II SA/Łd 875/23
WyrokWSA w Łodzi2023-12-04
Skład orzekający: Piotr Mikołajczyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o ustaleniu warunków zabudowy dla farmy fotowoltaicznej o mocy do 1 MW, zlokalizowanej na gruntach rolnych klasy IV, może zostać wydana z zastosowaniem art. 61 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, wyłączającego wymóg analizy zgodności z sąsiednią zabudową (art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.z.p.)?Ratio decidendi
Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu, która uchyliła decyzję Wójta Gminy Dalików o odmowie ustalenia warunków zabudowy i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia, została uchylona. Sąd uznał, że Kolegium naruszyło art. 153 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie wiążącej oceny prawnej wyrażonej w poprzednim wyroku WSA w Łodzi (II SA/Łd 817/22), który stwierdził, że farmy fotowoltaiczne o mocy przekraczającej 500 kW, zlokalizowane na gruntach rolnych klasy IV, nie korzystają ze zwolnienia z art. 61 ust. 3 u.p.z.p. i wymagają analizy zgodności z sąsiednią zabudową.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o ustalenie warunków zabudowy dla farmy fotowoltaicznej o mocy do 1 MW na działce o powierzchni 2,1977 ha, stanowiącej użytki rolne klasy IV. Właścicielka sąsiedniej działki podniosła zarzuty dotyczące m.in. braku analizy urbanistycznej, zagrożenia pożarowego i porażenia prądem. Organy administracji miały odmienne stanowiska co do zastosowania art. 61 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, który wyłącza wymóg analizy zgodności z sąsiednią zabudową dla instalacji OZE. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w poprzednim postępowaniu (II SA/Łd 817/22) oddalił sprzeciw inwestora, uznając, że farma fotowoltaiczna na gruntach klasy IV nie korzysta z tego wyłączenia. Następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu uchyliło decyzję Wójta o odmowie ustalenia warunków zabudowy, uznając, że art. 61 ust. 3 u.p.z.p. znajduje zastosowanie i należy zbadać przesłanki z art. 61 ust. 1 pkt 3-6 u.p.z.p. Sąd administracyjny w niniejszej sprawie uchylił decyzję Kolegium, uznając naruszenie art. 153 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie poprzedniego wyroku sądu.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu i zasądził od SKO na rzecz skarżącej M. K. zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 4 grudnia 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 grudnia 2023 roku sprawy ze sprzeciwu M. K. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia 7 września 2023 roku znak: SKO.4120.182.23 w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu na rzecz skarżącej M. K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. MR
Zaskarżoną do tutejszego Sądu decyzją z dnia 7 września 2023 r. nr SKO.4120.182.23 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu uchyliło decyzję Wójta Gminy Dalików o odmowie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia.
Jak wynika z akt sprawy w dniu 26 kwietnia 2022 r. P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. wystąpił do Wójta Gminy Dalików z wnioskiem o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie farmy fotowoltaicznej o mocy do 1 MW na części działki nr [...] obręb [...] K., gm. D.
Decyzją z dnia 30 czerwca 2022 r., znak: 6730.45.2022, organ ustalił warunki zabudowy dla planowanej inwestycji w oparciu o art. 61 ust. 3 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Organ ustalił, że planowana inwestycja polega na budowie farmy fotowoltaicznej mocy do 1 MW wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną, w skład której wchodzą: system fotowoltaiczny składający się z pojedynczych paneli w ilości do 2500 sztuk umieszczonych na konstrukcji nośnej, sieć energetyczna kablowa niskiego napięcia, przyłącze elektroenergetyczne średniego napięcia, inwertery (falowniki), systemy monitoringu, instalacji odgromowej, kabel telekomunikacyjny i inne niezbędne elementy związane z budową i eksploatację instalacji fotowoltaicznej, kontenerowa stacja transformatorowa o powierzchni od 4,5 m2 do 18 m2, długości od 3m do 6m, szerokości od 1,5m do 3m, wysokości od 2m do 4m. Planowane przedsięwzięcie, stosownie do treści § 3 ust. 1 pkt 54 w zw. z § 1 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. z 2019 r. poz. 1065 ze zm., dalej rozporządzenie), nie zalicza się do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, gdyż jego powierzchnia zabudowy oraz pozostała powierzchnia przeznaczona do przekształcenia jest mniejsza niż 1 ha. Z uwagi na fakt, że planowana inwestycja stanowi instalację odnawialnego źródła energii w rozumieniu art. 2 pkt 13 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii (tekst jedn.: Dz.U z 2021 r. poz. 610) do ustalenia warunków zabudowy nie znajdują zastosowania art. 61 ust. 1 pkt 1-2 w zw. z art. 61 ust. 3 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r. poz. 503, dalej: u.p.z.p.).
Nie zgadzając się z wydanym rozstrzygnięciem odwołanie wniosła M. K., właścicielka sąsiadującej z terenem planowanej inwestycji działki. Zarzucając naruszenie art. 61 ust. 1 pkt 4 u.p.z.p. oraz art. 60 ust. 1 w zw. z art. 61 ust. 1 pkt 5 u.p.z.p. w zw. z § 3 ust. 1 pkt 54 lit. b rozporządzenia wniosła o uchylenie kwestionowanej decyzji. W uzasadnieniu strona wskazywała na wadliwe stwierdzenie organu lokalizacyjnego, co do braku konieczności uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów wchodzących w skład działki ewidencyjnej, na której spółka zamierza zrealizować przedsięwzięcie, argumentując, iż porastające jej działkę lasy przerastają na działkę objętą wnioskiem, na powierzchni co najmniej 0,17 ha. Tym samym zawarte w ewidencji dane, co do rodzaju i klasyfikacji gruntów na działce objętej wnioskiem są nieprawidłowe i niezgodne ze stanem faktycznym. Ponadto strona wskazała na konieczność przeprowadzenia oceny, co do wymogu uprzedniego uzyskania przez inwestora decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla danego przedsięwzięcia, co wywodziła z powierzchni całej działki (2.1977 ha) oraz braku dokładnego określenia powierzchni zajmowanej przez pojedynczy panel, sposobu ich rozmieszczenia, jak również sposobu rozmieszczenia pozostałej niezbędnej infrastruktury, co w ocenie odwołującej się nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, iż powierzchnia zabudowy inwestycji oraz pozostała powierzchnia przeznaczona do przekształcenia jest mniejsza niż 1 ha. Dodatkowo strona zarzuciła, że lokalizacja przedmiotowej inwestycji w odległości niespełna 1 m od granicy jej nieruchomości porośniętej lasem stanowi zagrożenie pożarowe. Ponadto brak jakiegokolwiek pasa ochronnego generuje potencjalne ryzyko porażenia odwołującej się prądem i z tego też powodu skutkuje utratą wartości jej nieruchomości, którą zamierzała podzielić celem sprzedaży na działki letniskowe. Strona wskazała także na negatywne oddziaływanie farm fotowoltaicznych na człowieka oraz środowisko naturalne.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu uchyliło rozstrzygnięcie organu I instancji decyzją z dnia 24 sierpnia 2022 r., znak: SKO.4120.176.22, wskazując na odmienną wykładnię art. 61 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. W ocenie organu odwoławczego, podejmując kwestionowane rozstrzygnięcie Wójt Gminy Dalików wadliwie uznał przedmiotowe przedsięwzięcie za instalację odnawialnego źródła energii w rozumieniu art. 2 pkt 13 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii, a w konsekwencji błędnie odwołał się do treści art. 61 ust. 3 u.p.z.p., który to przepis, do tego rodzaju instalacji wyłącza zastosowanie art. 61 ust. 1 pkt 1-2 u.p.z.p. Kolegium wyjaśniło bowiem, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych instalacje fotowoltaiczne o mocy przekraczającej 500 kW (moc wynikająca z art. 10 ust. 2a u.p.z.p. w brzmieniu obowiązującym od dnia 30 października 2021 r.), z wyłączeniem wskazanych w w/w przepisie wolnostojących urządzeń fotowoltaicznych, o mocy zainstalowanej elektrycznej nie większej niż 1000kW, zlokalizowanych na gruntach rolnych stanowiących użytki rolne klas V, VI, VIz i nieużytki – w rozumieniu przepisów wydanych na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r. poz. 2052) oraz z wyłączeniem urządzeń innych niż wolnostojące, należy kwalifikować jako zabudowę przemysłową wymagającą analizy przesłanek z art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.z.p. Instalacje te nie korzystają zatem ze zwolnienia wynikającego z art. 61 ust. 3 u.p.z.p., który to przepis nie funkcjonuje i nie pozostaje w tym akcie prawnym wyłącznie w relacji do art. 61 ust. 1 i 2 u.p.z.p. Przepis ten pozostaje także w relacjach z innymi przepisami, m.in. art. 1 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 pkt 1, art. 10 ust. 2a i art. 15 ust. 3 pkt 3a u.p.z.p. a wykładnia art. 61 ust. 3 u.p.z.p. powinna być zgodna z celem ustanowionej w art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. zasady dobrego sąsiedztwa i przyczyn, dla których ustanowiono wyłączenie od tej reguły. Przeznaczenie terenu pod nową zabudowę ma być zgodne z przeznaczeniem zastanym w otoczeniu, którego granice wyznacza obszar analizowany. Zwolnienie od zasady dobrego sąsiedztwa, wynikające z art. 61 ust. 3 u.p.z.p., nie powinno zatem naruszać zastanej funkcji w zakresie zabudowy i zagospodarowania terenu. Realizacja inwestycji w zakresie systemów fotowoltaicznych służących wytwarzaniu energii elektrycznej (elektrownie, farmy fotowoltaiczne) prowadzi do faktycznej zmiany przeznaczenia terenu z funkcji, np. upraw rolnych, na funkcję przemysłową. Ponadto zabudowa systemami fotowoltaicznymi zaliczana jest do zabudowy przemysłowej, stanowiącej przedsięwzięcia mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 54 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko. Organ podkreślił, że przewidziane w art. 61 ust. 3 u.p.z.p. zwolnienie od zasady dobrego sąsiedztwa, mając na uwadze istotę i cel tego wyłączenia, nie powinno naruszać zastanej w danym obszarze funkcji w zakresie zabudowy i zagospodarowania terenu. Wydawana w takim przypadku decyzja dotycząca urządzeń infrastrukturalnych powinna więc umożliwić zabudowę i zagospodarowanie terenu pod warunkiem kontynuacji występującej na danym terenie funkcji podstawowej, celem zapewnienia ładu przestrzennego. Ustawodawca dokonał rozróżnienia ustawowych przesłanek lokalizacji systemów fotowoltaicznych, wprowadzając w art. 10 ust. 2a i art. 15 ust. 3 pkt 3a u.p.z.p. odrębne unormowanie dotyczące urządzeń wytwarzających energię z odnawialnych źródeł energii o mocy przekraczającej 100 kW (obecnie 500 kW). Regulacja tych przepisów oznacza, że rozmieszczenie tego rodzaju urządzeń infrastruktury energetycznej należy do decyzji organów gminy w ramach władztwa planistycznego, przy czym ustalenia w tym przedmiocie są obligatoryjne w studium, a fakultatywne w planie miejscowym. Skoro z woli ustawodawcy lokalizowanie urządzeń wytwarzających energię z odnawialnych źródeł energii o mocy przekraczającej 100 kW (500 kW) wymaga uprzedniego określenia obszarów przeznaczonych na ten cel w studium, to oznacza, że tego rodzaju inwestycje mają istotne znaczenie dla kształtowania lokalnych zasad zagospodarowania przestrzennego, a zwłaszcza ładu przestrzennego w gminie. Nie sposób zatem uznać, że lokalizacja urządzeń, o których mowa w art. 10 ust. 2a u.p.z.p., miałaby być - na podstawie art. 61 ust. 3 u.p.z.p. - zwolniona od wymogów ustanowionych w art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.z.p. Mając na uwadze fakt, iż tereny planowanej inwestycji stanowią użytki rolne klasy IV, Kolegium uznało, iż rozpoznawanej sprawie nie znajduje wyłączenie wynikające z art. 61 ust. 3 u.p.z.p., a wydanie decyzji lokalizacyjnej dla przedmiotowego przedsięwzięcia wymaga łącznego spełnienia przesłanek, o których mowa w art. 61 ust. 1 ustawy, co winno nastąpić w oparciu o ustalenia przeprowadzonej analizy urbanistycznej terenu, której przeprowadzenia w sprawie zaniechano. Powyższe skutkowało uznaniem decyzji organu I instancji za wadliwą, co skutkowało koniecznością jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, z uwagi na stwierdzony znaczny zakres sprawy podlegający wyjaśnieniu. Odnosząc się natomiast do zarzutów odwołania Kolegium wskazało, iż ujawnione w prowadzonej dla działki inwestycyjnej ewidencji gruntów aktualne dane, co do rodzajów użytków rolnych wchodzących w skład tej nieruchomości są dla organów wiążące, a podnoszone przez stronę argumenty, co do uprzedniego wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedmiotowego przedsięwzięcia nie znajdują uzasadnienia.
W sprzeciwie wywiedzionym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przedstawiła argumentację na okoliczność braku zasadności stanowiska organów, co do niemożliwości uznania przedmiotowej inwestycji za instalację odnawialnego źródła energii w rozumieniu art. 2 pkt 13 ustawy o odnawialnych źródłach energii, a w konsekwencji niezastosowanie w sprawie art. 61 ust. 3 u.p.z.p., jak również podnoszonej konieczności uwzględnienia przepisów art. 10 ust. 2a oraz art. 15 ust. 3 pkt 3a u.p.z.p. i postanowień studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 13 października 2022 r., sygn. akt II SA/Łd 817/22, oddalił sprzeciw wniesiony przez P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. W tym miejscu pokreślić należy, że zdaniem Sądu zasadniczą kwestią sporną pomiędzy stronami pozostawała możliwość zastosowania w sprawie, odnośnie planowanej przez skarżącą spółkę inwestycji, wyłączenia wynikającego z art. 61 ust. 3 u.p.z.p. W ocenie Sądu zgodzić się należało ze stanowiskiem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu, iż przepis art. 61 ust. 3 u.p.z.p. nie funkcjonuje i nie pozostaje w ustawie wyłącznie w relacji do art. 61 ust. 1 i ust. 2 u.p.z.p. Analizowany przepis pozostaje także w relacjach z innymi przepisami, w tym z przepisami art. 1 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 pkt 1 u.p.z.p. Ponadto oceniając ustawowe przesłanki lokalizacji systemów fotowoltaicznych należy mieć także na uwadze przepisy art. 10 ust. 2a i art. 15 ust. 3 pkt 3a u.p.z.p., w których ustawodawca wprowadził odrębne unormowania, dotyczące urządzeń wytwarzających energię z odnawialnych źródeł energii o mocy przekraczającej 500 kW. W konsekwencji uprawnione jest wnioskowanie, że realizacja urządzeń wytwarzających energię z odnawialnych źródeł energii o mocy przekraczającej wartości graniczne (odpowiednio: 100 kW lub 500 kW) na obszarze gminy, zarówno na podstawie planu miejscowego, jak też decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, może odbyć się tylko na obszarach wskazanych w studiach. Skoro z woli ustawodawcy lokalizowanie urządzeń wytwarzających energię z odnawialnych źródeł energii o mocy przekraczającej 100 kW (500 kW) wymaga uprzedniego określenia obszarów przeznaczonych na ten cel w studium, to oznacza, że tego rodzaju inwestycje mają istotne znaczenie dla kształtowania lokalnych zasad zagospodarowania przestrzennego, a zwłaszcza ładu przestrzennego w gminie. W związku z tym przyjęto, że lokalizacja urządzeń, o których mowa w art. 10 ust. 2a u.p.z.p., nie może być, na podstawie art. 61 ust. 3 u.p.z.p., zwolniona z wymogów ustanowionych w art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.z.p. Ponadto, brzmienie art. 10 ust. 2a i art. 15 ust. 3 pkt 3a u.p.z.p. dowodzi, że wolą ustawodawcy jest, aby inwestycje, w ramach których planuje się rozmieszczenie urządzeń wytwarzających energię z odnawialnych źródeł energii o mocy przekraczającej 100 kW (500 kW), były realizowane przede wszystkim na podstawie ustaleń planu miejscowego. Nie wyklucza to oczywiście możliwości ubiegania się o decyzję o warunkach zabudowy takiej inwestycji, ale wówczas wymagane jest spełnienie wymogów art. 61 ust. 1 u.p.z.p. Sąd podkreślił przy tym, że powyższa zasada nie uległa zmianie wraz z wejściem w życie w dniu 30 października 2021 r. przepisów ustawy z 17 września 2021 r. o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r., poz. 1873). Zmianie uległ natomiast zakres inwestycji wyłączonych spod możliwości zastosowania wyjątku z art. 61 ust. 3 u.p.z.p. Z brzmienia art. 10 ust. 2a u.p.z.p., (w wersji od 30 października 2021 r.) wynika, że w studium nie ma obowiązku przewidywać rozmieszczenia instalacji o mocy mniejszej niż 500 kW, jak również instalacji o mocy do 1000 kW, spełniających wymogi z pkt 1 oraz urządzeń innych niż wolnostojące. Uzasadnienie projektu nowelizacji potwierdza, że wolą ustawodawcy było zniesienie barier w wykorzystaniu odnawialnych źródeł energii wynikających z konieczności uwzględniania w studium urządzeń wytwarzających energię z odnawialnych źródeł energii o mocy przekraczającej 100 kW. Dokonano tego poprzez podniesienie granicy mocy 100 kW do 500 kW dla wybranych instalacji wykorzystujących odnawialne źródła energii, które nie będzie skutkowało negatywnymi konsekwencjami dla planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz poprzez wyłączenie powyższych ograniczeń w odniesieniu do urządzeń innych niż wolnostojące (zamontowanych na budynkach - art. 2 pkt 20a u.p.z.p.) oraz instalacji fotowoltaicznych do 1000 kW mocy, stanowiących alternatywę dla zagospodarowania terenów poprzemysłowych, pogórniczych oraz słabej jakości gruntów rolnych (klas V, VI, VIz i nieużytki). Skoro zgodnie z intencją ustawodawcy tego rodzaju instalacje nie wymagają rozmieszczenia w studium, gdyż z punktu widzenia gospodarki przestrzennej są neutralne, to ustalenia dla nich warunków zabudowy przy zastosowaniu wyjątku z art. 61 ust. 3 u.p.z.p. jest uzasadnione. Z takim przypadkiem nie mamy jednak do czynienia w rozpatrywanej sprawie, ponieważ teren planowanej przez spółkę inwestycji obejmuje grunty rolne klasy IV. Powołując orzecznictwo sądów administracyjnych Sąd we ww. wyroku przyjął, że oceniając ustawowe przesłanki lokalizacji systemów fotowoltaicznych - należy mieć na uwadze, iż ustawodawca dokonał ich rozróżnienia, wprowadzając w art. 10 ust. 2a i art. 15 ust. 3 pkt 3a u.p.z.p. odrębne unormowanie dotyczące urządzeń wytwarzających energię z odnawialnych źródeł energii o mocy przekraczającej 100 kW (500 kW). Przywołując orzeczenia sądów administracyjnych Sąd stwierdził, że realizacja inwestycji w zakresie systemów fotowoltaicznych służących wytwarzaniu energii elektrycznej (elektrownie, farmy fotowoltaiczne) prowadzi do faktycznej zmiany przeznaczenia terenu z funkcji, np. upraw rolnych, na funkcję przemysłową. Nie sposób zatem uznać, że lokalizacja urządzeń, o których mowa w art. 10 ust. 2a u.p.z.p., miałaby być, na podstawie art. 61 ust. 3 u.p.z.p., automatycznie zwolniona od wymogów ustanowionych w art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.z.p. Uznać zatem należy, że stosowanie art. 61 ust. 3 u.p.z.p. (w brzmieniu od dnia 29 sierpnia 2019 r.), powinno być dokonywane z uwzględnieniem pozostałych (wyżej wymienionych) przepisów u.p.z.p., normujących kwestie lokalizacji mikroinstalacji oraz urządzeń wytwarzających energię z odnawialnych źródeł energii o mocy przekraczającej 500 kW (tj. z uwzględnieniem art. 10 ust. 2a i art. 15 ust. 3a u.p.z.p.). Tym samym uwarunkowania te powinny być wzięte pod uwagę przy ocenie wszystkich wymaganych ustawowych przesłanek wydania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla przedmiotowej inwestycji, w szczególności tych wynikających z art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.z.p. Instalacje fotowoltaiczne o mocy przekraczającej 500 kW (moc wynikająca z art. 10 ust. 2a u.p.z.p. w brzmieniu obowiązującym od dnia 30 października 2021 r.) należy bowiem kwalifikować jako zabudowę przemysłową, wymagającą analizy przesłanek z art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.z.p. w konsekwencji instalacje te nie korzystają ze zwolnienia wynikającego z art. 61 ust. 3 u.p.z.p. Tym samym Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu prawidłowo uznało, że wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla przedmiotowej inwestycji musiało zostać poprzedzone postępowaniem wyjaśniającym przeprowadzonym przez właściwy organ w zakresie spełnienia wszystkich przesłanek, o których mowa w art. 61 ust. 1 u.p.z.p., przy zachowaniu warunków określonych ustawą oraz wydanymi na jej podstawie przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Uzupełnienie materiału dowodowego sprawy o analizę urbanistyczną, a w konsekwencji jej przeprowadzenie przez organ odwoławczy, znacznie przekraczałoby zakres uzupełniającego postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 136 K.p.a.
Następnie Wójt Gminy Dalików decyzją z dnia 19 lipca 2023 r., znak: 6730.45.2022, odmówił ustalenia warunków zabudowy dla planowanego przedsięwzięcia. W wyniku przeprowadzanej analizy urbanistycznej organ stwierdził, że nie istnieje ani jedna działka sąsiednia, dostępna z tej samej drogi publicznej, co teren inwestycji i zabudowana w sposób pozwalający na określenie wymagań dotyczących nowej zabudowy w zakresie kontynuacji funkcji, parametrów, cech i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu, w tym gabarytów i formy architektonicznej obiektów budowlanych, linii zabudowy oraz intensywności wykorzystania terenu. Tym samym, warunek określony w art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie został spełniony.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła Spółka zarzucając przede wszystkim błędną wykładnię art. 61 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
Wspomnianą na wstępie decyzją z dnia 7 września 2023 r. nr SKO.4120.182.23, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało temu organowi sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ stwierdził, że wobec braku rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi przedmiotowej sprawy w sposób merytoryczny (rozpoznaniu podlegał sprzeciw a nie skarga od ostatecznej decyzji orzekającej co do istoty), a wobec tego Sąd nie zawarł / nie mógł zawrzeć wskazań co do dalszego postępowania, powołany przepis nie znajduje zastosowania. W takim przypadku związanie wyrokiem nie może wystąpić. Dalej organ wyjaśnił, że przesłanki wydania decyzji o warunkach zabudowy określone są w art. 61 ust. 1 pkt 1-6 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 977, dalej "u.p.z.p."). Stosownie do tych przepisów wydanie decyzji o warunkach zabudowy jest możliwe, gdy łącznie są spełnione następujące warunki: 1) co najmniej jedna działka sąsiednia, dostępna z tej samej drogi publicznej, jest zabudowana w sposób pozwalający na określenie wymagań dotyczących nowej zabudowy w zakresie kontynuacji funkcji, parametrów, cech i wskaźników kształtowani a zabudowy oraz zagospodarowania terenu, w tym gabarytów i formy architektonicznej obiektów budowlanych, linii zabudowy oraz intensywności wykorzystania terenu, 2) teren ma dostęp do drogi publicznej, 3) istniejące lub projektowane uzbrojenie terenu, z uwzględnieniem ust. 5, jest wystarczające dla zamierzenia budowlanego, 4) teren nie wymaga uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne albo jest objęty zgodą uzyskaną przy sporządzaniu miejscowych planów, które utraciły moc na podstawie art. 67 ustawy, o której mowa w art. 88 ust. 1, 5) decyzja jest zgodna z przepisami odrębnymi, 6) zamierzenie budowlane nie znajdzie się w obszarze: a) w stosunku do którego decyzją o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej, o której mowa w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o przygotowaniu i realizacji strategicznych inwestycji w zakresie sieci przesyłowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 428, 784 i 922), ustanowiony został zakaz, o którym mowa w art. 22 ust. 2 pkt 1 tej ustawy, b) strefy kontrolowanej wyznaczonej po obu stronach gazociągu, c) strefy bezpieczeństwa wyznaczonej po obu stronach rurociągu. Przepisów ust. 1 pkt 1 nie stosuje się do inwestycji produkcyjnych lokalizowanych na terenach przeznaczonych na ten cel w planach miejscowych, które utraciły moc na podstawie art. 67 ust. 1 ustawy, o której mowa w art. 88 ust. 1 (art. 61 ust. 2 u.p.z.p.). Przepisów ust. 1 pkt 1 i 2 nie stosuje się do linii kolejowych, obiektów liniowych i urządzeń infrastruktury technicznej, a także instalacji odnawialnego źródła energii w rozumieniu art. 2 pkt 13 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii (art. 61 ust. 3 u.p.z.p. zmieniony z dniem 29 sierpnia 2019 r. na mocy art. 4 pkt 2 ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz niektórych innych ustaw - Dz.U. z 2019 r., poz. 1524). Przez instalację odnawialnego źródła energii w rozumieniu art. 2 pkt 13 ustawy o odnawialnych źródłach energii należy rozumieć instalację stanowiącą wyodrębniony zespół : a) urządzeń służących do wytwarzania energii opisanych przez dane techniczne i handlowe, w których energia jest wytwarzana z odnawialnych źródeł energii, lub b) obiektów budowlanych i urządzeń stanowiących całość techniczno-użytkową służący do wytwarzania biogazu rolniczego - a także połączony z tym zespołem magazyn energii, w tym magazyn biogazu rolniczego. Organ stwierdził, że w ostatnim okresie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym dominowało stanowisko, że instalacje fotowoltaiczne o mocy przekraczającej 500 kW (moc wynikająca z art. 10 ust. 2a u.p.z.p.) z wyłączeniem wskazanych w przepisie wolnostojących urządzeń fotowoltaicznych, o mocy zainstalowanej elektrycznej nie większej niż 1000 kW zlokalizowanych na gruntach rolnych stanowiących użytki rolne klas V, VI, Vlz i nieużytki - w rozumieniu przepisów wydanych na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2020 r. poz. 2052 oraz z 2021 r. poz. 922 i 1641) oraz z wyłączeniem urządzeń innych niż wolnostojące, należy kwalifikować jako zabudowę przemysłową wymagającą analizy przesłanek z art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.z.p. Instalacje te nie korzystały zatem ze zwolnienia wynikającego z art. 61 ust. 3 u.p.z.p. przewidzianego m.in. dla urządzeń infrastruktury technicznej i odnawialnych źródeł energii. Powyższe stanowisko orzecznictwa uległo jednak zmianie na co wskazują wyroki wojewódzkich sądów administracyjnych, a przede wszystkim Naczelnego Sądu Administracyjnego. Kolegium podkreśliło, że w szczególności w wyroku z dnia 3 listopada 2022 r., sygn. akt II OSK 2130/22, Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że "kategoryczne brzmienie art. 61 ust. 3 u.p.z.p., jak słusznie zauważył NSA w wyroku z dnia 29 czerwca 2022 r., sygn. akt II OSK 1276/21, nie daje podstaw do wprowadzenia ograniczeń w jego zastosowaniu wynikających między innymi z mocy, czy innych parametrów jakimi ma się charakteryzować lokalizowana instalacja odnawialnego źródła energii. W analizowanym przepisie jest zawarta ogólna zasada bez rozróżniania, czy instalacja odnawialnego źródła energii, jest instalacją przemysłową, czy też małą instalacją lub mikroinstalacją, w rozumieniu ustawy o odnawialnych źródłach energii. Na akceptację nie zasługuje pogląd, że ograniczenia zostały zawarte w art. 10 ust. 2a u.p.z.p., [...]. Dokonywanie rekonstrukcji treści art. 61 ust. 3 u.p.z.p. z uwzględnieniem art. 10 ust. 2a u.p.z.p., nie można utożsamiać z zastosowaniem systemowej wykładni prawa. Co prawda oba wymienione przepisy są zawarte w tej samej ustawie, jednakże z uwagi na prawny charakter decyzji o warunkach zabudowy, jak i studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, błędne byłoby uznanie ich systemowego powiązania. Studium jest bowiem aktem planowania przestrzennego, stanowiącym jedną z podstaw kształtowania lokalnego porządku planistycznego znajdującego wyraz w ustaleniach miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego. Natomiast decyzje o warunkach zabudowy, zgodnie z art. 4 ust. 2 u.p.z.p., określają sposoby zagospodarowania i warunki zabudowy terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Ich treść jest wypadkową ogólnego porządku planistycznego kształtowanego przez ustawy oraz inne akty normatywne o powszechnej mocy obowiązującej i w tym kontekście są postrzegane jako decyzje związane o charakterze deklaratoryjnym. Ustalenia zawarte w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy nie mogą z uwagi na ich wewnętrzny charakter wiązać organu wydającego decyzję administracyjną, ta bowiem jest wydawana na podstawie przepisów powszechnie obowiązujących. Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego nie ma mocy prawnej aktu powszechnie obowiązującego i nie może stanowić podstawy do wydawania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, ma moc wiążącą dla organów gminy przy sporządzaniu planów miejscowych (art. 9 ust. 4 i ust. 5 u.p.z.p.). W u.p.z.p. nie ma zastrzeżenia, że instalacja odnawialnego źródła energii może nastąpić wyłącznie na podstawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, tak jak to ma miejsce w przypadku lokalizacji obiektów handlowych o powierzchni sprzedaży powyżej 2000 m2 (art. 10 ust. 3b u.p.z.p.). Zastrzeżenie takie nie znajduje się także w ustawie szczególnej (o odnawialnych źródłach energii), tak jak w przypadku lokalizacji elektrowni wiatrowej (art. 3 ustawy z dnia 20 maja 2016 r. o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych - Dz.U. z 2021 r. poz. 724). Regulacja art. 10 ust. 2a u.p.z.p. oznacza wyłącznie tyle, że rozmieszczenie urządzeń o określonej charakterystyce wytwarzających energię z odnawialnych źródeł energii należy do decyzji organów gminy w ramach władztwa planistycznego, nie można natomiast upatrywać zależności pomiędzy nią, a możliwością wydania decyzji o warunkach zabudowy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, okoliczność, że planowana zabudowa została zaliczona do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko (art. 3 ust. 1 pkt 54 i w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko), jako zabudowa przemysłowa, nie ma jakiegokolwiek znaczenia i związku z art. 61 ust. 3 u.p.z.p., wobec jednoznacznej treści tego ostatniego przepisu. Argumentacja w tym zakresie mogła być wsuwana i była w poprzednim stanie prawnym przed nowelizacją art. 61 ust. 3 u.p.z.p., na poparcie stanowiska odnośnie możliwości kwalifikacji systemu fotowoltaicznego jako urządzenia infrastruktury technicznej. W chwili obecnej ma jedynie znaczenie w postępowaniu, którego przedmiotem jest określenie środowiskowych uwarunkowań przedsięwzięcia, które to postępowanie, jest ważnym elementem procesu inwestycyjno-budowlanego (wydanie decyzji o warunkach zabudowy musi być poprzedzone uzyskaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach w sytuacji, gdy jest ona wymagana)". Kolegium przychyliło się do obecnie prezentowanego w orzecznictwie poglądu, że w przypadku farm fotowoltaicznych znajduje zastosowanie art. 61 ust. 3 u.p.z.p. W świetle tego stanowiska obowiązkiem organu lokalizacyjnego jest zatem zbadanie, czy w przypadku inwestycji spełnione są przesłanki z art. 61 ust. 1 pkt 3-6 u.p.z.p. Przesłanki z art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.z.p. nie podlegają ocenie przy wydaniu warunków zabudowy. W ponownie prowadzonym postępowaniu obowiązkiem organu będzie zatem uwzględnienie wskazań Kolegium zawartych w decyzji. W szczególności należy dokonać ustaleń w kwestii spełnienia przesłanek z art. 61 ust. 1 pkt 3-6 u.p.z.p., a także przeprowadzić ewentualną procedurę uzgodnieniową decyzji lokalizacyjnej. Mając na względzie naruszenie art. 61 ust. 3 u.p.z.p. oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., koniecznym jest uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Poczynienie ustaleń faktycznych musi zostać zrealizowane przy zachowaniu wymagań określonych w przepisach K.p.a. oraz u.p.z.p. Przed podjęciem rozstrzygnięcia organ powinien, zgodnie z art. 10 K.p.a., zapewnić stronom czynny udział w postępowaniu. Uzasadnienie decyzji powinno natomiast odpowiadać dyspozycji art. 107 § 3 K.p.a.
Sprzeciw od powyższej decyzji wniosła M. K., zaskarżając decyzję w całości i wnosząc o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 138 § 2 K.p.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie oceny prawnej i wskazań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wyrażonych w wyroku z dnia 13 października 2022 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 817/22 pomimo, iż wyrok stanowi orzeczenie, a przepisy prawa od dnia wydania wyroku nie uległy zmianie. Ponadto decyzji zarzucono naruszenie art. 10 ust. 2a i art. 15 ust. 3a u.p.z.p. (w brzmieniu sprzed nowelizacji z dnia 7 lipca 2023r.) poprzez nieuprawnione przyjęcie, iż w sprawie znajdzie zastosowanie art. 61 ust. 3 u.p.z.p. pomimo, iż z uwagi na treść art. 10 ust. 2a i art. 15 ust. 3a u.p.z.p. (w brzmieniu sprzed nowelizacji z dnia 7 lipca 2023r.) stosowanie art. 61 ust. 3 u.p.z.p. winno być dokonywane także z uwzględnieniem wymogów wskazanych w art. 61 ust. 1 pkt 1-2 u.p.z.p. tj. pod uwagę winny być wzięte wszystkie wymagane ustawowe przesłanki wydania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla przedmiotowej inwestycji. Instalacje fotowoltaiczne o mocy przekraczającej 500 kW (moc wynikająca z art. 10 ust. 2a u.p.z.p. w brzmieniu obowiązującym od dnia 30 października 2021 r.) należy bowiem kwalifikować jako zabudowę przemysłową, wymagającą analizy przesłanek z art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.z.p., bowiem instalacje te nie korzystają ze zwolnienia wynikającego z art. 61 ust. 3 u.p.z.p. Biorąc pod uwagę, że w niniejszej sprawie ani stan prawny ani faktyczny nie uległy zmianie, to zdaniem skarżącej zastosowanie winna mieć wykładnia art. 61 ust. 3 u.p.z.p. w związku z art. 10 ust. 2a i art. 15 ust. 3a u.p.z.p. (w brzmieniu sprzed nowelizacji z dnia 7 lipca 2023r.) przyjęta przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z dnia 13 października 2022r. w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 817/22.
W odpowiedzi na sprzeciw Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu wniosło o jego oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Sprzeciw zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj.: Dz.U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy).
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
Z przywołanych wyżej przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu pod względem jego zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
W niniejszej sprawie przedmiotem wniesionego sprzeciwu strona skarżąca uczyniła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu, którą uchylono w całości decyzję Wójta Gminy Dalików o odmowie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji i przekazano sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.
Sprzeciw został wniesiony na podstawie art. 64a p.p.s.a., zgodnie z którym od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a. skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Do sprzeciwu od decyzji stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej (art. 64b § 1 p.p.s.a.).
Wskazać należy również, iż zgodnie z art. 64b p.p.s.a. w postępowaniu wszczętym sprzeciwem od decyzji przepisu art. 33 nie stosuje się. Ponadto, rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. (art. 64e p.p.s.a.).
Przechodząc do oceny zasadności przedmiotowego sprzeciwu wskazać przede wszystkim należy, że zgodnie z treścią art. 138 § 2 K.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Określone w powyżej powołanym przepisie uprawnienia kasatoryjne organu odwoławczego mają charakter wyjątkowy i stanowią odstępstwo od przyjętej ogólnej zasady, orzekania przez ten organ, co do istoty sprawy. Przy czym wydanie przez organ odwoławczy decyzji kasatoryjnej na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. jest uzasadnione jedynie w przypadku stwierdzenia, że doszło do wydania decyzji z naruszeniem przepisów postępowania oraz, że zakres sprawy konieczny do wyjaśnienia ma istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Co więcej wydając decyzję kasatoryjną, organ odwoławczy jest zobligowany do wskazania, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, co wprost wynika ze zdania drugiego wyżej przywołanego art. 138 § 2 K.p.a. Inaczej mówiąc organ odwoławczy może wydać decyzję kasatoryjną jedynie wtedy, gdy postępowanie w pierwszej instancji zostało przeprowadzone z naruszeniem norm prawa procesowego, a więc gdy organ pierwszej instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w takim zakresie, że miało to istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Przy czym rozstrzygnięcie kasatoryjne może zapaść wyłącznie w sytuacji, gdy wątpliwości organu odwoławczego, co do stanu faktycznego sprawy, nie da się wyeliminować w trybie art. 136 K.p.a.
Ponadto w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany został pogląd, zgodnie z którym w kompetencjach organu odwoławczego mieści się uzupełnienie, w niewielkim zakresie postępowania dowodowego, poprzez przeprowadzenie określonego dowodu, co również wyłącza dopuszczalność wydania decyzji kasatoryjnej. Organ odwoławczy ma bowiem nie tylko obowiązek dokonania kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, ale co do zasady ma również rozpatrzyć całość sprawy i orzec merytorycznie. Na organie odwoławczym ciążą przy tym te same co na organie pierwszej instancji obowiązki w zakresie wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, zgodnie z wymogami art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. (por. wyrok NSA z 7 maja 2019 r., sygn. akt II OSK 1140/19; wyrok WSA w Kielcach z 15 lutego 2018 r., sygn. akt II SA/Ke 26/18, dostępne na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Natomiast obowiązkiem sądu administracyjnego rozpoznającego sprzeciw od decyzji kasatoryjnej jest dokonanie oceny prawidłowości takiej decyzji pod kątem zasadnego skorzystania przez organ odwoławczy z uprawnienia wynikającego z art. 138 § 2 K.p.a. Kontrola ta nie może natomiast obejmować sformułowania końcowej oceny materialnoprawnej związanej z istotą sprawy, gdyż formułowanie wniosków w tym zakresie byłoby przedwczesne i niedopuszczalne. Zasadniczo więc, rozpoznając sprzeciw, sąd administracyjny nie powinien dokonywać bezpośrednio wykładni prawa materialnego, tym niemniej, jeśli zakres postępowania wyjaśniającego determinują przepisy stanowiące podstawę rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie, to kwestie materialnoprawne nie mogą być przez sąd administracyjny całkowicie zignorowane (por. wyrok NSA z 10 września 2019 r., sygn. akt I OSK 1932/19, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd rozpoznający sprzeciw uznał, iż objęta nim decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu narusza prawo, a tym samym wymaga wyeliminowania z obrotu prawnego.
Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 977, dalej: u.p.z.p.).
Jak podkreślono już wyżej, istotą sporu w niniejszej sprawie była kwestia kwalifikacji instalacji jaką jest farma fotowoltaiczna i kwestia przesądzenia czy instalacja ta korzysta ze zwolnienia wynikającego z art. 61 ust. 3 u.p.z.p. tj. z braku konieczności badania spełnienia przez inwestycję warunków z art. 61 ust. 1 pkt 1-2 u.p.z.p.
Otóż, w zaskarżonej decyzji Kolegium przychyliło się do obecnie prezentowanego w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądu, wedle którego w przypadku farm fotowoltaicznych zastosowanie znajduje art. 61 ust. 3 u.p.z.p., a tym samym obowiązkiem organu lokalizacyjnego jest zbadanie, czy w przypadku inwestycji spełnione są przesłanki z art. 61 ust. 1 pkt 3-6 u.p.z.p., bowiem przesłanki z art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.z.p. nie podlegają ocenie przy wydaniu decyzji o warunkach zabudowy.
Niemniej jednak warto zauważyć, że tutejszy Sąd wyrokiem z dnia 13 października 2022 r. sygn. akt II SA/Łd 817/22 oddalił sprzeciw od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia 24 sierpnia 2022 r. nr SKO.4120.176.22, przyjmując pogląd przeciwny. W szerokim uzasadnieniu do wyroku Sąd przychylił się wówczas do stanowiska zajętego przez Kolegium, wedle którego stosowanie art. 61 ust. 3 u.p.z.p. (w brzmieniu od dnia 29 sierpnia 2019 r.), powinno być dokonywane z uwzględnieniem pozostałych przepisów u.p.z.p., normujących kwestie lokalizacji mikroinstalacji oraz urządzeń wytwarzających energię z odnawialnych źródeł energii o mocy przekraczającej 500 kW (tj. z uwzględnieniem art. 10 ust. 2a i art. 15 ust. 3a u.p.z.p.). Tym samym uwarunkowania te powinny być wzięte pod uwagę przy ocenie wszystkich wymaganych ustawowych przesłanek wydania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla przedmiotowej inwestycji, w szczególności tych wynikających z art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.z.p. Instalacje fotowoltaiczne o mocy przekraczającej 500 kW (moc wynikająca z art. 10 ust. 2a u.p.z.p. w brzmieniu obowiązującym od dnia 30 października 2021 r.) należy bowiem kwalifikować jako zabudowę przemysłową, wymagającą analizy przesłanek z art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.z.p., w konsekwencji instalacje te nie korzystają ze zwolnienia wynikającego z art. 61 ust. 3 u.p.z.p.
Warto w tym miejscu zaznaczyć, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Powyższa zasada oznacza, że ocena prawna zawarta w orzeczeniu sądu administracyjnego utraci moc wiążącą w wypadku zmiany stanu prawnego, jeżeli to spowoduje, że pogląd sądu stanie się nieaktualny. Podobny skutek, tj. ustanie mocy wiążącej wspomnianej oceny, może spowodować zmiana – po wydaniu orzeczenia sądowego – istotnych okoliczności faktycznych oraz wzruszenie orzeczenia zawierającego ocenę prawną w przewidzianym do tego trybie (por. wyrok NSA z dnia 11 czerwca 2015 r. sygn. I OSK 596/15, dostępny na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
W rozpoznawanej sprawie Kolegium zaznaczyło, że powołany przepis art. 153 p.p.s.a. nie znajduje zastosowania, bowiem Sąd nie zawarł / nie mógł zawrzeć wskazań co do dalszego postępowania z uwagi na brak rozpoznania sprawy o sygn. II SA/Łd 817/22 w sposób merytoryczny. W istocie zasadniczo przyjmuje się, że przepis art. 64e p.p.s.a. ogranicza zakres kontroli sądu do oceny "istnienia przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a.", jednakże tutejszy Sąd podziela stanowisko wyrażone w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 marca 2021 r., sygn. akt II OSK 512/21, z dnia 13 lutego 2019 r., sygn. akt II OSK 132/19, z dnia 26 listopada 2019 r., sygn. akt II OSK 3311/19 czy z dnia 19 lutego 2021 r., sygn. akt II OSK 286/21, zgodnie z którym, w świetle art. 138 § 2 K.p.a. konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy, mający istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, należy oceniać przez pryzmat przepisów prawa materialnego mogących mieć zastosowanie w danej sprawie. Jeśli zakres postępowania wyjaśniającego determinują przepisy stanowiące podstawę rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie, kwestie materialnoprawne nie mogą być przez sąd administracyjny w ogóle zignorowane. W przeciwnym bowiem wypadku instytucja sprzeciwu, która ma na celu przyspieszenie całego postępowania, traci swoje znaczenie. Oznacza to, że art. 64e p.p.s.a. należy rozumieć w ten sposób, że sąd administracyjny rozpoznając sprzeciw od decyzji ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a., ale czyni to w świetle przepisów prawa materialnego mogących mieć zastosowanie w danej sprawie. Do takiego twierdzenia uprawnia m.in. dyspozycja cytowanego art. 138 § 2a K.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny trafnie zauważył, że sąd administracyjny dokonując kontroli legalności decyzji kasacyjnej nie może sprowadzać tej kontroli do fikcji. A tak w istocie się dzieje, jeśli sąd administracyjny abstrahuje od przepisów prawa materialnego mających w danej sprawie zastosowanie. Takiego działania nie można uznać za sprawowanie kontroli legalności wydanej decyzji, lecz za uchylenie się od zbadania zgodności z prawem zaskarżonej do sądu administracyjnego decyzji.
I tak właśnie Sąd w sprawie II SA/Łd 817/22 ocenił zaistnienie przesłanek z art. 138 § 2 K.p.a. przez pryzmat prawa materialnego. Poruszonych w tym wyroku kwestii materialnoprawnych nie sposób zatem zignorować. Tym bardziej, że przepisy prawa nie uległy zmianie od chwili wyrokowania przez Sąd. W sprawie nie doszło też do zmiany istotnych okoliczności sprawy, a przynajmniej nie wynika to z akt sprawy. P. Sp. z o.o. z siedzibą w W. sugeruje co prawda w odwołaniu od decyzji organu I instancji, że w sprawie zaistniała nowa istotna okoliczność, jaką jest przekształcenie terenów spornej działki z funkcji rolnej na tereny produkcyjne. Oceniając ten argument przez pryzmat treści art. 153 p.p.s.a. wyjaśnić jednak należy, że w granicach działki nr [...], mimo powoływanego przekształcenia, nadal znajdują się grunty rolne klasy IV. Okoliczności tej nie sposób zatem uznać za istotnie wpływającą na stan faktyczny sprawy.
Mając powyższe na uwadze Sąd doszedł do przekonania, że z uwagi na naruszenie art. 153 p.p.s.a., wbrew opinii Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu, nie sposób uznać, aby konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy miał istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Wobec tego uznać należy, iż zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów prawa procesowego, to jest art. 138 § 2 K.p.a., co czyni przedmiotowy sprzeciw zasadnym.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151a § 1 p.p.s.a., uwzględnił sprzeciw skarżącej. W przedmiocie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 64b § 1 p.p.s.a.
es
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło