III SA/Łd 167/10

Dnia 24 maja 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Protokolant asystent sędziego Anna Łuczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2010 roku sprawy ze skargi H. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. W dniu 12 listopada 2009 roku K. R. – B. wystąpiła z wnioskiem o wymeldowanie męża – H. B. z nieruchomości położonej w S. przy ul. J. 6. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawczyni wskazała, że postanowieniem z dnia 17 sierpnia 2009 roku Sąd Rejonowy w Skierniewicach II Wydział Karny, sygn. akt II K 409/09 zastosował wobec H. B. środek zapobiegawczy w postaci dozoru policji zobowiązując jednocześnie do niezwłocznego opuszczenia przedmiotowej nieruchomości. Postanowieniem z dnia 9 października 2009 roku, sygn akt XVII KZ 112/09 Sąd Okręgowy w Łodzi – XVII Wydział Karny z siedzibą w Skierniewicach utrzymał powyższe postanowienie w mocy. Ponadto wnioskodawczyni wskazała, iż jej mąż w dniu 14 października 2009 roku wyprowadził się z nieruchomości położonej przy ul. J. 6 w S., zabierając swoje rzeczy osobiste. Podniosła także, że wystąpiła do sądu z pozwem o rozwiązanie związku małżeńskiego. Decyzją z dnia [...], nr [...] Prezydent Miasta S., na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz.U. z 2006r.,Nr 139, poz. 993), orzekł o wymeldowaniu H. B. z miejsca pobytu stałego mieszczącego się w S. przy ul. J. 6. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji podniósł, iż analiza zgromadzonego w toku postępowania materiału dowodowego wykazała, iż H. B. nie przebywa w miejscu stałego zameldowania, opuścił miejsce pobytu stałego świadomie i dobrowolnie w dniu 14 października 2009 roku, zabierając swoje osobiste rzeczy, a powyższą okoliczność dodatkowo potwierdziły zeznania stron podczas przeprowadzonej w dniu 16 grudnia 2009 roku rozprawy administracyjnej. Oceniając całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz wskazując na fakt, że opuszczenie przez stronę przedmiotowej nieruchomości jest następstwem zawinionych przez nią działań, organ I instancji stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie zostały spełnione przesłanki art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Od powyższej decyzji H. B. złożył odwołanie, w którym zarzucił, że decyzja została wydana w oparciu o nieprawidłowo zebrany materiał dowodowy. Wskazał, iż rozprawa administracyjna, która odbyła się w dniu 16 grudnia 2009 roku, została przeprowadzona w sposób stronniczy, natomiast informacje uzyskane z Policji, są zdaniem skarżącego nieprawdziwe. Podkreślił, iż pomimo złożonego do sądu pozwu o rozwiązanie małżeństwa, nadal pozostaje w związku małżeńskim z K. R. - B. Miejsce stałego pobytu opuścił natomiast za namową lekarza, obawiając się o własne życie i zdrowie. Opisując szczegółowo sytuację rodzinną oraz okoliczności konfliktu zaistniałego pomiędzy małżonkami wskazał, iż do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia przez sąd sprawy o unieważnienie małżeństwa, decyzja organu I instancji powinna być cofnięta. Decyzją z dnia [...], nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, iż analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w postaci aktu notarialnego z dnia 25 czerwca 1987 roku, repertorium A Nr [...] oraz wypisu z rejestru gruntów wskazuje, że nieruchomość położona w S. przy ul. J. 6 stanowi własność K. R. – B.. Skarżący natomiast, ani w toku prowadzonego postępowania, ani w odwołaniu, nie przedstawił żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że K. R. – B. utraciła prawo do przedmiotowej nieruchomości, co oznacza, że w chwili złożenia wniosku o wymeldowanie, jak również do chwili obecnej jest osobą uprawnioną do zgłoszenia żądania wymeldowania. W przedmiotowej nieruchomości H. B. zameldował się na pobyt stały w dniu od 21 lutego 2006 roku, a w dniu 16 kwietnia 2006 roku zawarł związek małżeński z wnioskodawczynią. W następstwie postanowienia Sądu Rejonowego w Skierniewicach z dnia 17 sierpnia 2009 roku, sygn. akt IIK 409/09, utrzymanego w mocy postanowieniem Sądu Okręgowego w Łodzi z/s w Skierniewicach z dnia 9 października 2009 roku, sygn. akt XVII Kz 112/09, w dniu 14 października 2009 roku, H. B. opuścił miejsce zameldowania zabierając swoje osobiste rzeczy i dokonał tymczasowego zameldowania tj. na okres od dnia 19 października 2009 roku do 31 października 2010 roku w lokalu mieszkalnym przy ul. B. w S. Powyższe okoliczności potwierdził sam skarżący w złożonych w toku prowadzonego postępowania wyjaśnieniach (protokół przesłuchania z dnia 24 listopada 2009 roku) oraz podczas przeprowadzonej w dniu 16 grudnia 2009 roku rozprawy administracyjnej. Podczas przesłuchania w dniu 24 listopada 2009 roku skarżący oświadczył jednoznacznie, że nie chce powrócić do posesji przy ul. J. 6, ponieważ nie chce żyć pod jednym dachem z wnioskodawczynią. Przeciwnie, oczekuje na rozstrzygnięcie sądu w kwestii wnioskowanej przez niego rekompensaty, zgłoszonej w sprawie o unieważnienie związku małżeńskiego poprzez zapewnienie mu przez wnioskodawczynię innego lokalu mieszkalnego. Z akt sprawy, jak podkreślił organ odwoławczy nie wynika także, aby skarżący podejmował środki prawne mające na celu umożliwienie powrót i ponowne zamieszkanie w przedmiotowej nieruchomości. Odnosząc się natomiast do zarzutów zawartych odwołaniu, Wojewoda podkreślił, iż podniesione przez skarżącego okoliczności toczącej się sprawy o unieważnienie małżeństwa i ewentualne dochodzenie przez niego przed sądem roszczeń o charakterze majątkowym nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Organ odwoławczy nie podzielił także zarzutów skarżącego dotyczących nieprawidłowości przeprowadzonej przez organ I instancji rozprawy administracyjnej oraz uzyskanych od Komendy Miejskiej Policji w S. informacji. Organ odwoławczy zaznaczył, że przepisy meldunkowe służą wyłącznie rejestracji miejsca pobytu danej osoby. Zameldowanie osoby winno więc być zgodne ze stanem rzeczywistym i potwierdzać miejsce pobytu osoby. Dalsze utrzymywanie zameldowania skarżącego na pobyt stały w miejscu, w którym nie przebywa stanowiłoby zatem fikcję meldunkową. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący podniósł, iż nie zgadza się z treścią zaskarżonej decyzji, ponieważ opuścił miejsce stałego zameldowania w następstwie postanowienia sądu oraz informacji i zaleceń, jakie uzyskał od lekarza psychiatry, pod opieką którego znajduje się jego żona. Wskazał, iż jego żona podczas nasilenia objawów chorobowych staje się osobą niepoczytalną i agresywną. Wskazał, iż opuszczając przedmiotową nieruchomość z uwagi na agresywne zachowanie żony zabrał tylko niezbędne rzeczy. Reszta należących do niego rzeczy nadal pozostaje w miejscu zameldowania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga H. B. nie jest zasadna. Zgodnie z treścią art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych/Dz.U. nr 153 poz.1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl zaś art.1 § 2 wymienionej ustawy kontrola o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z treścią art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/Dz.U. nr 153 poz.1270/ sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl zaś art.145 § 1 wymienionej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1./ uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi: a./ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy b./ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego c./ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy 2./ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach 3./ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Badając legalność zaskarżonej decyzji sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego bądź procesowego w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Podstawą prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. nr 87 z 2001r. poz.960 z późn. zm.). Zgodnie z treścią art.15 ust.2 wymienionej ustawy organ gminy wydaje, na wniosek strony lub z urzędu, decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Z wymienionego przepisu wynika, iż przesłanką wymeldowania konkretnej osoby jest opuszczenie przez nią, bez wymeldowania, dotychczasowego miejsca pobytu. Przez "opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu" należy rozumieć takie opuszczenie, które jest dobrowolne i ma charakter trwały. Dobrowolność ta musi wynikać z własnej woli zainteresowanego, a nie z bezprawnego działania innych osób. Za dobrowolne opuszczenie lokalu uznaje się także taką sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu i do niego nie dopuszczona a nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. Pogląd taki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 12 kwietnia 2001r. w sprawie V SA 3078/00(Lex nr 78937), z 12 lutego 1986r. w sprawie SA/Gd 1141/85 (nie publikowany) i z 18 kwietnia 2000r. w sprawie V SA 1424/99(Lex nr 79243). O trwałości opuszczenia miejsca pobytu świadczy natomiast zamiar zainteresowanej osoby założenia w nowym miejscu ośrodka swoich spraw osobistych, rodzinnych i majątkowych oraz brak woli powrotu do miejsca swojego dotychczasowego zameldowania. Przy ocenie zamiaru opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu nie można poprzestać jedynie na oświadczeniu zainteresowanej osoby lecz winno się uwzględnić wszystkie okoliczności faktyczne konkretnej sprawy. Pogląd taki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 18 marca 1987r. w sprawie SA/Gd 1073/86(nie publikowany). Zgodnie z treścią art.6 ust.1 ustawy z 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych(Dz.U. nr 139 z 2006r. poz.993 z późn. zm.) pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Miejscem pobytu stałego jest lokal w którym dana osoba zamieszkuje, w którym znajduje się jej centrum życiowe i w którym skoncentrowane są jej sprawy rodzinne, osobiste i majątkowe. Zamieszkiwanie w lokalu polega natomiast na stałym korzystaniu z jego urządzeń, nocowaniu, spędzaniu wolnego czasu oraz zaspakajaniu swoich funkcji życiowych. Organy administracji obu instancji słusznie uznały, iż spełnione zostały przesłanki wymeldowania skarżącego z pobytu stałego z posesji nr 6 przy ul. J. 6 w S. Z zebranego materiału dowodowego wynika, iż H. B. dobrowolnie wyprowadził się ze spornego domu. Należy zaznaczyć, iż przeciwko H. B. toczy się postępowanie karne o popełnienie przestępstwa z art.207 § 1 Kodeksu karnego – znęcania się nad żoną. W sprawie tej prawomocnym postanowieniem z dnia 17 sierpnia 2009r. w spr. II K 409/09 Sąd Rejonowy w Skierniewicach zastosował wobec skarżącego środek zapobiegawczy w postaci dozoru policji zobowiązując go do niezwłocznego opuszczenia domu przy ul. J. 6 oraz powstrzymania się od kontaktowania się z żoną. W orzecznictwie sądów administracyjnych jest powszechnie przyjęty pogląd, iż opuszczenie lokalu wskutek wykonania wyroku orzekającego eksmisję jest opuszczeniem lokalu w rozumieniu art.15 ust.2 ustawy z 10 kwietnia 1974r., które uzasadnia orzeczenie o wymeldowaniu osoby eksmitowanej. Nie ma przy tym znaczenia okoliczność czy osoba taka opuściła lokal wskutek czynności egzekucyjnych czy też przed egzekucją komorniczą. Pogląd taki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 października 2005r. w spr. II OSK 65/05 (Lex nr 188693), z 4 października 2007r. w spr. II OSK 519/07 (Lex nr 441993), z 4 lipca 2008r. w spr. II OSK 788/07 (Lex nr 498351), z 20 stycznia 2009r. w spr. II OSK 1895/07 (nie publikowany), z 9 lipca 2009r. w spr. II OSK 1113/08 (Lex nr 552818) i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 28 stycznia 2009r. w spr. IV SA/Wa 1416/08 (Lex 531007). W rozpoznawanej sprawie sąd karny w ramach środka zapobiegawczego zobowiązał skarżącego do opuszczenia domu przy ul. J. 6. Wprawdzie nie jest to orzeczenie sądu cywilnego o eksmisji lecz należy je traktować tak jak wyrok eksmisyjny. W przekonaniu sądu należy zrównać sytuację kiedy opuszczenie lokalu jest konsekwencją bądź wyroku eksmisyjnego bądź orzeczenia sądu karnego nakazującego opuszczenie lokalu w ramach środka zapobiegawczego. Faktem jest, iż orzeczenie sądu karnego nie jest wykonywane w postępowaniu egzekucyjnym zaś środki zapobiegawcze stosuje się w celu zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania oraz zapobiegnięcia popełnienia nowego przestępstwa. Konsekwencją uchylania się od wykonywania dozoru jest możliwość zastosowania surowszego środka zapobiegawczego. Dodać należy, iż środek zapobiegawczy może być stosowany aż do chwili rozpoczęcia wykonania kary. Istnieją zatem pewne różnice pomiędzy orzeczeniem sądu cywilnego o eksmisji a orzeczeniem sądu karnego zobowiązującego konkretną osobę do opuszczenia lokalu. W ocenie sądu w sprawie o wymeldowanie oba orzeczenia należy jednak traktować tak samo gdyż oba nakazują konkretnej osobie opuścić zajmowany lokal. Oba orzeczenia są wydane przez sąd zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami. Sąd w obecnym składzie stanął zatem na stanowisku, iż w sytuacji gdy konkretna osoba opuszcza zajmowany lokal z uwagi na treść orzeczenia sądu karnego zobowiązującego ją do tego, to takie opuszczenie należy traktować jako dobrowolne opuszczenie lokalu w rozumieniu art.15 ust.2 ustawy z 10 kwietnia 1974r. Zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, iż skarżący opuścił dom przy ul. J. 6 wykonując zobowiązanie sądu określone w postanowieniu z 17 sierpnia 2009r. Świadczy o tym zestawienie przebiegu wypadków. Postanowieniem z dnia 9 października 2009r. w spr. XVII Kz 112/09 Sąd Okręgowy w Skierniewicach utrzymał w mocy postanowienie z 17 sierpnia 2009r. Oznacza to, iż orzeczenie z 17 sierpnia 2009r. z dniem 9 października 2009r. stało się prawomocne. H. B. opuścił natomiast sporny dom w dniu 14 października 2009r. czyli 5 dni po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu zobowiązującego go do tego. Dowodzi to, iż skarżący opuszczając dom przy ul. J. 6 zastosował się do orzeczenia sądu karnego z dnia 17 sierpnia 2009r. W sytuacji zatem gdy H. B. opuścił miejsce stałego pobytu wskutek prawomocnego orzeczenia sądu to należy uznać, że dobrowolnie opuścił on sporny dom w rozumieniu art.15 ust.2 ustawy z 10 kwietnia 1974r. W postępowaniu administracyjnym skarżący podnosił, iż opuścił on sporny dom nie wskutek orzeczenia sądu karnego lecz z obawy o własne życie i zdrowie. Lekarz psychiatra, u którego leczy się jego żona zasugerował mu bowiem, iż najlepszym rozwiązaniem byłoby opuszczenie domu. Zakładając nawet, iż to była faktyczna przyczyna opuszczenia spornego domu to i tak stanowiło to dobrowolne opuszczenie miejsca stałego pobytu. Nieporozumienia i awantury pomiędzy małżonkami nie są bowiem przyczynami, które pozwoliłyby przyjąć, że konkretna osoba została zmuszona do opuszczenia lokalu chyba, że fakt zmuszania jest oczywisty lub został stwierdzony w postępowaniu karnym. Zebrany materiał dowodowy nie wskazuje aby fakt zmuszania skarżącego do opuszczenia spornego domu był oczywisty lub został stwierdzony w postępowaniu karnym. Uzasadnienia orzeczeń sądów karnych obu instancji z 17 sierpnia i 9 października 2009r. wskazują natomiast na sytuację odwrotną. W uzasadnieniach tych podniesiono bowiem, iż materiał dowodowy zebrany w sprawie karnej "z dużym prawdopodobieństwem uprawdopodabnia, że podejrzany dopuścił się zarzuconego mu czynu z art.207 § 1 kk". Przyjmując nawet, że H. B. opuścił sporny dom w obawie o swoje życie i zdrowie z uwagi na ciągłe awantury to i tak stanowi to dobrowolne opuszczenie miejsca stałego pobytu. Przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, iż opuszczenie przez skarżącego miejsca stałego pobytu miało charakter trwały. Wskazuje na to całokształt okoliczności sprawy. H. B. w swoich zeznaniach z 24 listopada 2009r. sam przyznał, iż "nie chce powrócić do posesji przy ul. J. 6 gdyż nie chce żyć z żoną pod jednym dachem". Natomiast w zeznaniach złożonych na rozprawie w dniu 16 grudnia 2009r. skarżący podniósł, iż powróci do spornego domu gdy żona podda się leczeniu psychiatrycznemu w systemie zamkniętym i leczenie to da rezultat. Powrót uzależnia zatem od zdarzeń przyszłych i niepewnych (poddanie się żony leczeniu i to w systemie zamkniętym oraz całkowite wyleczenie żony). Analiza relacji skarżącego wskazuje, iż opuszczenie przez niego spornego domu miało charakter trwały. O trwałości opuszczenia wskazuje fakt, iż po 14 października 2009r. H. B. ani razu nie podjął próby powrotu do domu przy ul. J. 6 ani też nie podjął żadnych kroków prawnych mających na celu przywrócenie posiadania takich jak wytoczenie powództwa posesoryjnego. Od dnia 14 października 2009r. H. B. mieszka przy ul. B. 2 m.15 gdzie jest zameldowany na pobyt czasowy do 31 października 2010r. Tam też znajduje się jego centrum życiowe, a więc miejsce gdzie skoncentrowane są jego sprawy rodzinne, osobiste i majątkowe. Dodać należy, iż skarżący zabrał ze spornego domu większość rzeczy niezbędnych do codziennego użytku. Całokształt okoliczności wskazuje, iż H. B. na trwale opuścił dom przy ul. J. 6. W przekonaniu sądu skarżącemu chodzi jedynie o utrzymanie zameldowania w spornym domu na użytek spraw cywilnych toczących się przez sądem powszechnym. Należy zaznaczyć, iż K. R. – B. wystąpiła z pozwem o rozwód zaś skarżący z powództwem o unieważnienie małżeństwa. Sam skarżący przyznał, iż w tej ostatniej sprawie domaga się od żony zapewnienia mu mieszkania jako rekompensaty za wyrządzone mu szkody. W istocie chce on utrzymać nadal swoje zameldowanie przy ul. J. 6 nie zamierzając tam powrócić, aby uzyskać korzystne rozstrzygnięcie w zakresie roszczeń majątkowych przed sądem powszechnym. Podnieść należy, iż przepisy meldunkowe służą wyłącznie rejestracji miejsca pobytu. Zameldowanie winno być zgodne ze stanem rzeczywistym zaś postępowanie o wymeldowanie ma na celu jedynie doprowadzenie do zgodności pomiędzy stanem faktycznym a zapisami w ewidencji. W przypadku skarżącego takiej zgodności nie ma. H. B. chce utrzymać fikcję meldunkową polegającą na tym, iż chce być nadal zameldowany przy ul. J. 6 mimo, że opuścił to miejsce i nie zamierza do niego powrócić. Dalsze utrzymywanie takiej fikcji nie jest dopuszczalne. Reasumując sąd uznał, iż skarga nie jest zasadna. H. B. w dniu 14 października 2009r. opuścił sporny dom wykonując orzeczenie sądu karnego z 17 sierpnia 2009r. Opuszczenie to miało charakter dobrowolny w rozumieniu art.15 ust.2 ustawy z 10 kwietnia 1974r. Okoliczności sprawy wskazują, iż opuszczenie to miało również charakter trwały. Spełnione zatem zostały przesłanki wymeldowania skarżącego. Rozpoznając sprawę sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania mogących mieć wpływ na wynik sprawy. Mając to na uwadze, na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r., sąd oddalił skargę H. B. a.ł.