III SA/Łd 1/17

Dnia 19 kwietnia 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędzia NSA Janusz Nowacki, , Protokolant pomocnik sekretarza Blanka Kuźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2017 roku sprawy ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w P. na uchwałę Rady Powiatu [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia rozkładu godzin pracy aptek ogólnodostępnych na terenie Powiatu Poddębickiego oddala skargę. Uchwałą z 8 września 2016 r. nr XVIII/140/16 Rada Powiatu [...] określiła godziny pracy aptek ogólnodostępnych na terenie Powiatu[...]. W załączniku do przedmiotowej uchwały ustalono rozkład godzin pracy poszczególnych aptek ogólnodostępnych na terenie Powiatu[...] . W załączniku, sporządzonym w formie tabeli w dwóch pierwszych wersach wskazano na aptekę A i aptekę B. określając godziny pracy: w przypadku apteki A od poniedziałku do piątku w godz. 7.00 – 23.00, w soboty w godz. 7.00 – 23.00, w niedzielę w godz. 7.00 -23.00, w święta i inne dni wolne od pracy – nieczynna. Odnośnie apteki B - od poniedziałku do piątku w godz. 8.00 – 21.00, w soboty w godz. 8.00 – 21.00, w niedzielę – nieczynna, w święta i inne dni wolne od pracy – nieczynna. Jako prawną podstawę uchwały wskazano przepisy art. 4 ust. 1 pkt 2 i art. 12 pkt 11 ustawy z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (tj. Dz.U. z 2016 r., poz. 814 ze zm.) w zw. z art. 94 ust. 1 i ust. 2 ustawy z 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne (tj. Dz.U. z 2008 r. Nr 45, poz. 271 ze zm., dalej jako: prawo farmaceutyczne). Po wezwaniu Rady Powiatu [...] do usunięcia naruszenia prawa poprzez uchylenie wskazanej uchwały w części, tj. poprzez przez uchylenie załącznika ustalającego rozkład dyżurów aptek w porze nocnej, niedziele i święta i inne dni ustawowo wolne od pracy oraz po otrzymaniu negatywnego stanowiska Rady w tym przedmiocie (uchwała Rady z 7 listopada 2016 r., Nr XX/167/16) skarżąca – C Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P., wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na powyższą uchwałę w części, tj. w zakresie załącznika ustalającego rozkład dyżurów w porze nocnej, niedziele, święta i inne dni ustawowo wolne od pracy pełnionych przez apteki ogólnodostępne mające swoją siedzibę na terenie gminy P. W skardze, wnosząc o uchylenie uchwały w zaskarżonej części, Spółka zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj.: - art. 94 ust. 1 i ust. 2 prawa farmaceutycznego poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie; - art. 6 ust. 1, art. 9, art. 18 ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tj. Dz.U. z 2016 r. poz. 1829) poprzez niezastosowanie tego przepisów i pominięcie uzasadnionych interesów przedsiębiorców prowadzących apteki na terenie powiatu P.; - art. 22, art. 31, art. 64 i art. 65 Konstytucji RP poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji dowolne ograniczenie prawa skarżącej do swobodnego prowadzenia działalności gospodarczej oraz ustalenie przymusowego harmonogramu pracy aptek z pominięciem racjonalnego rozstrzygnięcia, co do istnienia ważnego interesu publicznego. W uzasadnieniu skargi, skarżąca podniosła, że skoro na terenie P. całodobowo dostępne są placówki lecznicze, które w razie potrzeby mogą wydawać leki pacjentom, nie jest koniecznym wprowadzanie dodatkowych całodobowych dyżurów dla aptek. Potrzeby ludności mogą być bowiem zaspokojone przez placówki lecznicze już funkcjonujące całodobowe na terenie P., a dostępność świadczeń jest odpowiednio zagwarantowana bez konieczności wprowadzania dodatkowych dyżurów. Spółka zaznaczyła, że Rada Powiatu [...] nie uwzględniła opinii samorządu aptekarskiego, który posiada sprawdzoną wiedzę o realnym zapotrzebowaniu na usługi farmaceutyczne na danym terenie. Okręgowa Izba Aptekarska zarzuciła bowiem Radzie Powiatu złamanie przy uchwalaniu projektu uchwały podstawowej zasady równości obywateli i podmiotów gospodarczych poprzez wybiórcze narzucenie niektórym aptekom obowiązku prowadzenia dyżurów całodobowych oraz ustalenie harmonogramu pracy aptek w terminie naruszającym przepisy prawa pracy w zakresie wypowiedzeń zmieniających, obligatoryjnych przy wprowadzaniu dyżurów całodobowych w aptekach ogólnodostępnych. Rada Powiatu nie wykazała przy tym, dlaczego na określonych przez nią terenach powiatu [...] potrzeba wprowadzenia dyżurów istnieje, a na innych (D., P., W., Z.) potrzeb takich nie ma. W ocenie Okręgowej Izby Aptekarskiej Rada Powiatu nie wykazała ponadto istnienia "ważnego interesu publicznego" przemawiającego za wprowadzeniem dodatkowych obowiązków na apteki ogólnodostępne. Skarżąca zaznaczyła ponadto, że dyżury nocne, w święta i dni wolne od pracy pełnione przez aptekę przynoszą każdorazowo straty, bowiem liczba pacjentów korzystających z usług aptek jest znikoma. Dodatkowo spełnienie narzuconych uchwałą obowiązków jest w praktyce wysoce utrudnione, ponieważ oznacza konieczność zatrudnienia dodatkowego personelu, w sytuacji braku kandydatów - magistrów farmacji - zainteresowanych podjęciem pracy w porze nocnej, w niedziele i święta w miejscowości oddalonej od większych miast o ok. 40 km. Skarżąca podkreśliła również, że w zaskarżonej uchwale doszło do dowolnego ograniczenia praw Spółki do swobody prowadzenia działalności gospodarczej poprzez ustalenie przymusowego harmonogramu pracy aptek. Kwestionowaną uchwałą Rada Powiatu dokonała faktycznego ograniczenia prawa skarżącej do wolności działalności gospodarczej w sytuacji braku podstaw do podjęcia takiego aktu. Odpowiadając na skargę Rada Powiatu w P. wniosła o jej oddalenie. Prezentując swoje stanowisko odwołała się do uzasadnienia do uchwały w sprawie uznania wezwania do usunięcia naruszenia prawa za bezzasadne. W jej treści Rada szeroko odwołała się do orzecznictwa sądów administracyjnych. Przede wszystkim organ powiatu podkreślił, że zaskarżona uchwała uwzględnia potrzeby lokalnej ludności polegające na możliwości jak najlepszego i najszybszego dostępu do niezbędnej pomocy farmaceutycznej. Ponadto, zdaniem Rady, niska frekwencja klientów w porze nocnej nie może być wystarczającym argumentem przemawiającym za brakiem potrzeby dostępności do aptek o tej porze. Sytuacji wymagającej dostępu do oferowanych przez apteki towarów nie da się odpowiednio wcześniej przewidzieć i może ona wystąpić w każdym czasie. Za przyjęciem takiego stanowiska przemawia również sama treść przepisu art. 96 ust. 2 prawa farmaceutycznego, w którym mowa jest o uprawnieniu farmaceuty zatrudnionego w aptece do wydania w sytuacji losowej, nadzwyczajnej, produktu zastrzeżonego do wydania na podstawie recepty, gdy będzie to konieczne dla ratowania życia ludzkiego. Za niezasadne uznano również zarzuty naruszenia przepisów Konstytucji. Zdaniem Rady Powiatu, zgodnie z przepisem art. 22 Konstytucji, to ustawa prawo farmaceutyczne ogranicza wolność działalności gospodarczej, nakładając na osoby prowadzące apteki obowiązek przestrzegania rozkładu godzin pracy aptek ogólnodostępnych, zaś nałożenie tego obowiązku było podyktowane ważnym interesem społecznym. Pismem procesowym z dnia 11 kwietnia 2017 r. pełnomocnik Rady Powiatu [...] przesłał do akt sądowych projekt zaskarżonej uchwały Rady Powiatu [...] z dnia 8 września 2016 r. wraz z uzasadnieniem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga spełnia wymogi formalne. Skarżąca wyczerpała tryb postępowania – wezwała organ powiatu do usunięcia naruszenia prawa. Oczywistym jest także interes prawny skarżącej, która jest właścicielem dwóch aptek działających w P.: A i B, a uregulowania zawarte w zaskarżonej uchwale dotyczą w sposób bezpośredni tych placówek. Zaskarżona uchwała stanowi akt prawa miejscowego, dla którego ustawową podstawą jest przepis art. 94 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne (tj. Dz.U. z 2008 r. Nr 45, poz. 271 ze zm., dalej jako: prawo farmaceutyczne), w myśl którego rozkład godzin pracy aptek ogólnodostępnych powinien być dostosowany do potrzeb ludności i zapewniać dostępność świadczeń również w porze nocnej, w niedzielę, święta i inne dni wolne od pracy. Zgodnie z art. 94 ust. 2 prawa farmaceutycznego, rozkład godzin pracy aptek ogólnodostępnych na danym terenie określa, w drodze uchwały, rada powiatu, po zasięgnięciu opinii wójtów (burmistrzów, prezydentów miast) gmin z terenu powiatu i samorządu aptekarskiego. Z redakcji art. 94 ust. 1 prawa farmaceutycznego wynika, że rozkład godzin pracy aptek ogólnodostępnych powinien "być dostosowany do potrzeb ludności" oraz "zapewniać dostępność świadczeń również w porze nocnej, w niedzielę, święta i inne dni wolne od pracy". W orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 3 października 2006 r., sygn. akt III SA/Wr 185/06, wyrok WSA w Kielcach z 30 września 2008 r., sygn. akt II SA/Ke 388/08, wyrok WSA w Gdańsku z 9 września 2010 r., sygn. akt III SA/Gd 254/10, wyrok WSA we Wrocławiu z 20 kwietnia 2011 r., sygn. akt IV SA/Wr 342/10, wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 14 kwietnia 2015 r., sygn. akt II GSK 1765/14, z dnia 9 grudnia 2011 r., sygn. akt II GSK 1338/12 – dostępne na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl) wyrażany jest pogląd, że rozkład godzin pracy powinien zarówno być dostosowany do bieżących, codziennych potrzeb ludności na powszechne wykonywane przez apteki ogólnodostępne usługi, świadczone w zwykłych warunkach jak i nie może pomijać sytuacji nadzwyczajnych, których częstotliwości występowania nie sposób przewidzieć. Wspomniany rozkład powinien uwzględniać także przypadki szczególne, niezwiązane bezpośrednio z zaspokajaniem zwykłych, codziennych potrzeb w zakresie zaopatrzenia w leki, w tym zapewniać jak najlepszą dostępność świadczeń aptecznych w porze nocnej, w niedzielę, święta i inne dni wolne od pracy, gdy nie funkcjonują ogólnodostępne apteki. Analiza art. 94 ust. 1 prawa farmaceutycznego prowadzi do wniosku, że należy rozróżnić rozkład godzin pracy aptek ogólnodostępnych w zwykłych warunkach oraz w sytuacjach nadzwyczajnych. W pierwszym przypadku zastosowanie ma kryterium potrzeb ludności, które należy uwzględniać przy ustalaniu godzin pracy aptek, tak by możliwe było zaspokojenie oczekiwań społeczności lokalnej. Z kolei w przypadkach wymienionych w drugiej części zdania zawartego w art. 94 ust. 1 prawa farmaceutycznego, najistotniejszym kryterium przy ustalaniu rozkładu godzin pracy aptek ogólnodostępnych staje się zapewnienie dostępności świadczeń aptecznych w tych szczególnych warunkach. Przy ustalaniu rozkładu godzin pracy aptek ogólnodostępnych w porze nocnej i dni wolne od pracy nie sposób uwzględniać potrzeb ludności, gdyż nie można przewidzieć prawdopodobieństwa pojawienia się zdarzeń zagrażających zdrowiu lub życiu człowieka. W tym wypadku chodzi o ustalenie takiego rozkładu godzin pracy aptek ogólnodostępnych, który będzie stwarzał możliwość jak najlepszego i najszybszego skorzystania z niezbędnej pomocy wówczas, gdy nie obowiązuje powszedni czas pracy aptek, a zaistnieje nadzwyczajna, trudna do przewidzenia potrzeba podania leku. Natomiast to, czy i w jakim zakresie możliwość ta będzie wykorzystywana nie może mieć tutaj istotnego znaczenia. W związku z tym za nieuzasadnione trzeba uznać stanowisko skarżącej, że zaskarżona uchwała nie uwzględnia przesłanki ustawowej dostosowania rozkładu godzin pracy aptek ogólnodostępnych do potrzeb ludności, gdyż pomija fakt, iż na terenie P. całodobowo dostępne są placówki lecznicze, a z reguły pacjenci korzystający ze świadczeń medycznych w porze nocnej oraz ze świątecznej pomocy lekarskiej zaopatrywani są w niezbędne leki w takiej placówce od razu na miejscu. Z art. 94 ust. 1 prawa farmaceutycznego nie wynika, aby ustalenie rozkładu godzin pracy aptek ogólnodostępnych przez radę powiatu miało uwzględniać godziny funkcjonowania placówek medycznych na terenie tego powiatu. Czym innym jest bowiem dostępność do całodobowej opieki medycznej, a czym innym konieczność zapewnienia przez Radę całodobowej dostępności do aptek na terenie powiatu. W sytuacji, gdyby osoby potrzebujące dokonać wyłącznie zakupu środków farmaceutycznych miały każdorazowo w porze nocnej oraz w niedziele i święta zgłaszać się w tym celu do placówek medycznych funkcjonujących na terenie Powiatu [...], to chorzy, wymagający pomocy medycznej, dostęp do tej pomocy mieliby znacznie ograniczony. Podkreślić trzeba, że zaskarżona uchwała podjęta została z zachowaniem wymogów formalnych przewidzianych w art. 94 ust. 2 prawa farmaceutycznego tj. po zasięgnięciu opinii wójtów (burmistrzów, prezydentów miast) gmin z terenu powiatu (opinie pozytywne: k. 84 - 89 akt sądowych) i samorządu aptekarskiego (opinia negatywna: k. 11 - 13 akt sądowych). Warto zaznaczyć, iż z przepisu tego nie wynika, aby opinie wójtów (burmistrzów, prezydentów miast) gmin z terenu powiatu i samorządu aptekarskiego miały dla organu powiatu charakter wiążący, zatem okoliczność, iż uchwałą z dnia 30 czerwca 2016 r. Okręgowa Rada Aptekarska w Ł. negatywnie zaopiniowała projekt uchwały Rady Powiatu [...] w sprawie określenia godzin pracy aptek ogólnodostępnych na terenie tego powiatu, nie ma znaczenia dla oceny zgodności z prawem tej uchwały. Z uzasadnienia załączonego do akt sądowych (k. 94 - 96) projektu do uchwały w sprawie określenia rozkładu godzin pracy aptek ogólnodostępnych na terenie Powiatu [...] wynika przy tym, że przed podjęciem zaskarżonej uchwały rozważone zostały przez organ uwagi zgłoszone przez samorząd aptekarski, a powielone w uzasadnieniu skargi wniesionej do sądu. W odniesieniu do zarzutów Okręgowej Rady Aptekarskiej w Ł. stwierdzono w uzasadnieniu, iż Rada Powiatu podejmując uchwałę nie może brać pod uwagę hipotetycznych trudności, jakie może mieć podmiot prowadzący aptekę w zrealizowaniu obciążającego go, a wynikającego z art. 92 ustawy prawo farmaceutyczne obowiązku obecności farmaceuty w godzinach pracy apteki - zapewnienie obecności takiej osoby jest jedynie kwestią organizacyjną i sposób jej rozwiązania zależy od decyzji podmiotu prowadzącego aptekę. Ponadto, w ocenie Rady, niecelowe byłoby ujęcie wszystkich aptek z terenu powiatu w jednym rozkładzie czasu pracy, ponieważ dotarcie do apteki w D., W. czy w Z. byłoby dla mieszkańców innych gmin bardziej uciążliwe niż dotarcie do apteki w centralnie położonych P. lub w U. - np. mieszkańcy gminy P., w której de facto nie ma apteki ogólnodostępnej, łatwiej skorzystają ze świadczeń apteki w P. lub w U. niż np. w W. Dodatkowo, w ocenie organu, nie można wymagać od mieszkańców P., aby korzystali z apteki w D., Z. czy W. Za niecelowe organ uznał również ustalenie dla wszystkich miejscowości (D., P., U., W., Z.) jednoczesnego czasu pracy aptek w porze nocnej i w dni wolne od pracy, ponieważ apteki w D., W. i Z. musiałyby być czynne codziennie przez całą dobę. Stanowisko Rady w odniesieniu do uwag zgłoszonych w uchwale z dnia 30 czerwca 2016 r. przez Okręgową Radę Aptekarską w Ł. nie budzi zastrzeżeń Sądu. Zrozumiałym i słusznym założeniem organu powiatu, zgodnym z art. 94 ust. 1 prawa farmaceutycznego - przy ustalaniu rozkładu godzin pracy aptek - jest przyjęcie, że prawo każdego mieszkańca powiatu do świadczeń farmaceutycznych w porze nocnej i w dni wolne od pracy będą realizować apteki znajdujące się w największych ośrodkach powiatu, gdzie zamieszkuje przeważająca część mieszkańców (uwzględniając w tym bezpośrednie sąsiedztwo). Tu niewątpliwie potrzeby ludności w zakresie korzystania ze świadczeń farmaceutycznych w dni inne niż powszednie oraz w nocy są z pewnością największe, a nadto najłatwiejszy jest dostęp także z miejscowości położonych na peryferiach powiatu. Nie jest również trafny zarzut naruszenia przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej, poprzez nieuprawnioną i nadmierną ingerencję Rady Powiatu w sferę swobody prowadzonej przez Spółkę C działalności gospodarczej. W ocenie skarżącej, uchwała doprowadziła do dowolnego ograniczenia praw Spółki do swobody prowadzenia działalności gospodarczej. Jak wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie i doktrynie wolność działalności gospodarczej, stanowiąca jedną z podstaw społecznej gospodarki rynkowej (art. 20 Konstytucji RP), jednak nie ma charakteru absolutnego. W przypadkach i na warunkach określonych w art. 22 i 31 ust. 3 Konstytucji RP wolność działalności gospodarczej może być ograniczana. Konstytucja dopuszczając ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych praw i wolności stanowi, że może nastąpić to tylko w ustawie i tylko wówczas, gdy ograniczenia są konieczne w demokratycznym Państwie w celu zapewnienia jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, ochrony własności i praw innych osób. Przyjęte w Konstytucji RP rozwiązanie oznacza, że prawodawca przewidział sytuację, gdy konieczne będzie stopniowanie ochrony poszczególnych wolności i praw obywatelskich. Wśród dóbr podlegających szczególnej ochronie, która uzasadnia ograniczenie konstytucyjnych praw i wolności obywatelskich wymieniona została ochrona zdrowia. W związku z tym ograniczenie wolności obywatelskich, w tym wolności działalności gospodarczej może nastąpić, jeżeli wymaga tego ochrona zdrowia. Istotne przy tym jest, by ograniczenie konstytucyjnej wolności nie naruszało jej istoty. W rozpoznawanej sprawie, wbrew stanowisku skarżącej, taka sytuacja nie miała miejsca. Akt prawa miejscowego ograniczający swobodę prowadzenia działalności gospodarczej został wydany na podstawie ustawy (art. 94 ust. 2 prawa farmaceutycznego) i mieścił się w jej granicach. Ustawodawca, decydując o konieczności zapewnienia dostępności świadczeń farmaceutycznych również w porze nocnej i dni wolne od pracy, udzielił organom stanowiącym powiatu upoważnienia do ustalenia rozkładu godzin pracy aptek ogólnodostępnych. Jak zauważa się w orzecznictwie, ustalenie rozkładu godzin pracy aptek ogólnodostępnych, w drodze uchwały rady powiatu, niewątpliwie stanowi ograniczenie swobody prowadzenia działalności gospodarczej. Przedsiębiorca prowadzący aptekę ogólnodostępną nie może bowiem samodzielnie wyznaczać ram czasowych jej funkcjonowania. Podkreślenia jednak wymaga, że prowadzenie apteki ogólnodostępnej, będącej placówką ochrony zdrowia publicznego, z istoty rzeczy związane jest z pewnymi ograniczeniami. Wspomniane ograniczenia, dotyczące określenia rozkładu godzin pracy aptek ogólnodostępnych, ustanowione zostały w drodze ustawy (art. 94 ust. 1 prawa farmaceutycznego) i były konieczne dla ochrony zdrowia publicznego. Niewątpliwie zapewnienie dostępności świadczenia usług farmaceutycznych, w tym także porze nocnej i dni wolne od pracy mieści się w pojęciu ochrony zdrowia publicznego. Ograniczenie swobody działalności gospodarczej polegające na ustaleniu harmonogramu godzin pracy apteki ogólnodostępnej nie narusza istoty tej wolności. Podmiot prowadzący taką aptekę w godzinach określonych w rozkładzie uchwalonym przez radę powiatu nie jest pozbawiony możliwości prowadzenia działalności gospodarczej, a jedynie dotykają go pewne ograniczenia w zakresie czasu funkcjonowania apteki. Ponadto, podkreślenia wymaga, że procedura podejmowania uchwały ustalającej rozkład godzin pracy aptek ogólnodostępnych określona w art. 94 ust. 2 prawa farmaceutycznego uwzględnia wynikającą z art. 12 u.s.d.g. zasadę współdziałania organów administracji publicznej przy wykonywaniu działań z organizacjami pracodawców, organizacjami pracowników, organizacjami przedsiębiorców oraz samorządami zawodowymi i gospodarczymi, zobowiązując organ do zasięgnięcia opinii samorządu aptekarskiego. Co przedstawiono we wcześniejszych wywodach, organ spełnił swój obowiązek w tym zakresie. bowiem Okręgowa Izba Aptekarska w Ł. uchwałą z dnia 30 czerwca 2016 r. zaopiniowała przedstawiony projekt uchwały. Natomiast ani z art. 94 ust. 2 prawa farmaceutycznego, ani z art. 12 u.s.d.g. nie wynika obowiązek konsultacji przez organ administracji przy wykonywaniu swych zadań (w tym wypadku – obowiązku określenia rozkładu godzin pracy aptek ogólnodostępnych) z poszczególnym przedsiębiorcą tzn. podmiotem prowadzącym aptekę ogólnodostępną. Z powyższych względów, za bezpodstawny należy uznać także zarzut Spółki w zakresie naruszenia zaskarżoną uchwałą Konstytucji RP, tj. art. 22, art. 31, art. 64 i art. 65. Zdaniem Sądu nie budzi wątpliwości, że zapewnienie dostępu doświadczeń farmaceutycznych w porze nocnej i w dni wolne od pracy (całodobowo) stanowi realizację ważnego interesu publicznego jakim jest ochrona zdrowia i życia obywateli. Mogą zdarzać się sytuacje, w których od nabycia lekarstwa zależy zdrowie człowieka, także wówczas, gdy apteki nie funkcjonują według standardowego rozkładu godzin pracy. Z misji publicznej aptek wynikają określone obowiązki – wśród nich obowiązek pełnienia tzw. dyżurów. Obowiązki te istotnie stanowią ograniczenie konstytucyjnych praw zarówno do wolności działalności gospodarczej jak i prawa własności, lecz ograniczenie to - jak zaznaczono wyżej - odpowiada wymogom wynikającym z art. 31 ust. 3, art. 22 i 64 Konstytucji RP. Nie jest to bowiem ograniczenie nadmierne, naruszające istotę wolności czy też własności – odpowiada wymogom zasady proporcjonalności, a ponadto znajduje pełne uzasadnienie, jako że służy wprost ochronie zdrowia, a więc wartości wysoko usytuowanej wśród dóbr konstytucyjnej chronionych. W odniesieniu natomiast do zarzutu skarżącej, w zakresie naruszenia art. 65 Konstytucji RP, który stanowi, iż: "1. Każdemu zapewnia się wolność wyboru i wykonywania zawodu oraz wyboru miejsca pracy. Wyjątki określa ustawa. 2. Obowiązek pracy może być nałożony tylko przez ustawę. 3. Stałe zatrudnianie dzieci do lat 16 jest zakazane. Formy i charakter dopuszczalnego zatrudniania określa ustawa. 4. Minimalną wysokość wynagrodzenia za pracę lub sposób ustalania tej wysokości określa ustawa. 5. Władze publiczne prowadzą politykę zmierzającą do pełnego, produktywnego zatrudnienia poprzez realizowanie programów zwalczania bezrobocia, w tym organizowanie i wspieranie poradnictwa i szkolenia zawodowego oraz robót publicznych i prac interwencyjnych", to przy braku uzasadnienia do tego zarzutu, Sąd nie dopatrzył się, aby zaskarżona uchwała w jakikolwiek sposób naruszała cytowany przepis. W ocenie Sądu, ograniczenie wynikające z uchwały Rady Powiatu [...], polegające na zobowiązaniu skarżącej, by prowadzone przez nią apteki świadczyły usługi farmaceutyczne całodobowo, w porze nocnej i dni wolne od pracy nie jest nadmierne, czy też nieproporcjonalne w stosunku do innych aptek. Załączony do uchwały harmonogram rozkładu godzin pracy aptek ogólnodostępnych na terenie Powiatu [...] przewiduje rotacyjne dyżury aptek w układzie tygodniowym, w tym w [...] dyżury te obejmują osiem aptek. Zdaniem Sądu, rozkładowi godzin pracy aptek ogólnodostępnych zawartemu w załączniku do zaskarżonej uchwały nie można zatem zarzucić naruszenia prawa. W szczególności, odpowiada on wymogom art. 94 ust. 1 i 2 prawa farmaceutycznego, jest sformułowany w sposób nie nasuwający wątpliwości, po zasięgnięciu opinii wymaganych ustawą. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. d.j.