III SA/Łd 1102/13

Dnia 17 stycznia 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Cisowska-Sakrajda (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska Protokolant asystent sędziego Anna Łuczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2014 roku sprawy ze skargi M. O. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uznania zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne za niezasadne p o s t a n a w i a : zawiesić postępowanie sądowoadministracyjne. M. O. wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...]. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...]. uznające zarzuty zgłoszone w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec M. O. na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...]. o numerach od [...] do [...] wystawionych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. za niezasadne. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Z akt administracyjnych wynika, iż wniosek skarżącego o wznowienie postępowania zakończonego stanowiącą podstawę wystawienia tytułów wykonawczych decyzją z dnia [...]., jak i wniosek o stwierdzenie nieważności tej decyzji zostały postanowieniami Dyrektora UKS w Ł. z dnia [...]. pozostawione bez rozpatrzenia. W odpowiedzi na zarządzenie Sądu w złożonym w toku rozprawy sądowej piśmie z dnia 17 stycznia 2014r. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wyjaśnił, że postanowienia te zostały uchylone, a sprawa przekazana organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Na dowód tych okoliczności do pisma załączone zostały postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] o nr [...] i [...]. O treści pisma Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 17 stycznia 2014r. i załączników – jak wynika z protokołu rozprawy sądowej z dnia 17 stycznia 2014r. - przewodnicząca składu orzekającego poinformowała pełnomocnika skarżącego, który stwierdził, że nie oponuje przeciwko zastosowaniu w sprawie art. 56 ppsa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Instytucję zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego regulują przepisy art. 56 oraz art. 123 do art. 126 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej ppsa. Instytucja ta tworzy sytuację, w której trwa nadal stan zawisłości sprawy sądowoadministracyjnej, nadal istnieją powstałe stosunki prawnoprocesowe, ale tok postępowania ulega wstrzymaniu, sprawa "spoczywa" bez biegu, terminy nie biegną lub podlegają wstrzymaniu, a czynności procesowe nie są podejmowane, z wyjątkiem tych które mają na celu podjęcie postępowania albo wstrzymanie wykonania aktu lub czynności (art. 127 ppsa). Spośród wskazanych przepisów w analizowanej sprawie zastosowanie ma art. 56 ppsa. Stosownie do tego przepisu w razie wniesienia skargi do sądu po wszczęciu postępowania administracyjnego w celu zmiany, uchylenia, stwierdzenia nieważności aktu lub wznowienia postępowania, postępowanie sądowe podlega zawieszeniu. Regulacja tego przepisu koresponduje z art. 124 § 1 pkt 6 ppsa, wedle którego sąd zawiesza postępowanie z urzędu w przypadku, o którym mowa w art. 56. Analiza tych przepisów dowodzi, iż w razie zastosowania jednego z administracyjnych trybów nadzwyczajnych w stosunku do zaskarżonego aktu, a w przypadku zaskarżenia postanowienia w sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne opartych m.in. na nieistnieniu obowiązku - także orzeczenia stanowiącego podstawę wystawienia tytułu wykonawczego, sąd zobowiązany jest zawiesić postępowanie sądowoadministracyjne z urzędu. Użyty w tym przepisie zwrot "podlega zawieszeniu" nie pozostawia bowiem sądowi administracyjnemu żadnej możliwości wyboru. Obligatoryjne zawieszenie postępowania sądowego w takiej sytuacji ma miejsce niezależnie od prawdopodobnego wyniku nadzwyczajnego trybu administracyjnego. Ten ma bowiem z woli ustawodawcy pierwszeństwo przed kontrolą sądowoadministracyjną takiego aktu. Wykładnia gramatyczna art. 56 ppsa prowadzi nadto do wniosku, że dotyczy on sytuacji, gdy skarga do sądu została wniesiona już po uruchomieniu jednego ze wskazanych w nim nadzwyczajnych trybów weryfikacji ostatecznego aktu administracyjnego (tak też postanowienie NSA W-wa z dnia 5 czerwca 2008r., II OSK 734/08, LEX nr 597820, wyrok NSA W-wa z dnia 27 września 2011r., II OSK 1794/10, LEX nr 1069042 czy wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 1 grudnia 2010r., II SA/Go 705/10, LEX nr 753128). Wszczęcie nadzwyczajnego postępowania administracyjnego lub podatkowego, mające na celu weryfikację aktu administracyjnego, wyprzedza zatem wszczęcie postępowania sądowego (wniesienie skargi) – por. postanowienie NSA W-wa z dnia 15 marca 2012r., I GSK 210/12, LEX nr 1342473. Toczące się nadzwyczajne postępowanie administracyjne stanowi przeszkodę procesową do rozpoznania skargi przez sąd administracyjny. Zawieszone postępowanie sądowe może przy tym zostać podjęte dopiero po zakończeniu administracyjnego postępowania kontrolnego decyzją ostateczną (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 17 maja 2011r., III SA/Po 205/11, LEX nr 795737). Przesłanki do obligatoryjnego zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego na podstawie art. 124 § 1 pkt 6 ppsa istnieją nadal gdy uruchomiona została kontrola sądowa wobec aktu wydanego w ramach postępowania administracyjnego, o którym mowa w art. 56 ppsa (postanowienie NSA W-wa z dnia 1 marca 2012r., II FZ 123/12, LEX nr 1116172). Ratio legis art. 56 ppsa zmierza do uniknięcia kumulacji dwóch trybów rozpatrywania sprawy. Każde rozstrzygnięcie merytoryczne dokonane przez organ administracji prowadziłoby do zbędnego mnożenia postępowań i mogłoby spowodować niepożądane komplikacje i zbędne wydłużenie postępowań (wyrok NSA W-wa z dnia 26 maja 2009r., I FSK 485/09, LEX nr 594006 czy wyrok WSA w Białymstoku z dnia 30 czerwca 2011r., I SA/Bk 205/11, LEX nr 1084079). Datą wszczęcia postępowania administracyjnego ogólnego i podatkowego przy tym jest odpowiednio zgodnie z art. 61 § 3 i 3a k.p.a. oraz art. 165 § 3 i 3b Op dzień doręczenia organowi żądania, a gdy zostało ono wniesione za pomocą środków komunikacji elektronicznej – dzień wprowadzenia żądania do systemu teleinformatycznego organu. Datą wszczęcia postępowania sądowego jest z kolei jak wynika z art. 54 § 1 ppsa data złożenia skargi w siedzibie organu administracyjnego, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postepowania jest przedmiotem skargi. W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, iż w dniu 9 kwietnia 2013r. skarżący złożył wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia [...]. stanowiącą podstawę wystawienia tytułów wykonawczych, jak i wniosek o stwierdzenie nieważności tej decyzji, zaś w dniu [...]. skarżący wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...]. w sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne. Oznacza to, że w dniu wniesienia skargi do sądu administracyjnego w sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne zmierzające do wyegzekwowania obowiązku określonego tą decyzją toczyło się już postępowanie w sprawie stwierdzenia jej nieważności, jak i wznowienia postępowania podatkowego zakończonego tą decyzją. Sprawa stwierdzenia nieważności decyzji wymiarowej, jak i wznowienia postępowania nie została do dnia rozprawy w niniejszej sprawie zakończona, bowiem postanowienia z dnia [...]. o pozostawieniu wniosków o wznowienie postępowania i stwierdzenie nieważności decyzji zostały uchylone postanowieniami z dnia [...] a sprawa przekazana organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Okoliczności te stanowią obligatoryjną przesłankę zawieszenia postępowania sądowego na podstawie art. 56 ppsa. Skoro bowiem z woli ustawodawcy uprzednio uruchomione administracyjne tryby weryfikacji rozstrzygnięć administracyjnych mają pierwszeństwo przed sądową ich kontrolą, to ewentualne wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji wymiarowej skutkuje nieistnieniem objętego postępowaniem egzekucyjnym obowiązku, a w konsekwencji niedopuszczalnością kontynuowania egzekucji. Pomimo tego, że wniosek o wznowienie postępowania i stwierdzenie nieważności decyzji nie dotyczy bezpośrednio zaskarżonego postanowienia, to jednak z uwagi na to, iż decyzja objęta trybami nadzwyczajnymi stanowi podstawę wystawienia tytułu wykonawczego zachodzi podstawa do obligatoryjnego zawieszenia postępowania w tej sprawie. Postępowanie egzekucyjne i egzekucja administracyjna stanowi wszak "instrument", dzięki któremu administracja publiczna we własnym zakresie zapewnia skuteczność swoim działaniom. Ma ono na celu doprowadzenie do przymusowego wykonania już skonkretyzowanego w tej sprawie prawomocną decyzją administracyjną obowiązku. Zachodzi zatem szczególna relacja między decyzją określającą obowiązek a jego egzekucją, bowiem bez możliwości przymusowego egzekwowania określonego choćby decyzją obowiązku mógł by on nie zostać nigdy wykonany. Postępowanie egzekucyjne, a ściślej jego przedmiot, pozostaje więc w ścisłym związku z postępowaniem wymiarowym i jego wynikiem wyrażonym w decyzji, jest ono konsekwencją uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku wykreowanego w toku postępowania podatkowego i wyrażonego w decyzji wymiarowej. Wyeliminowanie zatem z obrotu prawnego decyzji wymiarowej stanowiącej podstawę egzekucji ma bezpośredni wpływ na kontynuowanie postępowania egzekucyjnego. Składając zarzut na postępowanie egzekucyjne pełnomocnik podniósł m.in. okoliczność nieistnienia egzekwowanego obowiązku z uwagi na nieistnienie decyzji wymiarowej w obrocie prawnym oraz okoliczności jej niedoręczenia, jak i podjęcia po upływie terminu przedawnienia, a zaskarżone tą skargą postanowienie odnosi się do zagadnienia istnienia decyzji będącej przedmiotem uprzednio uruchomionych trybów nadzwyczajnych. Z akt administracyjnych wynika nadto, że skarżący podnosił w toku postępowania egzekucyjnego jako jedną z okoliczności uniemożliwiających prowadzenie egzekucji okoliczność uruchomienia trybów nadzwyczajnych w stosunku do decyzji stanowiącej podstawę jej prowadzenia, akcentując mocno fakt nie rozpoznania jeszcze wniosków w sprawie weryfikacji decyzji. Z protokołu rozprawy wynika też, iż skarżący nie oponował przeciwko zawieszeniu tego postępowania wobec uchylenia w dniu [...] postanowień o pozostawieniu bez rozpoznania wniosków o wznowienie postępowania i stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] Mając powyższe na uwadze Sąd, w oparciu o powołany wyżej art. 56 ppsa, orzekł jak w sentencji. e.o.