III SA/Łd 216/11

Dnia 12 stycznia 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2012 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku K. B. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 4 sierpnia 2011 roku, sygn. akt III SA/Łd 216/11 w sprawie ze skargi K. B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności celnych p o s t a n a w i a : odmówić przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. b.a. Wyrokiem z dnia 4 sierpnia 2011 roku w sprawie o sygn. akt III SA/Łd 216/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę K. B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności celnych. Powyższy wyrok jest prawomocny od dnia 6 września 2011 roku. Pismem z dnia 21 września 2011 roku K. B. wniósł o wznowienie postępowania w sprawie. Skarżący swoje żądanie umotywował tym, iż nie został powiadomiony o terminie rozprawy zarówno przez ustanowionego z urzędu adwokata, jak i przez Sąd. Wskazał, iż do dnia 20 września 2011 roku nie otrzymał od adwokata żadnej informacji, jak również rozstrzygnięcia Sądu, które zapadło w sprawie, co uniemożliwiło mu złożenie skargi kasacyjnej. Ponadto skarżący wniósł o "wznowienie postępowania w sprawie i przywrócenie terminu oraz wydanie wyroku wraz z uzasadnieniem". (karta 69 akt sądowych) Zarządzeniem z dnia 27 września 2011 roku sędzia sprawozdawca wezwał pełnomocnika skarżącego – adw. K. S. do sprecyzowania żądania skarżącego zawartego w piśmie z dnia 21 września 2011 roku przez wyjaśnienie, czy jest to wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, czy też jest to skarga o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 4 sierpnia 2011 roku w sprawie o sygn. akt III SA/Łd 216/11. Jednocześnie poinformowano skarżącego o treści wezwania skierowanego do adwokata. Powyższe wezwanie, jak i informacja dla skarżącego zostały skutecznie doręczone zarówno ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi, jak i skarżącemu w dniu 10 października 2011 roku. W odpowiedzi na powyższe wezwanie, w piśmie procesowym z dnia 14 października 2011 roku skarżący oświadczył, iż "składa skargę o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 4 sierpnia 2011r. w sprawie o sygn. akt III SA/Łd 216/11". W piśmie z dnia 17 października 2011 roku pełnomocnik skarżącego potwierdził również, że pismo procesowe skarżącego z dnia 21 września 2011 roku jest skargą o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 4 sierpnia 2011r. w sprawie o sygn. akt III SA/Łd 216/11. Zarządzeniem z dnia 18 października 2011 roku Przewodniczący Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi zarejestrował skargę o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 4 sierpnia 2011r. w sprawie o sygn. akt III SA/Łd 216/11 pod sygn. akt III SA/Łd 1038/11 i wezwał pełnomocnika skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi o wznowienie postępowania w terminie 7 dni, pod rygorem jej odrzucenia przez wskazanie podstawy wznowienia oraz jej uzasadnienia, a także okoliczności stwierdzających zachowanie terminu do wniesienia skargi o wznowienie oraz złożenie jej odpisu. W odpowiedzi na wezwanie Sądu, w piśmie procesowym z dnia 2 listopada 2011 roku pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, iż podstawą wznowienia postępowania jest art. 271 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)- [zwana dalej p.p.s.a.]. Pełnomocnik skarżącego podniósł, iż skarżący nie został powiadomiony o terminie rozprawy, a wskutek tego był pozbawiony możliwości uczestniczenia w procesie i przedstawienia osobiście stanowiska w sprawie. Ponadto pełnomocnik skarżącego dodał, iż termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania rozpoczął bieg w dniu 20 września 2011r., tj. w dniu, w którym skarżący telefonicznie dowiedział się o wyroku, jaki zapadł w niniejszej sprawie. Postanowieniem z dnia 30 listopada 2011 roku, sygn. akt III SA/Łd 1038/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi działając na podstawie art. 271 pkt 2 oraz art. 280 w zw. z art. 279 p.p.s.a. odrzucił skargę o wznowienie postępowania. W dniu 5 grudnia 2011 roku skarżący złożył w siedzibie Sądu wniosek o wydanie odpisu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 4 sierpnia 2011 roku, jaki zapadł w sprawie o sygn. akt III SA/Łd 216/11 oraz odpisu postanowienia z dnia 30 listopada 2011 roku w sprawie o sygn. akt III SA/Ld 1038/11. W dniu 14 grudnia 2011 roku skarżący złożył do Sądu pismo procesowe, w którym wniósł o rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 4 sierpnia 2011 roku, który zawarł w piśmie procesowym z dnia 21 września 2011 roku. Wskazał, iż niezależnie od złożonej skargi o wznowienie postępowania, nie ze swojej winy nie mógł w terminie złożyć wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, ponieważ nie posiadał wiedzy o zapadłym w sprawie wyroku. Informację o zapadłym w sprawie wyroku otrzymał dopiero w dniu 20 września 2011 roku. Podniósł, iż nie zgadza się z treścią rozstrzygnięcia Sądu, jednakże brak uzasadnienia wyroku, uniemożliwia mu wniesienie skargi kasacyjnej. Nadmienił, że uzupełniając skargę o wznowienie postępowania, nie cofnął wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Podkreślił, że niedochowanie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia było niezawinione, ponieważ nie został powiadomiony, że sprawa się odbyła i że w sprawie zapadł wyrok. Niezwłocznie jednak, po uzyskaniu informacji o wydanym w sprawie wyroku tj. w dniu 21 września 2011 roku złożył pismo, w którym wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy i uzasadnienie wyroku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.)- [zwaną dalej p.p.s.a.], jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu winno być wniesione w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). W pierwszej kolejności przy rozpatrywaniu wniosku o przywrócenie terminu Sąd jest zobowiązany zwrócić uwagę, czy wniosek ten wpłynął w terminie, gdyż jeśli nie, wniosek należy odrzucić nie rozpatrując go merytorycznie, co wynika z art. 88 p.p.s.a. Przyjmuje się, że fakt spóźnienia musi wyraźnie wynikać z treści wniosku. Sąd nie ma prawa domniemywać, że strona uchybiła terminowi w tej, a nie w innej dacie. Jeśli zatem z okoliczności faktycznych sprawy nie można w sposób jednoznaczny ustalić, czy termin określony w art. 87 § 1 p.p.s.a. został zachowany, Sąd winien wydać rozstrzygnięcie merytoryczne w przedmiocie uchybienia terminu na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. Ponadto wskazuje się, że termin siedmiu dni do wniesienia pisma liczy się od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, a nie od czasu dowiedzenia się o tym ( postanowienie NSA z dnia 5 czerwca 2008r. w sprawie sygn. II OZ 571/08, LEX 493614 oraz B. Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, str. 268). W niniejszej sprawie Sąd nie był w stanie ustalić w oparciu o akta postępowania, kiedy ustała przyczyna uchybienia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia zapadłego wyroku, gdyż skarżący, w czasie kiedy taki wniosek powinien być zgłoszony, był reprezentowany przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu adwokata K. S. W związku z powyższym od momentu ustanowienia pełnomocnika z urzędu tj. od dnia 6 maja 2011 roku, Sąd prowadził postępowanie z jego udziałem. Skarżący we wniosku wskazując na okoliczność niemożności skontaktowania się z pełnomocnikiem i naruszenie jego praw nie podał jaka była, po stronie pełnomocnika, przyczyna uchybienia terminu i kiedy ona ustała. W związku z tym, nie można było jednoznacznie ustalić początkowego momentu liczenia terminu z art. 87 § 1 p.p.s.a. Zaś jak wynika z akt sprawy sam skarżący zachował termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Przystępując zatem do merytorycznej oceny zasadności złożonego wniosku należy wskazać, że w świetle wyżej wymienionych przepisów uchybiony termin podlega przywróceniu między innymi, gdy nastąpi uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nie wynikło z winy określonego podmiotu. W literaturze i orzecznictwie sądów administracyjnych panuje zgodność, co do tego, że spełnienie tej przesłanki polega na dopełnieniu obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przy jej ocenie Sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy nie można było usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por postanowienie NSA z dnia 2 października 2002 r., sygn. akt V SA 793/02, Mon. Pr. z 2002/23/1059). Oceniając okoliczności faktyczne występujące w sprawie w kontekście przesłanek uprawniających do przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, Sąd doszedł do wniosku, że strona nie wykazała podstawowej przesłanki uzasadniającej przywrócenie terminu jaką jest brak winy w jego uchybieniu. W postępowaniu, także sądowoadministracyjnym, zasadą jest, że pełnomocnik działający w granicach umocowania nie jest ograniczony stanowiskiem strony w czynnościach procesowych, które podejmuje. Jeśli strona tych czynności nie akceptuje, wówczas ma możliwość wypowiedzenia pełnomocnictwa. Nie może natomiast poza przypadkiem określonym w art. 41 p.p.s.a., negować czynności procesowych, które podjął pełnomocnik lub wycofywać się z ich skutków, ponieważ czynność prawna dokonana przez przedstawiciela w granicach umocowania pociąga za sobą skutki bezpośrednio dla reprezentowanego (M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, op. cit., Komentarz, Wydanie 3, str. 138). Tym samym na gruncie instytucji przywrócenia terminu, w sytuacji, gdy strona była reprezentowana przez pełnomocnika, zwraca się uwagę, że wniosek strony o przywrócenie terminu, któremu uchybił pełnomocnik, musi wskazywać na brak winy w uchybieniu terminu ze strony pełnomocnika, gdyż zawinienie pełnomocnika strony w uchybieniu terminu jest okolicznością faktyczną, która nie uzasadnia przywrócenia uchybionego terminu (por postanowienie NSA z dnia 4 czerwca 2003 r. sygn. akt II SA/Kr 3122/02, niepubl.). W niniejszej sprawie istotne jest, że skarżący w toku postępowania sądowego reprezentowany był przez ustanowionego z urzędu pełnomocnika - adwokata K. S. Pełnomocnik brał udział w rozprawie w dniu 4 sierpnia 2011 roku, na której zapadł kwestionowany obecnie przez skarżącego wyrok. Pełnomocnik ten był uprawniony do działania w imieniu strony, czyli jego działanie lub zaniechanie było działaniem lub zaniechaniem strony. Podkreślić bowiem należy, że czynności realizowane przez pełnomocnika w ramach udzielonego pełnomocnictwa (jak również zaniechania) odnoszą skutek w sferze praw strony skarżącej, tak jak by to ona sama ich dokonała. Powierzając bowiem prowadzenie swoich spraw pełnomocnikowi, tak w ramach prawa pomocy, jak i ustanowionego w sprawie z wyboru, strona winna liczyć się z tym, iż wszelkie jego działania, jak również jego zaniechania w podejmowaniu określonych czynności procesowych, będą odnosić skutek prawny wobec mocodawcy. Dlatego też zaniechanie dokonania czynności przez pełnomocnika strony musi być traktowane jako zachowanie samej strony. Zgodnie bowiem z utrwaloną linią orzeczniczą niedochowanie przez radcę prawnego lub adwokata ciążącego na nim obowiązku należytego dbania o interesy jego mocodawcy, powoduje, iż mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się swojego pełnomocnika (por m.in. post. NSA z 18 października 2007 r., sygn. akt I FZ 421/07; post. NSA z 11 marca 2009 r., sygn. akt I OZ 198/09; post. NSA z 23 lipca 2009 r., sygn. akt I OZ 737/09; post. NSA z 29 września 2009 r., sygn. akt II OZ 800/09; post. NSA z 23 października 2009 r., sygn. akt II OZ 911/09). W tym stanie rzeczy, niezłożenie przez profesjonalnego pełnomocnika wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku (a więc faktyczna rezygnacja z żądania sporządzenia uzasadnienia wyroku), nie może być interpretowane jako niezawinione uchybienie terminu do jego złożenia. Nie oznacza bowiem, że przyczyną niezłożenia wniosku w terminie były przeszkody, których strona (jej pełnomocnik) nie mogła przezwyciężyć, przy użyciu dostępnych dla niej środków. Skarżący we wniosku o przywrócenie terminu nie tylko więc nie uprawdopodobnił ale przede wszystkim nie powołał się na okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu przez pełnomocnika. W sytuacji gdy termin do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie został dochowany przez pełnomocnika, a strona nie wykazała okoliczności świadczących o braku winy pełnomocnika, obiektywny miernik staranności należy odnieść do działań lub zaniechań pełnomocnika, a nie strony. Podniesione więc okoliczności, że pełnomocnik zaniedbał poinformowania go o terminie rozprawy i że skarżący nie mógł się z nim skontaktować jak również fakt wniesienia skargi na pełnomocnika nie stanowią o braku winy strony, skoro za działania lub zaniechania pełnomocnika w zakresie czynności procesowych odpowiedzialność ponosi strona. Z tych wszystkich względów na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w postanowieniu. b.a.