III SA/Łd 12/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Furmanek Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.) po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. M. z dnia 6 czerwca 2013 r. o wyłączenie sędziego NSA Teresy Rutkowskiej, sędziego WSA Małgorzaty Łuczyńskiej oraz sędziego WSA Krzysztofa Szczygielskiego od orzekania w sprawie o sygn. akt III SA/Łd 12/13 w sprawie ze skargi A M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego postanawia: oddalić wniosek. A. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] r. wydane w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego. W dniu 6 czerwca 2013 r. na rozprawie skarżący złożył na piśmie wniosek o wyłączenie sędziego NSA Teresy Rutkowskiej, sędziego WSA Małgorzaty Łuczyńskiej oraz sędziego WSA Krzysztofa Szczygielskiego od orzekania w sprawie o sygn. akt III SA/Łd 12/13. W obszernym uzasadnieniu, skarżący odnosząc się osobno do każdego z sędziów wymienionych we wniosku, przywołał wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, zapadłe w jego sprawach. Wskazani we wniosku sędziowie brali udział w wydawaniu powołanych przez skarżącego wyroków. W ocenie skarżącego przedstawiony we wniosku, pobieżny przegląd orzecznictwa sędziów Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wprost wskazuje na występowanie obiektywnych dowodów na lekceważenie przez sędziów nie tylko przepisów prawa ale swoich podstawowych obowiązków, stronniczość w orzekaniu i podejmowanie się kolejny raz oceny tego samego postępowania, dotyczącego przekształcenia nielegalnego zajęcia zabezpieczającego w zajęcie egzekucyjne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek nie jest zasadny. Zgodnie z treścią art.18 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. 2012 r. poz. 270) – dalej p.p.s.a. sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 6a) dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Stosownie do art. 19 p.p.s.a. niezależnie od przyczyn wymienionych w art.18 p.p.s.a. sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do jego bezstronności w danej sprawie. Z przepisu tego wynika, że wyłączenie sędziego następuje nie tylko z mocy ustawy, w przypadku zaistnienia przesłanek enumeratywnie wskazanych w art. 18 p.p.s.a. (wyłączenie bezwzględne), ale również na wniosek strony (uczestnika postępowania) lub sędziego w sytuacji zaistnienia okoliczności w nim wskazanych (wyłączenie względne). Jak wynika z treści wskazanego art. 19 p.p.s.a. określenie tzw. przesłanek względnych nastąpiło poprzez użycie ogólnego sformułowania zaistnienia okoliczności, która mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do bezstronności danego sędziego w konkretnej sprawie. Oznacza to, że będą to wszelkie obiektywnie zaistniałe okoliczności, dające podstawę do sformułowania uzasadnionych zastrzeżeń, co do bezstronności sędziego, przy rozstrzyganiu danej sprawy, w tym także okoliczności objętych art. 19 p.p.s.a. Podkreślenia wymaga, iż okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do bezstronności sędziego w danej sprawie musi faktycznie wystąpić, tzn. nie może mieć charakteru potencjalnego, tj. być jedynie uprawdopodobniona. Ponadto okoliczność ta może wystąpić zarówno w trakcie, jak i jeszcze przed wszczęciem danego postępowania. Wyjaśnić także należy, że okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do bezstronności sędziego lub sędziów w danej sprawie, musi być realna, a zatem nie jest wystarczająca sama podejrzliwość strony, bądź utrata wiary w bezstronność sędziego, wynikająca z nadmiernej wrażliwości lub przeczuleń strony. Nie ma znaczenia subiektywne przekonanie strony o braku bezstronności sędziego wyznaczonego do rozpoznawania jej sprawy, lecz konieczne jest wskazanie poważnych powodów, które obiektywnie spowodowałyby utratę zaufania do bezstronności sędziego. Wobec powyższego wątpliwość, co do bezstronności sędziego musi być uzasadniona, co wiąże się także z przedstawieniem odpowiedniej argumentacji. Rozważając istnienie przesłanek wyłączenia sędziego na podstawie art. 19 p.p.s.a. nie można abstrahować od treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2005 roku, w sprawie o sygn. akt SK 53/04, w którym Trybunał orzekł, iż art. 19 p.p.s.a. w zakresie, w jakim ogranicza przesłankę wyłączenia sędziego jedynie do stosunku osobistego, pomijając inne okoliczności, które mogą mieć wpływ na ocenę bezstronności sędziego, jest niezgodny z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. W ocenie TK gwarancje bezstronności sędziego nie mogą być ograniczone jedynie do stworzenia możliwości wyłączenia sędziego ze względu na istnienie bezpośrednich relacji o charakterze osobistym, ale muszą być pojmowane szerzej – jako umożliwiające wyłączenie w przypadku okoliczności, które w sytuacji konkretnego sędziego mogą budzić uzasadnione wątpliwości co do wydania orzeczenia opartego na w pełni zobiektywizowanych przesłankach. Zdaniem Trybunału, ograniczenie zakresu przesłanek względnych wyłączenia sędziego jedynie do sytuacji, w której istnieje stosunek osobisty łączący sędziego bezpośrednio lub pośrednio ze stroną postępowania, uzasadnia pogląd o sprzeczności art. 19 p.p.s.a. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Sądu, nie wystąpiły okoliczności, o których mowa w art.18 § 1 i 19 p.p.s.a. uzasadniające uwzględnienie wniosku o wyłącznie sędziów. A. M. jako przyczynę wyłączenia sędziów podniósł fakt, że sędziowie Teresa Rutkowska, Małgorzata Łuczyńska i Krzysztof Szczygielski orzekali już w sprawach, w których był on skarżącym. Sędzia Teresa Rutkowska orzekała w sprawach o sygnaturach III SA/Łd 13/09, 65/09 i 658/10. Sędzia Małgorzata Łuczyńska orzekała w sprawach o sygnaturach: III SA/Łd 28/09, 65/09 i 336/09. Sędzia Krzysztof Szczygielski orzekał w sprawie o sygnaturze III SA/Łd 336/09. W wymienionych sprawach wydane zostały niekorzystne dla skarżącego rozstrzygnięcia. Nadto sędziowie Małgorzata Łuczyńska i Krzysztof Szczygielski orzekali w sprawach, w których skarżącymi byli D. K. (sygn. akt III SA/Łd 743/11, 22/11, 183/11 i 986/11) i A. C. (sygn. akt III SA/Łd 22/11, 465/09 i 114/09) gdzie podnoszone były tożsame zarzuty oraz był tożsamy przedmiot postępowania jak w sprawach w których skarżącym był A. M. W wymienionych sprawach wydano rozstrzygnięcia niekorzystne dla skarżących. W sprawie III SA/Łd 13/09 WSA w Łodzi rozpoznawał skargę A. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów na postępowanie zabezpieczające. Postanowieniem z 24 września 2009 r. Sąd umorzył postępowanie. W sprawie III SA/Łd 65/09 kontroli sądowoadministracyjnej poddane zostało postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. w przedmiocie zarzutów A. M. na postępowanie egzekucyjne. Wyrokiem z dnia 9 kwietnia 2009 r. skarga została oddalona. W sprawie III SA/Łd 28/09 WSA w Łodzi rozpoznawał skargę A. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. w przedmiocie oddalenia zarzutów w postępowaniu zabezpieczającym. Postanowieniem z dnia 11 lutego 2009r. Sąd odrzucił skargę. W sprawie III SA/Łd 336/09 kontroli sądowoadministracyjnej poddane zostało postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. w przedmiocie zarzutów A. M. na postępowanie egzekucyjne. Wyrokiem z dnia 19 maja 2009r. skarga została oddalona. W sprawie III SA/Łd 658/10 WSA w Łodzi rozpoznawał skargę A. M. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wniosku o umorzenie postępowania zabezpieczającego. Wyrokiem z dnia 20 listopada 2012r. Sąd oddalił skargę. W niniejszej sprawie A. M. wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...]r. utrzymujące w mocy postanowienie o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego. Przedmiot postępowania w niniejszej sprawie jest zatem inny niż w sprawach wymienionych przez skarżącego we wniosku z 6 czerwca 2013r. W związku z czym wniosek o wyłączenie sędziów na podstawie art.18 § 1 pkt 6a p.p.s.a. nie zasługuje na uwzględnienie. Celem regulacji art. 18 par. 1 pkt 6a p.p.s.a., zgodnie z uzasadnieniem do projektu nowelizacji, jest, aby sędzia który badał legalność decyzji administracyjnej w konkretnej sprawie, nie orzekał przy badaniu legalności decyzji wydanej w tej sprawie w nadzwyczajnym trybie postępowania, a także przy badaniu legalności decyzji wydanej w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy po uchyleniu przez sąd decyzji poprzedniej. Ponadto przepis ten odnosi się do tożsamości spraw (tak NSA w postanowieniu z dnia 7 października 2010 r., II OSK 243/09, dostępne na stronie www.nsa.gov.pl). Tożsamość elementów podmiotowych to tożsamość podmiotu będącego adresatem praw lub obowiązków. Tożsamość przedmiotowa natomiast to tożsamość treści tych praw i obowiązków oraz ich podstawy prawnej i faktycznej Sprawy o wskazanych we wniosku sygnaturach nie są tożsame ze sprawą niniejszą, a tego wymaga art. 18 § 1 pkt 6a P.p.s.a. Mowa jest w nim bowiem o prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie. Wymóg orzekania w sprawie dotyczącej skargi na decyzję albo postanowienie, należy odnieść do orzekania w sprawie konkretnie oznaczonego i wydanego już aktu administracyjnego. Oznacza to, że kluczowe znaczenia dla zastosowania art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a. ma przedmiot zaskarżenia (tak NSA w postanowieniu z dnia 25 marca 2011 r., I OZ 178/11, dostępne na stronie www.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie brak jest elementu tożsamości przedmiotowej, ponieważ żadna ze wskazanych we wniosku spraw, toczących się przed tutejszym Sądem, nie dotyczyła kwestii zawieszenia postępowania egzekucyjnego.. Na tle uregulowania zawartego w art. 19 P.p.s.a. podnieść należy, że okoliczność, iż sędzia zajął w orzekaniu w innej przedmiotowo sprawie stanowisko, z którym wnioskujący się nie zgadza, nie może być przesłanką do wyłączenia sędziego od późniejszego orzekania w innej przedmiotowo sprawie, choćby w jakikolwiek sposób powiązanej ze sprawą, w której orzekał wcześniej (por. postanowienie NSA z dnia 30 kwietnia 2009 r. II OZ 378/09, Lex nr 575305). Nie jest dopuszczalne żądanie wyłączenia sędziego tylko z tego powodu, że wnioskodawca kwestionuje zasadność rozstrzygnięć wydanych w innych sprawach z udziałem tego sędziego (por. postanowienia NSA z dnia: 18 września 2008 r., II OZ 979/08, Lex 527666 i 28 sierpnia 2008 r., I OZ 612/08, Lex nr 527814). Sędzia zatem nie podlega wyłączeniu z mocy z tej przyczyny, że poprzednio orzekał w innej sprawie, nawet jeśli sprawa ta toczyłaby się między tymi samymi stronami (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 lutego 2002 r., sygn. akt II UKN 307/01 OSNP 2003/24 poz. 600). Istotą funkcji sądzenia jest przyznanie racji jednej tylko stronie sporu i dlatego domaganie się przez stronę wyłączenia od orzekania określonych sędziów tylko dlatego, że brali oni udział w niekorzystnym dla niej rozstrzygnięciu sprawy wcześniejszej, sparaliżowałoby funkcjonowanie wymiaru sprawiedliwości. Dlatego też takich możliwości prawnych ustawy procesowe stronom nie przyznają. Co więcej, nawet jeżeli wcześniejszą sprawę określony sędzia prowadził wadliwie, nie stanowi to przesłanki wyłączenia go od orzekania w sprawach następnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2004 r., OZ 863/04), ponieważ ewentualne wadliwości mogą być wyeliminowane przez sąd wyższej instancji wskutek rozpoznania środka odwoławczego. Za okoliczność uzasadniającą wyłączenie sędziów Małgorzaty Łuczyńskiej i Krzysztofa Szczygielskiego nie można także uznać faktu, że wymienieni sędziowie orzekali w sprawach w których skarżącymi byli D. K. i A. C. (III SA/Łd 743/11, 22/11, 183/11, 986/11, 465/11 i 114/09). To, że sędziowie orzekali w sprawach podobnych do spraw, w których skarżącym był A. M. nie oznacza, że sędziowie podlegają wyłączeniu od orzekania w niniejszej sprawie. Niezadowolenie skarżącego z rozstrzygnięć wydanych w sprawach w których skarżącymi byli D. K. i A. C. nie uzasadnia uwzględnienie wniosku o wyłączenie sędziów Małgorzaty Łuczyńskiej i Krzysztofa Szczygielskiego. Wniosek o wyłączenie sędziego w oparciu o treść art.19 p.p.s.a. uzasadniając jedynie takie okoliczności, które obiektywnie mogą wywołać wątpliwości co do jego bezstronności. W niniejszej sprawie takie okoliczności nie wystąpiły. Należy zaznaczyć, że z oświadczeń z dnia 24 czerwca 2013r. sędziów Teresy Rutkowskiej, Małgorzaty Łuczyńskiej i Krzysztofa Szczygielskiego wynika, że sędziów tych nie łączą ze skarżącym stosunki, o których mowa w art.18 § 1 i 19 p.p.s.a. Reasumując Sąd uznał, że w niniejszej sprawie nie wystąpiła żadna z okoliczności, o których mowa w art.18 § 1 i 19 p.p.s.a. W związku z czym, na podstawie art.22 § 1 i 2 w związku z art. 18 § 1 i 19 p.p.s.a. Sąd oddalił wniosek skarżącego o wyłączenie sędziów. k.p.