II SA/Łd 703/13

Dnia 3 października 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Barbara Rymaszewska Sędziowie Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska (spr.) Protokolant specjalista Dominika Janicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 października 2013 roku sprawy ze skargi Z. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę. LS Prezydent Miasta Ł., decyzją z dnia [...], nr [...], wydaną na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks Postępowania Administracyjnego (Dz. U. z 2013r., poz. 267), art. 27 ust. 1, ust. 1a), ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012, poz. 1228 ze zm.), orzekł w stosunku do Z. R. o zwrocie świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych na mocy decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], znak: [...], na rzecz A. R. w okresie od dnia 1 października 2011r. do dnia 30 września 2012r., w wysokości 3 600 złotych wraz z ustawowymi odsetkami, co łącznie stanowi kwotę 4 059,93 złotych. W uzasadnieniu podjętej decyzji organ pierwszej instancji przypomniał, iż wspomnianą wyżej decyzją Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] przyznane zostały świadczenia z funduszu alimentacyjnego na rzecz A. R. we wskazanym okresie, w kwocie po 300 złotych miesięcznie. Dodano, że do dnia wydania orzeczenia przez organ na rachunek bankowy organu właściwego wierzyciela nie wpłynęła żadna kwota tytułem spłaty wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz A. R. na podstawie w/w decyzji. W konsekwencji organ orzekł o zwrocie należności wraz z ustawowymi odsetkami, które aktualnie wynoszą 13% w stosunku rocznym. Od powyższej decyzji odwołał się Z. R. wyjaśniając, że ze względu na pobyt w areszcie śledczym i zakładzie karnym nie ma możliwości podjęcia żadnego zatrudnienia. Podkreślił, że wielokrotnie zwracał się z prośbą o umożliwienie mu podjęcia zatrudnienia lecz bezskutecznie. Dodał, że obecnie przebywa w zakładzie karnym, a zadłużenie powstało nie z jego winy i nie jest powodem jego osobistych zaniedbań, a tym samym nie może być obciążany odpowiedzialnością za stan tegoż zadłużenia. Wyjaśnił także, że zakładzie karnym nie on decyduje o tym, co może robić, tylko służby więzienne, a tym samym nie ma możliwości podjęcia pracy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...], nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 27 ust. 1, ust. 1 a), ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, utrzymało w mocy wskazaną na wstępie decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...]. Kolegium w uzasadnieniu podjętej decyzji wyjaśniło, że ustawodawca jako zasadę przyjął zwrot należności dłużnika alimentacyjnego z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Wskazano, że Z. R. został zobowiązany wyrokiem Sądu Rejonowego dla Ł. – W. w Ł. VI Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 26 lipca 2007r., w sprawie o sygn. akt [...] do płacenia alimentów na rzecz córki A. R. w wysokości 300 złotych miesięcznie i na skutek niedopełnienia przez odwołującego się obowiązku alimentacyjnego świadczenie było wypłacane z funduszu alimentacyjnego. Dodano, że w aktach sprawy znajduje się decyzja Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] przyznająca M. W. świadczenie z funduszu alimentacyjnego na dziecko A. R. w kwocie 300 złotych miesięcznie w okresie od dnia 1 października 2011r. do dnia 30 września 2012r. Podkreślono także, iż decyzję o obowiązku zwrotu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wydaje się po zakończeniu okresu świadczeniowego, a w przedmiotowej sprawie okres świadczeniowy zakończył się z dniem 30 września 2012r. Powyższa okoliczność, jak wskazał organ, jest wyłączną przesłanką wydania decyzji o obowiązku zwrotu świadczeń przez dłużnika alimentacyjnego, bowiem ustawa nie wymaga badania winy dłużnika alimentacyjnego, ani innych okoliczności. Powyższą decyzję Z. R. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, podtrzymując argumentację przedstawioną w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, argumentując jak w treści zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej w skrócie "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, do kompetencji sądu administracyjnego należy ocena, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi, normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd badając w tak zakreślonych granicach legalność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. doszedł do przekonania, że przy wydaniu kwestionowanej decyzji nie doszło do naruszenia przepisów, które w myśl art. 145 §1 pkt 1 p.p.s.a., skutkować winno jej uchyleniem. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji orzekającą w stosunku do Z. R. o zwrocie świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych na rzecz osoby uprawnionej – A. R. w okresie od dnia 1 października 2011r. do dnia 30 września 2012r. w wysokości 3 600 złotych wraz z ustawowymi odsetkami, co łącznie stanowi kwotę 4 059,93 złotych. Podstawę materialno-prawną podjętej w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012, poz. 1228 ze zm.). W pierwszej kolejności należy zauważyć, że zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. W myśl art. 27 ust. 2 tej ustawy organ właściwy wierzyciela wydaje, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Kwota podlegająca zwrotowi odpowiada łącznej kwocie wypłaconej osobie uprawnionej. Może być ona pomniejszona jedynie o kwoty przekazane w okresie świadczeniowym organowi przez komornika. Stosownie bowiem do art. 27 ust. 9 ustawy w okresie, w którym osoba uprawniona otrzymuje świadczenia z funduszu alimentacyjnego komornik sądowy przekazuje wyegzekwowane od dłużnika kwoty zaliczone na poczet alimentów organowi właściwemu wierzyciela do wysokości wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z odsetkami (zob. wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2011r., w sprawie o sygn. akt I OSK 330/11 dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ustawowy obowiązek dłużnika alimentacyjnego do zwrotu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego, łącznie z ustawowymi odsetkami oraz obowiązek organu wydania stosownej decyzji o zwrocie świadczeń ma zatem miejsce w sytuacji, gdy zakończy się okres wypłaty alimentów z funduszu alimentacyjnego lub zostanie uchylona decyzja przyznająca świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Decyzja wydawana w sprawie obciążenia dłużnika alimentacyjnego obowiązkiem zwrotu kwot świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego nie jest decyzją uznaniową. Organ w prowadzonym postępowaniu zobowiązany jest jedynie ustalić, czy została wydana decyzja ostateczna o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego i czy zostały wypłacone świadczenia, zaś w razie poczynienia w tym zakresie pozytywnych ustaleń, ma obowiązek wydać decyzję nakazującą zwrot przez dłużnika alimentacyjnego, wypłaconych na rzecz osoby uprawnionej świadczeń (por. wyrok NSA z dnia 5 października 2011r., sygn. akt I OSK 793/11, niepubl. dostępny w Systemie Informacji Prawnej LEX, LEX nr 1149435, wyrok WSA w Warszawie z dnia 31 stycznia 2013r., sygn. akt I SA/Wa 1668/12, niepubl. dostępny w Systemie Informacji Prawnej LEX, LEX nr 1298379 wyrok WSA w Poznaniu z dnia 21 października 2010r., sygn. akt II SA/Po 491/10, niepubl. dostępny w Systemie Informacji Prawnej LEX, LEX nr 754443). Z akt sprawy wynika, co prawidłowo ustalił organ, że skarżący Z. R. został zobowiązany wyrokiem Sądu Rejonowego dla Ł. – W. w Ł. VI Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 26 lipca 2007r., w sprawie o sygn. akt [...] do płacenia alimentów na rzecz córki A. R. w wysokości 300 złotych miesięcznie, poczynając od dnia 1 sierpnia 2006r. Wobec bezskuteczności egzekucji świadczeń, Prezydent Miasta Ł. decyzją ostateczną z dnia [...] przyznał świadczenie z funduszu alimentacyjnego na rzecz uprawnionej A. R. w kwocie po 300 złotych miesięcznie w okresie od dnia 1 października 2011r. do dnia 30 września 2012r. Decyzja ta stanowiła podstawę wypłaty na rzecz uprawnionych świadczeń z funduszu alimentacyjnego we wskazanym okresie. Z akt sprawy nie wynika, aby decyzja ta została wyeliminowana z obrotu prawnego. Uzyskanie przez tę decyzję przymiotu ostateczności w rozumieniu art. 16 k.p.a. oznacza związanie nią organu administracji orzekającego o zwrocie przez dłużnika alimentacyjnego wypłaconych na jej podstawie świadczeń łącznie z ustawowymi odsetkami. W tej sytuacji wydana przez organ pierwszej instancji na podstawie cytowanych wyżej art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów decyzja z dnia [...] stanowiła jedynie konsekwencję wypłacenia na rzecz uprawnionej A. R. świadczeń z funduszu alimentacyjnego we wskazanym okresie. Zastrzeżeń również nie wzbudza prawidłowość ustaleń organów administracji, co do mających podlegać zwrotowi wysokości kwoty wypłaconych świadczeń oraz odsetek. W tym miejscu przypomnieć trzeba, że art. 27 ust. 1 a) ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów określając sposób naliczania odsetek wprost stanowi, że są one naliczane od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego, do dnia spłaty. W aktach sprawy zaś znajduje się czytelne wyliczenie zaległości skarżącego wraz z wyliczeniem należnych odsetek. Powyższa regulacja prawa materialnego jednoznacznie przesądza o zakresie niezbędnych ustaleń jakie winien poczynić, a następnie uzewnętrznić w uzasadnieniu decyzji organ administracji. Ustawodawca natomiast na tym etapie postępowania nie zezwolił organom na badanie sytuacji materialnej i życiowej zobowiązanego do zwrotu wypłaconych świadczeń, ewentualna analiza argumentów strony odnoszących się do tych kwestii, a dotycząca niemożności podjęcia pracy w związku z pobytem w zakładzie karnym, będzie obowiązkiem organów w postępowaniu o umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, jeżeli skarżący taki wniosek złoży (por. wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2012r., sygn. akt I OSK 60/12, niepubl. dostępny w Systemie Informacji Prawnej LEX, LEX nr 1217371, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 12 listopada 2012r., sygn. akt IV SA/Gl 1057/11, niepubl. dostępny w Systemie Informacji Prawnej LEX, LEX nr 12497630). Zatem – wbrew zarzutom skargi – nieuwzględnienie trudnej sytuacji skarżącego przez organy, nie stanowiło naruszenia obowiązujących przepisów. Zdaniem sądu, organ wyjaśnił i rozważył wszelkie istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności a to, że nie podzielił stanowiska skarżącego i nie uwzględnił jego argumentów nie może świadczyć o wadliwości decyzji. Reasumując, w przedstawionym stanie faktycznym i prawnym sprawy stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja jest prawidłowa a przedstawiona przez organ argumentacja i wykładnia zastosowanych przepisów w pełni zasługują na uwzględnienie. Podnoszone w skardze zarzuty strony nie stanowią naruszenia prawa materialnego ani naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W niniejszej sprawie nie zachodzą również przesłanki do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji w myśl art. 145 § 1 pkt 2 powołanej ustawy. Z tych wszystkich względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. A.P.