roboty budowlane, w tym budowę budowli, rozpocząć można dopiero po uzyskaniu ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Wyjątki od tej zasady zostały określone w art. 29-30 w/w ustawy. Wśród nich znajdują się przydomowe baseny i oczka wodne o powierzchni do 30 m2, dla których przewidziano zgłoszenie jako sposób uzyskania akceptacji właściwego organu. W ocenie [...]WINB przedmiotowy zbiornik wodny nie jest co prawda oczkiem wodnym, ale ze względu na swe rozmiary stanowi z całą pewnością przedsięwzięcie znacznie bardziej skomplikowane i poważniej ingerujące w istniejący stan zagospodarowania. Nie do pogodzenia jest wiec z zasadą spójności prawa wniosek, że dla nieznacznie przekraczającego powierzchnię 30m2 oczka wodnego, konieczne będzie uzyskanie pozwolenia na budowę, a zbiornik wodny o powierzchni 1400 m2 w ogóle nie będzie podlegał regulacjom ustawy Prawo budowlane. Organ I instancji ponownie prowadząc postępowanie winien wziąć pod uwagę, że w rozpatrywanej sprawie mamy do czynienia z budowlą w rozumieniu przepisów ustawy Prawo budowlane, a zatem istniała podstawa prawna do wydania decyzji merytorycznej kończącej postępowanie w sprawie, a nie formalnej, jakim jest umorzenie postępowania. Organ I instancji wydał decyzję z naruszeniem art. 7 i art. 77 k.p.a., co uzasadniało podjęcie rozstrzygnięcia na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Skargę na powyższą decyzję [...]WINB do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wywiodła B.S. reprezentowana przez radcę prawnego W. K., wnosząc o: stwierdzenie jej nieważności z powodu rażącego naruszenia prawa bądź ewentualnie o jej uchylenie, zasądzenie kosztów postępowania oraz wstrzymanie jej wykonania. Autor skargi podniósł zarzuty dotyczące naruszenia: 1) art. 81 k.p.a. w zw. z art. 10 k.p.a. poprzez zaniechanie zawiadomienia skarżącej o zakończeniu postępowania i możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, czym organ pozbawił ją możliwości wypowiedzenia się w powyższym zakresie, tym samym została ona pozbawiona prawa czynnego udziału w postępowaniu, stanowiącym podstawę jego wznowienia w trybie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., podczas gdyby skarżąca wiedziała o toczącym się powstępowaniu administracyjnym i zebranym materiale dowodowym przedłożyłaby dokumenty z kontroli Okręgowego Urzędu Górniczego w K. potwierdzające, że obiekt objęty sprawą jest wyrobiskiem górniczym oraz wniosek o zwrócenie się do organu koncesyjnego, tj. do Starosty K. o wydanie zaświadczenia co do charakteru terenu, na którym znajduje się obiekt; 2) art. 6 ust. 1 pkt 17 Prawa geologicznego i górniczego poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że przestrzeń w gruncie powstała na skutek wydobycia kruszywa, tj. na skutek robót górniczych, nie stanowi wyrobiska górniczego, w szczególności z uwagi, iż w przestrzeni tej częściowo występuje "zawodnienie"; 3) art. 3 pkt 1 Prawa budowlanego poprzez jego niewłaściwą wykładnię polegającą na uznaniu, że przestrzeń w gruncie powstała na skutek robót górniczych, tj. wyrobisko górnicze w postaci obecnie częściowo zawodnionego terenu stanowi obiekt budowlany w rozumieniu Prawa budowlanego; 4) art. 2 ust. 1 Prawa budowlanego poprzez jego niezastosowanie, tj. prowadzenie postępowania na podstawie przepisów Prawa budowlanego, podczas gdy przedmiot postępowania stanowi wyrobisko górnicze, do którego nie stosuje się przepisów w/w ustawy, co stanowi o wydaniu decyzji z rażącym naruszeniem prawa będącym podstawą stwierdzenia je j nieważności w trybie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.; 5) art. 19 k.p.a. w zw. z art. 20 k.p.a. w zw. z art. 80 ust. 4 Prawa budowlanego w zw. z art. 168 ust. 2 ustawy Prawo górnicze i geologiczne poprzez wszczęcie i prowadzenie postępowania przez organy niewłaściwe, tj. Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. oraz [...]Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, podczas gdy teren objęty postępowaniem stanowi wyrobisko górnicze na terenie górniczym i teren zakładu górniczego G. I, a przedmiotowy rzekomy "zbiornik wodny" jest wyrobiskiem górniczym, co powoduje, iż do wszczęcia i prowadzenia postępowania w zakresie architektoniczno-budowlanym wyłącznie właściwym był Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego w K., która to okoliczność stanowi przesłankę stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.; 6) art. 6, art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. poprzez w szczególności: a) nie przeprowadzenie żadnego dowodu na okoliczność ustalenia charakteru prawnego rzekomego zbiornika wodnego, tj. dowodu z dokumentów, wystąpienia o udzielenie informacji w sprawie do Starosty K. jako organu koncesyjnego; b) uznanie, iż sama okoliczność występowania obecnie wody w zagłębieniu przesądza jego charakter prawny jako obiektu budowalnego; c) uznanie, iż zbiornik wodny znajduje się poza obszarem górniczym, a nie uznanie, że znajduje się on w wyrobisku górniczym na terenie górniczym i terenie zakładu górniczego G. I; d) uznanie, że zbiornik wodny posiada powierzchnię 1400 m2, podczas gdy okoliczność ta nie wynika z żadnych dowodów zgromadzonych w sprawie; e) ustalenie, że skarżąca przeprowadziła roboty budowlane w postaci wykonania obiektu budowlanego - zbiornika wodnego, podczas gdy nie wynika to z dowodów znajdujących się w aktach sprawy; f) oparcie się przez [...]WINB wyłącznie na oświadczeniach składanych przez W.D. oraz własnych, niczym niepotwierdzonych twierdzeniach; g) pominięcie okoliczności zalewania nieruchomości skarżącej z nieruchomości sąsiedniej - W.D. na skutek przesunięcia na należących do niego sąsiednich działkach nr 164/1 i nr 164/2 mas ziemi, co między innymi doprowadziło do zbierania się wód w wyrobisku górniczym i powstania rzekomego zbiornika wodnego; h) w konsekwencji uznaniu, że zbiornik wodny znajdujący się na nieruchomości skarżącej stanowi obiekt budowlany, podczas gdy jest to wyrobisko górnicze; 7) art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez uchylenie w całości zaskarżonej decyzji PINB i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, podczas gdy WINB winien był utrzymać zaskarżoną decyzję w mocy, a nadto nie kwestionując ustalenia stanu faktycznego, w tym postępowania dowodowego, a jedynie jego kwalifikację prawną WINB nie był uprawniony do uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania; 8) art. 138 § 2 k.p.a. w zw. art. 6, art. 7, art. 8, art. 11 i 15 k.p.a. poprzez narzucenie organowi I instancji kwalifikacji prawnej zbiornika wodnego, podczas gdy WINB uprawniony był ewentualnie do wskazania okoliczności faktycznych, jakie PINB powinien wziąć pod uwagę ponownie rozpatrując sprawę, a tym samym poprzez wymuszenie i ferowanie rozstrzygnięcia sprawy w określony sposób przez PINB, co pozbawia wnioskodawczynię prawa do rzetelnego postępowania zgodnie z zasadami ogólnymi k.p.a. Odpowiadając na skargę [...]WINB wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w motywach zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia [...] sąd odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Według art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), przywoływanej dalej w tekście jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Poddana kontroli sądu decyzja kasacyjna [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. nie wykazała istotnych naruszeń przepisów obowiązującego prawa, które skutkowałyby koniecznością usunięcia jej z obrotu prawnego. Zgodnie z treścią art. 138 § 2 k.p.a., który stanowił podstawę prawną zaskarżonej decyzji, organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Wydanie decyzji kasacyjnej stanowi wyjątek od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy w postępowaniu odwoławczym, a zatem nie może być ona podjęta w innych sytuacjach niż te, które zostały określone w art. 138 § 2 k.p.a. Niedopuszczalna jest więc wykładnia rozszerzająca tego przepisu. Decyzja kasacyjna, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., jest typowym rozstrzygnięciem procesowym, które nie przesądza o istocie sprawy administracyjnej. Organ odwoławczy przy jej wydaniu ogranicza się tylko do oceny potrzeby przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego oraz jego zakresu. Oznacza to, że organ nie rozstrzyga wówczas o meritum sprawy, nie przeprowadza też merytorycznej kontroli decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji. Organ odwoławczy uprawniony jest do skorzystania z regulacji art. 138 § 2 k.p.a. wtedy, kiedy organ I instancji nie wyjaśnił w ogóle sprawy lub istotnych jej okoliczności, a przeprowadzenie w tym zakresie uzupełniającego postępowania dowodowego przez organ odwoławczy wskazuje, że w swej istocie to organ odwoławczy musiałby sam przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w zakresie mogącym mieć bezpośredni wpływ na treść decyzji. Natomiast, jeżeli organ odwoławczy kwestionuje rozstrzygnięcie organu I instancji, lecz nie wskazuje na uchybienia w ustalonym stanie faktycznym sprawy i z tej przyczyny nie podnosi potrzeby przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego to wydaje decyzję reformatoryjną w rozumieniu art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 24 sierpnia 2016 r. sygn. akt II OSK 2958/14 - Lex nr 2142416, 2 czerwca 2016 r. sygn. akt I OSK 101/16 – Lex nr 2082431, 6 września 2016 r. sygn. akt II OSK 572/16 – Lex nr 2143555). Zgromadzony w sprawie niniejszej materiał dowodowy uzasadnia niewątpliwie trafność stanowiska organu orzekającego o nieprzeprowadzeniu przez PINB postępowania wyjaśniającego w znacznym zakresie, co ewidentnie miało wpływ na treść rozstrzygnięcia. Organ I instancji - jak zasadnie ocenił [...]WINB - uchylił się bowiem od poprawnego ustalenia stanu faktycznego sprawy i zgromadzenia na jego poparcie kompletnego materiału dowodowego, czym naruszył przepisy art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Stwierdzenie przez [...]WINB, że organ I instancji umorzył przedwcześnie postępowanie administracyjne stanowiło niewątpliwie dostateczną podstawę do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. Analiza akt sprawy pozwala zgodzić się ze stanowiskiem organu odwoławczego, że podstawową kwestią wymagającą wyjaśnienia, a co za tym idzie - udokumentowania, jest ustalenie rodzaju inwestycji, z jaką mamy do czynienia w realiach rozpoznawanej sprawy, a więc czy faktycznie podlega ona reżimowi Prawa budowlanego będąc budowlą. W przekonaniu sądu wyjaśnienia wymaga także dokładne usytuowanie spornego zbiornika wodnego, jego powierzchnia oraz okres jego powstania. Załączona do wniosku o wszczęcie postępowania mapa z odręcznie wrysowanym zbiornikiem, sporządzona z wysokim prawdopodobieństwem przez W.D., nie może stanowić dostatecznego dowodu na położenie przedmiotowego zbiornika. Jednocześnie zaznaczyć trzeba, że zakres postępowania wyjaśniającego, które winno być przeprowadzone przez organ I instancji, wykluczał prawną możliwość zastosowania w toku postępowania odwoławczego art. 136 k.p.a. Tym samym zarzut skargi o naruszeniu art. 6, art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. jest zupełnie niezasadny. Przypomnieć należy, że zakres czynności dowodowych, które - zdaniem pełnomocnika skarżącej - powinien przeprowadzić [...]WINB w toku postępowania odwoławczego oraz okoliczności, które zobowiązany był uwzględnić, wyczerpywałby zasadniczo przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w całości, a to jest rolą organu I instancji. Zupełnie chybiony jest także zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 6, art. 7, art. 8, art. 11 i art. 15 k.p.a. poprzez narzucenie organowi I instancji kwalifikacji prawnej zbiornika wodnego. W ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym stwierdzić trzeba, że decyzja kasacyjna oparta o art. 138 § 2 k.p.a. jest rozstrzygnięciem procesowym. Nie kształtuje ona i nie może kształtować, przy prawidłowym stosowaniu tego przepisu, stosunku materialnoprawnego. Z tego też względu organ administracyjny I instancji nie może zostać skutecznie związany ocenami prawnymi organu II instancji. Jest przecież oczywiste, że skoro organ I instancji na nowo ma prowadzić postępowanie, to jego wynik będzie zależny od przyszłych ustaleń faktycznych, a zatem i oceny prawne tego stanu będą od niego uzależnione. Jeżeli nawet organ II instancji uchylając decyzję formułuje oceny materialnoprawne, mogą się one odnosić do dotychczasowego stanu faktycznego sprawy i formułowanych na tym tle zarzutów, natomiast po ponownym przeprowadzeniu postępowania, w świetle nowych ustaleń faktycznych, mogą one być pozbawione jakiegokolwiek znaczenia. Z tego też powodu oceny wyrażone w decyzji organu II instancji uchylającej decyzję i kierującej sprawę do ponownego rozpoznania nie wiążą organu I instancji w omawianym aspekcie (vide np.: wyrok z dnia 21 lutego 2012 r. sygn. akt II GSK 9/11 – Lex nr 1121155). Podobnie w tej kwestii wypowiedział się NSA w wyrokach z dnia 25 września 2012 r. sygn. akt II OSK 930/11 (Lex nr 1252237) oraz z dnia 29 listopada 2012 r. sygn. akt I OSK 1396/11 (Lex nr 1291344). W przekonaniu sądu brak jest podstaw do stawiania [...]WINB zarzutu naruszenia art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., ponieważ w sytuacji gdy organ I instancji umorzył postępowanie administracyjne na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., organ odwoławczy nie mógł uchylić takiej decyzji i w tym zakresie orzec co do istoty sprawy (art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.), gdyż tak wydana decyzja naruszałaby zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.). Pełnomocnik skarżącej ewidentnie nie dostrzega, że organ II instancji uchylając decyzję o umorzeniu postępowania i rozstrzygając w tym zakresie merytorycznie (co do istoty sprawy) zmieniłby podstawę prawną rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej z procesowej (art. 105 § 1 k.p.a.) na materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, a zatem zmianie ulegałaby również tożsamość przedmiotowa sprawy. Analiza akt sprawy, które o czym była wyżej mowa, nie pozwalają na poprawne ustalenie i ocenę stanu faktycznego, czyni zupełnie wadliwymi, a z całą pewnością przedwczesnymi zarzuty skargi o rażącym naruszeniu przez [...]WINB art. 156 § 1 pkt 1i 2 k.p.a. Wadliwy jest również zarzut skargi o naruszeniu art. 6 ust. 1 pkt 17 Prawa geologicznego i górniczego, ponieważ [...]WINB nie dokonywał wykładni wspomnianego unormowania. Trafny jest z kolei zarzut naruszenia art. 81 k.p.a. w zw. z art. 10 k.p.a. Stwierdzone uchybienie, wobec poczynionych wyżej rozważań i istotnych braków postępowania pierwszoinstancyjnego rzutujących na wynik sprawy, pozostaje bez większego wpływu na treść rozstrzygnięcia [...]WINB, które odpowiada wymogom art. 138 § 2 k.p.a. Zaznaczyć w tym miejscu trzeba, że nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym sprawy, ani tym bardziej w treści zaskarżonej decyzji ferowany przez skarżącą zarzut o czynieniu przez organy ustaleń wyłącznie na podstawie twierdzeń W.D.. Ewidentnym dowodem na to, że organ dąży do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego i prawnego sprawy jest właśnie wydanie przez [...]WINB decyzji kasującej decyzję PINB z uwagi na niedostatecznie ustalony stan faktyczny sprawy. Nie bez znaczenia dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy jest nadto okoliczność notorycznego utrudniania przez skarżącą sprawnego prowadzenia postępowania wyjaśniającego przez organy nadzoru budowlanego, w tym przeprowadzania czynności dowodowych. Mając powyższe na względzie sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. IB

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło