II SA/Łd 971/21

Dnia 2 lutego 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Marcin Olejniczak po rozpoznaniu w dniu 2 lutego 2022 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku M. G. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji p o s t a n a w i a: przywrócić termin do wniesienia skargi. a.bł. W dniu 16 listopada 2021 r. M. G. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji. Do skargi załączył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu wniosku skarżący podkreślił, że w dniu 20 maja 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji, polegającej na budowie zespołu budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie bliźniaczej wraz z urządzeniami budowlanymi, ,przewidzianej do realizacji w Ł., przy ul. A , na działce o numerze ewidencyjnym 500/5, utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Odpis decyzji w formie papierowej otrzymał inwestor oraz Urząd Miasta Ł. Wydział Urbanistyki i Architektury, co do pozostałych stron, w tym skarżącego, organ II instancji zdecydował zawiadomić o wydaniu decyzji w trybie art. 49a i 49 § 1 k.p.a. Skarżący podkreślił jednak, że z decyzji nie wynika w jaki konkretny sposób doszło do powiadomienia stron w trybie art. 49a k.p.a. Okoliczność ta nie wynika z żadnych wcześniejszych pism Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. kierowanych do stron, albowiem Kolegium nigdy uprzedzenia w trybie art. 49a k.p.a. nie dokonało. Kolegium nie zawiadomiło na piśmie o zamiarze dalszego zawiadomienia o wydaniu decyzji poprzez publiczne obwieszczenie. Skarżący dodał że na stronie BIP organu II instancji nie sposób odnaleźć obwieszczenia o wydaniu zaskarżonej decyzji, na stronie BIP organu I instancji brak obwieszczenia o wydaniu zaskarżonej decyzji, nadto w aktach przedmiotowej sprawy nie ma dowodu, jakoby decyzja obwieszczona została w sposób wskazany przez organ I instancji - tj. na stronie internetowej "bip.uml.lodz.pl". Biorąc pod uwagę, że w toku postępowania skarżący był stroną inicjującą postępowanie przed Kolegium, zdaniem skarżącego zasadnym było doręczenie wydanej decyzji organu II instancji w formie pisemnej. Skarżący o wydaniu decyzji dowiedział się dopiero 10 listopada 2021 r. - z własnej inicjatywy, po przejrzeniu akt postępowania w sprawie pozwolenia na budowę. Na tę okoliczność sporządzono notatkę urzędową przed pracownikiem Urzędu Miasta Ł.. Tego samego dnia skarżący zapoznał się również z aktami postępowania prowadzonego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł.. Skarżący podniósł, że w stosunku do niego nie otworzył się termin do złożenia skargi, albowiem nigdy nie nastąpiło skuteczne doręczenie decyzji organu II instancji. Względnie termin do złożenia środka zaskarżenia otworzył się dopiero w dniu 10 listopada 2021 r., po zapoznaniu z treścią zaskarżonej decyzji. Ponadto, nawet jeśli uznać, iż ustawowy termin na wniesienie skargi od decyzji organu II instancji został przekroczony, to nie sposób uznać, by skarżący ponosił winę w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Skarżący nie został bowiem skutecznie uprzedzony w trybie art. 49a k.p.a. o zamiarze zastosowania przez Kolegium doręczeń w trybie art. 49 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - p.p.s.a.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Stosownie natomiast do art. 87 § 1, 2 i 4 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w okresie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie też z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. W rozpatrywanej sprawie kwestia uchybienia terminu do wniesienia skargi jest oczywista. Jak wynika z akt sprawy doręczenie decyzji organu I instancji nastąpiło w trybie art. 49a k.p.a. Zgodnie z tym przepisem "poza przypadkami, o których mowa w art. 49, organ może dokonywać zawiadomienia o decyzjach i innych czynnościach organu administracji publicznej w formie, o której mowa w art. 49 § 1, jeżeli w postępowaniu bierze udział więcej niż dwadzieścia stron. Jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, zawiadomienie jest w takim przypadku skuteczne wobec stron, które zostały na piśmie uprzedzone o zamiarze zawiadamiania ich w określony sposób. Do zawiadomienia stosuje się przepis art. 49 § 2. Z kolei zgodnie z art. 49 § 2 k.p.a. "dzień, w którym nastąpiło publiczne obwieszczenie, inne publiczne ogłoszenie lub udostępnienie pisma w Biuletynie Informacji Publicznej wskazuje się w treści tego obwieszczenia, ogłoszenia lub w Biuletynie Informacji Publicznej. Zawiadomienie uważa się za dokonane po upływie czternastu dni od dnia, w którym nastąpiło publiczne obwieszczenie, inne publiczne ogłoszenie lub udostępnienie pisma w Biuletynie Informacji Publicznej. Z uwagi na ilość stron postępowania organ I instancji zawiadomieniem z dnia 3 marca 2021 r. poinformował między innymi o tym, że "zgodnie z art. 49a k.p.a. kolejne zawiadomienia stron o decyzji i innych czynnościach organu będą zamieszczane na stronie internetowej www.bip.uml.lodz.pl w zakładce Ogłoszenia i zawiadomienia /Zawiadomienia Wydziału Urbanistyki i Architektury. Zawiadomienie doręczono m.in. M. G.. Konsekwentnie organ I instancji zawiadomił strony postępowania o wydaniu decyzji z dnia [...] zamieszczając obwieszczenie na stronie internetowej urzędu w terminie od 31 marca 2021 r. do 14 kwietnia 2021 r. Z akt sprawy wynika ponadto, że organ II instancji, rozpoznając m.in. odwołanie M. G., zawiadomił o wydaniu decyzji z dnia [...] strony w trybie art. 49a i 49 § 1 k.p.a. (za wyjątkiem inwestora, któremu doręczono decyzję w formie pisemnej). Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika jednak, aby Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. przed wydaniem decyzji uprzedziło o zamiarze zawiadamiania stron w trybie obwieszczenia. Tymczasem zastosowanie art. 49a k.p.a. ogranicza się tylko do tego organu, który zdecydował się na przyjęcie takiej formy doręczenia i o zastosowaniu tego trybu uprzedził strony. Przyjęcie danego trybu doręczenia przez organ I instancji w żaden sposób nie determinuje bowiem trybu doręczania pism przez organ odwoławczy (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 29 marca 2019 r. sygn. akt II SA/Kr 198/19 - orzeczenia.nsa.gov.pl). W doktrynie przyjmuje się, że warunkiem koniecznym dla zastosowania instytucji doręczenia z art. 49a k.p.a. jest (...) - by organ uprzednio (tj. jeszcze przed zastosowanie instytucji doręczenia z art. 49a k.p.a.) zawiadomił wszystkie strony o zamiarze stosowania instytucji doręczenia z art. 49a k.p.a.. warunkiem skuteczności zawiadomienia jest zatem poprzedzenia publicznego zawiadomienia czynnością indywidualnego uprzedzenia stron na piśmie o zamiarze zawiadomienia o decyzji i innych czynnościach w ten sposób" (por. P. Wajda [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2021, s. 588). W przypadku stosowania art. 49a k.p.a. nakładany jest na organ obowiązek uprzedzenia na piśmie stron o zamiarze zawiadamiania ich w określony sposób, a w konsekwencji nie zachodzi niebezpieczeństwo niezapewnienia stronie realnego i prawidłowego zapoznania się z treścią zawiadomienia (zob. wyrok NSA z 29 lutego 2021 r., II OSK 2392/20) Zgodnie z art. 49a k.p.a. (...) organ może dokonywać zawiadomienia o decyzjach i innych czynnościach organu administracji publicznej w formie, o której mowa w art. 49 § 1 (publiczne obwieszczenie) (...). Jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, zawiadomienie jest w takim przypadku skuteczne wobec stron, które zostały na piśmie uprzedzone o zamiarze zawiadamiania ich w określony sposób. Do zawiadomienia stosuje się art. 49 § 2 k.p.a. (wyrok WSA w Warszawie z 16 stycznia 2019 r., VII SA/WA 1292/18) Powyższe prowadzi do wniosku, że skarżący na skutek braku uprzedzenia przez Kolegium o zamiarze zastosowania trybu z art. 49a k.p.a., nie brał udziału w postępowaniu administracyjnym zakończonym wydaniem decyzji z dnia [...] i decyzja ta nie została mu skutecznie doręczona. Zdaniem sądu w takiej sytuacji, gdy strona skarżąca została pominięta przy doręczaniu decyzji, aktualny pozostaje pogląd wyrażony na gruncie nieobowiązującej już ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), zgodnie z którym skarżący, który nie brał udziału w postępowaniu i któremu nie doręczono decyzji, może skorzystać z uprawnienia złożenia skargi przed upływem 30 dni od daty doręczenia decyzji innej stronie postępowania administracyjnego. Zasadności tego poglądu należy upatrywać przede wszystkim w zasadzie trwałości decyzji administracyjnej, zgodnie z którą organ administracji publicznej, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia, o ile przepisy ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego nie stanowią inaczej (art. 16 § 1, w zw. z art. 110 k.p.a.). Zatem skuteczne doręczenie decyzji przynajmniej jednej ze stron postępowania powoduje, że wywołuje ona skutki prawne w związku z jej wejściem do obrotu prawnego wobec wszystkich uczestników postępowania, także tych, którzy nie brali w nim udziału. W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest pogląd wedle którego skarżący, który nie brał udziału w postępowaniu i któremu nie doręczono decyzji, jeżeli nie skorzystał z uprawnienia do złożenia skargi przed upływem 30 dni od daty doręczenia decyzji innej stronie postępowania, nie może skutecznie domagać się sądowej kontroli decyzji administracyjnej chyba, że w złożonym w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu – wniosku o przywrócenie terminu uprawdopodobni, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy (por. postanowienia NSA: z 23 listopada 2016 r., II OZ 1326/16; 15 listopada 2013 r., I OSK 2265/13; 16 października 2012 r., I OSK 2351/12; 29 stycznia 1998 r., I SA 413/97). Mając powyższe na względzie stwierdzić trzeba, że w rozpatrywanej sprawie 30-dniowy termin do wniesienia skargi przewidziany w art. 53 § 1 p.p.s.a., wobec doręczenia decyzji jednej ze stron postępowania (inwestorowi) w dniu 27 maja 2021 r., upływał z dniem 28 czerwca 2021 r. (26 czerwca 2021 r. to sobota). W tym czasie skarżący nie złożył skargi. Skarga została wniesiona w dniu 16 listopada 2021 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, po zapoznaniu się przez skarżącego w dniu 10 listopada 2021 r. z aktami sprawy (notatka w aktach administracyjnych). W ocenie sądu w rozpatrywanej sprawie uzasadnione jest przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Mianowicie skarżący wniósł skargę do tutejszego sądu, czyli dopełnił czynności, dla której termin został uchybiony. W terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu - czyli od momentu zapoznania się przez skarżącego w dniu 10 listopada 2021 r. z aktami sprawy - złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Jednocześnie w motywach wniosku uprawdopodobnił, że uchybienie terminu było przezeń niezawinione, bowiem nie została mu skutecznie doręczona kwestionowana decyzja organu II instancji. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym jednolicie przyjmuje się, że brak winy w uchybieniu terminu winien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (postanowienie NSA z dnia 22 kwietnia 2010 r. II OZ 352/10; z dnia 7 sierpnia 2008 r. I OZ 581/08, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Brak winy należy rozumieć jako dopełnienie przez stronę obowiązku dołożenia należytej staranności wymaganej przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie przesłanki braku winy strony należy przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. W niniejszej sprawie skarżący, po uzyskaniu informacji o wydanej przez Kolegium decyzji, podjął czynności mające na celu ochronę własnego interesu prawnego, wobec czego nie można postawić mu skutecznego zarzutu niedbalstwa. Jednocześnie nieskuteczne doręczenie skarżącemu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzji w trybie art. 49a k.p.a. uniemożliwiło M. G. wniesienie skargi w terminie. Kwestia braku uprzedzenia przez Kolegium stron postepowania o zamiarze zastosowania trybu z art. 49a k.p.a. jest bezsporna, bowiem jak wskazał organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę "procedowanie ustalenia warunków zabudowy było prowadzone w trybie art. 49a k.p.a, o czym strony zostały poinformowane wraz ze wszczęciem postepowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (...) nie zmieniło trybu procedowania (...)". Skoro więc uchybienie terminu było przez skarżącego niezawinione, termin do wniesienia skargi należy przywrócić. Wobec powyższego sąd, na podstawie art. 86 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. a.bł.