II SA/Łd 648/09

Dnia 27 listopada 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Rymaszewska, Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska (spr.), Protokolant asystent sędziego Anna Dębowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2009 roku sprawy ze skargi Z. S. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...], znak: [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych - oddala skargę. LS Decyzją nr [...] z dnia [...], Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K., działając na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14.czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. nr 98 z 2000r., poz. 1071 ze zm.), art. 3 ust. 1 w zw. z art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 18.grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz.U. nr 6, poz. 40 ze zm), po przeprowadzeniu z urzędu postępowania w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją nr [...] z dnia [...] w sprawie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2005r., uchylił powyższą decyzję oraz odmówił Z. S. przyznania wnioskowanych płatności na rok 2005. W uzasadnieniu wskazano, iż Z. S. w dniu 11.maja 2005r. złożyła wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Organ I instancji w dniu [...] wydał decyzję o przyznaniu wnioskodawczyni żądanych płatności. Z uwagi na pojawienie się nowych okoliczności i dowodów istniejących w dniu wydania decyzji nieznanych organowi, postanowieniem z dnia [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. wznowił postępowanie w przedmiotowej sprawie w oparciu o nowe dowody tj. wniosek o przyznanie renty strukturalnej, złożony przez H. S. w dniu 5.października 2004r. w Biurze Powiatowym Agencji w P., oświadczenie o zaprzestaniu prowadzenia działalności rolniczej z dnia 9.grudnia 2004r., decyzja [...] o przyznaniu renty strukturalnej H. S., umowa dzierżawy z dnia 1.września 2004r. wraz z aneksem z dnia 10.grudnia 2004r. W dniu 27.stycznia 2009r .beneficjentka złożyła wyjaśnienia informując, iż w roku 2004 do miesiąca sierpnia włącznie prowadziła z mężem gospodarstwo rolne w W.. Dzierżawca D. S. przejął to gospodarstwo dopiero 1.września 2004r. Warunki przyznania płatności bezpośrednich reguluje art. 2 ustawy z dnia 18.grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych. Ponieważ zaś beneficjentka nie prowadziła działalności rolniczej na działce nr [...], objętej wnioskiem o płatności bezpośrednie, nie spełniała warunków, określonych w powołanym wyżej przepisie, uprawniających do ubiegania się nie. Umowa dzierżawy z dnia 1.września 2004r. oraz oświadczenia beneficjentki z dnia 9.grudnia 2004r. o zaprzestaniu prowadzenia działalności rolniczej, świadczą o tym, że na dzień orzekania tj. 31.stycznia 2006r. nie miała uprawnień do przyznania wnioskowanych płatności. W odwołaniu od powyższego rozstrzygnięcia Z. S. wskazała, iż cały bałagan, dotyczący dopłat jest wynikiem mylnej, złej informacji udzielonej przez pracownicę Agencji w K. W momencie przekazania gospodarstwa w dzierżawę wraz z mężem była w Biurze Agencji z dzierżawcą "w celu wyjaśnienia sprawy składania wniosków o dopłaty". Pracownica Agencji wyjaśniła, że z wnioskiem o dopłaty może wystąpić dzierżawca, ale może również właściciel – istotne jest aby był jeden wniosek. Aneks do umowy dzierżawy ustalał zaś, iż całą dokumentację, dotyczącą dzierżawy prowadzi osobiście wydzierżawiająca, stąd też wypełniła wniosek o dopłaty. Wskazała, iż gdyby udzielono jej prawidłowej informacji wniosek o dopłaty złożyłby dzierżawca. Nie jest też w stanie zwrócić pobranych dopłat, bowiem mężowi zabrana została renta strukturalna, zatem żyją na granicy ubóstwa z jej nauczycielskiej emerytury. Decyzją nr [...] z dnia [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., art. 10 ustawy z dnia 9.maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. nr 98, poz. 634 ze zm.), art. 2, art.3 ust.1 i art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 18.grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności cukrowej (Dz.U. nr 6 z 2004r., poz. 40 ze zm.), art. 14 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 108/92(DZ.Urz L 327, 12/12,2001, str. 11-32), art. 80 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21.kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz.Urz. We nr L 141, str. 18-58), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, iż organ I instancji prawidłowo oparł swoje rozstrzygnięcie na przepisach ustawy z dnia 18.grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności cukrowej. Płatności te uzyskać może osoba wnioskująca, przy jednoczesnym spełnieniu warunków, określonych w art. 2 ust. 1 i 2 ustawy. Po pierwsze zatem płatności bezpośrednie do gruntów rolnych przysługują producentom rolnym tj. osobom fizycznym, osobom prawnym lub jednostkom organizacyjnym nieposiadającym osobowości prawnej, będącym posiadaczami gospodarstwa rolnego utrzymywanego w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Dalszym warunkiem jest natomiast posiadanie przez producenta rolnego działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, które kwalifikują się do objęcia płatnościami, przy czym za działkę rolną uważa się zwarty obszar gruntu o powierzchni nie mniejszej niż 1,10 ha. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że Z. S. w dniu 10.maja 2005r. w organie I instancji złożyła wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za 2005r., w którym zadeklarowała działki rolne A i B położone na działce ewidencyjnej [...]. W toku postępowania organ I instancji przyjął, iż strona znajdowała się w posiadaniu w/w działek rolnych, wobec czego przyznał Z. S. płatność bezpośrednią do gruntów rolnych za 2005r. W ocenie organu odwoławczego, konieczne było jednak wznowienie postępowania w niniejszej sprawie i przeprowadzenie postępowania co do przyczyn wznowienia, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., który stanowi, że organ wznawia postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Z treści dokumentów, znajdujących się w aktach sprawy wynika, iż Z. i H. S. oddali w dniu 1.września 2004r. D. S. w dzierżawę działkę ewidencyjną nr [...]. Odwołująca przyznała też, że zaprzestała prowadzenia działalności rolniczej w związku ze złożeniem przez męża wniosku o rentę strukturalną. Tym samym też strona nie spełnia warunku do przyznana płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, określonego w art. 2 powołanej wyżej ustawy z dnia 18.grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności cukrowej. Odwołująca nie poinformowała organu o utracie posiadania działek rolnych, deklarowanych we wniosku, jak również nie wycofała wniosku zgodnie z art. 14 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001. Odnosząc się do zarzutów odwołania Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. wskazał, że reguły zawarte w art. 8 i 9 k.p.a. odnoszą się do samego postępowania administracyjnego, a nie do wszelkich kontaktów pomiędzy obywatelami a organami administracji w tym sensie, że ich naruszenie może spowodować uchylenie decyzji administracyjnej. Nieprawidłowości w tym zakresie nie mogą mieć bezpośredniego wpływu na ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Wypełniając wniosek o przyznanie płatności, wnioskodawca składa oświadczenie woli i wiedzy, za które ponosi odpowiedzialność. Ponadto odwołująca składając wniosek oświadczyła, iż znane jej są skutki składania fałszywych oświadczeń oraz zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności. Była zatem świadoma skutków niewykonania ciążących na niej zobowiązań. Zasadnie zatem decyzja organu I instancji z dnia 31.stycznia 2006r. została uchylona zaś wnioskodawczyni odmówiono wnioskowanych płatności. W ocenie organu odwoławczego z faktu, iż aneksem do umowy dzierżawy odwołująca zobowiązania została do prowadzenia dokumentacji dotyczącej gospodarstwa, nie można wywodzić jej uprawnienia do uzyskania dopłat, bowiem wola strony nie może modyfikować bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa w tym zakresie. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie złożyła Z. S., powtarzając argumentację, zawartą w odwołaniu. Dodatkowo wskazała, że uzyskane dopłaty przekazywała każdorazowo dzierżawcy, przez co faktycznie kwot tych nie uzyskiwała. Dodała również, iż organy Agencji popadają w sprzeczność, albowiem w sprawie o dotyczącej odmowy przyznania renty strukturalnej jej mężowi podnoszą, iż faktycznie nie wyzbył się posiadania gospodarstwa rolnego (tj. spornej działki bne [...]), zaś w sprawie niniejszej odmowa przyznania dopłat bezpośrednich wiąże się z faktem braku przymiotu posiadacza tejże działki. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, odwołując się do uzasadnienia stanowiska, zawartego w motywach zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 27.listpada 2009r. skarżąca oświadczyła, iż nie składała skargi na pracownicę Biura Agencji, udzielającej jej błędnych informacji, nie toczyło się też w tym przedmiocie żadne postępowanie dyscyplinarne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla decyzję w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność decyzji w całości lub części. Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 p. p. s. a.). Po myśli art. 134 § 1 p. p. s. a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p. p. s. a.). Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia decyzji, Sąd nie stwierdził, by zaskarżone orzeczenie naruszało przepisy prawa, w stopniu określonym w cytowanym przepisie. W szczególności podkreślić należy, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jest kompletny i rzetelny a jego ocena - wszechstronna i gruntowna. Prawidłowo też organy, wobec ujawnienia, po wydaniu ostatecznej o przyznaniu skarżącej płatności bezpośrednich, okoliczności wskazujących na wyzbycie się przez nią posiadania działki nr [...], położonej w W., wznowiły postępowanie w oparciu o treść art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., następnie zaś przeprowadziły postępowanie co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. W świetle przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego nie budzi zaś wątpliwości, że oddanie opisanej wyżej działki w dzierżawę z dniem 1.września 2004r. oraz zaprzestanie przez skarżącą produkcji rolnej z dniem 9.grudnia 2004r. pozbawiło ją prawa do świadczeń, opisanych w ustawie z dnia 18.grudnia 2003r. o płatnościach do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru. Warunkiem bowiem uzyskania płatności było posiadanie przez producenta rolnego działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, które kwalifikują się do objęcia płatnościami (art. 2 ust.2 ustawy z dnia 18.grudnia 2003r. o płatnościach do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru w zw. z art. 53 ustawy z dnia 26.stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - Dz.U. nr 35, poz. 217 ze zm.) Ratio legis ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru jest finansowe wspieranie producentów rolnych, czyli osób, które faktycznie uprawiają grunty rolne, nawet gdy nie są ich właścicielami. Stanu tego nie można zatem zmienić zapisem umowy dzierżawy (czy też jak w niniejszej sprawie aneksem z dnia 10.grudnia 2004r. ), gdyż jest on nieskuteczny, ze względu na przepis art. 2 ust. 1 i 2 ww. ustawy. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29.sierpnia 2007r., sygn.akt II GSK 122/07, niepubl. w zbiorze urzędowym, dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 368187, z dnia 14.czerwca 2007r., sygn.akt II GSK 53/07, niepubl. w zbiorze urzędowym, dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 338442 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 4.kwietnia 2008r., sygn.akt II SA/Go 44/08, niepubl. w zbiorze urzędowym, dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 494045). Reasumując, uzyskanie przez organ wiedzy i dowodów na temat okoliczności wskazujących na wyzbycie się przez skarżącą posiadania działki nr [...] położonej w W., dodatkowo zaś zaprzestanie prowadzenia przezeń działalności rolniczej, uzasadniało wznowienie postępowania, zakończonego decyzją ostateczną o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w konsekwencji zaś odmowę ich przyznania. Odnosząc się do zarzutów skargi wskazać natomiast należy, iż rozstrzygnięcie organów Agencji w sprawie odmowy przyznania mężowi skarżącej renty strukturalnej zostało uchylone wyrokiem tutejszego Sądu z dnia 13.lutego 2009r., wydanym w sprawie o sygn.akt II SA/Łd 930/08. Jakkolwiek wyrok wspomniany jest nieprawomocny, Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela wyrażony w nim pogląd, że w momencie zawarcia umowy dzierżawy posiadanie gruntu rolnego, wraz ze wszystkimi tego konsekwencjami, przeniesione zostało z wydzierżawiającego na dzierżawcę (str.9 uzasadnienia in fine). Kwestia zaś udzielenia skarżącej rzekomo błędnych informacji przez pracownicę Biura Agencji w K. sama w sobie nie może prowadzić do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Żadne postępowanie w tym przedmiocie nie zostało bowiem zainicjowane przez skarżącą, zatem nie jest możliwe skuteczne postawienie zarzutu wprowadzenia jej w błąd. Ponadto, co trafnie podkreślono w zaskarżonej decyzji, Z. S. oświadczyła, iż znane jej są zasady przyznawania płatności bezpośrednich, nie można zatem wywodzić, iż nie miała wiedzy na temat podstawowych przesłanek warunkujących ich przyznanie. Uchybienia przepisowi art. 9 k.p.a. nie można utożsamiać z faktem braku doradztwa ze strony organu w kwestii pozaprocesowej mającej doprowadzić do czynności naruszającej przepisy. Zasady ogólne k.p.a. mają chronić prawa strony w postępowaniu administracyjnym, ale nie zwalniają jej od należytej dbałości o własne interesy. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24.czerwca 2008r., sygn.akt II OSK 709/07, niepubl. w zbiorze urzędowym, dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 485366 oraz z dnia 18.kwietnia 2008r., sygn.akt II GSK 51/08, niepubl. w zbiorze urzędowym, dostępny w Systemie Informacji Prawje Lex nr 467107) Biorąc pod uwagę powyższe, wobec tego, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono o oddaleniu skargi jako bezzasadnej. m.o.