II SA/Łd 681/21

WyrokWSA w Łodzi2022-03-17

Skład orzekający: Sławomir Wojciechowski, Agnieszka Grosińska-Grzymkowska, Marcin Olejniczak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił zezwolenia na niezwłoczne zajęcie części nieruchomości w celu przebudowy linii elektroenergetycznej, uznając, że nie zostały spełnione przesłanki ważnego interesu gospodarczego lub społecznego?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji błędnie odmówiły zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, ponieważ przebudowa linii elektroenergetycznej stanowi inwestycję celu publicznego, realizującą ważny interes gospodarczy i społeczny. Wystarczające jest wykazanie którejkolwiek z przesłanek wymienionych w art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 108 k.p.a., a planowana inwestycja, mająca na celu poprawę bezpieczeństwa energetycznego i realizująca obowiązki operatora systemu dystrybucyjnego, spełnia te kryteria.
Stan faktyczny
Spółka A S.A. wniosła o zezwolenie na niezwłoczne zajęcie części nieruchomości w celu przebudowy linii elektroenergetycznej 110 kV. Starosta odmówił wydania zezwolenia, a Wojewoda utrzymał tę decyzję w mocy, uznając, że nie wykazano przesłanek ważnego interesu gospodarczego lub społecznego uzasadniających natychmiastowe zajęcie. Spółka zaskarżyła decyzję, zarzucając naruszenie przepisów k.p.a. i u.g.n. poprzez bezpodstawną odmowę.
Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty i zasądził od Wojewody na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska Asesor WSA Marcin Olejniczak (spr.) na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 marca 2022 r. sprawy ze skargi A Spółki Akcyjnej z siedzibą w G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na niezwłoczne zajęcie części nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] znak: [...]; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz strony skarżącej A Spółki Akcyjnej z siedzibą w G. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. B.A. Wojewoda [...], decyzją z [...] r., utrzymał w mocy decyzję Starosty [...], wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej z [...] r., która odmówiono A S. A. w G. zezwolenia na niezwłoczne zajęcie części nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr 108, o pow. 3,40 ha - położonej w gminie K., obrębie [...], stanowiącej własność R. Z., będącej przedmiotem decyzji Starosty [...] z [...] r., ograniczającej sposób korzystania z części owej nieruchomości. Z akt sprawy wynika, że A S. A., na podstawie art. 124 ust. 1a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r., poz. 1990 ze zm. – u.g.n.), wniosła o zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości oraz nadania tejże decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, powołując się na interes społeczny, ważny interes inwestora oraz ważny gospodarczy. Starosta [...], wspomnianą decyzją z [...] r. orzekł o odmowie udzielenia zezwolenia na niezwłoczne zajęcie części przedmiotowej nieruchomości, stanowiącej własność R. Z. Wojewoda [...], utrzymując w mocy ww. decyzję, wyjaśnił, że warunkiem wydana decyzji w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie części przedmiotowej jest uprzednie rozstrzygnięcie w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n. w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z opisywanej nieruchomości. W niniejszej sprawie takie rozstrzygnięcie zostało wydane z [...] stycznia 2021 r. Organ dodał, że z wniosku z 25 lutego 2020 r. wynika, iż zakres inwestycji obejmował będzie przebudowę linii 110 kV pomiędzy GPZ K. a GPZ Ż., a ogólny zakres prac zawiera: demontaż istniejących fundamentów i słupów serii S-120 i serii B-2; demontaż przewodów AFL-6 240 mm2 i AFL-6 120 mm2; montaż fundamentów dla potrzeb posadowienia słupów PSK-1/240 i PSK-2/240; wybudowanie słupów PSK-1/240 i PSK-2/240 dostosowanych do przewodów AFLse-10 310 mm2; montaż (podwieszenie) przewodów AFLse-10 310 mm2; demontaż istniejących przewodów odgromowych i montaż (podwieszenie) przewodów odgromowych OPGW. Parametry techniczne linii 110 kV K.-Ż. są następujące: napięcie znamionowe linii - 110 kV; długość linii - ok. 18,4 km; liczba torów – 2; szerokość pasa ograniczającego korzystanie z nieruchomości - 10 m; przewody fazowe - AFLse-10 310 mm2; przewody odgromowe - skojarzone z wiązką światłowodową typu OPGW 72J; konstrukcje słupów - kratowe serii PSK-1/240 lub PSK-2/240; fundamenty - prefabrykowane lub terenowe; uziemienia - otokowe, pionowe lub kombinowane; izolacja kompozytowa. Spółka zamierza wykonać prace budowlane polegające na przeciągnięciu przewodów oraz posadowieniu słupa o następujących parametrach: rodzaj słupa – kratowy; typ słupa – przelotowy; wysokość słupa - 29,4 m; wymiary podstawy słupa - 4,48 x 3,09 = 13,84 m2; układ przewodów roboczych - pionowy. Długość osi linii 110 kV K.-Ż. na przedmiotowej działce wynosi 69 m, natomiast powierzchnia pasa ograniczającego korzystanie z nieruchomości linii wynosić będzie 681 m2. Zaznaczono również, ze przy wykonywaniu wszelkich prac spółka zobowiązana będzie do dochowania należytej staranności i dokładności, aby nie stwarzać nadmiernych uciążliwości dla nieruchomości jak i nieruchomości sąsiednich. W wyniku planowanych prac ulegną zmianie parametry techniczne obiektu budowlanego, jakim jest linia energetyczna (np. zmiana przekrojów przewodów, zmiana liczby torów linii, czy też zmiana w konstrukcji stanowisk słupów). W dalszej kolejności Wojewoda [...] przypomniał, że przesłankami uzasadniającymi nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, wymienionymi w art. 108 k.p.a. są: ochrona zdrowia lub życia ludzkiego, zabezpieczenie gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami, bądź też inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony. Dodatkowo art. 124 ust. 1a u.g.n. wskazuje, że wydanie decyzji w przedmiocie niezwłocznego zajęcia nieruchomości uzasadniać może ważny interes gospodarczy. Zdaniem organu niesłuszne jest stanowisko spółki, że w niniejszym postępowaniu wykazano spełnienie przesłanek warunkujących wydanie decyzji, zezwalającej na niezwłoczne zajęcie przedmiotowej części działki. Wojewoda podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, iż nie stanowi powodu niezwłocznego wejścia, powoływanie się na zwiększenie pewności zasilania, poprawę jakości energii dostarczanej odbiorcom, a także zmniejszenie zagrożenia przeciążeniami linii, mogącymi powodować braki w dostawach energii elektrycznej. Wskazywane przez spółkę okoliczności m.in., iż przebudowa linii poprawi także niezawodność sieci przesyłowej oraz ułatwi zapobieganie skutkom poważnych awarii systemowych, jakie mogą być następstwem różnych zdarzeń losowych, blisko czterdziestoletni okres eksploatacji, zły stan techniczny, które powodując konieczność przebudowy linii oraz konieczność terminowej realizacji przebudowy linii, ze względu na koszty związane z ewentualnym opóźnieniem realizacji inwestycji, w ocenie organów nie wypełniają przesłanek ważnego interesu gospodarczego jak i interesu strony wynikające z art. 108 k.p.a., gdyż okoliczności te nie potwierdzają realności zagrożeń dla ciągłości dostaw energii elektrycznej, które są zdarzeniami losowymi. Zdaniem organów nie zachodzi także obawa, że odmowa wydania decyzji zezwalającej na natychmiastowe zajęcie nieruchomości, spowoduje brak możliwości realizacji celu publicznego, w związku z decyzją wydaną na mocy art. 124 ust. 1 u.g.n., po uzyskaniu przez nią waloru ostateczności. Zdaniem organu odwoławczego nie wynika jakoby niepodjęcie tych czynności natychmiast zagrażało zdrowiu lub życiu ludzkiemu, służyło zabezpieczeniu gospodarstwa narodowego przed ciężką stratą czy też chroniło interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony. Materiał dokumentacyjny sprawy wskazuje, że przedmiotem wniosku jest wydanie zezwolenia na wejście w teren celem przeprowadzenia czynności służących poprawie niezawodności i sprawności funkcjonowania systemu elektroenergetycznego. W ocenie organu odwoławczego w sprawie brak jest przesłanek uzasadniających niezwłoczność działań. Zdaniem organu do wydania ww. decyzji nie jest wystarczające ogólne powołanie się przez inwestora na ważny interes gospodarczy czy społeczny, ale konieczne jest podanie konkretnych przesłanek uzasadniających potrzebę niezwłocznego zajęcia nieruchomości. Wystąpienie tych przesłanek powinno zaś wynikać z przedstawionej przez wnioskodawcę dokumentacji, której w niniejszej sprawie zabrakło. Wnioskodawca nie wykazał, że w jakimkolwiek okresie występowały awarie będące następstwem leciwego wieku linii elektroenergetycznej, a więc przebudowa powyższej linii elektroenergetycznej rozpatrywana winna być raczej jako planowa wymiana przewodów energetycznych i słupów nośnych z uwagi na ich techniczne zużycie (co potwierdza wspomniany we wniosku dokument p.n. "Plan Rozwoju Przedsiębiorstwa A S. A. w zakresie obecnego i przyszłego zapotrzebowania na energię elektryczną na lata 2017- 2022"), i nie wynika z nagłej awarii, skutkującej wystąpieniem przesłanek ujętych w art. 108 k.p.a. Załączone do wniosku dokumenty organ uznał za niewystarczające dla potwierdzenia stanowiska o pilnej potrzebie realizacji inwestycji. W skardze spółka zarzuciła naruszenie: - art. 124 ust. 1a u.g.n., w zw. z art. 108 § 1 k.p.a., polegające na przyjęciu, iż w sprawie nie zachodzą przesłanki do wydania decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości i opatrzenia takiej decyzji rygorem natychmiastowej wykonalności, podczas gdy występowanie w przedmiotowym postępowaniu wskazanych przesłanek wynika już z samego faktu realizacji inwestycji celu publicznego, w postaci przebudowy linii elektroenergetycznej 110 k V relacji K. - Ż., a ponadto okoliczności wskazujące na wydanie decyzji w trybie art. 124 ust. 1a u.g.n., w zw. z art. 108 § 1 k.p.a. wynikają ze złożonego wniosku oraz jego załączników, co spowodowało bezpodstawną odmowę wydania decyzji w trybie art. 124 ust. 1a u.g.n., a także poprzez wydanie przez organy decyzji z przekroczeniem granic tzw. uznania administracyjnego, podczas gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wskazującego na charakter realizowanej inwestycji, jako inwestycji celu publicznego, prima facie zostają wykazane przesłanki wydania decyzji o niezwłocznym zajęciu, co spowodowało bezpodstawną odmowę wydania decyzji w trybie art. 124 ust. 1a u.g.n.; - art. 77 § 1 k.p.a., polegające na braku wszechstronnego rozpoznania całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, z jednoczesnym pominięciem okoliczności niniejszej sprawy w postaci charakteru inwestycji, będącej przedmiotem postępowania tj. przebudowy linii elektroenergetycznej 110 k V relacji K. – Ż., będącej inwestycją celu publicznego o znaczeniu ponadlokalnym i przyjęcie, iż w toku postępowania wnioskodawca nie wykazał występowania okoliczności uzasadniających wydanie decyzji w trybie art. 124 ust. 1a u.g.n., w zw. z art. 108 § 1 k.p.a., podczas gdy występowanie w przedmiotowej sprawie niniejszych okoliczności wynika tak z charakteru realizowanej inwestycji jak i treści złożonego wniosku wraz z załącznikami, co spowodowało bezpodstawną odmowę wydania decyzji w trybie art. 124 ust. 1a u.g.n.; - art. 80 k.p.a., polegające na przyjęciu, iż w toku postępowania nie została wykazana przesłanka niezbędności wydania decyzji z art. 124 ust. 1a u.g.n., w zw. z art. 108 § 1 k.p.a., podczas gdy okoliczności wskazujące na ziszczenie się przedmiotowych przesłanek wynikają tak z charakteru planowej inwestycji, jak i treści złożonego przez wnioskodawcę wniosku wraz z załącznikami, co spowodowało bezpodstawną odmowę wydania decyzji w trybie art. 124 ust. 1a u.g.n. oraz polegające na przyjęciu, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na ustalenie występowania w niniejszej sprawie przesłanek wydania decyzji, w trybie art. 124 ust.1 a u.g.n., w zw. z art. 108 § 1 k.p.a., podczas gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje tak na rodzaj planowej inwestycji, tj. przebudowy linii elektroenergetycznej 110 kV relacji K. - Ż., jak i na występowanie w związku z tą inwestycją ważnego interesu gospodarczego uzasadniającego wydanie decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości jak i niezbędności wydania takiej decyzji opatrzonej w rygor natychmiastowej wykonalności spowodowanej występowaniem przesłanki dotyczącej ochrony życia i zdrowia ludzkiego, a także zabezpieczenie gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami, w tym występowania wyjątkowo ważnego interesu społecznego oraz interesu strony, co spowodował o bezpodstawną odmowę wydania decyzji w trybie art. 124 ust. 1a u.g.n. Mając powyższe na uwadze spółka wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty [...]. Nadto o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, argumentując jak dotychczas. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Tytułem wstępu należy wyjaśnić, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II z 16 lutego 2022 r. niniejsza sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842 - ustawa covidowa). W związku ze zmianą art. 15 zzs4 tej ustawy wynikającą z art. 4 pkt 3 ustawy z 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1090), która weszła w życie 3 lipca 2021 r., w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. Zgodnie zaś z art. 15 zzs4 ust. 3 wskazanej ustawy covidowej przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Jednocześnie należy wskazać, że na tle powołanego przepisu w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażono pogląd, iż "prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami uCOVID-19 jest m.in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19 (...). Z perspektywy zachowania prawa do rzetelnego procesu sądowego najistotniejsze jest zachowanie prawa przedstawienia przez stronę swojego stanowiska w sprawie (gwarancja prawa do obrony). (...) Dopuszczalne przepisami szczególnymi odstępstwo od posiedzenia jawnego sądu administracyjnego na rzecz formy niejawnej winno bowiem następować z zachowaniem wymogów rzetelnego procesu sądowego" (zob. uchwała NSA z 30 listopada 2020 r., II OPS 6/19). W okolicznościach niniejszej sprawy należy stwierdzić wypełnienie się warunków określonych w art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy covidowej. Rozpoznanie przedmiotowej sprawy jest konieczne, co znajduje potwierdzenie w zarządzeniu o rozprawie zdalnej z 14 stycznia 2022 r., jednakże rozprawy tej, wymaganej przez ustawę, nie można przeprowadzić na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku z uwagi na fakt, że pełnomocnik strony skarżącej oraz uczestnicy postepowania nie potwierdzili możliwości technicznych w zakresie uczestniczenia w tej rozprawie, mimo wezwania, co skutkowało skierowaniem sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie wskazanego przepisu, o czym strony zostały zawiadomione w drodze zarządzenia z 16 lutego 2022 r. Nie ulega przy tym wątpliwości, że wymagany przywołaną wyżej uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego standard ochrony praw stron i uczestników w niniejszej sprawie został zachowany, skoro wskazanym powyżej zarządzeniem strony zostały powiadomione o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i miały możliwość zajęcia stanowiska w sprawie, względnie uzupełnienia dotychczasowej argumentacji. Przechodząc zatem do kontroli legalności zaskarżonej decyzji należy wyjaśnić, że stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), w zw. z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 - p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 - p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji (postanowienia) następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a) , naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania (lit. b) lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Natomiast w myśl art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. Sąd badając legalność zaskarżonej decyzji Wojewody [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty [...] doszedł do przekonania, że zostały one wydane z naruszeniem przepisów obowiązującego prawa, co uzasadniało ich wyeliminowanie z obrotu prawnego. Wojewoda [...] decyzją z [...] r. utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z [...] r, udzielającą spółce zgody na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości działka nr 108 o pow. 3,40 ha - położonej w gminie K., obrębie [...], stanowiącej własność R.Z. Decyzja ta została zaskarżona do tutejszego sądu i zarejestrowana pod sygnaturą II SA/Łd 693/21, zatem organ odwoławczy postanowieniem z [...] sierpnia 2021 r. wstrzymał jej wykonanie. Decyzja będąca przedmiotem kontroli sądu w niniejszym postępowaniu została wydana na podstawie art. 124 ust. 1a ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U z 2020 r., poz. 1990 ze zm.- u.g.n.). Wobec tego wskazać należy, że w myśl art. 124 ust. 1a u.g..n., w przypadkach określonych w art. 108 Kodeksu postępowania administracyjnego lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji, o której mowa w ust. 1. Decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. Zgodnie z art. 108 k.p.a., decyzji, od której służy odwołanie, może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony. W tym ostatnim przypadku organ administracji publicznej może w drodze postanowienia zażądać od strony stosownego zabezpieczenia. Na tym tle przyjmuje się, że budowa czy przebudowa odcinka sieci elektroenergetycznej realizuje wyjątkowo ważny interes inwestora, ważny interes gospodarczy państwa oraz interes społeczny (zob. wyroki NSA: z 6 lipca 2016 r. I OSK 1648/15; z 25 października 2013 r., I OSK 2967/12; z 8 marca 2017 r., I OSK 2518/16; z 18 kwietnia 2019 r., I OSK 64/19; z 10 grudnia 2020 r., I OSK 1548/20). Realizowanie sieci energetycznej jako inwestycji liniowej jest realizacją celu publicznego. Stosownie bowiem do art. 6 pkt 2 u.g.n. celem publicznym w rozumieniu ustawy jest budowa i utrzymywanie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń. Przy tak sformułowanym zapisie ustawowym, dla oceny spełnienia przesłanki "celu publicznego" nie ma znaczenia, kto ten cel ustawowy realizuje i kto jest jego inwestorem - Skarb Państwa, samorząd terytorialny czy inna osoba prawna. Również nie ma znaczenia czy na danym obszarze ma ona charakter tranzytowy czy też docelowy (zob. wyroki NSA z 12 października 2016 r., I OSK 697/15 i I OSK 796/16). Realizacja inwestycji liniowej wiąże się z wykonaniem takiego zamierzenia na znacznym obszarze dla określonej wspólnoty państwowej lub samorządowej. Ma na celu poprawić bezpieczeństwo energetyczne, a także pozostaje niezbędna dla rozwoju ekonomicznego regionu, jest inwestycją o charakterze ogólnospołecznym. Ma się tu zatem do czynienia zarówno z interesem społecznym, jak i gospodarczym, bowiem budowa sieci elektroenergetycznej służy zapewnieniu stałego dopływu energii do licznych gospodarstw i przedsiębiorstw na większym obszarze (por. np. wyrok NSA z 8 grudnia 2015 r., I OSK 1244/15). Inwestycja omawianego typu ma znaczenie nadrzędne w odniesieniu do słusznego interesu właściciela nieruchomości, któremu ograniczono sposób korzystania z niej, a który to interes sprowadza się do możliwości niezakłóconego korzystania z nieruchomości. Z tego względu zachowany jest wymóg proporcjonalności z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP (zob. wyrok NSA z 12 października 2016 r., sygn. akt I OSK 3417/15). Przedstawione stanowisko prezentowane jest jednolicie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, a skład orzekający w niniejszej sprawie je podziela. Nadto jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 25 października 2013 r., I OSK 2166/12, "wiedza powszechna co do stanu technicznego szeregu urządzeń elektroenergetycznych w kraju, a także wiedza powszechna co do zakresu zapotrzebowania na energię elektryczną w każdej dziedzinie naszego życia w pełni uprawnia do stwierdzenia, że inwestycja mająca na celu poprawienie tego stanu rzeczy wypełnia przesłankę interesu społecznego oraz stanowi o ważnym interesie gospodarczym". Odnosząc powyższe do realiów rozpoznawanej sprawy, przypomnieć należy, że skarżąca spółka we wniosku wskazała, że wskutek realizacji inwestycji nastąpi zwiększenie pewności zasilania, poprawa jakości energii dostarczanej odbiorcom, zmniejszenie zagrożenia przeciążeniami linii, mogącymi powodować braki w dostawach energii elektrycznej. Przebudowa linii poprawi niezawodność sieci przesyłowej oraz ułatwi przeciwdziałanie skutkom poważnych awarii systemowych, jakie mogą być następstwem różnych zdarzeń losowych. Ponadto spółka wyjaśniła, że linia, z uwagi na blisko czterdziestoletni okres eksploatacji znajduje się w złym stanie technicznym, w związku z czym jej przebudowa jest konieczna, a inwestycja związana jest z realizacją "Planu Rozwoju przedsiębiorstwa A S.A. w zakresie obecnego i przyszłego zapotrzebowania na energię elektryczną na lata 2017-2022", a plan został uzgodniony z Prezesem Urzędu Regulacji Energetyki. Spółka dodała, że na mocy decyzji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki z [...] czerwca 2008 r. jest operatorem systemu dystrybucyjnego elektroenergetycznego na terytorium RP w okresie od 1 lipca 2008 r. do 31 grudnia 2020 r., zatem ciążą na niej obowiązki wynikające z ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r, - Prawo energetyczne, a realizacje inwestycji stanowi wypełnianie nałożonych przez ustawodawcę powinności. Opóźnienia w realizacji inwestycji mogą zostać uznane za naruszenie ustawowych obowiązków. Wskazać zatem należy, że przesłanki wymienione w art. 124 ust. 1a u.g.n. są rozłączne, o czym świadczy użycie spójnika "lub", co oznacza, że wystąpienie którejkolwiek z nich skutkuje spełnieniem dyspozycji uregulowanej tym przepisem. Przy czym inwestor, a w konsekwencji organy administracyjne nie mają w takim przypadku obowiązku prowadzenia wszechstronnego postępowania wyjaśniającego, a więc takiego, którego wyniki będą mogły zostać ściśle określone w postaci wykazania, że bezpieczeństwo energetyczne regionu jest w jakikolwiek sposób zagrożone, czy wykazania wpływu realizacji inwestycji na stabilność dostaw energii elektrycznej. Podkreślić należy, że nie można założyć, aby przesłanka "ważnego interesu gospodarczego" realizowała się tylko w sytuacji zagrożenia energetycznego określonego rejonu, a już nie w planowanym jego rozwoju. Ponadto organ nie podważył okoliczności, które w ocenie spółki przemawiały za udzieleniem zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości. Oczywistym jest i niewymagającym dowodzenia, wobec postępującego rozwoju cywilizacyjnego i rosnącego uzależnienia społeczeństwa od nieprzerwanych dostaw energii, że energia elektryczna posiada szczególną rolę. Zagadnienia zaspokajania potrzeb energetycznych i gospodarka zasobami energii są w orzecznictwie uznawane za niezwykle ważne, i judykatura zalicza tę materię do zadań publicznych (por. np. wyroki NSA z 4 kwietnia 2013 r., I OSK 102/13; z 26 września 2013 r., I OSK 831/13; z 10 października 2013 r., I OSK 1030/13). Wynika to z pierwotnego charakteru energii elektrycznej, w związku z czym nie ma możliwości jej zastąpienia. Takie nośniki jak gaz, czy ciepło mogą zostać zastąpione energią elektryczną, ale nie odwrotnie. Całkowita przerwa w dostawie energii elektrycznej powoduje duże straty ekonomiczne, jak i społeczne. Ponadto przyczynia się do osłabienia poczucia bezpieczeństwa mieszkańców miasta, regionu, czy też całego państwa. Podejmowanie działań zmierzających do minimalizowania ryzyka awarii w oczywisty sposób leży zatem w interesie społecznym. Jak już wyżej wskazano realizowanie sieci energetycznej jako inwestycji liniowej, jest realizacją celu publicznego. Umożliwienie budowy, przebudowy itp. linii elektroenergetycznej wysokiego napięcia, która ma na celu poprawienie bezpieczeństwa energetycznego jest inwestycją o charakterze ogólnospołecznym. Ma zatem znaczenie nadrzędne w odniesieniu do słusznego interesu właściciela nieruchomości, któremu ograniczono sposób korzystania z niej, a który to interes sprowadza się do możliwości niezakłóconego korzystania z nieruchomości. Tym samym należy uznać, że wymogi do wydania decyzji z art. 124 ust. 1a u.g.n. zostały spełnione. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni wyżej poczynione uwagi. W tym stanie rzeczy, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, w zw. z art. 135 p.p.s.a, należało orzec jak wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 p.p.s.a., w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. (Dz. U. z 2015 r., poz.1800) w sprawie opłat za czynności adwokackie. dc

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło