III SA/Łd 260/14

Dnia 11 czerwca 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Sędziowie Sędzia NSA Janusz Furmanek Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.) Protokolant specjalista Aneta Brzezińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 czerwca 2014 roku sprawy ze skargi B. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne 1. oddala skargę; 2. przyznaje radcy prawnemu M.P. prowadzącemu Kancelarię Radcy Prawnego w Ł. przy [...], kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych obejmującą podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu skarżącej B.K. i nakazuje wypłacić powyższą kwotę radcy prawnemu M. P. z funduszu Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Decyzją z dnia[...], nr [...]wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 K.p.a. oraz art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2013r., poz. 1442) Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy swoją uprzednią decyzję z dnia [...]nr [...]o odmowie umorzenia B. K. nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne. Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne. W złożonym dniu 8 sierpnia 2012r. odwołaniu do Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Ł. B. K. wniosła również o umorzenie należności z tytułu składek na: ubezpieczenia społeczne za okres 08.2010r. - 10.2011r., 02.2012r. - 06.2012r. w kwocie 6.820,99 zł oraz ubezpieczenie zdrowotne za okres 02.2010r. - 10.2011r., 02.2012r. - 06.2012r. w kwocie 6.074,99 zł. Postanowieniem z dnia 11 października 2012r. sygn. akt VIII U 3007/12 Sąd Okręgowy w Ł. VIII Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych przekazał ZUS do rozpoznania wniosek w zakresie umorzenia należności z tytułu składek ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne. Decyzją z dnia [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres 08.2010r. - 10.2011r., 02.2012r. - 06.2012r. w kwocie 7.343,38 zł i odsetek za zwłokę wyliczonych na dzień 08.08.2012r. w kwocie 762,00 zł oraz kosztów upomnień w kwocie 35,20 zł,; na ubezpieczenie zdrowotne za okres 02.2010r. - 10.2011r., 02.2012r. - 06.2012r. w kwocie 6.148,89 zł i odsetek za zwłokę wyliczonych na dzień 08.08.2012r. w kwocie 1.052,00 zł oraz kosztów upomnień w kwocie 35,20 zł. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca podniosła, że Zakład nie ustosunkował się do treści pisma z dnia 14 października 2013r. dotyczącego dokumentów zgromadzonych w sprawie zakończenia postępowania w zakresie wniosku o umorzenie należności z tytułu składek będącego częścią odwołania skierowanego do Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Ł. z dnia 6 sierpnia 2012r. Wskazał, że ww. pismo które łącznie z postanowieniem organu odwoławczego, tj. Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. nr [...]z dnia [...]oraz postanowieniem Sądu Okręgowego w Ł. VIII Wydział Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wraz z jego uzasadnieniem z dnia 11 października 2012r. powinny stanowić fundament szczegółowego oraz opartego na faktach rozpatrzenia sprawy przed wydaniem niniejszej decyzji. Powołując się na art. 45 ust. 1 i art.51 ust. 4 Konstytucji RP oraz na art. 83 ust. 2 ustawy z 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych wniosła o wstrzymanie wykonywania w całości zaskarżonych decyzji, natomiast wskazując na art.8, art. 65 ust.5, art.67 ust.2, art.68 ust. 1,2,3 Konstytucji RP oraz na art. 83 ust.2 oraz art. 95 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych w zw. z art. 1, art. 5a pkt 6, art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych , a także art. 2, art. 7, art. 10 oraz art. 14a ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej, wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego w przedmiotowej sprawie, a także o wykreślenie hipotek przymusowych na rzecz ZUS z księgi wieczystej Nr [...] dotyczącej lokalu stanowiącego spadek po jej zmarłych rodzicach, w którym jej córka jest zameldowana na stałe i prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. B. K. podkreśliła także, że od 2010r. nie prowadziła zarejestrowanej działalności gospodarczej zgodnie z ustawą o swobodzie działalności gospodarczej i ustawą o podatku dochodowym od osób fizycznych. Sporadycznie uzyskiwane przychody pochodziły ze szkoleń związanych z zainteresowaniami (2010r. – jedno -5-dniowe, w 2011 -pięć szkoleń - łącznie 18 dni na 365 dni w roku , w 2012r. - jedno szkolenie dwudniowe), które były organizowane przez inne podmioty gospodarcze. Nadmieniła, że od tych przychodów uregulowała dobrowolnie pełne składki. Pozostałe niewielkie przychody uzyskiwane raz na jakiś czas nie były związane z zarejestrowaną działalnością gospodarczą i w myśl ustawy nie powodowały obowiązku odprowadzenia składek, bowiem miały charakter umowy o dzieło i z tych przychodów rozliczała się z urzędem skarbowym. Ponadto w ocenie skarżącej samo zarejestrowanie działalności gospodarczej nie wystarczy, aby ZUS mógł żądać zapłaty składek na ubezpieczenia społeczne, bowiem nie każde uzyskanie przychodu jest działalnością gospodarczą. Średnie miesięczne dochody uzyskane ze wszystkich źródeł w latach 2010-2012 wynosiły poniżej minimum socjalnego. Zadłużenie natomiast w opłacaniu składek powoduje, że nie może uczestniczyć w przetargach publicznych. Podkreśliła, że wpłacała systematycznie składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne przez cały okres aktywności zawodowej od 1976r., nawet od zasiłku dla osób bezrobotnych i z tytułu niewielkich dochodów z działalności gospodarczej, aby w sytuacji ekstremalnej w jakiej się znalazła zarówno podczas choroby jak i w związku z sytuacją pozostawania bez pracy z powodu znacznych ograniczeń do wykonywania większości zawodów móc skorzystać z pomocy jaką dają przepisy dotyczące ubezpieczeń społecznych. Podkreśliła, że pozostając bez zatrudnienia w latach 1998-2004 nie otrzymała żadnej dobrowolnej pomocy ze strony ZUS, tj. renty z tytułu niezdolności do pracy na okres choroby czy renty szkoleniowej na czas niezbędny do przekwalifikowania się do innego zawodu w związku z licznymi orzeczeniami lekarzy. W latach 2004-2008 była zatrudniona jedynie na 2,5 roku w ramach prac interwencyjnych w urzędach administracji publicznej po przekwalifikowaniu się we własnym zakresie i uzyskaniu tytułu technika administracji publicznej oraz specjalisty ds. socjologiczno-psychologicznych. W tym czasie ukończyła również szereg dodatkowych kursów dotyczących administracji, księgowości, prowadzenia doradztwa i szkoleń oraz pisania wniosków w zakresie pozyskiwania dotacji unijnych dla firm i urzędów. Nie mając innych środków do zabezpieczenia podstawowych potrzeb, wykorzystując nowe kwalifikacje w zakresie administracji oraz dotacji unijnych w dniu 9 kwietnia 2009r. zarejestrowała jednoosobową działalność gospodarczą. W roku 2009 uzyskała niewielkie dochody i przy pomocy kredytów mogła opłacać składki na zasadach preferencyjnych, jednak w 2010r. nie miała już takiej możliwości. W związku z powyższym rozpoczęła poszukiwanie pracy zarówno w ramach umów cywilnoprawnych jak i w ramach pracy na etat w urzędach administracji publicznej oraz w firmach prywatnych co oznacza, że nie prowadziła już działalności. Poszukiwanie bowiem zatrudnienia nie mieści się, w ocenie skarżącej, w zakresie definicji działalności gospodarczej. Nie wyrejestrowała prowadzonej działalności gospodarczej mając nadzieję, że będzie jej łatwiej zdobyć pracę, ponieważ pracodawcy prywatni jak i państwowe instytucje preferowały umowy cywilnoprawne zawierane z osobami mającymi zarejestrowaną własną działalność. Pomimo wielokierunkowych starań w tym zakresie z uwagi m.in. na wiek nie podjęła zatrudnienia w żadnej formie, a tym samym nie uzyskała środków na opłacenie składek. Nadmieniła, że w latach 2011-2012 wzięła udział w 17 konkursach na róże stanowiska ogłaszane przez ZUS I Oddział w Ł., odpowiedziała na 50 ofert pracy, jednak nie udało jej się znaleźć zatrudnienia. Podała, że okoliczność zatrudnienia na podstawie umowy zlecenia w firmie A sp. z o.o z wynagrodzeniem za okres 27.05.2013r. - 09.2013r. w kwocie za 05.2013 - 0,00 zł, 08.2013r. -84,54 zł, 09.2013r. - 2,37 zł brutto nie uprawnia to do stwierdzenia, że jej sytuacja się poprawi, albowiem jest to umowa cywilnoprawna, z której przychody to niewielka prowizja od podpisanej umowy, a nie stałe świadczenie. Ponadto nie ma gwarancji trwania umowy z uwagi na fakt, że nie posiada prawa jazdy i samochodu, co jest warunkiem koniecznym, aby można była uzyskiwać wyniki finansowe wymagane przez podmiot zatrudniający. W ocenie skarżącej przytoczone w uzasadnieniu decyzji przepisy w żadnym punkcie nie wskazują, że osoba uzyskująca dochód poniżej minimum socjalnego ma obowiązek płacić samodzielnie składki, które przekraczają dochód, bez względu na przyczynę uzyskiwania tego dochodu. Podała także, że miała i ma problemy z zabezpieczeniem środków do życia i w tym pomaga jej rodzina, która sama ma problemy finansowe. Uważa, że błędna ocena sytuacji, nieprawidłowe wyciąganie wniosków i domniemanie pracowników ZUS co do kondycji finansowej jej rodziny jest niedopuszczalne w przedmiotowej sprawie. Wskazała, że z uwagi uzyskiwanie niskich przychodów powinna podlegać ochronie państwa i korzystać ze zwolnienia z niektórych płatności, o czym ZUS winien wiedzieć i mieć to na uwadze przy wydawaniu kolejnych decyzji. Wniosła o ponowne zapoznanie się z całością złożonej dokumentacji, rzetelną oraz realną oceną jej sytuacji w kontekście przedstawionych we wniosku wszystkich wyjaśnień i uchylenie decyzji z dnia [...]oraz umorzenie postępowania egzekucyjnego w niniejszej sprawie jako bezprzedmiotowego. Decyzją z dnia [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymując zaskarżoną decyzję w mocy wskazał, że umorzenie należności jest instytucją o charakterze wyjątkowym i tylko w przypadku wystąpienia szczególnych okoliczności możliwe jest podjęcie decyzji o umorzeniu. Zgodnie art. 28 ust.3 oraz art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz przepisami rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, należności z tytułu składek mogą być umorzone w przypadku ich całkowitej nieściągalności, a pomimo braku ich całkowitej nieściągalności w wyjątkowych przypadkach, gdy osoba zobowiązana wykaże, że nie ma żadnej możliwości wywiązać się z zobowiązań wobec ZUS, np. gdy legitymuje się orzeczeniem o trwałej całkowitej niezdolności do pracy i nie otrzymuje żadnych świadczeń z ubezpieczenia społecznego lub opieki społecznej. ZUS uznał, że w niniejszej sprawie sytuacja taka nie zachodzi. Odnosząc się do argumentacji przedstawionej we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ wskazał, że twierdzenie skarżącej, iż w latach 2010-2011 nie prowadziła ona zarejestrowanej działalności gospodarczej zgodnie z ustawą o swobodzie działalności gospodarczej, tj. w sposób zorganizowany i ciągły, nie jest przesłanką pozwalającą na umorzenie należności. Z załączonych rozliczeń rocznych PIT za okres 2010-2012 wynika, że skarżąca dokonywała rozliczenia z tytułu prowadzonej działalności, wykazując zarówno przychody jak i koszty, a w latach 2011-2012 również dochód. Złożone zatem wyjaśnienia, że nie prowadziła działalności od 2010r. są sprzeczne z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie. Zgodnie z ustawą o swobodzie działalności gospodarczej, działalnością gospodarczą jest zarobkowa działalność wytwórcza, handlowa, budowlana i usługowa oraz poszukiwanie , rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. Zarobkowy charakter działalności gospodarczej oznacza, że jest to działalność obliczona na osiąganie zysku. Nastawienie na zysk nie musi oznaczać, że zysk rzeczywiście jest osiągalny. Ponoszenie strat z działalności stanowi element zwykłego ryzyka gospodarczego i nie mieści się w katalogu przesłanek do umorzenia należności. Działalność zarobkowa może nie przynosić zysku, a nawet powodować straty, mimo to pozostaje działalnością zarobkową. Zgodnie z zasadami racjonalnego prowadzenia działalności gospodarczej, rozpoczęcie wszelkich działań powinno być poprzedzone planem finansowym opartym na wnikliwej analizie rynku w danej branży oraz możliwościach finansowych osoby podejmującej działalność. Okoliczność, że dochody skarżącej za lata 2010-2012 wynosiły poniżej minimum socjalnego nie jest podstawą do umorzenia należności. Ponadto niezasadne jest wspieranie publicznymi środkami nieefektywnego podmiotu gospodarczego. Organ podkreślił, że sama skarżąca wyjaśniła, że w 2011r. miała zarejestrowaną działalność, tylko jej nie wykonywała, to jednak pozostawała w gotowości do jej prowadzenia. Prowadzeniem działalności jest wykonywanie wszelkich czynności, choćby bezpośrednio nie powodowały uzyskania przychodu, który zostanie uzyskany w wyniku jej podjęcia. Rozpoczynając działalność skarżąca skorzystała z możliwości opłaty składek na preferencyjnych warunkach. Jako osoba prowadząca działalność na własny rachunek posiadała zatem wiedzę, że w kolejnych latach prowadzenia firmy będzie zobowiązana do opłacania składek w wyższej wysokości na zasadach wynikających z przepisów prawa. Ponadto organ wyjaśnił również, że podnoszenie kwalifikacji zawodowych, udział w 17 konkursach na różne stanowiska ogłaszane przez ZUS jak i również to, że w latach 2004-2008 była zatrudniona przez 2,5 roku również nie mieści się w katalogu przesłanek do umorzenia należności. Kwestia braku zatrudnienia przez ZUS oraz podnoszony argument trudności związanych ze znalezieniem zatrudnieniem również nie stanowi podstawy do umorzenia należności z tytułu składek. Za trudności na rynku pracy Zakład nie ponosi odpowiedzialności, a zasady udziału w ogłaszanych przetargach i ofertach pracy są powszechnie dostępne. Powoływane jako dowody w sprawie, tj. odwołanie do Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Ł. z 6 sierpnia 2012 (złożone 8 sierpnia 2013r), które łącznie z postanowieniem organu odwoławczego Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. nr [...]z dnia [...]oraz postanowieniem Sądu Okręgowego w Ł. VIII Wydział Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wraz z jego uzasadnieniem z dnia 11 października 2012r. winny stanowić fundament szczegółowego i opartego na faktach rozpatrzenia sprawy, nie wskazują konkretnych dowodów, które mogłyby być przydatne dla rozpoznania istnienia lub braku ustawowych przesłanek umorzenia i wskazania mających znaczenie dla sprawy okoliczności, które mają zostać stwierdzone na podstawie tych dokumentów. Fakt wymierzenia dodatkowej opłaty i dokonania wpisu hipoteki przymusowej na posiadanej nieruchomości wynika tylko i wyłącznie z niedopełniana przez skarżącą ustawowego obowiązku opłacania składek. Również podjęte działania egzekucyjne mają na celu wyegzekwowanie należnych składek. Zgodnie z bowiem z art.19 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2012, poz. 1015) Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania egzekucji z wynagrodzenia za pracę, ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego, z renty socjalnej, z wierzytelności pieniężnych oraz z rachunków bankowych. Zarzut natomiast jakoby prowadzone działania przez ZUS mające na celu wyegzekwowanie zaległości spowodowały brak możliwości prowadzenia działalności, jest bezpodstawny. Zgodnie z art. 24 ust.2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek nieopłacone w terminie podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub egzekucji sądowej. Zadłużenie jest objęte postępowaniem egzekucyjnym, które nie zostało zakończone. Nawet gdyby organ egzekucyjny ustalił, że skarżąca nie posiada majątku, z którego można prowadzić egzekucję, to i tak nie oznacza , że należności zostaną umorzone. Zgodnie bowiem z art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji postępowanie egzekucyjne umarza się : 1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania, 2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał, 3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa, 4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu a osobę zobowiązanego., 5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny, 6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego, 7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu, 8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania, 9) na żądanie wierzyciela, 10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Z treści złożonych przez skarżąca pism i odwołań wynika, że postępowanie dowodowe winno być przeprowadzone na okoliczność szeroko rozumianej jej sytuacji finansowej, zdrowotnej i majątkowej , która dotyczy lat minionych. Natomiast Zakład podejmuje decyzje w sprawie w oparciu o art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, uwzględniając wszystkie okoliczności mające wpływ na rozstrzygnięcie. Ponadto organ nadmienił, że w decyzji I Instancji szczegółowo odniesiono się do argumentów jak i zarzutów, które w całości zostały uwzględnione przy podejmowanym rozstrzygnięciu. Zebrany materiał dowodowy jest kompletny i wystarczający do oceny przesłanek. Dokonana analiza okoliczności sprawy jest zgodna z zasadami logiki, a przeprowadzone postępowanie zgodnie z przepisami proceduralnymi. Organ zauważył, że skarżąca nie wniosła żadnych nowych okoliczności, które miałaby wpływ na umorzenie należności, a jedynie powiela podnoszoną wcześniej argumentację, tj. brak zatrudnienia, pomimo jej wielokrotnych i wielokierunkowych starań nie jest podstawą do umorzenia należności. Prowadząc działalność gospodarczą skarżąca była zobowiązana do opłacania składek na podstawie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. ZUS nie jest uprawniony do rezygnacji z dochodzenia należności publicznoprawnych, z uwagi na fakt, że skarżąca spłaca kredyt bankowy, czy też reguluje płatności za mieszkanie. Przepisy, w oparciu o które Zakład realizuje zadania jako wierzyciel, nie uprawniają do dokonywania działań mogących wpływać na polepszenie sytuacji innych wierzycieli, w szczególności cywilnoprawnych, ponieważ należności z tytułu składek korzystają ze szczególnej ochrony prawnej. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi B.K. wskazała na naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 11 i art. 77 § 1 K.p.a. Podtrzymała swoją argumentację przedstawioną w we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Podkreśliła, że postępowanie w przedmiocie należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, dotyczyć może tylko i wyłącznie należności istniejących, do uiszczenia których płatnik jest zobowiązany. Skarżąca podkreśliła, że w jej przypadku taka sytuacja nie miała miejsca, albowiem od umowy o dzieło nie ma obowiązku odprowadzania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, natomiast prowadzone sporadycznie szkolenia nie wypełniają przesłanek prowadzenia działalności gospodarczej w sposób zorganizowany i ciągły, co byłoby elementem do bezwzględnego egzekwowania i zabezpieczenia składek. Skarżąca podtrzymała wszystkie swoje wnioski zawarte w we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych podtrzymując swoją dotychczasową argumentację w sprawie, wniósł o jej oddalenie. Na rozprawie w dniu 11 czerwca 2014r. B.K. oświadczyła, że w dniu 7 kwietnia 2014r. zlikwidowała działalność gospodarczą. Nie zarejestrowała się urzędzie pracy gdyż nie ma dla niej ofert zatrudnienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z treścią art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi(Dz.U. z 2012r. poz.270 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl zaś art.145 § 1 wymienionej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1./ uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi: a./ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy b./ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego c./ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy 2./ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach 3./ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Badając legalność zaskarżonej decyzji sąd nie stwierdził naruszenia przez organ administracji przepisów prawa materialnego bądź procesowego w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Podstawą prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. nr 205 z 2009r. poz.1585 z późn. zm.), zwana dalej s.u.s. oraz przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz.U. nr 141 poz.1365 z późn. zm.). Zgodnie z treścią art.28 ust.2 ustawy z 13 października 1998r. należności z tytułu składek mogą być umarzane w przypadku ich całkowitej nieściągalności z zastrzeżeniem ust.3a. W myśl art.28 ust.3 wymienionej ustawy całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze; 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Zgodnie z treścią art.28 ust.3a wymienionej ustawy należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. W myśl art.32 wymienionej ustawy do składek na Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i Fundusz Emerytur Pomostowych oraz na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie: ich poboru, egzekucji, wymierzania odsetek za zwłokę i dodatkowej opłaty, przepisów karnych, dokonywania zabezpieczeń na wszystkich nieruchomościach, ruchomościach i prawach zbywalnych dłużnika, odpowiedzialności osób trzecich i spadkobierców oraz stosowania ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne. W myśl § 3 ust.1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz.U. nr 141 poz.1365) zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Z wymienionych przepisów wynika, iż umorzenie składek na ubezpieczenie opiera się na tzw. uznaniu administracyjnym na co wskazuje użyte sformułowanie, że "należności z tytułu składek mogą być umarzane..." użyte w art.28 ust.2 i 3a ustawy z 13 października 1998r. oraz sformułowanie "Zakład może umorzyć..." użyte w § 3 ust.1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003r. Oznacza to, że nawet w przypadku gdy spełnione zostaną przesłanki, o których mowa w art.28 ust.2,3 i 3a ustawy z 13 października 1998r. oraz w § 3 wymienionego rozporządzenia nie zobowiązuje to ZUS-u do umorzenia należności z tytułu składek. Decyzja w tym zakresie jest pozostawiona uznaniu Zakładu. Organ rentowy może zatem odmówić umorzenia składek mimo, iż np. opłacenie należności z tego tytułu pozbawiłoby zobowiązanego niezbędnych potrzeb życiowych. Przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym organ administracji obowiązany jest do rzetelnej i wnikliwej analizy wszystkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Dopiero wnikliwa analiza stanu faktycznego stanowi materiał będący podstawą do wydania decyzji o charakterze uznaniowym. Decyzja odmowna musi być więc należycie uzasadniona tak aby nie można jej było postawić zarzutu dowolności. W szczególności winna ona zawierać dokładne wyjaśnienie sytuacji materialnej strony skarżącej, wysokości zaległych należności oraz dokładne wyjaśnienie przesłanek, którymi kierował się organ wydając takie a nie inne rozstrzygnięcie. W rozpoznawanej sprawie organ administracji podjął działania zmierzająca do dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy w oparciu o dokumenty uzyskane z urzędu oraz przedłożone przez skarżącą. ZUS szczegółowo wyjaśnił dochody i wydatki strony, jej możliwości zarobkowe, sytuację zdrowotną, rodzinną i majątkową. W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy rozważał możliwości uiszczenia zaległych składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne. Organ wziął pod uwagę cały zebrany materiał dowodowy zaś w uzasadnieniach swoich decyzji wskazano podstawę faktyczna i prawną rozstrzygnięcia. W szczególności ZUS odniósł się do poszczególnych dowodów i po analizie całego materiału dowodowego doszedł do przekonania, że nie istnieją przesłanki do stwierdzenia, iż skarżąca nie jest lub nie będzie stanie w przyszłości spłacić zaległości składkowych. Organ uwzględnił fakt trudnej sytuacji materialnej i rodzinnej B. K. lecz uznał, że trudności te nie muszą mieć charakteru trwałego i możliwa jest poprawa tej sytuacji w przyszłości a w konsekwencji uiszczenie zaległości chociażby w systemie ratalnym. Nadto organ uznał, że istnieje możliwość zaspokojenia należności z tytułu składek z majątku skarżącej. Ocenie organu nie można postawić zarzutu dowolności. W ocenie sądu postępowanie przeprowadzono zgodnie z wymogami określonymi w art.7,8,9,11,77 § 1 i 80 K.p.a a przyjęte rozstrzygnięcie zostało szczegółowo uzasadnione. W rozpoznawanej sprawie organ administracji trafnie uznał, że nie zachodzi żadna z przesłanek całkowitej niewypłacalności określona w art.28 ust.3 ustawy z 13 października 1998r. W szczególności nie została spełniona przesłanka, o której mowa w art. 28 ust.3 pkt 5 s.u.s. Wobec B. K. prowadzone jest bowiem postępowanie egzekucyjne. Został zajęty rachunek skarżącej i posiada ona dwie nieruchomości przy czym na nieruchomości przy ul. A ustanowiona została hipoteka przymusowa . B. K. posiada zatem majątek z którego można prowadzić egzekucję. ZUS wziął pod uwagę trudną sytuację materialną skarżącej. Od dnia 9 kwietnia 2009r. prowadziła ona działalność gospodarczą przy czym od 27 czerwca 2012r. działalność ta została zawieszona. Nadto od 27 kwietnia 2013r. jest ona zatrudniona na podstawie umowy zlecenia w firmie A spółka z o.o. uzyskując z tego tytułu niewielkie dochody. B. K. mieszka wspólnie z mężem, który jest zatrudniony na ½ etatu i otrzymuje 800 zł wynagrodzenia. W utrzymaniu finansowo pomaga jej córka, która przekazuje ok.250 zł miesięcznie oraz matka męża, która daje synowi także ok. 250 zł miesięcznie. Organ trafnie uznał, że obecna trudna sytuacja finansowa skarżącej może ulec zmianie. Słusznie także przyjął, że strona może ponownie prowadzić działalność gospodarczą, po uprzednim jej odwieszeniu, i osiągać z tego tytułu dochody jak również może uzyskiwać wyższe zarobki na podstawie umowy zlecenia. Trudna sytuacja materialna może zatem ulec poprawie. Organ trafnie stwierdził, że istnieje możliwość zmiany sytuacji finansowej skarżącej umożliwiającą jej spłatę zadłużenia. Na rozprawie w dniu 11 czerwca 2014r. B. K. podniosła, że 7 kwietnia 2014r. zlikwidowała działalność gospodarczą. Fakt ten miał miejsce już po wydaniu zaskarżonej decyzji. Skarżąca nie zarejestrowała się jednak w urzędzie pracy jako osoba poszukująca zatrudnienia gdyż w jej ocenie nie ma dla niej ofert pracy. Podkreślić należy, iż B. K. ukończyła liceum ogólnokształcące i studium administracji. W ocenie sądu nie można z góry zakładać, że rejestracja jako osoba bezrobotna nic nie da bo i tak jest brak ofert pracy. Osoba, która posiada zadłużenie z tytułu składek winna podjąć starania mające na celu znalezienie zatrudnienia pozwalającego osiągać dochody umożliwiające spłatę zaległości. W przypadku skarżącej takie starania nie zostały podjęte. Podkreślić należy, że B. K. jest osobą zdolną do pracy. Do akt sprawy nie zostało złożone żadne orzeczenie lekarskie stwierdzające niezdolność do pracy bądź przeciwwskazanie do zatrudnienia. Skarżąca ma zatem możliwość podjęcia starań zmierzających do znalezienia pracy. Należy zaznaczyć, że przy ocenie zasadności wniosku o umorzenie składek, poza aktualną sytuacją materialną, należy również zbadać możliwości uzyskiwania dochodów pozwalających na spłatę zadłużenia (por. wyrok Sądu Najwyższego z 24 maja 2007r. w spr. II UK 216/06 – Lex nr 405213). Organ wziął także pod uwagę fakt, że skarżąca spłaca kredyt bankowy zaciągnięty w 2009r. w Banku B. Jak wynika z zebranego materiału dowodowego miesięczną ratę (320 zł) płaci córka. Nadto w skardze podniesiono, że strona posiada 2 kredyty bankowe zaś miesięczna ich spłata wynosi 435 zł. Należy zaznaczyć, że zobowiązania cywilnoprawne z tytułu kredytów bankowych nie mogą mieć pierwszeństwa przed obowiązkiem publicznoprawnym jakim jest zapłata składek na ubezpieczenie. Skarżąca z pomocą swojej rodziny na bieżąco spłaca 2 kredyty. Po ich spłacie będzie zatem posiadała większe możliwości finansowe aby przeznaczyć część środków na częściową chociażby spłatę zaległości składkowych. W zaskarżonej decyzji podniesiono, że pozycja ZUS nie może być gorsza od innych podmiotów jakimi są banki. Należy zgodzić się z tą tezą. W ocenie sądu nie może być tak, że konieczność spłaty dwóch kredytów bankowych uniemożliwia uregulowanie zadłużenia z tytułu składek i w związku z tym należności składkowe winny być umorzone. Oznaczałoby to bowiem preferowanie należności cywilnoprawnych wobec banków przed należnościami publicznymi. Takie stanowisko byłoby sprzeczne z interesem społecznym. Organ administracji uwzględnił także sytuację majątkową B. K. Jest ona właścicielką dwóch mieszkań w tym jednego w którym faktycznie zamieszkuje wraz z mężem oraz drugie, w którym mieszka jej córka (przy ul. A). Podkreślić należy, że na nieruchomości przy ul. A ustanowiona została hipoteka przymusowa. Skoro zaległości z tytułu składek zostały zabezpieczone wpisem hipoteki przymusowej to istnieje realna możliwość ich wyegzekwowania. Skarżąca posiada więc majątek, które daje szansę dochodzenia należności składkowych. Dodać należy, że przeciwko B. K. toczy się obecnie postępowanie egzekucyjne. W okresie 2011 – 2013 wystawiono kilka tytułów wykonawczych i na ich podstawie wystawiono zawiadomienia o zajęciu rachunków bankowych (ostatnie z 16 października 2012r.). Obecnie rachunek bankowy skarżącej został zajęty a postępowanie egzekucyjne nie zostało zakończone. W sytuacji gdy B. K. posiada majątek z którego istnieje realna możliwość zaspokojenia należności składkowych a postępowanie egzekucyjne nie zostało zakończone to organ słusznie uznał, że wymienione okoliczności przemawiają przeciwko umorzeniu zadłużenia. Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podniósł, że nie zostały spełnione przesłanki częściowej nieściągalności, o których mowa w art.28 ust.3a s.u.s. Szczegółowe przesłanki umorzenia zostały określone w § 3 ust.1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003r. W ocenie sądu trafna jest ocena ZUS, że nie spełniona została żadna z przesłanek określonych w wymienionym przepisie. Jeżeli chodzi o przesłankę, o której mowa w § 3 ust.1 pkt 1 rozporządzenia to należy zaznaczyć, że dla jej oceny konieczne jest uwzględnienie nie tylko wysokości osiąganych dochodów oraz wielkość wydatków ale także sytuację majątkową strony. Nie ulega wątpliwości, że sytuacja finansowa B. K. jest trudna. Ma ona nie wielkie dochody z umowy zlecenia, wynagrodzenie za pracę jej męża nie jest wysokie zaś w utrzymaniu pomagają jej finansowo córka i teściowa. Osiągane dochody rodziny nie są duże. Pozwalają jedynie na bardzo skromne utrzymanie,. Podkreślić jednak należy, że skarżąca jest właścicielką mieszkania przy ul. A, gdzie obecnie mieszka jej córka, które posiada określoną wartość i na tej nieruchomości ustanowiona została hipoteka przymusowa. Strona posiada zatem majątek, z którego istnieje możliwość zaspokojenia zadłużenia z tytułu składek Z uwagi na posiadanie tego majątku nie można uznać, że spełniona została przesłanka umorzenia, o której mowa w § 3 ust.1 pkt 1 rozporządzenia z 31 lipca 2003r. W ocenie sądu nie została również spełniona przesłanka umorzenia wymieniona w § 3 ust.1 pkt 2 rozporządzenia. Z zebranego materiału dowodowego nie wynika aby skarżąca poniosła straty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia uniemożliwiającego zapłatę składek. W przekonaniu sądu nie została także spełniona przesłanka określona w § 3 ust.1 pkt 3 rozporządzenia. Przeprowadzone postępowanie dowodowe nie wykazało aby B. K. była niezdolna do pracy z powodu przewlekłej choroby lub musiała sprawować opiekę nad przewlekle chorym członkiem rodziny. Zaznaczyć należy, że nawet w sytuacji spełnienia przesłanek o których mowa w § 3 rozporządzenia z 31 lipca 2003r. nie oznacza to automatycznie konieczności umorzenia należności z tytułu składek. Mimo spełnienia takich przesłanek organ administracji może zatem odmówić uwzględnienia wniosku strony o umorzenie gdyż to do organu administracji należy, w ramach uznania administracyjnego, sposób rozstrzygnięcia sprawy. ZUS w takim przypadku winien jednak wskazać ważny interes publiczny przemawiający za odmowa uwzględnienia wniosku strony. (por. wyrok NSA z 29 sierpnia 2007r. w spr. II GSK 141/07 – Lex nr 368197 i z 14 marca 2012r. w spr. II GSK 203/11 – Lex nr 1137911, wyrok WSA w Warszawie z 21 kwietnia 2006r. w spr. III SA/Wa 495/06 – Lex nr 213825 i z 13 grudnia 2006r. w spr. III SA/Wa 2927/06 – Lex nr 306955). W rozpoznawanej sprawie organ administracji wskazał okoliczności, które przemawiają za odmową uwzględnienia wniosku skarżącej mimo jej trudnej sytuacji finansowej. Okolicznością taką jest to, że sytuacja finansowa strony może w przyszłości ulec poprawie. B. K. jest zdolna do pracy i może w przyszłości uda się jej podjąć zatrudnienie, które będzie przynosiło jej dochody pozwalające na spłatę zadłużenia. Po spłacie dwóch kredytów bankowych skarżąca będzie dysponowała większymi środkami finansowymi, które może przeznaczyć na chociażby częściową spłatę zaległości składkowych. Uzasadnione jest stwierdzenie organu, że wobec tego, iż strona posiada nieruchomość, na której ustanowiona jest hipoteka przymusowa zaś postępowanie egzekucyjne nie zostało zakończone to istnieje realna szansa zaspokojenia z tego majątku zaległości składkowych. Trafnie organ uznał, że umorzenie obecnie zadłużenia z tytułu składek naruszałoby interes ogólnospołeczny. Podkreślić należy, iż umorzenie należności z tytułu składek ma charakter wyjątkowy. Ustawowym obowiązkiem ZUS jest wykorzystywanie wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia wymienionych należności. Umorzenie tych należności stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenie oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Dotyczy to również, podejmowanych w warunkach uznania administracyjnego, decyzji w przedmiocie umorzenia tych należności bowiem podejmując rozstrzygnięcie w tym zakresie organ jest zobowiązany do konfrontowania interesu dłużnika z interesem ogólnospołecznym. Uzasadnia to również wyjątkowy charakter instytucji umorzenia należności składkowych. Jeżeli zatem właściwy organ dostrzega jeszcze możliwości wyegzekwowania zaległych składek, uznając, iż rozstrzygnięcie o umorzeniu całości wnioskowanych należności byłoby przedwczesne, to podjęte w ramach uznania administracyjnego - negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie - nie może być uważane za dowolne. W ocenie sądu zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Jest to decyzja uznaniowa zaś organ rozważył możliwości zarobkowe skarżącej, jej sytuację rodzinną, zdrowotną i majątkową a następnie ocenił ją w świetle przepisów art.28 ust.2,3 i 3a s.u.s oraz w świetle przepisów rozporządzenia z 31 lipca 2003r. W przekonaniu sądu prawidłowo oceniono zarówno słuszny interes strony jak i słuszny interes społeczny. Organ wyjaśnił także dlaczego dał pierwszeństwo interesowi społecznemu. W ocenie sądu brak jest podstaw do kwestionowania tej oceny. Podkreślić należy, iż niniejsza sprawa jest kolejną sprawą dotyczącą odmowy umorzenia należności skarżącej z tytułu składek. B. K. pierwszy wniosek o umorzenie złożyła w styczniu 2011r., który decyzją ZUS z [...] nie został uwzględniony. Wskutek złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy postanowieniem z [...]ZUS stwierdził uchybienie terminu określonego w art.129 § 2 K.p.a. zaś wyrokiem z dnia 20 października 2011r. w spr. III SA/Łd 825/11 WSA w Łodzi oddalił skargę B. K. Następny wniosek skarżąca złożyła w dniu 9 grudnia 2011r., który także nie został uwzględniony zaś wyrokiem z dnia 8 listopada 2012r. w spr. III SA/Łd 668/12 WSA w Łodzi oddalił skargę B. K. W niniejszej sprawie wniosek o umorzenie składek strona złożyła w dniu 8 sierpnia 2012r. Analiza wymienionych faktów wskazuje, że skarżąca składa wnioski o umorzenie zaległości składkowych średnio co 6-10 miesięcy powołując się na zbliżone okoliczności. Niniejsza sprawa jest zatem kolejną sprawą, której przedmiotem jest umorzenie zadłużenia skarżącej z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne. Nieuzasadniony jest zarzut skargi, że B. K. nie ma zadłużenia z tytułu składek bo szkolenia prowadziła sporadycznie i nie była to działalność prowadzona w sposób zorganizowany i ciągły. Organ administracji w uzasadnieniach obu decyzji szczegółowo odniósł się do tego zarzutu i sąd w pełni podzielił argumentację organu w tym zakresie. Nie ma obecnie potrzeby powtarzać tej argumentacji. Wspomnieć tylko należy, że skarżąca w okresie 2010-2012 prowadziła zarejestrowaną działalność gospodarczą wykazując zarówno przychody jak i koszty zaś w latach 2011-2012 także dochód. To, że przychody były poniżej minimum socjalnego, działalność nie przynosiła zysku i tylko powodowała straty pozostaje poza zakresem rozważań w niniejszej sprawie. Reasumując sąd uznał, że skarga nie jest zasadna. Organ administracji w sposób wszechstronny rozważył cały zebrany materiał dowodowy w kontekście przepisów regulujących zasady umarzania należności z tytułu składek. Wyjaśnił dlaczego wniosek skarżącej nie został uwzględniony zaś ocenie organu, w ramach uznania administracyjnego, nie można postawić zarzutu dowolności. Rozpoznając sprawę sąd nie stwierdził naruszenia przez organ administracji przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania administracyjnego mogących mieć wpływ na wynik sprawy. Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd oddalił skargę B. K. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu sąd orzekł zgodnie z art. 250 p.p.s.a. oraz § 15 pkt 1 w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c i § 2 ust.1- 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013r. poz.490). k.ż.