II SA/Łd 982/21

Dnia 28 kwietnia 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska Sędzia WSA Robert Adamczewski (spr.) Asesor WSA Marcin Olejniczak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 kwietnia 2022 roku sprawy ze skargi K.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia i rozłożenia na raty należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobom uprawnionym oddala skargę. dc II SA/Łd 982/21 Uzasadnienie Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wpłynęła skarga K.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z [...] r. (znak: [...]) utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z [...] r. (Nr [...]) w sprawie odmowy umorzenia należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Z akt sprawy wynika, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte na wniosek K.G. z 23 kwietnia 2021 r. o umorzenie należności pieniężnych z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego, wypłaconych na rzecz osób uprawnionych, bądź rozłożenie na raty oraz zniesienie egzekucji komorniczej. W uzasadnieniu wniosku wskazano na trudną sytuację materialną strony. Obowiązek alimentacyjny względem A.T. (z domu G.) ustał z dniem 1 marca 2020 r. Wskazaną wyżej decyzją organ pierwszej instancji odmówił K.G. rozłożenia na raty i umorzenia należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobom uprawnionym, tj. A.T. w okresie: od 01.12.2012 r. do 31.12.2012 r., od 01.06.2013 r. do 30.09.2013 r., od 01.10.2014 r. do 31.07.2015 r., od 01.10.2015 r. do 30.09.2017 r. oraz P.T. od 01.12.2012 r. do 31.12.2012 r., od 01.06.2013 r. do 30.09.2013 r., od 01.10.2014 r. do 31.08.2018 r., od 01.09.2020 r. do 30.06.2021 r., w łącznej kwocie 54.500,00 zł oraz odsetek ustawowych za opóźnienie w kwocie 3.227,78 zł wyliczonych na dzień wydania decyzji. W uzasadnieniu decyzji organ powołał art. 27 ust. 1 i 1a oraz art. 30 ust. 2 ustawy z 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tj. Dz.U. z 2021 r., poz. 877 ze zm.) [dalej: ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów] i wskazał, że Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w zastępstwie za K.G. wypłacał świadczenia z funduszu alimentacyjnego na rzecz A.T. i nadal wypłaca świadczenia z tytułu funduszu alimentacyjnego na rzecz P.T. Kwota zobowiązania z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz MOPS na dzień 7 lipca 2021 r. wyniosła 54.500,00 zł, a odsetki ustawowe za opóźnienie wynoszą 3.227,78 zł. W celu zbadania sytuacji życiowej skarżącego organ pierwszej instancji przeprowadził wywiad środowiskowy z którego wynika, iż skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną A.G. Jest w wieku aktywności zawodowej (54 lata), pracuje w Firmie A sp. z o.o. Sp.k. z siedzibą w W. Dochód rodziny stawowi wynagrodzenie za pracę, które po potrąceniu komorniczym wyniosło w kwietniu 2021 r. 1.493,55 zł netto. Żona skarżącego nie pracuje i nie jest zarejestrowana w urzędzie pracy. W celu doprecyzowania sytuacji zdrowotnej i ponoszonych przez skarżącego kosztów pismem z 14 czerwca 2021 r. organ wezwał stronę do dostarczenia dokumentów potwierdzających aktualną sytuację zdrowotną, rodzinną i dochodową. W odpowiedzi strona przesłała zaświadczenie o zarobkach za maj 2021 r., z którego wynika, iż dochód netto w maju 2021 r. wyniósł 1.511,50 zł. Dalej argumentując organ wskazał, że trudna sytuacja dochodowa lub rodzinna i związana z tym niemożność wywiązywania się z obowiązku alimentacyjnego powinna być efektem czynników obiektywnych, na które osoba nie ma wpływu. Dodatkowo wyjaśniono, że w przypadku zastosowania umorzenia należy mieć na uwadze nie tylko interes strony ale także interes społeczny, bowiem w przypadku zastosowania tej instytucji ciężar spłaty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego spoczywa na całym społeczeństwie. Oceniając sytuację K.G. organ zaznaczył, że powstałe zadłużenie związane jest z tym, iż przez lata nie spłacał ciążących na nim należności, o których był corocznie informowany: z zebranych dokumentów nie wynika, aby wnioskodawca ponosił z żoną koszy związane z leczeniem, skarżący i jego żona nie posiadają stopnia niepełnosprawności, nie korzystają ze wsparcia ośrodka pomocy społecznej. Oceniając sytuację finansową stwierdzono, że nie jest ona na tyle wyjątkowa, w szczególności na tle innych rodzin, dysponujących mniejszymi dochodami, aby przejąć obowiązek alimentacyjny względem dzieci wnioskodawcy i dokonać umorzenia ciążącego na nim zadłużenia z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego osobom uprawnionym. W ocenie MOPS sytuacja rodzinna i materialna K.G. nie jest również na tyle trudna, aby przychylić się do prośby o rozłożenie na raty wypłaconych należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego osobom uprawnionym. Od powyższej decyzji odwołanie wniósł K.G., który zaskarżonej decyzji zarzucił: 1) naruszenie przepisów postępowania, tj.: - art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie granic zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie niewłaściwej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w postaci przedłożonych przez skarżącego dokumentów, co doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego stanowiącego podstawę orzeczenia poprzez niewłaściwą ocenę możliwości zarobkowych skarżącego oraz jego możliwości spłacania zadłużenia w sytuacji, gdy jego możliwości zarobkowe kształtują się na poziomie ok. 1.500 zł miesięcznie i wynagrodzenie to stanowi podstawę zaspakajania podstawowych potrzeb skarżącego i jego niepracującej małżonki, - art. 11 k.p.a. poprzez niewystarczające wyjaśnienie sprawy oraz uzasadnienie decyzji wskazujące na dowolność w podejmowaniu decyzji uznaniowej i akceptacji takiego stanu rzeczy, - art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewyczerpujące przeprowadzenie postępowania dowodowego, a w szczególności pominięcie badania wydatków skarżącego i jego żony, i ich podstawowych potrzeb, - art. 79a § 1 k.p.a. poprzez niewskazanie stronie niespełnionych przez nią przesłanek do wydania decyzji zgodniej z jej żądaniem; 2) błędne ustalenie stanu faktycznego poprzez ustalenie, że: - sytuacja finansowa skarżącego pozwala na spłatę zadłużenia bez uszczerbku dla niego i jego rodziny, gdy uzyskiwany dochód nie pozwala na zaspokojenie wszystkich potrzeb rodziny, - sytuacja finansowa rodziny skarżącego nie jest na tyle wyjątkowa na tle innych rodzin, by uwzględnić wniosek skarżącego, iż jego sytuacja rodzinna i materialna nie jest na tyle trudna by przychylić się do udzielenia jakiegokolwiek wsparcia, gdy uzyskiwany dochód nie pozwala na zaspokojenie wszystkich potrzeb rodziny; - niekorzystanie z pomocy ośrodka pomocy społecznej świadczy o dobrej sytuacji finansowej i rodzinnej skarżącego; 3) naruszenie prawa materialnego - art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów poprzez jego niezastosowanie, w przypadku gdy skarżący spełnia warunki umorzenia należności, a organ posiada kompetencje do wydania decyzji umarzającej dług, jednocześnie poprzez przekroczenie granic uznania administracyjnego poprzez niewłaściwe rozumienie tej instytucji, tj. stwierdzenie, iż "organ może" oznacza, iż nie "musi" nawet w sytuacji gdy wszystkie okoliczności sprawy wskazują, iż należy zastosować daną normę. Wobec postawionych zarzutów skarżący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i umorzenie należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych uprawnionym, ewentualnie o rozłożenie na raty należności z tytułu wypłaconych osobom uprawnionym świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z ustawowymi odsetkami. Uzasadniając odwołanie skarżący podniósł, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W trakcie postępowania należało więc wprost wezwać stronę do udokumentowania jej trudnej sytuacji życiowej opisanej we wniosku z 28 kwietnia 2021 r. poprzez wskazanie jakie w szczególności dokumenty i innego dowody należy jeszcze przedłożyć. W celu wypełnienia przesłanek z art. 79a k.p.a. organ winien przed wydaniem decyzji poinformować stronę o przesłankach, których nie spełnia, by można było wydać pozytywną dla niej decyzję. Skarżący zarzucił, że w uzasadnieniu decyzji organ dowolnie odniósł się do sytuacji życiowej skarżącego, przywołując jedynie wybiórcze wskazania doktryny i orzecznictwa, a tymczasem skarżący jest w szczególnie złym położeniu - jako jedyny żywiciel rodziny z wynagrodzeniem miesięcznym na poziomie 1.500 zł nie może on zaspokoić nawet podstawowych potrzeb swoich i małżonki. Sam wiek skarżącego nie pozwala na przyjęcie jego dobrej sytuacji zdrowotnej, bowiem powszechnie znany jest fakt istnienia chorób cywilizacyjnych u osób w podobnym wieku. Strona zaznaczyła, iż skarżący nie został wprost wezwany do dostarczenia dokumentacji leczenia ani jego, ani jego małżonki. Pozostawanie zaś na pograniczu ubóstwa nie pozwala stronie na podjęcie leczenia istniejących w rodzinie schorzeń. Fakt nie korzystania z pomocy ośrodka nie stanowi dowodu na dobrą sytuację majątkową rodziny. Zdaniem odwołującego, aby móc uznać podjętą na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów decyzję za zgodną z przepisami prawa, jej wydanie powinno było być poprzedzone zgromadzeniem materiału dowodowego, pozwalającym na ustalenie okoliczności istotnych dla sprawy (art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a.), a następnie wszechstronnym i wnikliwym rozważeniem zebranego materiału (art. 80 k.p.a.) przez pryzmat ustalenia - sytuacji dochodowej i rodzinnej - podmiotu wnioskującego, a następnie oceny tych okoliczności z punktu widzenia zastosowania ulg w spłacie należności w postaci umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczenia terminu płatności albo rozłożenia na raty w przypadku objętym dyspozycją przepisu art. 30 ust. 2 powoływanej ustawy. Sytuacja skarżącego jest specyficzna i szczególna. Jest jedynym żywicielem rodziny, której dochód miesięczny nie pozwala na zaspokajanie podstawowych i najpotrzebniejszych jej potrzeb. Wspomnianą na wstępie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu Kolegium podniosło, że z akt administracyjnych przedmiotowej sprawy wynika, iż ogólna kwota zadłużenia K.G. - na dzień [...] r., tj. podjęcia zaskarżonej decyzji - z tytułu wypłaconych w ww. okresie na rzecz osób uprawnionych: A.T. i P.T. świadczeń z funduszu alimentacyjnego wynosi łącznie 54.500,00 zł oraz odsetki ustawowe za opóźnienie wynoszą 3.227,78 zł. W toku postępowania ustalono, iż skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z niepracującą żoną, która nie jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna. Źródłem utrzymania rodziny jest dochód z tytułu zatrudnienia skarżącego, który za miesiąc maj 2021 r. wyniósł 1.511,50 zł netto. Mając na uwadze zarzuty odwołania Kolegium wyjaśniło, iż w sprawach kończących się decyzjami uznaniowymi, to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania zaistnienia przesłanek uprawniających do zastosowania ulgi. Strona powinna wykazać, iż zaistniały szczególne okoliczności związane z jej sytuacją dochodową i rodzinną, uzasadniające uwzględnienie wniosku. Ważna w tym przypadku jest inicjatywa strony zmierzająca do aktywnego dostarczania materiału dowodowego. Zgromadzenie materiału dowodowego, w oparciu o który organ administracyjny podejmuje decyzję, wymaga współdziałania ze strony dłużnika, który będąc zainteresowany pomyślnym rozpoznaniem wniosku powinien przedłożyć wszelkie niezbędne dokumenty oraz te, które w jego ocenie przemawiają za pozytywnym rozstrzygnięciem jego sprawy. Kolegium zwróciło uwagę, iż pismem z 14 czerwca 2021 r. organ pierwszej instancji wystąpił do strony o przedstawienie dowodów potwierdzających aktualną sytuację zdrowotną, rodzinną i dochodową oraz podanie kwoty miesięcznej raty możliwej dla strony do spłaty. W odpowiedzi na to wezwanie pełnomocnik działający w imieniu skarżącego przedłożyła jedynie zaświadczenie o zarobkach K.G. za miesiąc maj 2021 r, dodając, że wszystkie dokumenty zostały załączone do akt sprawy wcześniejszym pismem. W kwestii wysokości rat (możliwych przez stronę do spłaty) wskazała na kwotę 1.000,00 zł - 1.200,00 zł miesięcznie, przy zniesieniu egzekucji komorniczej. W konsekwencji Kolegium uznało, że nie można zarzucać organowi pierwszej instancji dokonania niepełnych ustaleń faktycznych, jeśli oparł się w tym względzie na dowodach przedstawionych przez stronę. Innych dowodów strona nie przedstawiła także w odwołaniu, poprzestając na ogólnym stwierdzeniu "pominięcia badania wydatków skarżącego i jego żony i ich podstawowych potrzeb". W świetle powyższych ustaleń – zdaniem organu odwoławczego - chybiony jest zarzut odwołania pominięcia badania wydatków skarżącego i jego żony i ich podstawowych potrzeb, skoro w tym zakresie żadnych informacji organowi I instancji nie przedstawiono. Skarżący podstawę umorzenia mu posiadanego zadłużenia upatruje w jego obecnej sytuacji materialnej, wynikającej z utrzymywania się wraz z niepracującą żoną z jednego wynagrodzenia oraz w tym, iż potwierdzeniem trudnej sytuacji materialnej jest zwolnienie go z kosztów sądowych w sprawie o sygn. akt [...], w której stwierdzono wygaśnięcie jego obowiązku alimentacyjnego względem córki A.T. Odnosząc się do przedstawionej argumentacji skarżącego Kolegium wskazało, że samo uzyskiwanie niskich dochodów, bądź też nieuzyskiwanie dochodów nie jest okolicznością wyjątkową i szczególną na tle sytuacji innych dłużników alimentacyjnych. Zła sytuacja jest bowiem cechą większości zobowiązanych, za których z systemu wspierania osób uprawnionych do alimentów środkami finansowymi z budżetu państwa (funduszu alimentacyjnego) wypłacono należności i umarzanie należności z tej tylko przyczyny czyniłoby praktycznie martwą regulację o obowiązku zwrotu organowi równowartości świadczeń z tego funduszu wypłaconych. Sytuacja rodzinna i dochodowa dłużnika ubiegającego się o umorzenie należności musi go więc wyróżniać spośród innych dłużników alimentacyjnych. Zdaniem Kolegium taka sytuacja w przypadku skarżącego nie występuje. Skarżący będąc w wieku aktywności zawodowej (54 lata), ma możliwość zaktywizowania swojej sytuacji na rynku pracy celem uzyskania lepiej płatnej pracy, brak jest jednocześnie dowodów świadczących o tym, że stan zdrowia mu to uniemożliwia. Kolegium podniosło, iż zupełnie chybiona i niezrozumiała jest argumentacja odwołania nawiązująca do wieku i stanu zdrowia odwołującego, poprzez stwierdzenie cyt. "(...) powszechnie znany jest fakt istnienia chorób cywilizacyjnych u osób w podobnym wieku". Wnioski wysnute zatem przez pełnomocnika w tym zakresie uznać należy za błędne i zbyt daleko idące. Nie zasługuje przy tym na uwzględnienie zarzut, iż organ pierwszej instancji powinien wezwać wprost stronę do dostarczenia dokumentacji leczenia swojej i małżonki, w sytuacji gdy, co już wyżej wskazano, o przedłożenie dokumentów przedstawiających m.in. aktualną sytuację zdrowotną organ pierwszej instancji zwrócił się ww. pismem z 14 czerwca 2021 r., a skarżący nie przedstawił w tym zakresie żadnych informacji. Kolegium także stwierdziło, że utrzymywanie się skarżącego wraz z żoną tylko z jego wynagrodzenia nie może być uznane za okoliczność szczególną i wyjątkową, uzasadniającą podjęcie decyzji o umorzeniu, czy też rozłożeniu długu alimentacyjnego na raty. W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie sposób uznać, aby uzyskiwanie niskich dochodów przez skarżącego, czy też niepozostawanie w zatrudnieniu przez małżonkę było stanem stałym, a nie przemijającym i zależnym w dużym stopniu od aktywności skarżącego i jego małżonki. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie wynika też, aby skarżący był niepełnosprawny albo przynajmniej schorowany, co uniemożliwiłoby uzyskanie lepiej płatnej pracy. Brak jest także jakichkolwiek informacji pozwalających uznać, iż do poprawy sytuacji finansowej rodziny nie może się przyczynić żona skarżącego, która nawet nie jest zarejestrowana w urzędzie pracy. Zwraca przy tym uwagę, iż zaproponowana przez stronę ratalna kwota spłaty zadłużenia w granicach 1.000,00 zł - 1.200,00 zł miesięcznie, przy udokumentowanym dochodzie w kwocie ok. 1.500,00 zł netto, podaje w wątpliwość rzeczywistą sytuację finansową rodziny. Dodatkowo Kolegium wyjaśniło, że rozpoznawanie wniosku o umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wymaga wyważenia interesu jednostki i interesu społecznego. Zastosowanie instytucji umorzenia pozostawałoby w konflikcie z interesem społecznym w sytuacji, gdy o umorzenie należności występuje osoba, która nie reguluje zobowiązań wobec własnych dzieci, a która jest w wieku i stanie zdrowia, które będą umożliwiały jej spłatę długu. Natomiast Kolegium zgodziło się z zarzutem odwołania, iż organ I instancji nie poinformował strony przed wydaniem decyzji w trybie art. 79a § 1 k.p.a. o możliwości wypowiedzenia się o przesłankach, których nie spełniła, aby można wydać pozytywną decyzję. Jednakże w ocenie organu odwoławczego okoliczność ta nie miała wpływu na treść rozstrzygnięcia. Jak już wyżej wskazano, przed wydaniem zaskarżonej decyzji organ pierwszej instancji ww. pismem z 14 czerwca 2021 r. wezwał jednak stronę do dostarczenia dokumentów potwierdzających sytuację zdrowotną, rodzinną i dochodową, tłumacząc przy tym przesłanki przyznania wnioskowanej ulgi. Wnioskodawca miał zatem możliwość składania wniosków dowodowych i z takiej możliwości skorzystał, przedstawiając opisaną wyżej odpowiedź na wezwanie (pismo z 28.06.2021 r.) wraz z zaświadczeniem o zarobkach za miesiąc maj 2021 r. Kolegium zauważyło, iż organ I instancji nie zawiadomił też strony w trybie art. 10 § 1 k.p.a. O zebraniu materiału dowodowego oraz możliwości wypowiedzenia się co do tego i składania wniosków. Niemniej jednak uchybienie to może odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. Reasumując, w ocenie Kolegium, organ prawidłowo przyjął na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, że skarżący nie wykazał istnienia takich okoliczności, które przemawiałyby za umorzeniem, jak i rozłożeniem na raty ciążącego na nim zobowiązania w związku z należnościami z tytułu wypłaconych osobom uprawnionym świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wywiódł K.G., który podtrzymał dotychczasowe stanowisko jak w odwołaniu, a ponadto zarzucił naruszenie : - art. 6, art. 7, art. 8 k.p.a. poprzez niepodjęcie dostatecznych kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu taktycznego sprawy w kwestii możliwości zarobkowych strony, jego wydatków, kosztów leczenia, co doprowadziło do błędnych ustaleń faktycznych; - art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów poprzez jego niezastosowanie w przypadku gdy skarżący spełnia warunki umorzenia należności, a organ posiada kompetencje do wydania decyzji umarzającej dług, jednocześnie poprzez przekroczenie granic uznania administracyjnego poprzez niewłaściwe rozumienie tej instytucji, tj. stwierdzenie, iż "organ może" oznacza, iż nie "musi" nawet w sytuacji gdy wszystkie okoliczności sprawy wskazują, iż należy zastosować daną normę; - art. 75 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., 107 § 3 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie całości materiału dowodowego i niewywiązanie się z obowiązku zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, jak również poprzez dokonanie dowolnej a nie swobodnej oceny dowodów. Wobec postawionych zarzutów wniesiono o: 1) zmianę zaskarżonej decyzji poprzez umorzenie należności powstałych z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej oraz wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego uprawnionym A.T. i P.T.; 2) zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W ocenie skarżącego wszystkie zarzuty odwołania zachowują nadal aktualność, ponieważ organ drugiej instancji nie przeprowadził uzupełniającego postępowania dowodowego w zakresie niezbędnym do dokonania oceny, czy zachodzi szczególna sytuacja dochodowa i rodzinna u zobowiązanego. Zdaniem skarżącego należało wprost wezwać stronę do udokumentowania jej trudnej sytuacji życiowej opisanej we wniosku z 28 kwietnia 2021 r. poprzez wskazanie jakie w szczególności dokumenty i inne dowody należy jeszcze przedłożyć. W celu wypełnienia przesłanek z art. 79a k.p.a. organ winien przed wydaniem decyzji poinformować stronę o przesłankach, których nie spełnia by można było wydać pozytywną dla niej decyzję i umożliwić jej wypowiedzenie się co do zebranego w sprawie materiału i ewentualnego uzupełnienia materiału dowodowego. Ponadto skarżący podkreślił, iż w uzasadnieniu decyzji organ dowolnie odniósł się do sytuacji życiowej skarżącego, przywołując jedynie wybiórcze wskazania doktryny i orzecznictwa. Pogłębiona analiza sytuacji skarżącego prowadzi bowiem do wniosku o jego szczególnie złym położeniu, gdyż jako jedyny żywiciel rodziny z wynagrodzeniem miesięcznym na poziomie 1500 zł nie może zaspokoić nawet podstawowych potrzeb swoich i małżonki. Sam wiek skarżącego nie pozwala na przyjęcie jego dobrej sytuacji zdrowotnej, bowiem powszechnie znany jest fakt istnienia chorób cywilizacyjnych u osób w podobnym wieku. Skarżący nie został wprost wezwany do dostarczenia dokumentacji leczenia ani jego, ani jego małżonki. Fakt nie korzystania z opieki organu pomocy społecznej nie stanowi dowodu na dobrą sytuację majątkową rodziny. Nie stanowi także o dobrej sytuacji materialnej rodziny fakt pozostawania przez małżonkę wnioskodawcy bez zatrudnienia i bez rejestracji w urzędzie pracy. Za chybiony uznano także argument wskazany w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż to od aktywności skarżącego zależy poprawienie swojej sytuacji materialnej, aby w pełni wywiązywać się ze swoich obowiązków rodzicielskich, jak i wynikających z obowiązku zwrotu wypłaconych na rzecz uprawnionych świadczeń alimentacyjnych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy p.p.s.a. Kolegium wniosło o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że przedmiotowa skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2022 r., poz. 329 z późn. zm.) [dalej: ustawa p.p.s.a.], zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy wniosek taki został zawarty w odpowiedzi na skargę, a pełnomocnik skarżącego w ustawowym terminie nie zażądał przeprowadzenia rozprawy. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W zakresie swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. W wyniku takiej kontroli decyzja (postanowienie) może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) ustawy p.p.s.a. Dokonując kontroli Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, powinien jednak rozstrzygać w granicach danej sprawy, co wynika wprost z treści art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie Sąd, dokonując - w zakreślonych wyżej granicach -kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem decyzja ta nie narusza przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotowa sprawa dotyczyła wniosku o umorzenie bądź rozłożenia na raty należności skarżącego z tytułu świadczeń alimentacyjnych wypłaconych osobom uprawnionym w łącznej kwocie 54.500 zł oraz odsetek ustawowych za opóźnienie. Regulacja ustawowa dotycząca wzmiankowanej kwestii normowana jest w ustawie z 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tj. Dz.U. z 2021 r., poz. 877 ze zm.) [dalej: ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów]. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji oraz analizując dokumenty zawarte w aktach administracyjnych, Sąd nie dopatrzył się tego rodzaju uchybień, które musiałyby skutkować wyeliminowaniem z obrotu prawnego kwestionowanych rozstrzygnięć. W pierwszej kolejności odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, w ocenie Sądu, organy orzekające w niniejszej sprawie nie naruszyły reguł postępowania dowodowego. Postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone z uwzględnieniem zasad wynikających z art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1 i 80 k.p.a. W świetle tych zasad organ administracji publicznej ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w taki sposób, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. Zasada prawdy obiektywnej została skonkretyzowana w art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Natomiast zgodnie z art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Zdaniem Sądu organy orzekające w niniejszej sprawie prawidłowo zrealizowały wyżej opisane obowiązki w zakresie postępowania wyjaśniającego. Podkreślić w tym miejscu należy, co trafnie wskazał organ odwoławczy w treści zaskarżonej decyzji, że w sprawach kończących się decyzjami uznaniowymi (z takową mamy tutaj do czynienia), to na wnioskodawcy w istotnej części ciąży obowiązek wykazania zaistnienia przesłanek uprawniających do zastosowania instytucji umorzenia, czy rozłożenia na raty należności o której umorzenie (rozłożenia na raty) ubiega się skarżący podmiot. To w interesie strony leży bowiem podanie do wiadomości organu wszystkich istotnych okoliczności sprawy, w szczególności mogących mieć wpływ na pozytywne dla niej rozstrzygniecie. Strona powinna wykazać, iż zaistniały szczególne okoliczności związane z jej sytuacją dochodową i rodzinną, uzasadniające uwzględnienie wniosku. Ważna w tym przypadku jest inicjatywa strony zmierzająca do aktywnego dostarczania materiału dowodowego. Zgromadzenie materiału dowodowego, w oparciu o który organ administracyjny podejmuje decyzję, wymaga współdziałania ze strony dłużnika, który będąc zainteresowany pomyślnym rozpoznaniem wniosku powinien przedłożyć wszelkie niezbędne dokumenty oraz te, które w jego ocenie przemawiają za pozytywnym rozstrzygnięciem jego sprawy. W tym aspekcie, jak trafnie zauważyło Kolegium, pismem z 14 czerwca 2021 r. organ pierwszej instancji wystąpił do strony o przedstawienie dowodów potwierdzających aktualną sytuację zdrowotną, rodzinną i dochodową oraz podanie kwoty miesięcznej raty możliwej dla strony do spłaty. W odpowiedzi na to wezwanie pełnomocnik strony przedłożyła jedynie zaświadczenie o zarobkach K.G. za miesiąc maj 2021 r, dodając, że wszystkie dokumenty zostały załączone do akt sprawy wcześniejszym pismem. W kwestii wysokości rat (możliwych przez stronę do spłaty) wskazała na kwotę 1.000,00 zł - 1.200,00 zł miesięcznie, przy zniesieniu egzekucji komorniczej. W konsekwencji trafnie skonstatował organ odwoławczy, że nie można zarzucać organowi pierwszej instancji dokonania niepełnych ustaleń faktycznych, jeśli oparł się w tym względzie na dowodach przedstawionych przez stronę. Innych dowodów strona nie przedstawiła także w odwołaniu, poprzestając na ogólnym stwierdzeniu "pominięcia badania wydatków skarżącego i jego żony i ich podstawowych potrzeb". Raz jeszcze należy podkreślić, iż to strona zainteresowana korzystnym dla siebie rozstrzygnięciem, tym bardziej w przypadku reprezentowania przez profesjonalnego pełnomocnika, winna swoją argumentacją i przedstawionymi dowodami udokumentować zasadność wniosku, a zatem być podmiotem aktywnym w ramach postępowania dowodowego prowadzonego w trakcie tego postępowania administracyjnego, a nie oczekiwać, iż dowody te w jej zastępstwie zgromadzi organ, do którego z takim wnioskiem się zwrócono. W szczególności w tym kontekście za całkowicie niezrozumiałe należało uznać uzasadnienie skargi w tym zakresie, gdzie pełnomocnik skarżącego wskazuje na konieczność "wezwania strony do udokumentowania jej trudnej sytuacji życiowej opisanej we wniosku z dnia 28 kwietnia 2021 r. poprzez wskazanie jakie w szczególności dokumenty i innego dowody należy jeszcze przedłożyć". Z powyższego wynika bowiem, że zdaniem pełnomocnika skarżącego, to organ winien przejąć aktywną rolę w sprawie i gromadzić w imieniu skarżącego niezbędną dokumentację. Owszem, zgodzić się należy, iż rola organu winna być aktywna we wskazaniu przesłanek koniecznych do spełnienia, ale nie sposób uznać, że to organ ma konkretnie wiedzieć jakie materiały winien przedłożyć skarżący. Organ nie może wiedzieć jakie odnośne, szczegółowe dokumenty mogą pozostawać w posiadaniu skarżącego i jakie ewentualne inne schorzenia on posiada, czy też jaką ma sytuację rodzinną, majątkową itp. To jest rola skarżącego, to on winien być aktywny w gromadzeniu takowej dokumentacji. Organ, co został o udokumentowane w aktach sprawy, wskazał skarżącemu przesłanki niezbędne do spełnienia wymogów do umorzenia lub rozłożenia na raty należności skarżącego. W tym stanie rzeczy i mając na uwadze wszystkie poczynione wyżej uwagi – w szczególności to, że z akt administracyjnych wynika, że w związku z wezwaniem skarżącego do dostarczenia dokumentów potwierdzających jego aktualną sytuację zdrowotna, rodzinną i dochodową, wskazano skarżącemu przesłanki ubieganie się o umorzenie, czy rozłożenie na raty należności; a także to że skarżący reprezentowany był od samego początku postępowania przez profesjonalnego pełnomocnika nie sposób uznać także zarzutów naruszenia art. 79a k.p.a. Stwierdzić również trzeba, że uzasadnienie decyzji odpowiada wymogom art. 107 § 3 k.p.a. Organy w sposób wystarczający wskazały fakty, które uznały za udowodnione, dowody na których się oparły oraz przyczyny, z powodu których nie uwzględniły stanowiska strony skarżącej. Jednocześnie w sposób wystarczający wyjaśniły podstawę prawną decyzji oraz przytoczyły przepisy prawa, mające zastosowanie w okolicznościach sprawy. Organ wyjaśnił przy tym zasadność swojego rozstrzygnięcia, nie naruszając zasady przekonywania z art. 11 k.p.a. To, że skarżący nie podziela poglądu organu, nie stanowi o naruszeniu art. 11 k.p.a. Fakt, iż strona skarżąca odmienne ocenia dowody zgromadzone w sprawie i w konsekwencji wyciąga z nich odmienne wnioski nie oznacza, że wydane w sprawie rozstrzygnięcie jest wadliwe. Wręcz przeciwnie organy podjęły niezbędne czynności do dokładnego wyjaśnienia sprawy i wydały trafne rozstrzygnięcie, prawidłowo dokonując subsumpcji stanu faktycznego do norm prawa materialnego, mających zastosowanie w sprawie. Tylko na marginesie Sąd wskazuje, iż naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. może tylko w wyjątkowych sytuacjach skutkować uchyleniem skarżonej decyzji. Decyzja może być bowiem uchylona w przypadku takich naruszeń prawa procesowego, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy. Przechodząc do zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego na wstępie wskazać należy, iż podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej stanowił przepis art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, zgodnie z którym organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Analiza przywołanego przepisu art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nie pozostawia wątpliwości, że decyzja wydawana na jego podstawie zapada w ramach uznania administracyjnego, o czym przesądza użyty przez ustawodawcę zwrot: "organ może umorzyć". Oznacza to sytuację, w której właściwy organ administracji ma możliwość wyboru rozstrzygnięcia, z jednej strony może bowiem umorzyć należności z tytułu wypłaconych świadczeń alimentacyjnych, z drugiej zaś może odmówić zastosowania tego rodzaju ulgi. Istotne jest jednak, że działanie w ramach uznania administracyjnego nie oznacza jakiejkolwiek dowolności. Liczne orzeczenia sądów administracyjnych wypracowały pogląd, podzielany przez tutejszy Sąd, iż umorzenie na podstawie powołanego wyżej przepisu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego ma charakter wyjątkowy i zachodzi jedynie wówczas, gdy na skutek obiektywnych okoliczności sytuacja dochodowa i rodzinna uniemożliwia zobowiązanemu wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego (por. m.in. wyrok NSA z 27 października 2020 r., I OSK 1015/20). Stan taki powinien być jednak efektem czynników obiektywnych, na które zobowiązany nie ma wpływu, gdyż tylko takie przesłanki mogą uzasadniać umorzenie jakichkolwiek należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Innymi słowy, przesłanką zastosowania ulgi w postaci umorzenia powyższych należności jest każdorazowo ustalenie sytuacji dochodowej oraz rodzinnej dłużnika alimentacyjnego i ocena tej sytuacji. Wskazane uznanie administracyjne, towarzyszące wydaniu decyzji, oznacza, że organ ją podejmujący ma możliwość wyboru rozstrzygnięcia zależnie od okoliczności sprawy. Nie ulega wątpliwości, że decyzje pozostawione uznaniu administracyjnemu wymagają szerszego uzasadnienia niż decyzje o charakterze związanym, gdyż powinny wskazywać, jakie względy zdecydowały, że to, a nie inne, rozstrzygnięcie w sprawie zapadło (por. wyroki NSA: z 4 września 2018 r., I OSK 2604/16; z 13 listopada 2019 r., I OSK 746/18; z 5 czerwca 2019 r., I OSK 2043/17; wyrok WSA w Łodzi z 18 grudnia 2019 r., I SA/Łd 604/19). Odnotować przy tym należy, iż kontrola sądu administracyjnego, prowadzona z punktu widzenia legalności decyzji administracyjnych, jest w stosunku do takich decyzji ograniczona. Sprowadza się bowiem do zbadania, czy w toku postępowania w sposób wyczerpujący zebrano materiał dowodowy, czy dokładnie zostały wyjaśnione istotne w sprawie okoliczności, a zatem, czy prowadząc postępowanie w sprawie organ ją rozpoznający nie uchybił przepisom art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. oraz czy organ w sposób wszechstronny i wnikliwy rozważył cały zebrany w sprawie materiał dowodowy i czy po wszechstronnym oraz wnikliwym rozważeniu owego materiału dokonał prawidłowej oceny istnienia przesłanek warunkujących zastosowanie przepisu przewidującego możliwość przyznania określonego uprawnienia i zakresu owego uprawnienia (zob. wyrok NSA z 21 czerwca 2011 r., I OSK 1794/10; wyroki WSA: w Opolu z 15 października 2019 r., II SA/Op 289/19; w Gliwicach z 14 czerwca 2019 r., II SA/Gl 400/19). Zdaniem Sądu, organy dokonując oceny sytuacji dochodowej i rodzinnej dłużnika prawidłowo orzekały mając na uwadze nie tylko aktualną sytuację dłużnika, lecz także oceniając, czy istnieją widoki na poprawę jego sytuacji w przyszłości (por. wyrok WSA w Poznaniu z 16 stycznia 2020 r., II SA/Po 221/19). Powyższa uwaga na gruncie niniejszej sprawy nabiera o tyle znaczenia, iż skarżący jest osobą w wieku produkcyjnym. Brak jest też dowodów świadczących o tym, że stan zdrowia skarżącego uniemożliwia mu podjęcie pracy, czy uzyskiwanie lepiej płatnej posady. Stąd prawidłowo organy uznały, że skarżący obecnie nie jest wykluczony z rynku pracy i może starać się o pracę, a ponadto w przyszłości ma szansę na polepszenie swojej sytuacji zarobkowej. Nie można również pominąć, że umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego może być odebrane jako forma zachęcenia innych osób do unikania partycypowania w kosztach utrzymania własnych dzieci, w sytuacji gdy sytuacja materialna i osobista dłużnika nie jest następstwem pojawienia się zdarzeń nagłych i nieprzewidywalnych, lecz wynika ona z zaniedbań, które miały miejsce wcześniej i obecnie dłużnik ponosi tego negatywne konsekwencje (por. wyrok WSA w Gliwicach z 3 grudnia 2019 r., II SA/Gl 1049/19). W tym miejscu, odwołując się do treści uzasadniania decyzji organu odwoławczego, zgodzić się należy w pełni z twierdzeniem, że utrzymywanie się skarżącego wraz z żoną tylko z jego wynagrodzenia nie może być uznane za okoliczność szczególną i wyjątkową, uzasadniającą podjęcie decyzji o umorzeniu, czy też rozłożeniu długu alimentacyjnego na raty. W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie sposób uznać, aby uzyskiwanie niskich dochodów przez skarżącego, czy też niepozostawanie w zatrudnieniu przez małżonkę było stanem stałym, a nie przemijającym i zależnym w dużym stopniu od aktywności skarżącego i jego małżonki. Trafnie podnosiło również Kolegium, że z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie wynika też, aby skarżący był niepełnosprawny albo przynajmniej schorowany, co uniemożliwiłoby uzyskanie lepiej płatnej pracy. Brak jest także jakichkolwiek informacji pozwalających uznać, iż do poprawy sytuacji finansowej rodziny nie może się przyczynić żona skarżącego, która nawet nie jest zarejestrowana w urzędzie pracy. Zgodzić się też należy z organem odwoławczym, że istotne wątpliwości budzić może fakt, iż skarżący sam zaproponował ratalną kwotę spłaty zadłużenia w wysokości ok. 1.000,00 zł - 1.200,00 zł miesięcznie, w sytuacji, gdy udokumentował dochód w kwocie ok. 1.500,00 zł netto. Powyższe poddaje w wątpliwość – jak trafnie skonstatowało Kolegium - rzeczywistą sytuację finansową rodziny skarżącego. Nie można wobec tego też stwierdzić, czy skarżący byłby w stanie ratalnie spłacać zadłużenie wobec organu, po uregulowaniu innych zobowiązań oraz wydatków na utrzymanie swoje oraz rodziny. Skarżący nie uwiarygodnił również, że istnieje realna, rzeczywista szansa na spłatę zadłużenia w ratach, a brak takiej możliwości spłaty czyni decyzję o rozłożeniu na raty niewykonalną i faktycznie nie przynosiłoby to żadnej ulgi skarżącemu. To z kolei było intencją ustawodawcy wprowadzającego przepis art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Pamiętać należy, iż fakt wypłaty przez Państwo świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz osoby małoletniej z tytułu zasądzonych alimentów, nie zwalnia zobowiązanego z obowiązku alimentacji wobec własnego dziecka. Co więcej każde umorzenie zadłużenia alimentacyjnego powoduje przerzucenie na wszystkich członków społeczeństwa kosztów utrzymania dzieci dłużników alimentacyjnych. W takiej sytuacji, gdzie brak jest szczególnie uzasadnionej okoliczności uzasadniającej umorzenie, byłoby to sprzeczne z założeniami ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów i prowadziłoby do niedozwolonej, bowiem rozszerzającej, interpretacji przesłanek z art. 30 ust. 2 tej ustawy (por. wyrok NSA z 30 stycznia 2018 roku, I OSK 611/16). Trafnie wskazał WSA w Gdańsku w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia, że nie można zapominać o tym, że umorzenie należności z tytułu długów alimentacyjnych ma charakter trwały, co oznacza, że raz umorzone należności nie podlegają już egzekucji. Dopóty, dopóki dłużnik sam nie wymaga stałej opieki osoby trzeciej, powinien zrobić wszystko, by zdobyć środki nie tylko na swoje utrzymanie, ale przede wszystkim na utrzymanie dzieci, na które powinien płacić alimenty (por. wyrok WSA w Gdańsku z 1 kwietnia 2021 r., III SA/Gd 1101/20). Reasumując, zdaniem Sądu, odzwierciedlona w materiałach sprawy sytuacja rodzinna i dochodowa skarżącego ubiegającego się o umorzenie należności nie wyróżnia strony spośród innych dłużników. Jedynie na marginesie Sąd, odnosząc się do wniosków profesjonalnego pełnomocnika skarżącego zawartych w skardze pragnie zauważyć, iż sąd administracyjny nie jest kolejną instancją w postępowaniu zainicjowanym przed organami administracji publicznej i nie rozstrzyga sprawy merytorycznie. Z tych względów niemożliwe byłoby uwzględnienie wniosku skargi o zmianę zaskarżonej decyzji uchylenie zaskarżonej decyzji poprzez umorzenie należności powstałych z tytułu wpłaconej zaliczki alimentacyjnej. Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnymi nie może zastąpić organu administracji, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności decyzji administracyjnej. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. is