II SA/Łd 727/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Rymaszewska, Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Rosińska (spr.), Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska, Protokolant Asystent sędziego Anna Dębowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2011 r. sprawy ze skargi M.R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P.T. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na rzecz adwokat P.B., prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. [...] nr [...] lok. [...] kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych, która zawiera należny podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu skarżącej M.R. Zaskarżonym postanowieniem nr [....] z dnia [.....] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. po rozpoznaniu sprawy z wniosku M.R. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta B. Nr [...] z dnia [...] r., odmawiającej przyznania zasiłku celowego na zakup leków, działając na podstawie art. 58 i art. 59 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), dalej K.p.a., odmówiło skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od wyżej wymienionej decyzji organu pierwszej instancji. Z akt sprawy wynika, że M. R. w piśmie z dnia 29 kwietnia 2011 r. zawarła prośbę o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od wyżej wymienionej decyzji organu I instancji wskazując, że w dniu 20 stycznia 2011 r. potwierdziła odbiór tej decyzji, "jednak z powodu remisji choroby psychicznej - organiczne zaburzenia osobowości - nie byłam w stanie napisać odwołania". W tym miejscu warto zaznaczyć, iż skarżąca posłużyła się wprawdzie pojęciem remisji (które to pojęcie w medycynie oznacza okres charakteryzujący się brakiem objawów chorobowych), jednak z dalszych wyjaśnień wynika, iż chodzi o okres nasilenia objawów choroby. Dalej skarżąca bowiem podniosła, że w dniu 20 stycznia 2011 r. była u psychiatry i miała skierowanie do szpitala psychiatrycznego, lecz dopiero po świętach 27 kwietnia 2011 r. polepszył się jej stan zdrowia psychicznego, a wcześniej, tzn. od października 2010 r. nie była w stanie zachować terminu bez swojej winy. Do wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania skarżąca załączyła następujące kserokopie: zaświadczeń lekarskich (NZOZ W. Poradnia Zdrowia Psychicznego w B.) z 2010 r. i 2011 r. że jest pod opieką Poradni Zdrowia Psychicznego od 26 stycznia 2010 r. i jest leczona w tej Poradni z powodu zaburzeń osobowości; zaświadczenia lekarskiego (NZOZ W. Poradnia Zdrowia Psychicznego w B.) z dnia 8 grudnia 2010 r. o nieczytelnej treści; skierowania do szpitala z rozpoznaniem zaburzenia osobowości, wystawionego przez lekarza NZOZ W. Poradnia Zdrowia Psychicznego w B., z dnia 7 października 2010 r.; skierowania do szpitala z rozpoznaniem stan depresji, wystawionego przez lekarza N.Z.O.Z. P. w B. z dnia 26 listopada 2010 r.; skierowania do szpitala z rozpoznaniem zaburzenia osobowości wystawionego przez lekarza NZOZ W. Poradnia Zdrowia Psychicznego w B. z dnia 30 listopada 2010 r.; skierowania do szpitala z rozpoznaniem zaburzenia osobowości, wystawionego przez lekarza NZOZ W. Poradnia Zdrowia Psychicznego w B., z dnia 20 stycznia 2011 r. Jednocześnie z wniesieniem prośby o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania skarżąca złożyła odwołanie od decyzji organu I instancji. Wspomnianym na wstępie postanowieniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Organ II instancji wyjaśnił, iż stosownie do art. 129 § 2 Kpa, odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Zgodnie z art. 58 § 1 Kpa, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Nadto organ zaakcentował, iż uprawdopodobnienie jako środek zastępczy dowodu winno dawać wiarygodność twierdzenia o jakimś fakcie, zaś ciężar uprawdopodobnienia, o którym mowa w art. 58 § 1 Kpa, spoczywa na osobie zainteresowanej przywróceniem terminu. Kolegium w szczególności stwierdziło, iż z akt sprawy wynika, że M. R. potwierdziła odbiór decyzji w dniu 21 stycznia 2011 r. Skarżąca złożyła prośbę o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wskazując, że w dniu 20 stycznia 2011 r. była u lekarza psychiatry i otrzymała skierowanie do szpitala w związku z rozpoznaniem zaburzenia osobowości i z tego to powodu nie była w stanie napisać odwołania aż do 27 kwietnia 2011 r., kiedy to polepszył się jej stan zdrowia psychicznego. Strona podniosła też, że nie była w stanie zachować terminu bez swojej winy od października 2010 r. Na potwierdzenie zasadności prośby o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania skarżąca przedłożyła kserokopie zaświadczeń lekarskich i skierowań do szpitala. W ocenie Kolegium jednak M. R. nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji nastąpiło bez jej winy. W świetle faktów znanych Kolegium z urzędu, organ ten uznał za niewiarygodne twierdzenie skarżącej, że nie była w stanie napisać odwołania od momentu otrzymania decyzji aż do 27 kwietnia 2011 r. oraz że już od października 2010 r. jej stan zdrowia powodował, że nie była w stanie zachować terminu do wniesienia odwołania. Również uzyskanie przez nią kserokopii zaświadczeń lekarskich i skierowań do szpitala nie przesądzało – zdaniem organu – o braku winy strony. Jednocześnie Kolegium zauważyło, że skarżąca nie wykazała w żadnym przypadku, że faktycznie w wymienionym okresie przebywała w szpitalu na podstawie tych skierowań. Zdaniem Kolegium podkreślenia wymaga, że skarżąca w okresie od października 2010 r. do kwietnia 2011 r. (który to okres strona wskazała jako okres, w którym jej stan zdrowia uniemożliwiał wniesienie odwołania w terminie) składała wiele odwołań do Kolegium od decyzji organu I instancji w przedmiocie zasiłków celowych i okresowych oraz świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad M.W., z którym zamieszkuje. Na dowód powyższego Kolegium przedstawiło poniższe zestawienie: - w październiku 2010 r. wpłynęły do Kolegium odwołania rozpatrzone decyzjami [...], [...], [...], - w listopadzie 2010 r. wpłynęły do Kolegium odwołania rozpatrzone decyzjami [...], [...], [...],[...], - w grudniu 2010 r. wpłynęły do Kolegium odwołania rozpatrzone decyzjami [...], [...], - w styczniu 2011 r. wpłynęły do Kolegium odwołania rozpatrzone decyzjami [...], [...], [...], - w lutym 2011 r. wpłynęło do Kolegium odwołanie rozpatrzone decyzją [...], - w kwietniu 2011 r. wpłynęły do Kolegium odwołania rozpatrzone decyzjami [...], [...], [...], Ponadto Kolegium stwierdziło, że w powyższym okresie M. R. składała skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł.: - w grudniu 2010 r. - skargi na decyzje Kolegium Nr [...] i [...], - w styczniu 2011 r. - skargi na decyzje Kolegium [...], [...], [...], [...]. Dodatkowo organ odwoławczy podniósł, że strona w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, złożonym w dniu 15 kwietnia 2011 r. (a więc w okresie, w którym - jak skarżąca wskazywała - nie była w stanie napisać odwołania ze względu na stan zdrowia), informowała, że w związku z opieką nad M.W. "od kilku miesięcy załatwiam m. in. sprawy urzędowe w MOPS-ie, o czym MOPS wie, ponieważ M.W. upoważnił mnie do tego". Zdaniem organu powyższe informacje skarżąca potwierdziła w skardze z dnia [...] r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. na decyzję Kolegium Nr [...] z dnia [...] r. utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. W świetle powyższych okoliczności Kolegium stwierdziło, że ani argumentacja M. R. ani złożone przez nią zaświadczenia lekarskie i skierowania do szpitala nie wskazują, że jej stan zdrowia uniemożliwiał złożenie odwołania w terminie. Wręcz przeciwnie, we wskazanym okresie skarżąca nie tylko występowała z odwołaniami do Kolegium i skargami do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. w swoich sprawach, ale też aktywnie działała w imieniu M.W., załatwiając jego sprawy urzędowe w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w B.. Wobec powyższego Kolegium stanęło na stanowisku, iż skoro skarżąca nie dopełniła stosownych wymogów ustawowych, tj. nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia środka zaskarżenia od ww. decyzji organu I instancji, to zasadna jest odmowa przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. M. R. wskazała, że zaskarżone postanowienie jest niesprawiedliwe. Strona podkreśliła, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy, a prośbę o przywrócenie złożyła w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia. Jako przyczynę uchybienia terminowi skarżąca wskazała chorobę psychiczną – zaburzenia osobowościowe. Nadto strona wyjaśniła, że obecnie od kilku tygodni przebywa w szpitalu psychiatrycznym. Wcześniej nie mogła pójść do szpitala, bo musiała się opiekować M.W.. W MOPS-ie odbierała tylko decyzje i zanosiła pisma, których nie pisała osobiście. Do skargi strona załączyła kopię informacji o stanie zdrowie M.W.. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Na rozprawie w dniu 14 października 2011r. przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Ł. pełnomocnik skarżącej z urzędu poparła skargę i wniosła o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu oraz oświadczyła, że koszty te nie zostały uiszczone ani w całości, ani w części. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Stosownie do regulacji art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż sąd bada zgodność z prawem (legalność) zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd nie przejmuje zatem sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz jedynie dokonuje oceny działalności organu orzekającego z punktu widzenia kryterium legalności. Sąd uwzględniając skargę na postanowienie uchyla to postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W przypadku bezzasadności skargi, podlega ona oddaleniu w oparciu o art. 151 powołanej ustawy. W rozpoznawanej sprawie podstawę czynności podejmowanych przez organy administracyjne stanowił art. 58 § 1 K.p.a., zgodnie z którym, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Z treści powołanego przepisu wynika, że to strona powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność przy dokonywaniu czynności procesowych oraz fakt, że przeszkoda w dokonaniu czynności była od niej niezależna. Przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej o swoje interesy. Nie budzi zatem żadnych wątpliwości, iż ocena, czy zachodzą przesłanki do zastosowania art. 58 K.p.a. musi odbywać się z odwołaniem do okoliczności konkretnego przypadku. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (art. 58 § 2 K.p.a.). W razie uchybienia terminowi do dokonania określonej czynności początkowej dniem, od którego należy liczyć bieg siedmiodniowego terminu jest następny dzień po dniu, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu (art. 57 § 1 K.p.a.). Jednakże zgodnie z art. 58 § 3 K.p.a. przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne. Z powołanych przepisów wynika, że zainteresowany wnoszący prośbę o przywrócenie terminu powinien nie tylko uprawdopodobnić, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy, ale jednocześnie dopełnić czynności, dla której określony był termin oraz zachować siedmiodniowy, nieprzywracalny już termin od ustania przyczyny uchybienia terminu do jej wniesienia. Obowiązek badania, czy strona dochowała terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, spoczywa na organie administracji. W rozpoznawanej sprawie organ uznał, iż skarżąca nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji nastąpiło bez jej winy. Przypomnieć warto, że skarżąca powoływała się na nasilenie się objawów choroby psychicznej, która według wyjaśnień skarżącej trwała od października 2010 r. do kwietnia 2011r. Strona wskazywała, że w powyższym okresie nie była w stanie napisać odwołania. Na poparcie swoich twierdzeń strona złożyła w organie w szczególności kopie zaświadczeń lekarskich oraz kopię skierowania do szpitala z dnia 20 stycznia 2011r. Odnosząc się do twierdzeń strony wyjaśnić należy, że sam fakt choroby, nawet poświadczony zaświadczeniem lekarskim, nie jest wystarczający dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. W przypadku choroby trzeba wskazać, że rodzaj choroby uniemożliwiał dokonanie czynności oraz że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy innych osób w jej dokonaniu. Pogląd o konieczności istnienia ze względu na chorobę niemożności działania po stronie zainteresowanego przywróceniem terminu i niewystarczalności w tym zakresie przedłożenia zaświadczenia lekarskiego znajduje szerokie potwierdzenie w orzecznictwie Sądu Najwyższego i sądów administracyjnych (por. np. wyrok NSA z 12 lipca 2011 r. II GSK 744/10, postanowienie SN z 11 grudnia 2008 r., IV CZ 102/08 oraz z dnia SN z 29 maja 2007 r., II UZ 9/07, wyrok NSA z 17 czerwca 2010 r., I FSK 356/09 i przywołane tam orzeczenia, wyrok NSA z 26 stycznia 2010 r., II OSK 144/09, wyrok NSA z 15 lipca 2009 r., II OSK 1162/08, wyrok NSA z 12 lutego 2008 r., II FSK 1145/07, wyrok NSA z 5 września 2002 r., I SA/Ka 1313/01, wyrok NSA z 11 marca 1998 r., I SA/Po 865/97, wyrok WSA w Warszawie z 2 grudnia 2009 r., V SA/Wa 1366/09, wyrok WSA w Ł. z 26 sierpnia 2008 r., I SA/Łd 1441/07, wszystkie dostępne na http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query ). W świetle powyższego stanowisko Kolegium, według którego przedłożone przez skarżącą w toku postępowania administracyjnego zaświadczenia lekarskie z 2010 r. i 2011 r. o pozostawaniu pod opieką lekarską Poradni Zdrowia Psychicznego jak i skierowania do szpitala, również to datowane na dzień 20 stycznia 2011r., nie stanowią potwierdzenia braku winy zainteresowanej w uchybieniu terminu do złożenia odwołania, uznać należy za trafne. Warto tu podkreślić, że zaburzenia, na które powołuje się skarżąca, mają charakter przewlekły, na co wskazywała sama skarżąca w toku postępowania administracyjnego, ale nie uniemożliwiający jej funkcjonowanie i podejmowanie czynności związanych z zaspokajaniem potrzeb dnia codziennego. Nadto skarżąca w treści skargi przyznała, że nie mogła pójść do szpitala wcześniej, bo sprawowała opiekę nad chorą osobą. Innymi słowy, zaświadczenia przedstawione przez skarżącą nie uprawdopodobniają nagłego, nieprzewidzianego pogorszenia stanu zdrowia strony w dniu upływu terminu do złożenia odwołania. Nie negując jednak problemów zdrowotnych skarżącej należy jednocześnie odnieść się do ustaleń faktycznych dokonanych przez organ w niniejszej sprawie. Kolegium bowiem niewadliwie ustaliło, iż w okresie, który skarżąca sama określiła jako czas nasilenia jej choroby uniemożliwiającej zachowanie terminu do wniesienia odwołania), strona działała w imieniu własnym aktywnie w innych postępowaniach poprzez składanie odwołań bądź skarg do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł.. Powyższe okoliczności są Sądowi znane z urzędu. W szczególności Sądowi wiadomo z urzędu na podstawie akt spraw o sygn.: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], iż skarżąca w październiku i listopadzie 2010 roku oraz kwietniu 2011 roku składała odwołania we własnym imieniu do Kolegium, a nadto na podstawie akt spraw o sygn.: [...],[...],[...],[...] Sądowi wiadomo, że skarżąca w styczniu 2011 roku składała we własnym imieniu skargi do tut. Sądu. Powyżej poczynione zestawienie dat odwołań i skarg M.R. pozwala stwierdzić, iż pogląd organu zasługuje na aprobatę. Nie ulega wątpliwości, że skarżąca nie zdołała uprawdopodobnić braku swej winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania, jeżeli w tym samym okresie (według wskazań strony objętym nasileniem objawów choroby) skarżąca swoją aktywnością w innych sprawach zaprzeczyła niemożności działania w niniejszej sprawie. Dokonaną przez Kolegium ocenę całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego należy więc uznać za wnikliwą, spójną i wyczerpującą, a zatem zgodną z wymogami art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Co więcej, owa analiza znalazła swe odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia, stosownie do art. 107 § 3 K.p.a. Z przytoczonych względów skarga w oparciu o art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, podlegała oddaleniu. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu orzeczono zgodnie z art. 250 powołanej ustawy w związku z § 2 ust. 1 i 3, § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz § 19 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. nr 163, poz. 1348 ze zm.). m.ch.