II SA/Łd 759/12

Dnia 30 listopada 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rymaszewska Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska (spr.) Protokolant asystent sędziego Beata Czyżewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2012 roku sprawy ze skargi J. T. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji w części dotyczącej zezwolenia na usunięcie drzew 1. oddala skargę; 2. przyznaje adwokatowi M. M. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. [...] kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych, obejmującą podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu sądowym skarżącemu J. T. i kwotę powyższą nakazuje wypłacić adwokatowi M. M. z funduszów Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Postanowieniem z dnia [...], nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., nr 98, poz. 1071 ze zm., w skrócie K.p.a.), utrzymało w mocy postanowienie własne z dnia [...], nr [...], odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy K. z dnia [...]r., nr [...] w części dotyczącej zezwolenia G.i S. S. na usunięcie 8 szt. drzew akacji i 2 szt. drzew topoli rosnących na działce nr 95, położonej w miejscowości W., na terenie gminy K. W toku postępowania ustalono, iż wnioskiem z dnia 15 marca 2011r. G.i S. S. zwrócili się do Wójta Gminy K. o wydanie zezwolenia na wycięcie drzew rosnących na terenie nieruchomości położonej w miejscowości J. i W. na działkach o nr ewidencyjnym 15, 256, 85, 95 i 47. Pismem z dnia 21 marca 2011r. Wójt zwrócił się do [...] Parku Krajobrazowego w S. o wydanie opinii na wycięcie wnioskowanych drzew, gdyż nieruchomość znajduje się w obrębie [...] Parku Krajobrazowego. Po uzyskaniu pozytywnej opinia w powyższym zakresie, decyzją z dnia [...]r. Wójt Gminy K. zezwolił G. i S. S. na usunięcie wnioskowanych drzew. W dniu 2 grudnia 2011 r. do Wójta Gminy K. wpłynęło pismo podpisane przez J.T. (ojca) i J. T. (syna), w którym poinformowali organ, o bezprawnej wycince drzew i kradzieży drzewa z działki nr 95. W związku z powyższym w dniu 3 stycznia 2012r. organ przeprowadził na wskazanej działce oględziny, z których sporządzono protokół. W dniu 13 marca 2012r. do organu I instancji wpłynęło pismo, które zostało potraktowane jako wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy K. z dnia [...]r. i sprawę tę przekazano według właściwości organowi wyższego stopnia. Po rozpatrzeniu powyższego wniosku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., na podstawie art. art. 61a § 1 K.p.a. w zw. z art. 157 § 2 K.p.a. odmówiło, powołanym na wstępie postanowieniem, wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium podniosło, iż przed ewentualnym wszczęciem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, właściwy organ administracji zobowiązany jest do podjęcia odpowiednich czynności mających na celu ustalenie m.in. czy wniosek pochodzi od strony - w rozumieniu art. 28 K.p.a. Jak wynika to natomiast ze znajdującego się w aktach sprawy rejestru gruntów, jako posiadacz samoistny działki nr 95 figuruje nieżyjący już W. T.. Z kolei decyzja z dnia [...] została wydana na rzecz G. i S. S. Dlatego też Kolegium pismem z dnia 2 kwietnia 2012 r. zwróciło się do J. T. z zapytaniem, czy przeprowadzone było postępowanie spadkowe dotyczące działki nr 95. W odpowiedzi na powyższe J. T. udzielił odpowiedzi, iż postępowanie spadkowe nie było dotychczas przeprowadzone. Ponadto wskazał, że ww. działka została zasiedzona przez jego ojca, jednakże nie zostało to jeszcze stwierdzone przez sąd. Natomiast odmienne informacje na temat własności przedmiotowej działki podniósł S. S. oraz E. T.. Na tej podstawie Kolegium uznało, że stan prawny tej nieruchomości nie został uregulowany, a rozpatrywanie spraw majątkowych, spadkowych itp. nie należy do właściwości tego organu. Dopiero stosowne orzeczenie, mocą którego zostanie uregulowana kwestia dotycząca własności działki nr 95, może ewentualnie dawać uprawnienie J. T. do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności omawianej decyzji. Z powyższych względów Kolegium uznało, iż nie można uznać J. T. za stronę, a tym samym nie może on skutecznie wnieść wniosku o stwierdzenie nieważności omawianej decyzji. Złożenie wniosku przez osobę, która w sprawie nie jest stroną, ani nie działa jako pełnomocnik lub przedstawiciel strony, obligowało Kolegium do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, bowiem o tym czy określony podmiot posiada przymiot strony, decyduje organ przed wszczęciem, a nie w toku wszczętego postępowania administracyjnego. Subiektywne przekonanie składającego podanie o tym, że jest stroną, nie wystarczy do wszczęcia postępowania. O tym, czy ktoś jest stroną, decyduje organ na podstawie norm prawa, a więc na podstawie przesłanek obiektywnych. Od postanowienia Kolegium z dnia [...] J. T. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, zarzucając organowi błędne przyjęcie, że nie jest on stroną postępowania. W uzasadnieniu wniosku skarżący przedstawił dotychczasowy stan faktyczny dotyczący własności działki o nr 95. Po rozpatrzeniu ww. wniosku Kolegium utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie własne z dnia [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium stwierdziło, iż bezspornym w sprawie jest fakt, że stan prawny działki o nr 95 nie został uregulowany. Organ ponownie podkreślił, że rozpatrywanie spraw majątkowych i spadkowych nie należy do właściwości Kolegium. O powyższym może rozstrzygnąć jedynie właściwy sąd. Dopiero stosowne orzeczenie sądu, mocą którego zostanie uregulowana kwestia własności działki nr 95 może dawać uprawnienie do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji. Biorąc powyższe pod uwagę organ stwierdził, że w obecnej sytuacji nie można uznać J. T. za stronę , a tym samym nie może on skutecznie wnieść wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji. Złożenie wniosku przez osobę, która nie jest stroną uzasadnia wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, a subiektywne przekonanie składającego wniosek, że jest stroną, nie wystarcza do wszczęcia postępowania. Na ostateczne postanowienie Samorządowego Kolegium w S. skargę do sądu administracyjnego wniósł J. T., który ponownie nie zgodził się ze stanowiskiem organu, że nie jest stroną postępowania. Wskazał jednak, iż brak przymiotu strony nie zwalniało organu od wszczęcia postępowania z urzędu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola działalności organów administracyjnych, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 powołanego przepisu). Oznacza to, iż sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd uwzględniając skargę na postanowienie uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej P.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd skargę oddala (art. 151 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 157 § 2 K.p.a. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Niewątpliwe zatem powołany przepis uprawnia do wszczęcia postępowania nieważnościowego przede wszystkim stronę, która brała udział w postępowaniu zwyczajnym. Jednakże z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, iż stroną w postępowaniu o stwierdzenie nieważności jest nie tylko podmiot, który brał udział w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji, ale również każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku będą dotyczyć skutki stwierdzenia nieważności tego aktu. Zatem o legitymacji do żądania stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej decyduje istnienie interesu prawnego po stronie wnioskodawcy, w rozumieniu art. 28 K.p.a. To strona, która żąda wszczęcia postępowania powinna się więc wykazać interesem prawnym, uzasadniającym uwzględnienie jej żądania (por. wyroki: NSA z dnia 5 lipca 2012r., sygn. akt II OSK 675/11; NSA z dnia 27 marca 2012r., sygn. akt II OSK 50/11; NSA z dnia 28 lipca 2010r., sygn. akt I OSK 1345/09; WSA w Gliwicach z dnia 26 kwietnia 2012r., II SA/Gl 917/11; WSA w Warszawie z dnia 17 stycznia 2012r., sygn. akt I SA/Wa 955/11; WSA w Łodzi z dnia 16 grudnia 2010r., sygn. akt II SA/Łd 991/10 – wszystkie dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W związku z powyższym należało ocenić, czy skarżący miał w tej sprawie interes prawny, by żądać stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. Przypomnieć należy, iż musi to być interes o charakterze bezpośrednim, zindywidualizowanym (osobistym), skonkretyzowanym i realnym. Innymi słowy interes ten musi wynikać ze ściśle określonego przepisu prawa materialnego oraz odnosić się wprost do podmiotu żądającego wszczęcia postępowania i dotyczyć bezpośrednio tego podmiotu. W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, iż skarżący nie brał udziału w postępowaniu zwyczajnym zakończonym decyzją dotyczącą zezwolenia na usunięcie drzew rosnących na działce nr 95, położonej w miejscowości W., na terenie gminy K.. Niewątpliwie, jak wynika z oświadczenia skarżącego, złożonego w toku postępowania administracyjnego, w niniejszej sprawie występuje on jako następca prawny zmarłego W.T., który w rejestrze gruntów nadal figuruje jako samoistny posiadacz ww. gruntu. Nie ulega również wątpliwości, iż zarówno w sprawie stwierdzenia nabycia prawa własności działki nr 95 przez W.T., jak również w sprawie stwierdzenia nabycia spadku po zmarłym posiadaczu samoistnym tego gruntu nie toczyło się żadne postępowanie sądowe. Oznacza to, że skarżący nie jest w stanie skutecznie wykazać się przysługującym mu tytułem prawnym do nieruchomości, o której mowa. Jeżeli natomiast strona, która nie legitymuje się tytułem prawnym do gruntu nie jest w stanie wykazać interesu prawnego wywodzącego się z innej podstawy materialnoprawnej, zasadnie należy ocenić działanie organu, iż na daną chwilę należało odmówić wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a K.p.a. Zatem do czasu uzyskania przez skarżącego tytułu prawnego, z którego by wynikało, że posiada on prawo do spornego gruntu, zarzuty w tym przedmiocie należy uznać za gołosłowne. Nie zasługują również na uwzględnienie zarzuty skarżącego, odnoszące się do jego żądania wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie przez organ z urzędu. O tym, czy postępowanie należy wszcząć z urzędu decyduje bowiem sam organ administracji w oparciu o przepisy prawa i żadne wnioski, czy podania nie są dla organu wiążące w sytuacji gdy uzna on, że brak jest podstaw dla uruchomienia trybu nadzwyczajnego. Na marginesie można jednak stwierdzić, iż nawet w sytuacji, gdyby organ wszczął postępowanie z urzędu w niniejszej sprawie, stwierdzając istnienie ku temu podstaw, to i tak skarżący nie brał by w nim udziału z przedstawionych wyżej powodów co oznaczałoby, że nie mógłby skutecznie dokonywać jakichkolwiek czynności procesowych w takim postępowaniu. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. m.ch.