II SA/Łd 666/09

Dnia 11 grudnia 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska (spr.) Sędzia WSA Barbara Rymaszewska Protokolant asystent sędziego Agnieszka Gortych-Ratajczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2009 roku sprawy ze skargi E. K., S. P., M. P. i M. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę. LS Prawomocnym wyrokiem z dnia 6.listopada 2007r., wydanym w sprawie o sygn.akt II SA/Łd 500/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił decyzję Wojewody [...] dnia [...], nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. dnia [...], znak: [...]. Obie wskazane decyzje dotyczyły odmowy zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości, położonej w P. przy ul. A 7/9 (obecnie jest to ul. B), obejmującej część działki nr [...] (po podziale nr [...]) w obrębie geodezyjnym [...], zajętej pod drogę (C) oraz części działki nr [...] w obrębie geodezyjnym [...], znajdującej się w użytkowaniu wieczystym [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w P. W uzasadnieniu wskazanego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi stwierdził, że okolicznością niesporną pozostaje fakt, iż przepis art. 229 ustawy z dnia 21.sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. nr 261 z 2004 r., poz. 2603 ze zm.) wyklucza możliwość zwrotu części działki nr [...], zaś ustalony w sprawie stan faktyczny w całości wypełnia dyspozycję tego przepisu. Odnosząc się natomiast do kwestii zwrotu części działki nr [...] (obecnie [...]) Sąd zauważył, iż w rozpoznawanej sprawie nie ustalono jaką szerokość posiada pas drogowy C, jak przebiegają jego linie graniczne i jakie obiekty oraz urządzenia wymienione w art. 4 pkt 1 ustawy z dnia 21.marca 1985r. o drogach publicznych (tekst jednolity Dz. U. nr 19 z 2007r., poz. 115 ze zm.) znajdują się w obrębie tego pasa, w tym na terenie obejmującym sporną działkę. W ocenie Sądu, wobec braku jednoznacznych i niebudzących wątpliwości ustaleń w tym zakresie, organy obu instancji dowolnie przyjęły, że sporna działka wchodzi w skład pasa drogowego C, wobec czego wyłączona jest możliwość jej zwrotu na rzecz spadkobierców poprzednich właścicieli. W konsekwencji doszło zaś do naruszenia podstawowych zasad postępowania administracyjnego wyrażonych w art. 7, 77 i 80 ustawy z dnia 14.czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. nr 98 z 2000r., poz. 1071 ze zm.), w stopniu, mającym istotny wpływ na wynik niniejszego rozstrzygnięcia, czego konsekwencją było naruszenie przepisów prawa materialnego – art. 136 ust. 1 i 137 ustawy z dnia 21.sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Prezydent Miasta P., decyzją z dnia [...], znak: [...], działając na podstawie art. 142 w związku z art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1 oraz art. 229 ustawy z dnia 21.sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami oraz art. 104 i 107 § 1 k.p.a., odmówił zwrotu części nieruchomości położonej w P. przy ul. A 7/9 (obecnie, ul. B), obejmującej część działki nr [...] (obecnie [...]) w obrębie geodezyjnym [...] oraz część działki nr [...] w obrębie geodezyjnym [...], uprzednio wchodzących w skład działek oznaczonych numerami [...] i [...], nabytych na rzecz Skarbu Państwa aktem notarialnym Rep. [...] z dnia [...] w trybie art. 6 ustawy z dnia 12. marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. nr 17, poz. 70 ze zm.), z przeznaczeniem pod budowę osiedla mieszkaniowego. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, iż część działki oznaczonej aktualnie numerem [...] w obrębie [...] (dawny numer [...]), na podstawie aktu notarialnego Rep [...] z dnia [...] została oddana w użytkowanie wieczyste [...] Spółdzielni Mieszkaniowej, a prawo to zostało ujawnione w dniu 28.września 1971r. w księdze wieczystej KW Nr [...]. Następnie nieruchomość ta została przeniesiona do księgi wieczystej KW Nr [...]. W tym stanie rzeczy, wobec zapisu art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym roszczenie o zwrot nieruchomości nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, czyli przed dniem 1.stycznia 1998r., nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej, orzeczono o odmowie zwrotu części działki oznaczonej obecnie nr [...]. Odnośnie zaś części działki oznaczonej obecnie numerem [...], obręb [...] (dawniej część działki nr [...]) stwierdzono, iż znajduje się ona w pasie drogowym C i zlokalizowana jest w rejonie skrzyżowania drogi krajowej Nr [...] (skrzyżowanie D z C i E) i jest zagospodarowana jako pas drogowy. Ponadto, na podstawie mapy prawnej z dnia 7.września 2006r., zaewidencjonowanej pod numerem [...] ustalono, iż działka [...] została podzielona na działki [...] i [...]. Dalej organ pierwszej instancji wskazał, że w ewidencji gruntów i budynków Miasta P. działka [...] stanowi pas drogowy. Nadto, stosownie do treści uchwały Rady Miasta P. z dnia [...] Nr [...], C została zaliczona do kategorii dróg powiatowych, a jak wynika z wyjaśnień udzielonych przez Miejski Zarząd Dróg i Komunikacji w P., szerokość pasa drogowego C jest zmienna i mieści się w przedziale od 48 do 106 metrów. Podkreślono, za orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, że niedopuszczalne jest orzeczenie o zwrocie nieruchomości wywłaszczonej lub nabytej na podstawie przepisów wymienionych w art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jeżeli nieruchomość objęta żądaniem jest wprawdzie zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu (lub w umowie sprzedaży nieruchomości) lecz w chwili orzekania stanowi część drogi publicznej w rozumieniu przepisów ustawy o drogach publicznych (wyrok NSA Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku z dnia 29. maja 2003r. sygn. akt: II SA/Gd 1206/2001). Wobec tego organ uznał, że choć w sprawie niniejszej nieruchomość nie została zagospodarowana na cel określony w akcie notarialnym, to jako stanowiąca obecnie element drogi publicznej, nie mogła zostać zwrócona. Odwołanie od w/w decyzji wnieśli: E. K., S. P., M. P. i M. P., żądając jej uchylenia. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie art. 32 i 64 pkt. 3 i art. 83 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. A ponadto naruszenie art. 7, 77 i 80 k.p.a. W obszernym uzasadnieniu wskazali m.i.n., iż organ pierwszej instancji, mimo wytycznych zawartych we wskazanym na wstępie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi nie udowodnił, że działka nr [...] wchodzi w skład C, nie przedstawił mapy lokalizującej tę nieruchomość z zakreślającą linią C. Ponadto Prezydent Miasta P., pomijając wytyczne zawarte we wspomnianym wyroku, ograniczył się tylko do stwierdzenia, że szerokość pasa drogowego C jest zmienna i zawiera się w przedziale 48 – 106 metrów, nie popierając tegoż twierdzenia żadnymi dowodami. Zdaniem odwołujących, takie zróżnicowanie szerokości pasa drogowego narusza wymienione wcześniej przepisy Konstytucji RP. Decyzją z dnia [...] Wojewoda [...], po rozpoznaniu wniesionego odwołania, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazał, iż z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie bezspornie wynika, iż aktem notarialnym Rep."A" Nr [...] z dnia [...] sporządzonym w Państwowym Biurze Notarialnym w P. na nieruchomości oznaczonej obecnie numerem działki [...] (dawny numer [...]) ustanowione zostało prawo użytkowania wieczystego na rzecz [...] Spółdzielni Mieszkaniowej A w P i prawo to na rzecz [...] Spółdzielni Mieszkaniowej A w P. zostało ujawnione w księdze wieczystej KW Nr [...] w dniu 28.września 1971r. Obecnie dla przedmiotowej nieruchomości w Sądzie Rejonowym w P. prowadzona jest księga wieczysta KW Nr [...]. Ponieważ w przedmiotowej sprawie oddanie działki numer [...] w użytkowanie wieczyste i ujawnienie tego prawa w dniu 28.września 1971r. w księdze wieczystej nie budziło żadnych wątpliwości, organ odwoławczy uznał, że zostały spełnione przesłanki do negatywnego rozstrzygnięcia wniosku o zwrot w/w nieruchomości, wynikające z art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Odnośnie zwrotu części działki, oznaczonej dawnym numerem [...], która weszła w skład działki numer [...] (obecnie [...]), organ ustalił że nieruchomość ta znajduje się w pasie drogowym C. Przedmiotowa część działki zlokalizowana jest w obrębie skrzyżowania drogi krajowej Nr [...] (skrzyżowanie D z C i E). Skrzyżowanie to jest jednym z najbardziej obciążonych skrzyżowań w mieście. Położenie przedmiotowej działki w obrębie tak dużego skrzyżowania praktycznie uniemożliwia zapewnienie dostępu do drogi publicznej, spełniającego wymagania określone w rozporządzeniu Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2.marca 1999r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (Dz. U. nr 43, poz. 430). Na działce tej znajduje się odcinek drogi publicznej, na którą składają się m.in. dwie jezdnie o nawierzchni bitumicznej, środkowy pas dzielący, chodniki dla pieszych, ścieżka rowerowa, znaki pionowe i urządzenia bezpieczeństwa ruchu, elementy sygnalizacji świetlnych, obręby skrzyżowań z innymi drogami publicznymi, zjazdy, oświetlenie uliczne, kanalizacja deszczowa, pasy zieleni. Zgodnie z informacjami uzyskanymi od zarządcy drogi, zieleń zlokalizowana na terenie objętym wnioskiem o zwrot nieruchomości, jest urządzeniem ochrony środowiska bezpośrednio związanym z funkcjonowaniem drogi. Tym samym stanowi element drogi i pasa drogowego. Ponadto z mapy załączonej do akt sprawy wynika, że obiekty takie jak np. pas zieleni czy chodniki znajdują się w obrębie linii granicznych, wyznaczających pas drogowy. Z protokołu oględzin, przeprowadzonych na przedmiotowej nieruchomości w dniu 20.sierpnia 2008r. wynika ponadto, że nieruchomość wspomniana stanowi część działki [...] (po podziale zaś - [...]). Znajdują się na niej dwa rzędy drzew liściastych, a sam teren jest uporządkowany i porośnięty trawą. Sam teren, którego zwrotu domagają się odwołujący, to od strony zachodniej pas o szerokości 18,5 metra, przylegający bezpośrednio do zespołu garaży, zaś od strony wschodniej pas o szerokości 9 metrów, położony w odległości około 4,5 metra od tychże garaży. Jednak mimo faktu, iż część działki numer [...] nie została zagospodarowana na cel określony w akcie notarialnym rep. "A" Nr [...] z dnia [...], zgodnie z definicją, zawartą w przepisie art. 4 pkt 1 ustawy o drogach publicznych stanowi ona element drogi, zatem orzeczenie organu I instancji o odmowie zwrotu przedmiotowej nieruchomości organ odwoławczy uznał za w pełni uzasadnione. E. K., S. P., M. P. i M. P. wnieśli skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, zarzucając jej wydanie z naruszeniem przepisów art. 32 i 83 Konstytucji RP, oraz art. 7, 77, 80 k.p.a., art. 136 ust. 1 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, art. 4 pkt 1 i 2, art. 34 i 43 ustawy o drogach publicznych, art. 3 pkt 20 ustawy z dnia 7.lipca 1994r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz.U. nr 156 z 2006r., poz. 1118 ze zm.) a także art. 52 ust. 2 ustawy z dnia 27.marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. nr 80, poz. 717 ze zm.), podtrzymując i szczegółowo uzasadniając zarzuty, sformułowane w złożonym uprzednio odwołaniu. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, przywołując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie bowiem z brzmieniem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla decyzję w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność decyzji w całości lub części. Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30.sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. nr 153, poz. 1279 ze zm., powoływanej dalej jako p. p. s. a.). Po myśli art. 134 § 1 p. p. s. a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p. p. s. a.). Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia decyzji, Sąd nie stwierdził, by zaskarżone orzeczenie naruszało przepisy prawa, w stopniu określonym w cytowanym przepisie. W pierwszym rzędzie wskazać bowiem należy, iż w rozpoznawanej sprawie decydujące znaczenie ma fakt, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, w prawomocnym wyroku z dnia 6.listopada 2007r., wydanym w sprawie o sygn.akt II SA/Łd 500/07, wyraził poglądy prawne oraz zawarł wskazania co do dalszego postępowania, które po myśli art. 153 p.p.s.a. pozostają wiążące dla organów administracji oraz sądu ponownie rozpatrującego przedmiotową sprawę. Oznacza to po pierwsze, iż za przesądzoną uznać należało kwestię braku możliwości skutecznego domagania się zwrotu części działki oznaczonej geodezyjnym numerem [...], wobec wypełnienia dyspozycji art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, po wtóre - konieczność przeprowadzenia przez organy wnikliwego postępowania wyjaśniającego, celem ustalenia czy część działki nr [...], objęta żądaniem zwrotu, wchodzi w skład pasa drogowego C a w konsekwencji wyłączona jest możliwość jej zwrotu na rzecz poprzednich właścicieli. Kontrolując bowiem poprzednio wydane w sprawie rozstrzygnięcia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wskazał, iż nie zostało ustalone jaką szerokość posiada pas drogowy C, jak przebiegają jego linie graniczne oraz jakie obiekty i urządzenia wymienione w art. 4 pkt 1 ustawy z dnia 21.marca 1985r. o drogach publicznych (tekst jednolity Dz.U. nr 19 z 2007r., poz. 115 ze zm.) znajdują się w obrębie tego pasa, w tym na terenie obejmującym sporną działkę. Przepis art. 153 p.p.s.a. ma natomiast charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Przez ocenę prawną rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie, zaś wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci na przykład braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych. (por. np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 7.maja 2009r., sygn.akt I SA/Gd 909/08, niepubl. w zbiorze urzędowym, dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 507195.) Biorąc zatem pod uwagę zawarte w powołanym wyżej wyroku wskazania co do dalszego postępowania, przyjąć należy, iż wprawdzie cel wywłaszczenia (budowa osiedla mieszkaniowego) nie został zrealizowany, decydujące wszakże dla sprawy znaczenie miało rozstrzygnięcie czy sporna część działki nr C wchodzi w skład pasa drogowego, pozytywne ustalenie w tym zakresie wyłączałoby bowiem możliwość jej zwrotu. Jak natomiast wynika z przeprowadzonego przez organy postępowania wyjaśniającego, szerokość pasa drogowego C (zaliczonej do kategorii dróg powiatowych) jest zmienna i zawiera się w przedziale od 48 do 106 m. Na działce o aktualnym numerze geodezyjnym [...], znajduje się odcinek drogi publicznej, na którą składają się między innymi dwie jezdnie o nawierzchni bitumicznej, środkowy pas dzielący, chodniki dla pieszych, ścieżka rowerowa, znaki pionowe i urządzenia bezpieczeństwa ruchu, elementy sygnalizacji świetlnych, obręby skrzyżowań z innymi drogami publicznymi, zjazdy, oświetlenie uliczne, kanalizacja deszczowa, pasy zieleni. Na terenie będącym przedmiotem postępowania o zwrot nieruchomości, stanowiącym fragment tego pasa, urządzona jest zieleń, która pełni tu rolę zieleni chroniącej przyległe tereny przed uciążliwościami związanymi z ruchem drogowym (hałas, spaliny). Czynniki te są najbardziej odczuwalne i dokuczliwe w obrębie skrzyżowań, gdzie częstotliwość zatrzymywania się i ruszania pojazdów jest największa i nieunikniona. W omawianym przypadku wchodzi w grę skrzyżowanie dróg dwujezdnych, wielopasmowych o dużym natężeniu ruchu pojazdów. Są to droga krajowa nr [...], droga powiatowa [...] i droga powiatowa [...] (C stanowiąca połączenie drogi krajowej [...] i [...] z drogą krajową nr [...]), należące do podstawowego układu dróg w mieście (klasa G i Z). Szerokość pasa drogowego jest równa szerokości działki mierzonej prostopadle do osi drogi i jest zmienna. Pas drogowy poszerza się w kierunku skrzyżowania, dostosowując się do wielkości i parametrów skrzyżowania dróg. Sporna część działki jest pasem zieleni porośniętym trawą, na którym znajdują się dwa rzędy drzew. Do działki przylega chodnik z drogą rowerową. Działka znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie budownictwa mieszkaniowego. Linie graniczne pasa drogowego są wyraźne i jednoznaczne, tworzą je zaś linie graniczne poszczególnych działek, w tym m.in. działki nr [...]. Jak wynika natomiast z treści art. 4 ust. 2 ustawy o dogach publicznych, drogę stanowi budowla wraz z drogowymi obiektami inżynierskimi, urządzeniami oraz instalacjami, stanowiąca całość techniczno-użytkową, przeznaczoną do prowadzenia ruchu drogowego, zlokalizowaną w pasie drogowym. Po myśli § 52 ust. 1 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2.marca 1999r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (Dz.U. nr 43, poz. 430 ze zm.) natomiast, pas zieleni może być elementem pasa drogowego, jeżeli pełni funkcje estetyczne lub związane z ochroną środowiska lub przyczynia się do wypełnienia wymagań, określonych w § 1 ust. 3 rozporządzenia (spełnienia wymagań podstawowych dotyczących: a) bezpieczeństwa użytkowania, b) nośności i stateczności konstrukcji, c) bezpieczeństwa z uwagi na możliwość wystąpienia pożaru lub innego miejscowego zagrożenia, d) ochrony środowiska ze szczególnym uwzględnieniem ochrony przed nadmiernym hałasem, wibracjami, zanieczyszczeniami powietrza, wody i gleb, 2) odpowiednie warunki użytkowe zgodne z przeznaczeniem drogi publicznej, 3) niezbędne warunki do korzystania z drogi publicznej przez osoby niepełnosprawne, w szczególności poruszające się na wózkach inwalidzkich). Szerokość pasa zieleni, zapewniająca wystarczające warunki jej wegetacji i pielęgnacji powinna wynosić co najmniej 3,0 m. (§ 53 ust.1 powołanego wyżej rozporządzenia). Oznacza to, iż nie można uznać za niedopuszczalnej szerokości pasa drogowego większej niż minimalna. W rozpoznawanej sprawie, część działki, objęta żądaniem zwrotu ma szerokość od 9 do 18,5 m. Stanowi uporządkowany pas zieleni, wchodzący w skład działki drogowej o geodezyjnym numerze [...], na którym znajdują się dwa rzędy drzew liściastych. Zieleń przydrożną stanowi zaś roślinność umieszczona w pasie drogowym, mająca na celu w szczególności ochronę użytkowników drogi przed oślepieniem przez pojazdy nadjeżdżające z kierunku przeciwnego, ochronę drogi przed zawiewaniem i zaśnieżaniem, ochronę przyległego terenu przed nadmiernym hałasem, zanieczyszczeniem powietrza, wody i gleby (art. 4 pkt 22 ustawy o drogach publicznych). W rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw do kwestionowania stanowiska, wyrażonego w piśmie zarządcy drogi z dnia 30.grudnia 2008r. o ochronnej funkcji przedmiotowego terenu w stosunku do terenów przyległych do pasa drogowego. Jest bowiem niesporne, że rozciąga się on w sąsiedztwie skrzyżowania dróg dwujezdnych, wielopasmowych (droga krajowa i drogi powiatowe, klasy G i Z). Szerokość pasa drogowego jest zmienna i poszerza się w kierunku skrzyżowania, dostosowując się do wielkości i parametrów skrzyżowania dróg. Konkludując, wywłaszczona nieruchomość, stanowiąca obecnie część działki [...] jest elementem drogi publicznej. Jako taka nie podlega zaś zwrotowi w trybie art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, pomimo tego, że okazała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. (por. powołany w zaskarżonej decyzji wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29.maja 2003r., sygn.akt II SA/Gd 1206/01, ONSA 2004/2/72 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22.marca 2006r., sygn.akt I OSK 623/05, niepubl. w zbiorze urzędowym, dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 198167). Odnosząc się do zarzutów skargi wskazać należy natomiast, iż brzmienie § 5 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2.marca 1999r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (Dz.U. nr 43, poz. 430 ze zm.) określające, że usytuowanie drogi oznacza umieszczenie jej elementów w pasie terenu wyznaczonym liniami rozgraniczającymi w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego lub w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w trybie określonym w przepisach o zagospodarowaniu przestrzennym, nie oznacza odwołania się do linii rozgraniczających, zamieszczonych w załącznikach graficznych do postanowień, wydawanych w ramach przygotowania inwestycji, polegającej na budowie C w latach70-tych XX wieku. Po pierwsze nie ma bowiem wątpliwości, że przepisy powołanego rozporządzenia stosuje się przy projektowaniu, wykonywaniu dróg publicznych i związanych z nimi urządzeń budowlanych, a także ich odbudowie, rozbudowie, przebudowie oraz przy remontach objętych obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę (§ 2 powołanego rozporządzenia). Po wtóre: definicja legalna zawarta w § 5 rozporządzenia odnosi się wprost wyłącznie do regulacji w tymże akcie zawartych. Pozostaje poza sporem, że dla terenu, na którym położona jest działka objęta żądaniem zwrotu, miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego nie został sporządzony. Nie została również wydana decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu pod rządami ustawy z dnia 7.lipca 1994r. o zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jednolity Dz.U. nr 15 z 1999r., poz. 139 ze zm.) ani też decyzja o warunkach zabudowy pod rządami obecnie obowiązującej ustawy z dnia 27.marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. nr 80, poz. 717 ze zm.). Ponadto, zgodnie z treścią art. 4 pkt 1 ustawy o drogach publicznych, pas drogowy stanowi wydzielony liniami granicznymi grunt wraz z przestrzenią nad i pod jego powierzchnią, w którym są zlokalizowane droga oraz obiekty budowlane i urządzenia techniczne związane z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu, a także urządzenia związane z potrzebami zarządzania drogą. Jak natomiast wspomniano, objęta żądaniem zwrotu część wywłaszczonej nieruchomości, położona jest w granicach działki o numerze ewidencyjnym [...], stanowiącej drogę publiczną. Zieleń przydrożna stanowi zaś element pasa drogowego (art.4 pkt 22 ustawy o drogach publicznych). Kwestia możliwości zagospodarowania części spornej działki (lub jej braku) po jej ewentualnym zwrocie, w tym urządzenia zjazdu nie ma natomiast, w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3.kwietnia 2008r., wydanego w sprawie o sygn.akt K 6/07 (OKT-A 2008/3/41) znaczenia dla oceny zasadności żądania skarżących. Oddalając, zawarty w skardze wniosek dowodowy o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego geodety, oparto się o treść art. 106 § 3 p.p.s.a., zgodnie z którym w postępowaniu przed sądem administracyjnym możliwe jest wyłącznie dopuszczenie uzupełniającego dowodu z dokumentu. Niedopuszczalne jest zatem przeprowadzanie dowodów innego rodzaju. Akta sprawy o sygn.akt II SA/Łd 500/07 zostały zaś, zgodnie z żądaniem skarżących, załączone do akt sprawy niniejszej. Znajdujące się w nich dokumenty nie przeczyły wszakże ustaleniom organów, stanowiącym podstawę faktyczną zaskarżonej decyzji. Biorąc pod uwagę powyższe, wobec tego, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, na podstawie art. 153 p.p.s.a. orzeczono o oddaleniu skargi jako bezzasadnej. M.O.