III SA/Łd 1003/16

Dnia 22 lutego 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, , Protokolant pomocnik sekretarza Blanka Kuźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lutego 2017 roku sprawy ze skargi P. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokat E. S.-C. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ulicy [...]kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) powiększoną o podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 roku o dodatkach mieszkaniowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r., poz. 966, ze zm.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] o odmowie przyznania P.S. dodatku mieszkaniowego. W uzasadnieniu organ II instancji przedstawiając stan faktyczny i prawny sprawy podniósł, że decyzją z dnia [...] organ I instancji odmówił przyznania dodatku mieszkaniowego P.S. W odwołaniu skarżący stwierdził, że jest weteranem i inwalidą wojskowym. Składając wniosek o dodatek mieszkaniowy informował o tym fakcie urzędników. Ten dodatek jest dla niego bardzo ważny – decyduje o życiu lub śmierci, a to dlatego, że na życie w miesiącu pozostaje mu około 190 zł. Organ II instancji podniósł następnie, że skarżący zajmuje spółdzielczy, własnościowy lokal mieszkalny o powierzchni użytkowej wynoszącej 50,20 m2 oraz powierzchni pokoi i kuchni – 38,60 m2. Nie posiada zadłużenia w opłatach za lokal. Skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Utrzymuje się z przysługującej mu renty inwalidzkiej w wysokości 1 444,26 zł miesięcznie. W dniu 3 sierpnia 2016 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Po przeprowadzeniu postępowania w tej sprawie w dniu [...] organ I instancji, powołując się na art. 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, to jest przekroczenie dopuszczalnej powierzchni normatywnej, odmówił przyznania skarżącemu dodatku mieszkaniowego. W ocenie organu II instancji powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego, zajmowanego przez skarżącego, przekracza normatywną powierzchnię, która dla 1 osoby – zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych – wynosi 35 m2. Przekracza normatywną powierzchnię o więcej niż 30 % (50,20 m2 : 35 m2 x 100% = 143,43%). Udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej lokalu zajmowanego przez skarżącego wynosi 76,89% (38,60 m2 : 50,20 m2 x 100% = 76,89%), a więc przekracza 60%. Ustosunkowując się do odwołania skarżącego, organ II instancji stwierdził, że skarżący nie podniósł żadnych merytorycznych zarzutów przeciwko decyzji wydanej przez organ I instancji. Nie kwestionował również, przyjętych dla potrzeb rozstrzygnięcia w tej sprawie: powierzchni użytkowej oraz powierzchni pokoi i kuchni należącego do niego lokalu. Warunki nabywania prawa do dodatku mieszkaniowego, przyznawanie i wypłacanie tego świadczenia zostały określone w ustawie o dodatkach mieszkaniowych. Są to przepisy bezwzględnie obowiązujące. W aktualnym stanie faktycznym i prawnym nie istnieje możliwość przyznania skarżącemu dodatku mieszkaniowego w drodze wyjątku ze względu na jego trudną sytuację. W skardze na powyższą decyzję P.S. stwierdził, że decyzje organów obu instancji zostały wydane niezgodnie z prawem, a wręcz z rażącym naruszeniem prawa. Jako inwalida wojskowy posiada dodatkowe uprawnienia do poprawy sytuacji życiowej. Otrzymał uprawnienie do dodatkowej powierzchni mieszkalnej. Z uwagi na trudną sytuację życiową zmuszony został zwrócić się o przyznanie dodatku mieszkaniowego, lokal zamienny i kartki żywnościowe, lecz odmówiono mu "bezpiecznego mieszkania" i środków do życia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] podtrzymało stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji oraz podniosło, że postępowanie zakończone wydaniem zaskarżonej decyzji w związku ze złożonym przez skarżącego odwołaniem od decyzji o odmowie przyznania dodatku mieszkaniowego dotyczyło wyłącznie tej sprawy. Postanowieniem z dnia 12 grudnia 2016 r. Starszy Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata. Na rozprawie w dniu 22 lutego 2017 r. pełnomocnik skarżącego oświadczył, że popiera skargę oraz wnosi o zasądzenie zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, które nie zostały opłacone w całości ani w części. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2016 r., poz. 1066, ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie (tekst jedn.: Dz.U. z 2016 r., poz. 718, ze zm.), powoływanej dalej p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1 lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. c); stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (pkt 2); stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (pkt 3). Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Ocena legalności zaskarżonej decyzji, przeprowadzona według wskazanych powyżej kryteriów wykazała, iż skarga nie jest zasadna. Wobec zawartej w skardze argumentacji odnoszącej się do złożenia przez skarżącego wniosków o przyznanie mu dodatku mieszkaniowego, lokalu zamiennego i kartek żywnościowych, należy na wstępie wyjaśnić, że postępowanie administracyjne zakończone wydaniem przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] zaskarżonej decyzji toczyło się wyłącznie na skutek wniosku skarżącego o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Kwestie przyznania skarżącemu lokalu zamiennego i kartek żywnościowych nie były przedmiotem tego postępowania. Zasady przyznawania świadczenia pieniężnego w postaci dodatku mieszkaniowego reguluje ustawa o dodatkach mieszkaniowych. Ustawa ta w sposób jednoznaczny wskazuje, jakie obligatoryjne warunki muszą być spełnione, aby właściwy organ wydał decyzję o przyznaniu dodatku mieszkaniowego. Składając wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego wnioskodawca, aby otrzymać świadczenie, musi łącznie spełniać warunki dotyczące posiadania tytułu prawnego do zajmowanego lokalu mieszkalnego (art. 2), średniego miesięcznego dochodu na jednego członka gospodarstwa domowego (art. 3) oraz powierzchni użytkowej lokalu (art. 5). Przepis art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych stanowi, że normatywna powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego lub budynku mieszkalnego, w którym znajduje się tylko jeden lokal mieszkalny (dom jednorodzinny), zwana dalej "normatywną powierzchnią", w przeliczeniu na liczbę członków gospodarstwa domowego nie może przekraczać 35 m2 dla 1 osoby. W myśl art. 5 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych normatywną powierzchnię powiększa się o 15 m2, jeżeli w lokalu mieszkalnym zamieszkuje osoba niepełnosprawna poruszająca się na wózku lub osoba niepełnosprawna, której niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. O wymogu zamieszkiwania w oddzielnym pokoju orzekają powiatowe zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności, o których mowa w ustawie z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721, ze zm.). W doktrynie oraz w jednolitym w tym zakresie orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że ustalenie, iż osoba ubiegająca się o dodatek mieszkaniowy dysponuje orzeczeniem stwierdzającym wymóg zamieszkiwania w oddzielnym pokoju nie powoduje, iż w każdym stanie faktycznym zastosowanie będzie znajdował art. 5 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych i tym samym normatywna powierzchnia podlegać będzie zwiększeniu o 15 m2. Przepis art. 5 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych nie znajduje zastosowania do osób zamieszkujących samodzielnie. Pojęcie "oddzielnego pokoju" jakim posługuje się ustawodawca oznacza nic innego niż pomieszczenie, którego osoba niepełnosprawna nie musi dzielić z innymi osobami. Zwrócić należy uwagę, że poza zakresem kompetencji zespołu orzekającego pozostaje to, jaki lokal mieszkalny osoba zajmuje i czy zajmuje go samodzielnie czy też z innymi osobami. Nie można więc twierdzić, że samo dysponowanie przez osobę niepełnosprawną orzeczeniem o wymogu zamieszkiwania w oddzielnym pokoju, automatycznie będzie powodowało powiększenie powierzchni normatywnej. Określenie "wymóg zamieszkiwania w oddzielnym pokoju" będzie miało tylko wówczas zastosowanie, gdy osoba niepełnosprawna zamieszkuje z innymi osobami lub przynajmniej chociaż z jedną osobą. Wykładnia gramatyczna tego pojęcia oznacza to, iż jest to pokój, którego osoba niepełnosprawna nie musi dzielić z innymi osobami. Osoba prowadząca gospodarstwo domowe jednoosobowe, a więc zamieszkująca samotnie nie dzieli lokalu z innymi osobami. Takie rozumienie treści art. 5 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych potwierdza również wykładnia celowościowa. Ratio legis omawianej regulacji opiera się nie tylko na poprawie sytuacji osoby niepełnosprawnej, ale też ma na względzie prawo osób zamieszkujących z niepełnosprawnym, które korzystają ze zmniejszonej powierzchni. Stosowanie w takiej sytuacji wielkości normatywnej przewidzianej w art. 5 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, pozbawiłoby prawa do dodatku lub też do przyznania go w odpowiednio zwiększonej kwocie osoby uprawnione zamieszkujące z niepełnosprawnym, wymagającym oddzielnego pokoju (por. wyroki NSA: z dnia 5 października 2010 r., I OSK 804/10; z dnia 23 listopada 2010 r., I OSK 1037/12; z dnia 19 stycznia 2011 r., I OSK 1389/10; z dnia 10 maja 2012 r., I OSK 2014/11; z dnia 23 sierpnia 2012 r., I OSK 73/12; z dnia 5 listopada 2015 r., I OSK 1272/14; z dnia 15 września 2016 r., I OSK 1450/15 i I OSK 1596/16; Grażyna Manjura-Niśkiewicz, Dodatki mieszkaniowe. Komentarz, Wydanie 4, C.H. Beck, Warszawa 2013r., s.101-102). Jednocześnie z art. 5 ust. 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych wynika, że dodatek mieszkaniowy przysługuje, gdy powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego nie przekracza normatywnej powierzchni o więcej niż 30% (pkt 1) albo 50% pod warunkiem, że udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej tego lokalu nie przekracza 60% (pkt 2). Z akt sprawy nie wynika, aby skarżący poruszał się na wózku inwalidzkim lub był osobą niepełnosprawną, której niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju legitymującą się w tym zakresie orzeczeniem powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności. We wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego oraz oświadczeniu załączonym do tego wniosku skarżący wyraźnie stwierdził, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Organy administracji nie miały zatem podstawy do uznania, iż w przypadku skarżącego art. 5 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych znajduje zastosowanie, a tym samym, że powierzchnia normatywna podlega zwiększeniu o 15 m2. W rozpoznawanej sprawie nie jest sporne, że powierzchnia użytkowa lokalu skarżącego wynosi 50,20 m2, zaś łączna powierzchnia pokoi i kuchni 38,60 m2. Powierzchnia użytkowa lokalu skarżącego (50,20 m2) niewątpliwie przekracza określoną w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych powierzchnię normatywną (35 m2). Wprawdzie zgodnie z art. 5 ust. 5 pkt 1 tej ustawy powierzchnię tę można zwiększyć do 30%, a zatem do 45,5 m2, lecz w przypadku lokalu skarżącego przekroczenie powierzchni normatywnej wynosi aż 43,43%. Jednocześnie udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej lokalu skarżącego przekracza 60%, gdyż wynosi 76,98%, co nie pozwala również uznać, że został spełniony warunek określony w art. 5 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 5 ust. 5 pkt 2 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Okoliczność, że skarżący posiada status inwalidy wojskowego i otrzymuje z tego tytułu rentę wojskową nie ma w rozpatrywanej sprawie żadnego znaczenia. W ustawie o dodatkach mieszkaniowych brak jest bowiem przepisów, które przewidywałyby odstępstwa od powyższych warunków przyznawania dodatku mieszkaniowego, np. ze względu na posiadanie statusu inwalidy wojskowego lub wojennego. W ustawie z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (tekst jedn.: Dz.U. z 2016 r., poz. 871 ze zm.) również nie przewidziano żadnych, szczególnych uprawnień w tym zakresie w związku z posiadaniem statusu inwalidy wojskowego lub wojennego. Podnoszone przez skarżącego argumenty dotyczące trudnej sytuacji życiowej także nie mogły zostać uwzględnione, gdyż okoliczności tego rodzaju nie stanowią podstawy do wyłączenia określonych w ustawie o dodatkach mieszkaniowych zasad. W tym stanie rzeczy uznać należy, że organy administracji zasadnie odmówiły przyznania skarżącemu dodatku mieszkaniowego, gdyż nie spełnił określonego w ustawie o dodatkach mieszkaniowych kryterium dotyczącego powierzchni użytkowej lokalu mieszkalnego. Mając powyższe na uwadze sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu sąd orzekł na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c, § 2 pkt 1 i § 4 ust. 1-3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. poz. 1714). D.CZ.