III SA/Łd 329/14
WyrokWSA w Łodzi2014-05-16
Skład orzekający: Irena Krzemieniewska, Monika Krzyżaniak, Ewa Alberciak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej zasadnie orzekł o wymeldowaniu osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego z powodu osadzenia w areszcie śledczym i wobec której orzeczono eksmisję, pomimo wstrzymania wykonania eksmisji do czasu zapewnienia lokalu socjalnego?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej zasadnie orzekł o wymeldowaniu osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego z powodu osadzenia w areszcie śledczym i wobec której orzeczono eksmisję, nawet jeśli wykonanie eksmisji zostało wstrzymane do czasu zapewnienia lokalu socjalnego. Ewidencja ludności ma charakter rejestracyjny, a celem jest odzwierciedlenie faktycznego miejsca pobytu. Długotrwałe nieprzebywanie w lokalu z powodu osadzenia w areszcie oraz wyrok eksmisyjny uzasadniają wymeldowanie, zapobiegając fikcji meldunkowej.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi J. W. na decyzję Wojewody o wymeldowaniu jej z miejsca pobytu stałego. Wcześniej WSA w Łodzi stwierdził nieważność decyzji o wymeldowaniu z powodu rażącego naruszenia prawa przez organ odwoławczy, który błędnie potraktował pismo skarżącej jako odwołanie. NSA uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W ponownym postępowaniu WSA oddalił skargę, uznając wymeldowanie za zasadne.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Krzemieniewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Sędzia WSA Ewa Alberciak Protokolant asystent sędziego Agata Brolik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2014 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1. oddala skargę; 2. przyznaje adwokat M. P. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy [...] kwotę 442,80 (czterysta czterdzieści dwa 80/100) złote obejmującą podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej przyznanej skarżącej z urzędu i nakazuje wypłacić powyższą kwotę adwokat M. P. z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi po rozpoznaniu skargi J. W. wyrokiem z dnia 5 czerwca 2012 r. (sygn. akt III SA/Łd 141/12) stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] nr [...], a także poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...], nr [...] orzekającej o wymeldowaniu skarżącej z pobytu stałego i decyzji Wojewody [...] z dnia [...], nr [...]. Ponadto Sąd I instancji uznał, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy.
Dyrektor Administracji Nieruchomościami "A" w dniu 24 czerwca 2011 r. wystąpił do Prezydenta Miasta [...] z wnioskiem o wymeldowanie J. W. oraz jej niepełnoletniej córki – J. W. z miejsca pobytu stałego mieszczącego się w lokalu nr [...] przy ul. [...] w Ł. W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż wyrokiem z dnia 8 kwietnia 2010 r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w Ł. nakazał J. W., R. B. i J. W. opróżnienie lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w Ł., przyznając jednocześnie prawo do lokalu socjalnego. Administracja wystąpiła do Urzędu Miasta [...] z wnioskiem o zabezpieczenie lokalu socjalnego. W dniu 8 października 2010 r. R. B. zmarł, J. W. została osadzona w Areszcie Śledczym w Ł., a niepełnoletnia córka została umieszczona w rodzinie zastępczej. W dniu 10 czerwca 2011 r. H. B. – ojciec R. B. opróżnił lokal mieszkalny i przekazał klucze do lokalu Administracji.
Decyzją z dnia 23 września 2011 r., nr [...] Prezydent Miasta [...] na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r., nr 139, poz. 993. ze zm.) orzekł o wymeldowaniu J. W.
Decyzja ta została doręczona skarżącej w dniu 5 października 2011 r. (karta nr 27 akt administracyjnych).
W dniu 29 września 2011 r. (data złożenia pisma w administracji Zakładu Karnego Nr [...] w Ł. – k. 32 akt administracyjnych) J. W. złożyła pismo zatytułowane "wniosek" opatrzone tą samą datą, skierowane do Urzędu Miasta [...], w którym podniosła, iż nie wyraża zgody na wymeldowanie jej oraz jej 14-letniej córki z lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w Ł.
Decyzją z dnia 28 października 2011 r. nr [...] Wojewoda [...] uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując w uzasadnieniu na konieczność uzupełnienia przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego.
Decyzją z dnia 21 grudnia 2011 r., nr [...] Prezydent Miasta [...] orzekł o wymeldowaniu J. W. z miejsca pobytu stałego mieszczącego się w lokalu nr [...] przy ul. [...] w Ł.
Od powyższej decyzji J. W. wniosła odwołanie, w którym wniosła o ponowne, wnikliwe przeanalizowanie sprawy jej wymeldowania.
Decyzją z dnia 26 stycznia 2012 r. nr [...] Wojewoda [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podzielając stanowisko organu I instancji wskazał, iż pomimo, że sam fakt osadzenia w areszcie śledczym nie stanowi przesłanki do wymeldowania, to jednak w niniejszej sprawie kluczowe znaczenie ma fakt, iż wobec skarżącej została orzeczona eksmisja, co oznacza, iż nawet w przypadku opuszczenia aresztu śledczego nie będzie miała prawnej możliwości powrotu do spornego lokalu i zamieszkiwania w nim. Okoliczność natomiast, iż na mocy wyroku sądu wstrzymano opróżnienie spornego lokalu do momentu przyznania J. W. lokalu socjalnego, nie ma znaczenia w przypadku, gdy mąż skarżącej – H. B. i osobiście opróżnił lokal i oddał klucze do lokalu w Administracji Nieruchomościami "A.
J. W. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Wskazała, iż od dnia 8 października 2010 r. przebywa w areszcie śledczym, w związku z czym opuszczenie przez nią lokalu nie miało charakteru dobrowolnego. Lokal został ponadto opróżniony bez jej wiedzy i zgody. Na protokole zdawczo – odbiorczym nie ma podpisy H. B. Skarżąca nie ma z nim kontaktu i nie wie gdzie przebywa.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację.
Postanowieniem z dnia 16 marca 2012 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.
W piśmie procesowym z dnia 30 maja 2012 r. pełnomocnik skarżącej poparł skargę.
Podniósł, iż lokal mieszkalny przy ul. [...] opuściła ona bez własnej woli w związku z zatrzymaniem, jest osobą tymczasowo aresztowaną i nie ma innego miejsca stałego pobytu, podobnie jak nie jest zameldowana na pobyt czasowy w zakładzie karnym. Jej mąż od 15 lat jest alkoholikiem, nie pracuje, nie zarabia pieniędzy. Miesiąc przed zdarzeniem wyszedł ze szpitala gdzie przebywał przez około 2,5 miesiąca w związku z zagrożeniem amputacji nogi. Po wyjściu ze szpitala nie mógł samodzielnie poruszać się nie był zatem w stanie opróżnić lokalu mieszkalnego skarżącej i nie dysponował środkami finansowymi na zorganizowanie wyprowadzki skarżącej.
Wyrokiem z dnia 5 czerwca 2012 r. WSA w Łodzi stwierdził nieważność wspomnianych na wstępie decyzji organów administracji publicznej obu instancji.
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że w świetle ustalonych okoliczności faktycznych zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia [...]., nr [...] i decyzja Wojewody [...] z dnia [...]., nr [...] zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267, dalej jako: k.p.a.).
Zdaniem WSA w Łodzi, w niniejszej sprawie bezspornym jest, że decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia [...]. nr [...] została skutecznie doręczona skarżącej w dniu 5 października 2011 r. Okoliczność powyższą skarżąca potwierdziła na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki własnoręcznym podpisem (k. 27). Oznacza to, że termin do wniesienia odwołania od wskazanej powyżej decyzji rozpoczął swój bieg od dnia 6 października 2011 r., a upłynął w dniu 20 października 2011 r.
W ocenie Sądu I instancji Wojewoda [...] bezpodstawnie potraktował pismo skarżącej z dnia 29 września 2011 r., jako odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 23 września 2011 r. Już samo zestawienie dat pisma skarżącej (29 września 2011 r.) i daty doręczenia decyzji organu I instancji skarżącej w dniu 5 października 2011 r., wyraźnie wskazuje, że skarżącej nie była znana treść decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 23 września 2011 r. w dniu sporządzania pisma, ponieważ nie została jej ona jeszcze doręczona. Pismo skarżącej z dnia 29 września 2011 r. było w istocie odpowiedzią na wezwanie organu do wypowiedzenia się w kwestii materiału dowodowego zebranego w sprawie, o czym świadczy sygnatura sprawy, na którą powołała się skarżąca w przedmiotowym "wniosku". Wobec powyższego zdaniem WSA wydanie decyzji przez organ odwoławczy nastąpiło z rażącym naruszeniem art. 127, 129 § 2 i 138 k.p.a. Skoro zatem nie było prawidłowo wniesionego odwołania od decyzji organu I instancji, to uznanie za odwołanie pisma strony, skierowanego do Urzędu Miasta [...] spowodowało, że Wojewoda [...] bez podstawy prawnej wystąpił w charakterze organu odwoławczego, jak również rażąco naruszył powołane wyżej przepisy k.p.a.
Od powyższego wyroku skargę kasacyjną złożył Wojewoda [...] wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi celem jej ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy tj. naruszenie przepisów art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.) w związku art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez uwzględnienie skargi chociaż postępowanie administracyjne nie było dotknięte żadną ze wskazanych w tym przepisie wad i błędne przyjęcie, iż organ II instancji rażąco naruszył przepisy art. 127, art. 129 i art. 138 k.p.a. - wskazane uchybienie wynikało z błędu organu odwoławczego polegającego na niezałączeniu do akt sprawy kompletu dokumentów.
Ponadto zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez jego niezastosowanie, czyli nierozpoznanie merytoryczne skargi, wynikające z błędnego przyjęcia, że postępowanie przed organem odwoławczym zostało przeprowadzone z rażącym naruszeniem prawa, co skutkowało stwierdzeniem nieważności wskazanych wyżej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. - wskazane uchybienie wynikało z błędu organu odwoławczego polegającego na niezałączeniu do akt sprawy kompletu dokumentów.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej pełnomocnik Wojewody [...] wskazał, że J. W. odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 23 września 2011 r. złożyła w dniu 6 października 2011 r. Uczyniła to zatem w pierwszym dniu biegu terminu na jego wniesienie. Jednak w wyniku błędu popełnionego przez organ odwoławczy - polegającego na nieprzekazaniu z aktami sprawy kompletu dokumentów, w tym przedmiotowego odwołania z dnia 6 października 2011 r. Sąd I instancji, nie mając możliwości zapoznania się z całością akt sprawy błędnie ocenił postępowanie przeprowadzone przez organ odwoławczy, jako wszczęte z urzędu i zarzucił mu rażące naruszenie prawa.
Wnoszący skargę kasacyjną organ podał ponadto, że zgodnie z zasadą wynikającą z art. 133 § 1 p.p.s.a sąd administracyjny rozstrzyga sprawę na podstawie akt sprawy nadesłanych przez organ, którego działanie jest przedmiotem skargi. Warunkiem zamknięcia rozprawy jest stwierdzenie przez sąd, iż wszystkie okoliczności faktyczne i prawne sprawy zostały ustalone i dostatecznie wyjaśnione. W niniejszej sprawie WSA w Łodzi orzekał na podstawie akt sprawy przekazanych w dniu 14 lutego 2012 r. przez organ II instancji, w których brak było części dokumentów. Jednak stanowisko sądu zawarte w wyroku z dnia 5 czerwca 2012 r. oparte zostało na słusznym domniemaniu kompletności nadesłanych akt sprawy. Nie ulega więc wątpliwości, że odpowiedzialność za zaistniałą sytuację ponosi organ administracji publicznej, co nie zmienia jednak faktu, że wobec całości materiału dowodowego zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem prawa.
W ocenie strony wnoszącej skargę kasacyjną w wyniku ewentualnego uprawomocnienia się zaskarżonego wyroku decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia 23 września 2011 r. orzekająca o wymeldowaniu J. W. stałaby się ostateczna w administracyjnym toku postępowania i tym samym weszła do obrotu prawnego. Takie rozstrzygnięcie skutkuje pozbawieniem skarżącej prawa do merytorycznego rozpoznania sprawy w przedmiocie jej wymeldowania.
Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej, wyrokiem z dnia 27 lutego 2014 r. sygn. akt II OSK 2331/12 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji po analizie akt administracyjnych słusznie powziął wątpliwości, co do charakteru pisma skarżącej z dnia 29 września 2011 r. Akta w formie przekazanej WSA w Łodzi przez Wojewodę [...] nie zawierały bowiem m. in. odwołania skarżącej z dnia 5 października 2011 r. Z uwagi na powyższe WSA w pierwszej kolejności wezwał pełnomocnika skarżącej do ustalenia, czy skarżąca składała odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 23 września 2011 r. i w jakiej dacie pismo skarżącej z dnia 27 września 2011 r. zostało złożone w administracji Aresztu Śledczego w Ł. Następnie Sąd z własnej inicjatywy wystąpił do Zakładu Karnego Nr [...] w Ł. o te informacje. W rezultacie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego Sąd I instancji uznał, że zaskarżona decyzja jak też poprzedzające je decyzje zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi stwierdzając nieważność decyzji wymienionych w sentencji swojego wyroku uznał, że Wojewoda [...] działając jako organ odwoławczy wydał decyzję pomimo braku prawidłowo wniesionego odwołania. Zdaniem Sądu I instancji Wojewoda niesłusznie potraktował pismo skarżącej z dnia z dnia 29 września 2011 r. jako odwołanie od decyzji, w sytuacji gdy było ono w istocie odpowiedzią na wezwanie organu do wypowiedzenia się w kwestii zebranego w spawie materiału dowodowego.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie doszło do naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a.
Sąd zaznaczył, że na taki stan rzeczy wpłynęło przede wszystkim zasługujące na krytykę postępowanie organu odwoławczego, który przesłał Sądowi niekompletne akta administracyjne. Przesłane akta mogły sprawiać wrażenie kompletnych. Na kolejno ponumerowanych kartach akt administracyjnych znajduje się decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia 23 września 2011 r., następnie wspomniane pismo skarżącej z dnia 29 września 2011 r., a dalej decyzja Wojewody [...] z dnia 28 października 2011 r. wydana po rozpatrzeniu odwołania J. W. Stąd przyjęcie przez Sąd I instancji, że pismo z dnia 29 września 2011 r. organ odwoławczy potraktował jako odwołanie można uznać za uzasadnione.
Niemniej jednak wydanie przez wojewódzki sąd administracyjny niezgodnego z prawem wyroku, nawet jeżeli nastąpiło to bez jego winy, nie może zostać zaakceptowane przez sąd kasacyjny. Przyjęcie odmiennej tezy doprowadziłoby w istocie do pozbawienia skarżącej możliwości sądowej kontroli zgodności z prawem wydanych w sprawie decyzji o wymeldowaniu. Z uzupełnionych akt administracyjnych wynika bowiem, że odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 23 września 2011 r. zostało wniesione w terminie określonym w art. 129 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego. Zatem decyzja Wojewody [...] z dnia 26 stycznia 2012 r. a także poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia 21 grudnia 2011 r. i decyzja Wojewody [...] z dnia 28 października 2011 r. zostały, wbrew twierdzeniu Sądu I instancji, wydane bez obrazy art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Sąd podkreślił, że pełnomocnik skarżącej na rozprawie w dniu 27 lutego 2014 r. przychylił się do wniosków kasacyjnych, a zatem wolą obu stron niniejszego postępowania było uchylenie zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.
W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Sąd I instancji rozpoznając sprawę ponownie będzie zobowiązany do merytorycznej kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Wojewody [...] o z dnia 26 stycznia 2012 r. w przedmiocie wymeldowania skarżącej z pobytu stałego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola działalności organów administracyjnych, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 powołanego przepisu). Oznacza to, iż sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.).
Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji są przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. Nr 139, poz. 993 ze zm.). Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące, jest obowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. Z kolei w myśl ust. 2 powołanego przepisu organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W tym miejscu należy podkreślić, iż zameldowanie
i wymeldowanie są aktami rejestracji danych dotyczących pobytu danej osoby w określonym lokalu bądź ustania tego pobytu w dotychczasowym miejscu (opuszczenia lokalu). Jak stanowi przepis art. 6 ust. 1 ustawy pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Zamieszkanie w lokalu w rozumieniu tego przepisu winno łączyć się ze skoncentrowaniem w tym lokalu (z przeniesieniem do tego lokalu) centrum życiowego danej osoby. Zatem miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 maja 2005r., sygn. akt IV SA/Wa 600/05; Lex nr 192912).
W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest jednolity pogląd dotyczący dobrowolności i trwałości "opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu", zgodnie z którym przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 26 kwietnia 2010 r., sygn. akt II OSK 716/09, LEX nr 597803, wskazał ponadto, że w dorobku orzeczniczym Naczelnego Sądu Administracyjnego wypracowane zostało stanowisko, iż nawet kwestia dobrowolności ma drugorzędne znaczenie, o ile tylko opuszczeniu lokalu towarzyszy zamiar opuszczenia go w sposób trwały. Przyczyna opuszczenia nie koniecznie musi więc mieć znaczenie dla oceny czy podlegająca wymeldowaniu osoba dokonała trwałego wyboru zamieszkania w innym miejscu. Zamiar ma zatem istotne znaczenie przy ocenie, czy do opuszczenia lokalu rzeczywiście doszło. Przy ustaleniu zamiaru nie można jednak poprzestać tylko na oświadczeniach zainteresowanej osoby. Dla jego oceny istotne znaczenie mieć będzie to, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę osoby zainteresowanej, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należeć będą między innymi sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu (przebywanie w nim sensie fizycznym, praca, nauka) a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim (por. wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3169/00, LEX NR 50123; wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2005 r., sygn. akt II OSK 302/05, LEX nr 190969, wyrok WSA z dnia 18 grudnia 2001 r. sygn. akt II SA/Ka 613/00, niepublikowane).
Trzeba również wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 kwietnia 2013 r., sygn. akt II OSK 2407/11 (pub. www.cbois.nsa.gov.pl) stwierdził, że choć w orzecznictwie sądów administracyjnych wykształcił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego dla podjęcia decyzji o wymeldowaniu jest co do zasady spełniona wtedy, gdy opuszczenie ma charakter trwały i dobrowolny, niemniej jednak z brzmienia cytowanego przepisu nie wynika wprost, by w każdym przypadku ustalenie dobrowolności opuszczenia miejsca pobytu stałego było konieczne. Mogą bowiem zaistnieć takie sytuacje, w których ustalenie woli osoby, wobec której prowadzone jest postępowanie o wymeldowanie, nie będzie wymagane, np. z uwagi na fakt osadzenia strony w zakładzie karnym. Sąd uznał, że odbywanie kary pozbawienia wolności, co wiąże się z opuszczeniem miejsca stałego pobytu, potwierdza zaistnienie przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy z 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, należy stwierdzić, iż bezspornym jest, że skarżąca od października 2010 przebywa w areszcie śledczym Ponadto istotną jest okoliczność, że została orzeczona wobec skarżącej eksmisja z przedmiotowego lokalu. . Orzekając o eksmisji Sąd jednocześnie wstrzymał jej wykonanie do czasu złożenia przez gminę oferty zawarcia z pozwaną umowy najmu lokalu socjalnego. W dniu 10 czerwca H. B. opróżnił lokal mieszkalny i przekazał klucze do lokalu administracji.
Jak ustalił Sąd zapewnienie lokalu socjalnego zostało zrealizowane przez przyjęcie wniosku o zabezpieczenie tego lokalu dla skarżącej. Z uwagi na brak kontaktu ze skarżącą nie została wobec niej złożona oferta zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego. Zostanie ona złożona skarżącej niezwłocznie po podjęciu przez nią stosownych działań.
Wyjaśnić także należy, że ewidencja ludności ma jedynie charakter rejestracyjny, a jej celem jest odzwierciedlenie rzeczywistego stanu - faktycznego miejsca pobytu oznaczonej osoby. Miejsce pobytu stałego jest to miejsce, gdzie skoncentrowane są interesy życiowe danej osoby, przebywa ona tam w sensie fizycznym, realizuje w nim swoje potrzeby życiowe, posiada tam przedmioty, rzeczy osobiste potrzebne do codziennej egzystencji. Interpretacja przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych zaprezentowana przez skarżącą doprowadziłaby do sytuacji sprzecznych z jej istotą, polegających na tym, że skarżąca pozostawałaby zameldowana w lokalu do którego nie ma uprawnień i w którym faktycznie nie przebywa i przebywać nie może, co stanowiłoby tzw. fikcję meldunkową.
Reasumując Sąd uznał, że w rozpoznawanej sprawie Wojewoda [...] nie naruszył przepisów prawa materialnego, jak również procesowego w stopniu, który miałby istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadze fakt długotrwałego, kilkuletniego nieprzebywania skarżącej w przedmiotowym lokalu, spowodowanego osadzeniem w areszcie śledczym , jak również wyrok eksmisyjny organy administracji publicznej zasadnie uznały, że wystąpiły przesłanki określone w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, uzasadniające wymeldowanie skarżącej z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. [...] w Ł. . Prowadząc przedmiotowe postępowanie organy w sposób prawidłowy zebrały i oceniły materiał dowodowy, zapewniając skarżącej czynny udział w postępowaniu.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
ak
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło