III SA/Łd 352/14

Dnia 25 czerwca 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Ewa Cisowska – Sakrajda, Sędzia NSA Irena Krzemieniewska, , Protokolant Sekretarz sądowy – Bartosz Adamus, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 czerwca 2014 roku sprawy ze skargi J. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. Decyzją z dnia [...] nr [...] wydaną na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz. U. z 2006 r Nr 139 poz. 993 ze zm.) i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.) Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] nr [...] orzekającą o wymeldowaniu J. K. z pobytu stałego w lokalu nr 4 przy Al. A 8 w Ł. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny: W dniu 7 czerwca 2013 r. J. M. – właściciel lokalu przy Al. A 8/4 wniósł o wymeldowanie z w/w mieszkania J. K. i A. K. Uzasadniając wskazał, że osoby te opuściły przedmiotowy lokal w dniu 9 lipca 2012 r. z uwagi na orzeczoną eksmisję. W toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego organ I instancji ustalił, że Sąd Rejonowy dla Ł.- Ś. w Ł., III Wydział Cywilny wyrokiem z 31 lipca 2008 r., sygn. akt [...] orzekł o eksmisji J. K. i A. K. z przedmiotowego lokalu. W/w otrzymały prawo do lokalu socjalnego, którego jednak po otrzymaniu od Gminy oferty zawarcia umowy najmu, nie objęły. Z informacji udzielonych przez komornika sądowego przeprowadzającego eksmisję wynika, że opróżnienie przez dłużniczki przedmiotowego lokalu wraz z przynależnym do niego pomieszczeniem (komórką) oraz wydanie lokalu wierzycielowi nastąpiło w dniu 9 lipca 2012 r. Zawiadomione o wszczęciu postępowania J. K. i A. K. potwierdziły fakt opuszczenia przedmiotowego lokalu. Podniosły jednocześnie, że kwestia nabycia lokalu przez aktualnego właściciela pozostaje nadal sporna. Wyraziły swój zamiar powrotu do mieszkania. Ponadto A. K. załączyła potwierdzone notarialnie własne oświadczenie woli z dnia 17 kwietnia 2001 r., z którego wynika prawo J. K. do dożywotniego zamieszkiwania przedmiotowego lokalu. Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta Ł. orzekł o wymeldowaniu J. K. z pobytu stałego w lokalu nr 4 przy Al. A 8 w Ł. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ I instancji podniósł, że ustalony stan faktyczny bezspornie wskazuje, iż lokal przy Al. A 8/4 w Ł. nie stanowi centrum życiowego J. K., a tym samym spełnione zostały przesłanki określone w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych skutkujące wymeldowaniem w/w z pobytu stałego z lokalu pod wskazanym adresem. Dalej organ podkreślił, że zameldowanie ma jedynie charakter ewidencyjny i nie pozbawia strony prawa dochodzenia swych roszczeń przed sądem cywilnym. Obowiązkiem organu meldunkowego jest bowiem utrzymywanie ewidencji ludności i zameldowania w stanie, który odpowiada rzeczywistości. Dalsze zameldowanie J. K. w lokalu, w którym obecnie nie ma prawa mieszkać i nie mieszka stanowiłoby stwarzanie oczywistej fikcji meldunkowej. Natomiast jeżeli w przyszłości strona zrealizuje ewentualny zamiar powrotu do spornego lokalu będzie miała nie tylko prawo, ale i obowiązek, ponownego zameldowania w tym mieszkaniu. W odwołaniu od powyższej decyzji J. K., reprezentowana przez radcę prawnego, zarzuciła nieważność postępowania poprzez pominięcie ustanowionego pełnomocnika oraz naruszenie przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez uznanie, że wystąpiły przesłanki uzasadniające jej wymeldowanie. Ponadto pełnomocnik skarżącej wskazał na przysługujące jego mocodawczyni prawo dożywocia w przedmiotowym lokalu. Powyższa kwestia, w ocenie pełnomocnika ma zasadnicze znaczenie, bowiem prawo to ma pierwszeństwo przed prawem własności. Podniósł także, że skarżąca ma zamiar stałego przebywania w lokalu przy Al. A 8/4 w Ł., o czym świadczy fakt, że nadal korzysta z przedmiotowego adresu, jako adresu zameldowania. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając podniósł, że przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykazało, iż w stosunku do skarżącej, jak i jej córki A. K. orzeczono eksmisję z przedmiotowego lokalu. Jednocześnie Sąd wstrzymał wykonanie opróżnienia lokalu do czasu złożenia przez Miasto Ł. oferty zawarcia najmu lokalu socjalnego. Strona otrzymała prawo do lokalu socjalnego, którego jednak nie objęła. Ustalono również, że w wyznaczonym terminie przeprowadzenia eksmisji, w dniu 9 lipca 2012 r., skarżąca wraz z córką opróżniły przedmiotowy lokal, który następnie został wydany obecnemu właścicielowi – J. M. Powyższe okoliczności, w ocenie organu odwoławczego wskazują, iż lokal przy Al. A 8/4 w Ł. nie stanowi centrum życiowego J. K. a tym samym spełnione zostały przesłanki określone w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych skutkujące wymeldowaniem w/w z pobytu stałego z lokalu pod wskazanym adresem. Odnosząc się do kwestii przysługującego skarżącej prawa dożywotniego zamieszkania w przedmiotowym lokalu oraz do zamiaru skarżącej, co do powrotu do lokalu organ odwoławczy uznał, że powyższe okoliczności pozostają bez wpływu na wynik sprawy. Skarżąca nie spełnia bowiem podstawowej przesłanki zameldowania, tj. nie przebywa w spornym lokalu. Natomiast, co do zarzutu pominięcia w postępowaniu przed organem I instancji pełnomocnika skarżącej organ odwoławczy stwierdził, że pełnomocnictwo udzielone radcy prawnemu J. T. przez J. K. zostało złożone do akt sprawy po wydaniu decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] a zatem nie może być mowy o pominięciu przez organ I instancji ustanowionego przez stronę pełnomocnika. Reasumując Wojewoda [...] wskazał, że dalsze pozostawienie w zbiorach ewidencji ludności zapisu, zgodnie z którym miejscem pobytu stałego skarżącej jest lokal przy Al. A 8/4 w Ł. byłoby utrzymywaniem ewidentnej fikcji meldunkowej, niezgodnej z przepisami prawa. Obowiązkiem organu meldunkowego jest natomiast zapewnienie, aby ewidencja ludności i zameldowania odpowiadała rzeczywistości. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi J. K. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji wskazała, że organy administracji publicznej orzekając o jej wymeldowaniu ze spornego lokalu nie wzięły pod uwagę okoliczności posiadania przez nią prawa do dożywotniego zamieszkiwania w tym mieszkaniu. Organy skupiły się na faktycznym czasowym niezajmowaniu lokalu, co zdaniem skarżącej jest drugorzędne dla oceny zasadności wymeldowania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie argumentując, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W dniu 25 czerwca 2014 r. obecny na rozprawie pełnomocnik skarżącej poparł wniesioną skargę. Wyjaśnił, że skarżąca wywodzi swoje prawo do zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu z ustanowionego przez córkę na jej rzecz prawa dożywocia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r. nr 270 ze zm.) - dalej p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie uwzględnił skargi, gdyż nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja naruszała przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania administracyjnego w sposób wpływający na wynik sprawy, co w myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. mogłoby stanowić przesłankę do jej uchylenia. Podstawę prawną wydania zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 ze zm.). W myśl tego przepisu, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Z brzmienia tego przepisu, wynika, iż jedyną przesłanką decydującą o pozytywnym rozpatrzeniu przez organ wniosku o wymeldowanie osoby z pobytu stałego jest fakt opuszczenia przez tę osobę miejsca pobytu stałego bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się, niezależnie od tego, czy utraciła uprawnienie do przebywania w tym lokalu. Wymaganą prawem przesłankę wymeldowania stanowi zatem ustanie pobytu w lokalu, oznaczające faktyczne nieprzebywanie w lokalu. Podkreślenia wymaga, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego, w rozumieniu omawianego przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 26 kwietnia 2010 r., sygn. akt II OSK 716/09, LEX nr 597803, wskazał ponadto, że w dorobku orzeczniczym Naczelnego Sądu Administracyjnego wypracowane zostało stanowisko, iż nawet kwestia dobrowolności ma drugorzędne znaczenie, o ile tylko opuszczeniu lokalu towarzyszy zamiar opuszczenia go w sposób trwały. Przyczyna opuszczenia nie koniecznie musi więc mieć znaczenie dla oceny czy podlegająca wymeldowaniu osoba dokonała trwałego wyboru zamieszkania w innym miejscu. Zamiar ma zatem istotne znaczenie przy ocenie, czy do opuszczenia lokalu rzeczywiście doszło. Przy ustaleniu zamiaru nie można jednak poprzestać tylko na oświadczeniach zainteresowanej osoby. Dla jego oceny istotne znaczenie mieć będzie to, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę osoby zainteresowanej, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należeć będą między innymi sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu (przebywanie w nim sensie fizycznym, praca, nauka) a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim (por. wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3169/00, LEX NR 50123; wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2005 r., sygn. akt II OSK 302/05, LEX nr 190969, wyrok WSA z dnia 18 grudnia 2001 r. sygn. akt II SA/Ka 613/00, niepublikowane). Inna natomiast jest sytuacja gdy doszło do eksmisji osoby zamieszkującej lokal na podstawie prawomocnego wyroku sądu. W takiej sytuacji brak cechy dobrowolności nie stanowi przeszkody do wymeldowania tej osoby z lokalu mieszkalnego. Wykonanie eksmisji osoby zamieszkałej w lokalu na podstawie wyroku sądu powoduje, że dochodzi wówczas do przymusowego opuszczenia miejsca pobytu stałego o charakterze najczęściej trwałym skutkujące powstaniem obowiązku wymeldowania ( por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 lutego 2013 r., sygn. akt II OSK 1976/11, www. cbois.nsa.gov.pl ). Podobnie w wyroku z dnia 19 czerwca 2012 r., sygn. akt II OSK 526/11 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że: "Egzekucja wyroku orzekającego eksmisję skarżącego jest równoznaczna z zakończeniem jego pobytu w tym lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji, w konsekwencji czego należało orzec o jego wymeldowaniu. Opuszczenie lokalu mieszkalnego wskutek wykonania wyroku nakazującego eksmisję jest opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji, uzasadniającym wydanie decyzji o wymeldowaniu osoby eksmitowanej". Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, należy stwierdzić, iż bezspornym jest, że skarżąca od 9 lipca 2012 r. nie przebywa w lokalu przy Al. A 8/4 w Ł. Powyższą okoliczność potwierdzają: oświadczenie skarżącej oraz jej córki A. K. z dnia 1 lipca 2013 r. (k. 16 akt administracyjnych), przeprowadzona w dniu 3 lipca 2013 r. kontrola meldunkowa (k. 14 akt administracyjnych), protokół przesłuchania świadka - aktualnego właściciela mieszkania J. M. z dnia 9 sierpnia 2013 r. (k. 24 akt administracyjnych) oraz informacja z dnia 30 września 2013 roku udzielona przez komornika sądowego przeprowadzającego czynności eksmisyjne – J. Z. (k. 39 akt administracyjnych). Ponadto istotnym jest fakt, że prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego dla Ł. – Ś. w Ł. III Wydział Cywilny z dnia 31 lipca 2008 r., sygn. akt[...] , orzeczono o eksmisji J. K. i A. K. z lokalu położonego w Ł. przy Al. A 8/4. Orzekając o eksmisji Sąd jednocześnie wstrzymał jej wykonanie do czasu złożenia przez gminę oferty zawarcia z pozwanymi umowy najmu lokalu socjalnego. Skierowaniem z dnia 28 października 2010 r. Gmina Miasto Ł. złożyła skarżącej ofertę zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego położonego w Ł. przy ul. B 46/38. Lokal ten nie został przez stronę objęty, co potwierdza przeprowadzona w dniu 17 czerwca 2013 r. kontrola meldunkowa (k. 12 akt administracyjnych). W ocenie Sądu w momencie wystawienia skierowania z dnia 28 października 2010 r. do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego spełniony został warunek wstrzymujący eksmisję skarżącej z lokalu przy Al. A , co jest równoznaczne z zakończeniem prawa pobytu w tym lokalu. Dlatego też, w ocenie Sądu, nieistotne jest w tym przypadku badanie woli czy zamiaru skarżącej, skoro nie posiada uprawnień do przebywania w lokalu i faktycznie nie przebywa w miejscu pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Tym bardziej, że jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy, powołanego już wcześniej pisma komornika sądowego J. Z. z dnia 30 września 2013 r., sporny lokal oraz przynależne do niego pomieszczenie (komórka) został przez skarżącą opróżniony w dniu 9 lipca 2012 r. Po potwierdzeniu okoliczności opróżnienia lokalu komornik sądowy wydał przedmiotowy lokal aktualnemu właścicielowi. Odnosząc się natomiast do podniesionej w skardze okoliczności przysługującego skarżącej prawa dożywotniego zamieszkania w przedmiotowym lokalu Sąd uznał, iż kwestia ta, pozostaje bez wpływu na wynik niniejszej sprawy. Wyjaśnić bowiem należy, że sprawy meldunkowe (zameldowanie, wymeldowanie) służą wyłącznie rejestracji stanu faktycznego, a nie prawnego i nie mają wobec tego żadnego związku z ustalaniem prawa do lokalu, ani tym bardziej nie dotyczą uprawnień w zakresie ich przyznawania czy pozbawiania. Postępowanie w sprawie o wymeldowanie nie wkracza w sferę stosunków cywilnoprawnych, a jego celem jest odzwierciedlenie rzeczywistego stanu - faktycznego miejsca pobytu oznaczonej osoby. Ma wyłącznie charakter porządkowy i nie jest formą kontroli nad legalnością zamieszkania i pobytu. Skoro w ocenie skarżącej, na podstawie notarialnie poświadczonego oświadczenia A. K. z dnia 17 kwietnia 2001 r. (kserokopia k. 15 akt administracyjnych) przysługuje jej prawo zamieszkania w spornym lokalu, to skarżąca winna dochodzić swych roszczeń w trybie postępowania cywilnoprawnego. Reasumując Sąd uznał, że w rozpoznawanej sprawie Wojewoda Łódzki nie naruszył przepisów prawa materialnego, jak również procesowego w stopniu, który miałby istotny wpływ na wynik sprawy. Prowadząc przedmiotowe postępowanie organy w sposób prawidłowy zebrały i oceniły materiał dowodowy, zapewniając skarżącej czynny udział w postępowaniu. Mając na uwadze fakt długotrwałego, nieprzebywania skarżącej w przedmiotowym lokalu, spowodowany jego opuszczeniem na skutek wykonania prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego dla Ł. –Ś. w Ł. III Wydział Cywilny z dnia 31 lipca 2008 r., sygn. akt [...] , organy administracji publicznej zasadnie uznały, że wystąpiły przesłanki określone w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, uzasadniające wymeldowanie J. K. z pobytu stałego w lokalu przy Al. A 8/4 w Ł. Odmienna interpretacja przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, prezentowana przez stronę skarżącą, doprowadziłaby do sytuacji sprzecznych z jej istotą, polegających na tym, że skarżąca pozostawałaby zameldowana w lokalu, w którym faktycznie nie przebywa i przebywać nie może, co stanowiłoby tzw. fikcję meldunkową. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę. d.j.