II SA/Łd 539/13

WyrokWSA w Łodzi2013-10-15

Skład orzekający: Renata Kubot-Szustowska, Arkadiusz Blewązka, Barbara Rymaszewska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba bezrobotna, która nie podjęła zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, spełnia przesłankę "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" warunkującą przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że przesłanka "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" warunkująca przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego obejmuje również niepodejmowanie zatrudnienia przez osobę bezrobotną, która jest zdolna do pracy, ale z powodu konieczności sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny nie podejmuje zatrudnienia. Sąd podkreślił, że taka interpretacja jest zgodna z celem świadczenia, jakim jest rekompensata dla osób rezygnujących z pracy na rzecz opieki, oraz z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych.
Stan faktyczny
Skarżący S. P. ubiegał się o specjalny zasiłek opiekuńczy z powodu opieki nad niepełnosprawną siostrą K. S. Organy administracji odmówiły przyznania zasiłku, uznając, że skarżący nie spełnia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia, ponieważ był zarejestrowany jako osoba bezrobotna, a nie zrezygnował z istniejącego stosunku pracy. Skarżący argumentował, że jako osoba bezrobotna nie podjął zatrudnienia właśnie z powodu konieczności sprawowania opieki. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów obu instancji.
Rozstrzygnięcie
Uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy U. i zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz skarżącego S. P. kwoty 300 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 15 października 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka Sędzia WSA Barbara Rymaszewska (spr.) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Anna Kośka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 października 2013 roku sprawy ze skargi S. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz skarżącego S. P. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. LS Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...], nr [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy U. z dnia [...], którą odmówiono S. P. przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego na siostrę K. S. Jako podstawę rozstrzygnięcia SKO powołało art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013r. poz. 267, dalej powoływanej jako k.p.a.). Wójt Gminy U., po rozpoznaniu wniosku S. P. z dnia 4 lutego 2013r. wskazaną wyżej decyzją odmówił wnioskodawcy prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad siostrą K. S. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że określone w art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych warunki przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego mówią o faktycznej rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Natomiast wnioskodawca, który od 2009 roku otrzymywał świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad siostrą przed uzyskaniem tego świadczenia był osobą zarejestrowaną w PUP bez prawa do zasiłku. Zatem nie zrezygnował z pracy w związku z opieką nad siostrą. Ponadto organ wskazał, iż wnioskodawca należy do kręgu osób zobowiązanych do alimentacji, ale w dalszym stopniu, bowiem w pierwszym stopniu w linii prostej zobowiązanymi do alimentacji względem K. S. są jej córki. Od decyzji organu I instancji S. P. wniósł odwołanie. Skarżący wskazał, że od 2009r. opiekuje się przewlekle chorą siostrą - K. S. i otrzymywał świadczenie pielęgnacyjne. Podnosi, iż cały czas był i jest bezrobotny, ponieważ nie podejmuje pracy ze względu na opiekę nad siostrą. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało odwołanie za niezasadne i wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, iż materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowił przepis art. 16a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006r., Nr 139, poz. 992 ze zm., powoływana także jako ustawa). Stosownie do tego przepisu specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2012r., poz. 788 i 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Następnie Kolegium wyjaśniło, iż pod pojęciem "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", stosownie do przepisu art. 3 pkt 22 ustawy, należy rozumieć wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Przepis ten zawiera enumeratywne wyliczenie zakresu pojęciowego "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", co oznacza, że w tym przypadku nie jest możliwe zastosowanie wykładni rozszerzającej. Skoro zatem przepis art. 3 pkt 22 ustawy nie obejmuje osób bezrobotnych, to nie można uznać, iż osoba bezrobotna rezygnuje z zatrudnienia. Odmienna interpretacja ww. przepisu art. 3 pkt 22 ustawy, prezentowana przez skarżącego, jest nieuzasadniona i prowadziłaby do niezamierzonego przez ustawodawcę poszerzenia ww. zamkniętego katalogu przypadków określających zdefiniowane w tym przepisie pojęcie. Dalej organ II instancji wskazał, iż z akt sprawy jednoznacznie wynika, że skarżący nie zrezygnował z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną siostrą K. S. Akta sprawy wskazują, iż od 18 listopada 2002r. do 31 stycznia 2009r. był zarejestrowany jako bezrobotny bez prawa do zasiłku, od 1 lutego 2009r. do 31 stycznia 2013r. pobierał świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad K. S., a od 27 lutego 2013r. jest ponownie zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. K. S. zaliczona została do znacznego stopnia niepełnosprawności na czas określony do dnia 10 stycznia 2015r. W ocenie Kolegium fakt pobierania przez skarżącego w okresie od 1 lutego 2009r. do 31 stycznia 2013r. świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad K. S., nie przesądza o przyznaniu wnioskowanego prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, bowiem ww. świadczenie wprowadzone przez ustawodawcę od 1 stycznia 2013r., w przeciwieństwie do uregulowanego w art. 17 ustawy świadczenia pielęgnacyjnego, nie obejmuje przesłanki "nie podejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej". Z kolei przepis art. 16a ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych określa negatywne przesłanki do przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego osobom, które spełniają warunki określone w art. 16a ust. 1 ustawy. W przedmiotowej sprawie skarżący nie spełnia warunków określonych w ust. 1 art. 16a ustawy. Na koniec organ odwoławczy odkreślił, iż przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych w sposób wyraźny i bezwzględny określają warunki i sposób ustalania prawa do świadczeń rodzinnych, a decyzja w tym przedmiocie ma charakter związany. Wyłączenie uznania administracyjnego w sprawach o świadczenia rodzinne oznacza, że organ prowadzący sprawę ma obowiązek wydać decyzję odmowną w każdym przypadku niespełnienia wymogów, od których zależy przyznanie prawa do świadczeń rodzinnych, w tym świadczeń opiekuńczych. Organ II instancji wskazał również, iż K. S. ma dwie córki - B. B. i W. B. (zamieszkałe za granicą), które mogą ubiegać się o przyznanie prawa do świadczenia opiekuńczego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką, gdyż to na nich w pierwszej kolejności ciąży obowiązek alimentacyjny wobec matki. Na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. skargę do sądu administracyjnego wniósł S. P., zarzucając jej naruszenie przepisów prawa materialnego polegające na błędnej wykładni tj. art. 3 ust. 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych i art. 16a ust. 8 tej ustawy, poprzez bezzasadne przyjęcie, że osoba bezrobotna nie jest osobą rezygnującą z zatrudnienia. Na tej podstawie wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez przyznanie mu zasiłku opiekuńczego od dnia 4 lutego 2013r., ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi administracji. W ocenie skarżącego, rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej polega również na niepodejmowaniu zatrudnienia w sposób zdefiniowany w art. 3 pkt 22 ustawy. Skarżący żadnej z form zatrudnienia określonych w ww. przepisie nie podjął, przez co uważa, iż odmowa przyznania zasiłku jest bezzasadna. Nadto wskazał, że przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego nastąpiło w okresie kiedy skarżący był już bezrobotny i wówczas organowi to nie przeszkadzało. Podnosi także, iż zarejestrowanie się jako osoba bezrobotna nie musi zmierzać do podjęcia zatrudnienia, z uwagi na to, że taki status zapewnia osobie posiadanie ubezpieczenia zdrowotnego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując jednocześnie stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.). Podstawę prawa materialnego orzekania przez organy stanowi przepis art. 16a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm., dalej powoływanej jako u.ś.r.). W myśl ust. 1 tego przepisu specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 i 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Wyjaśnić przy tym należy, że specjalny zasiłek opiekuńczy jest nowym świadczeniem, wprowadzonym do ustawy o świadczeniach rodzinnych przez art. 1 pkt 4 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r. poz. 1548), zmieniającej tę ustawę z dniem 1 stycznia 2013 r. Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli poza innymi warunkami, łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2. (dochód nie wyższy niż 623 złotych na osobę w rodzinie). W rozpatrywanej sprawie niekwestionowaną okolicznością pozostaje, że siostra skarżącego, K. S. jest osobą o takim stopniu niepełnosprawności, związanej z koniecznością stałej opieki, o jakiej stanowi art. 16a u.ś.r. Sporne pozostaje, czy S. P. zrezygnował z zatrudnienia w celu opieki nad siostrą, czy należy on do osób zobowiązanych do alimentacji w myśl ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz czy nie zachodzi żadna z przesłanek negatywnych, wymienionych w art. 16a ust.8 u. ś.r., decydujących o braku uprawnień do spornego świadczenia. W ocenie sądu aktualna pozostaje wykładnia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, ugruntowana w orzecznictwie sądowo administracyjnym na tle świadczenia pielęgnacyjnego. Wynika to chociażby z przesłanek i istoty każdego z tych świadczeń, jaką jest pomoc osobom zdolnym do pracy, ale rezygnującym z niej po to, aby opiekować się niepełnosprawnym członkiem rodziny. Specjalny zasiłek opiekuńczy, podobnie jak świadczenie pielęgnacyjne ma na celu m.in. rekompensatę dla osób, które rezygnują z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad członkiem rodziny, niezdolnym do samodzielnego funkcjonowania z uwagi na niepełnosprawność. Analogicznie jak w przypadku świadczenia pielęgnacyjnego (art. 17 u.ś.r.) przyznanie tej rekompensaty jest wynagradzaniem przez Państwo osób opiekujących się członkami rodziny, gdyż w innym wypadku musiałoby ono wywiązać się z obowiązku opieki nad swoim obywatelem. W ocenie sądu ta zbieżność uregulowań dotyczących obydwu świadczeń pozwala na stosowanie analogicznej wykładni tych samych przesłanek decydujących o przyznaniu każdego ze świadczeń. Wbrew stanowisku prezentowanemu w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji, rezygnacja z zatrudnienia obejmuje również jej niepodejmowanie. Sprawowanie opieki powinno być wyłącznym powodem rezygnacji z zatrudnienia, rezygnacja zaś z zatrudnienia oznacza, że podjęcie zatrudnienia było możliwe, gdyż osoba rezygnująca była zdolna do pracy (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2007 r., w sprawie o sygn. akt I OSK 1411/06, wyrok NSA z dnia 24 października 2008 r., sygn. akt I OSK 1758/07 publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Wypada także odwołać się ugruntowanego na tle art. 17 u.ś.r. stanowiska orzecznictwa, dopuszczającego możliwość przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobie bezrobotnej, jeśli oczywiście zachodził wyraźny i bezpośredni związek czasowy między rezygnacją z podjęcia zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad osobą najbliższą (zob. wyroki NSA z dnia 24 października 2008 r., w sprawie o sygn. akt I OSK 1758/07 i z dnia 7 lipca 2011r., w sprawie o sygn. akt I OSK 437/11, orzeczenia.nsa.gov.pl). Przywołać w tym miejscu należy definicję osoby bezrobotnej zawartą w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2013 r. poz. 674), zgodnie z którą osobą posiadającą taki status jest osoba zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy. Zatem osoba taka w sytuacji powstania konieczności sprawowania opieki na niepełnosprawnym członkiem rodziny rezygnuje z gotowości do pracy, a zatem również z potencjalnej pracy, którą mogłaby wykonywać w sytuacji zaproponowania jej zatrudnienia przez organ zatrudnienia jeżeli dysponuje on ofertami pracy. Ta potencjalna możliwość zatrudnienia nie jest tożsama z trwającym zatrudnieniem, z którego, w myśl art. 16a) ustawy o świadczeniach rodzinnych osoba ubiegająca się o specjalny zasiłek opiekuńczy musiałaby zrezygnować. Niemniej nie można jednak uznać a priori, iż w przypadku osoby bezrobotnej nie jest spełniona przesłanka rezygnacji z zatrudnienia o jakiej mowa w powołanym przepisie. Rezygnacja obejmuje dwie kategorie zachowań – zaprzestanie uczestniczenia w jakimś działaniu, jak i niepodejmowanie tego działania (np. rezygnacją jest zaprzestanie uczestniczenia w przedsięwzięciu, jak i niepodjęcie uczestnictwa w ogóle). Innymi słowy przesądzające znaczenia ma pozostawanie bez zatrudnienia bez względu na to, czy oznacza ono rezygnację z trwającego stosunku prawnego czy też niepodejmowanie pracy (tak też WSA w Gdańsku w wyroku z dnia 26.09. 2013r. w sprawie III SA/Gd 630/13, WSA w Łodzi w wyroku z dnia 13.09.2013r. w sprawie II SA/Łd 599/13, odmiennie WSA w Łodzi w wyroku z dnia 13.08.2013r. w sprawie II SA/Łd 585/13). Oczywiście każda z tych kategorii rezygnacji musi być związana z koniecznością sprawowania opieki, nie zaś przyczynami leżącymi po stronie osoby, która tę opiekę ma sprawować. Zauważyć przy tym należy, że ustawodawca w przepisie art. 16a) ustawy o świadczeniach rodzinnych, w jego aktualnym brzmieniu wiąże okoliczność rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z faktem konieczności sprawowania opieki, nie wprowadzając pojęcia "aktualnej", czy też "obecnej" rezygnacji z zatrudnienia. W rozpatrywanej sprawie uwaga powyższa ma dodatkowo istotne znaczenie. Mianowicie skarżący od 2009 roku do dnia 13 stycznia 2013 roku był uprawniony do świadczenia pielęgnacyjnego związku z opieką nad siostrą K. S. Końcowa data przyznania świadczenia związana była z czasowym orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności. Kolejnym orzeczeniem z dnia 11 stycznia 2013 roku ponownie uznano siostrę skarżącego za niepełnosprawną o znacznym stopniu niepełnosprawności W ocenie sądu oznacza to, że w dacie złożenia wniosku w niniejszej sprawie skarżący nadal pozostawał osobą, która zrezygnowała z zatrudnienia (tj. nie podejmowała go) z powodu konieczności sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Nie sposób przy tym nie zauważyć pewnej niekonsekwencji organu, który przez poprzednie cztery lata traktował skarżącego jako osobę, która zrezygnowała z zatrudnienia w celu podjęcia opieki nad niepełnosprawną siostrą, by obecnie zanegować spełnienie tej przesłanki w tych samych okolicznościach faktycznych i w stanie prawnym uprawniającym do analogii. Skarżący przez te lata pozostaje bowiem w takiej samej sytuacji życiowej. Sąd dostrzega przy tym różnicę w redakcji przesłanki rezygnacji z zatrudnienia w treści przepisu art. 16a, regulującego specjalny zasiłek opiekuńczy i art. 17 u.ś.r. regulujący świadczenie pielęgnacyjne. W przypadku spornego zasiłku ustawodawca wymaga rezygnacji z zatrudnienia, w przypadku świadczenia pielęgnacyjnego przepis stanowi o rezygnacji z zatrudnienia bądź jej niepodejmowaniu. Różnica ta jednak w ocenie sądu nie ma znaczenia istotnego, przesądzającego o wykładni tej przesłanki. Zważyć bowiem należy na zakres znaczeniowy pojęcia rezygnacji (o czym wyżej), jak i utrwalony pogląd orzecznictwa sądowoadministracyjnego (rezygnacja z zatrudnienia obejmuje także jej niepodejmowanie), wypracowany w stanie prawnym, gdy przesłanka ta w art. 17 u.ś.r. ujęta była w sposób tożsamy, jak obecnie w art. 16a. Stwierdzić trzeba, że faktyczne sprawowanie takiej opieki, niemożliwe do pogodzenia z pracą zarobkową daje podstawy do ustalenia, iż została spełniona przesłanka wymagana na podstawie art. 16a ust. 1 ustawy do uznania, że skarżący zrezygnował z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Nie sposób zgodzić się też ze stanowiskiem organu, iż wyłącza skarżącego z kręgu uprawnionych do specjalnego zasiłku opiekuńczego fakt, iż siostra skarżącego ma dwie córki, które są zobowiązane w pierwszej kolejności do alimentacji. Ustawa o świadczeniach rodzinnych (art. 16a ust.1) przyznaje prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego osobom zobowiązanym do alimentacji zgodnie z przepisami kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Jest to jedyne kryterium, związane z obowiązkiem alimentacyjnym. Stosownie zaś do art. 128 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, osobami zobowiązanymi do alimentacji są krewni w linii prostej i rodzeństwo. Z treści obydwu cytowanych przepisów należy wnosić, że każda z osób wymienionych w art. 128 k.r.i o. może ubiegać się o specjalny zasiłek opiekuńczy, przy spełnieniu pozostałych warunków. Nieuprawniony jest zatem wniosek organów, że istnienie innych osób (dzieci), zobowiązanych do alimentacji w pierwszej kolejności wyłącza uprawnienie brata do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Ustawodawca nie zawarł takiej przesłanki negatywnej w unormowaniach tego świadczenia, odmiennie niż w przypadku świadczenia pielęgnacyjnego. Oczywistym jest jednak, że przesłanek wyłączających nie można domniemywać. Brak również podstaw do odmowy przyznania skarżącemu specjalnego zasiłku opiekuńczego na podstawie art. 16aust.8 pkt 6 u.ś.r. Przepis ten stanowi, że specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje, jeżeli na osobę wymagającą opieki inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. Powołanie się na tę regulację jest gołosłowne, a conajmniej przedwczesne, organ bowiem nie poczynił żadnych ustaleń dla wyjaśnienia, czy zachodzi podstawa do jej zastosowania. Sam fakt, że córki skarżącego przebywają poza granicami Polski, bez ustalenia, jakiemu ustawodawstwu podlegają, czy pobierają świadczenie, o którym mowa w powołanym przepisie, nie przesądza, że spełnione zostały wskazane w art. 16a ust.8 pkt 6 u.ś.r. przesłanki wyłączające uprawnienie skarżącego. Organy dopuściły się w tym zakresie naruszenia reguł postępowania administracyjnego, określonych w art. 7, 77 §1k.p.a. Reasumując, wadliwa wykładnia art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niewyjaśnienie okoliczności faktycznych istotnych dla rozważenia zastosowania art. 16a ust.8 pkt 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych skutkują koniecznością wyeliminowania z obrotu zaskarżonych decyzji. Ponownie rozpoznając sprawę organy winien mieć na uwadze przedstawioną powyżej wykładnię przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych i ponownie dokonać oceny stanu faktycznego według wskazań zawartych w niniejszym wyroku oraz zbadać czy strona skarżąca spełnia pozostałe przesłanki wynikające z art. 16a) ustawy do przyznania specjalnego zasiłku pielęgnacyjnego. Mając na uwadze powyższe, sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. O kosztach postępowania orzeczono z mocy art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., uwzględniając wynagrodzenie pełnomocnika z wyboru oraz poniesione przez niego wydatki. Natomiast w zakresie zwrotu wpisu sądowego od skargi Sąd orzeknie odrębnym rozstrzygnięciem. LS

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło