III SA/Łd 382/19

Dnia 3 lipca 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Furmanek Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.) Sędzia NSA Janusz Nowacki Protokolant Sekretarz sądowy Blanka Kuźniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lipca 2019 roku sprawy ze skargi S. J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania administracyjnego oddala skargę. III SA/Łd 382/19 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia [...] nr [...] wydanym na podstawie art. 138 §1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r.Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 29018 r. poz. 2096)- dalej: k.p.a.; art. 17 § 1, art. 18, art. 33 § 1 pkt 1,pkt 2,art. 34 § 1, §4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2018 r. poz. 1314 ze zm.)- dalej: u.p.e.a. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego [...] z dnia [...], nr [...] o odmowie uwzględnienia zarzutów S.J. w na prowadzone postępowanie egzekucyjne. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny: W dniu 25 maja 2018 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w [...] wystawił na S. J. tytuł wykonawczy nr [...] obejmujący należność z tytułu grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego z dnia 7 stycznia 2016 r. , nr [...] , który to tytuł skierował następnie do realizacji przez właściwy organ egzekucyjny – Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego [...] Zawiadomieniem z dnia 15 czerwca 2018 r. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego [...] dokonał skutecznego zajęcia przysługującego stronie świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej. Zawiadomienie o zajęciu oraz odpis tytułu wykonawczego z dnia 25 maja 2018 r. zostały skutecznie doręczone skarżącemu w dniu 2 lipca 2018 r., natomiast dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 22 czerwca 2018 r. W wyniku dokonanego zajęcia, objęta przedmiotowym tytułem wykonawczym należność została wyegzekwowana w dniu 19 lipca 2019 r. W dniu 6 lipca 2018 r. skarżący wniósł pismo procesowe, które po jego wyjaśnieniach, złożonych na wezwanie organu egzekucyjnego, uznane zostało za zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] co do nieistnienia obowiązku oraz braku wymagalności obowiązku. Z uwagi na powyższe organ egzekucyjny zawiesił postępowanie egzekucyjne i wystąpił do wierzyciela egzekwowanej należności - Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w [...] o zajęcie stanowiska w sprawie zgłoszonych zarzutów. Wierzyciel, postanowieniem wydanym w dniu 25 października 2018 r. uznał zgłoszone zarzuty za nieuzasadnione. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] ostatecznym postanowieniem z dnia 11 grudnia 2018 r., wydanym w przedmiocie stanowiska wierzyciela, utrzymał w mocy ww. postanowienie. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] uzasadniając wydane postanowienie stwierdził, że w dniu 7 stycznia 2016 r. Komenda Miejska Policji w [...]nałożyła na S.J. grzywnę w drodze mandatu karnego w wysokości 50 złotych. Mandat ten zgodnie z wymogami art. 98 § 3 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia ( Dz.U. z 2018 r., poz. 475 ze zm.) dalej: k.p.w. zawierał pouczenie o obowiązku uiszczenia grzywny w terminie 7 dni od daty przyjęcia mandatu oraz o skutkach nieuiszczenia grzywny w terminie. W świetle powyższego przepisu mandat staje się prawomocny z chwilą pokwitowania jego odbioru przez ukaranego, zaś zgodnie z art. 100 § 12 k.p.w. ściąganie grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego następuje w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zobowiązany kwestionuje nie tylko zasadność, ale także fakt przyjęcia przedmiotowego mandatu, jego prawomocność i wymagalność. Organ administracji wyjaśnił, że pojęcie "nieistnienia obowiązku" oznacza przede wszystkim sytuacje, w których obowiązek ten nigdy nie powstał. Natomiast z art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. wynika, że podstawą zarzutu może być odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej. Skarżący pokwitował przyjęcie mandatu karnego i z tą chwilą mandat karny stał się prawomocny. Ponadto przedmiotowa należność widnieje w systemie informatycznym Pierwszego Urzędu Skarbowego w [...]. Jedynie sąd jest uprawniony do uchylenia mandatu karnego, o czym stanowi art. 101§ 2 k.p.w. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] uznał, że skarżący powołując się na brak wymagalności obowiązku nie wykazał wystąpienia do sądu z wnioskiem o uchylenie mandatu karnego. Poinformował jedynie o sprawie toczącej się przeciwko funkcjonariuszowi policji, który nałożył na niego mandat. Nie złożył żadnej dokumentacji potwierdzającej wystąpienia do sądu, a na wezwanie do przedstawienia takiej dokumentacji wskazał, że w powyższej sprawie "należy udać się do Sądu Rejonowego [...]". Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego [...], związany stanowiskiem wierzyciela, postanowieniem z dnia 10 stycznia 2019 r. odmówił uwzględnienia zarzutów S. J. na prowadzone w stosunku do jego osoby postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z 25 maja 2018 r. Kwestionując zasadność wydanego rozstrzygnięcia skarżący wniósł zażalenie, w którym podniósł, iż nie przyjął mandatu karnego i wystąpił "z pozwem do sądu na policjanta". Zarzucił, że karze się kalekę, który nie zdążył przejść na czerwonym świetle i bez prawomocnego wyroku kradnie się jego pieniądze, co uniemożliwia mu leczenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...]Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego I instancji. Uzasadniając organ odwoławczy przestawił dotychczas dokonane w sprawie ustalenia faktyczne oraz przywołał treść art. 33 §1 pkt 1-10, art. 34 u.p.e.a. regulujących instytucję zarzutów na postępowanie egzekucyjne oraz zasadę związania organu egzekucyjnego, stanowiskiem wierzyciela egzekwowanej należności, w zakresie zarzutów zgłoszonych na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9, 10 u.p.e.a. Organ odwoławczy wskazał, iż w niniejszej sprawie analiza pisma skarżącego z 6 lipca 2018 r. wykazała, iż zobowiązany wniósł zarzuty, o których mowa w art. 33 §1 pkt 1-2 u.p.e.a., to jest zarzut nieistnienia obowiązku oraz zarzut braku wymagalności egzekwowanego obowiązku. Z ostatecznego postanowienia wierzyciela dochodzonej należności, wiążącego organ egzekucyjny, bezspornie wynika, że na skarżącego nałożona została w dniu 7 stycznia 2016 r. grzywna w drodze mandatu karnego kredytowanego nr [...]wystawionego przez Komendę Miejską Policji w [...], w kwocie 50 zł. Przedmiotowy mandat został przyjęty i podpisany przez ukaranego, co potwierdza skan mandatu przesłany wierzycielowi przez KMP w [...]. Ty samym skarżący był zobowiązany do uiszczenia nałożonej na niego grzywny, w terminie 7 dni od daty jej nałożenia. Brak wykonania ciążącego na stronie obowiązku, pomimo doręczonego w dniu 12 marca 2018 r. upomnienia, skutkował zatem wszczęciem przedmiotowego postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny wskazał też, iż skarżący nie przedstawił jakichkolwiek dowodów na poparcie podnoszonej przez siebie argumentacji, co do nie przyjęcia mandatu i wystąpienia z pozwem do sądu. Ponadto organ odwoławczy wskazał na podstawę prawną, z której wynika uprawnienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] do występowania w sprawie w charakterze wierzyciela egzekwowanej należności. Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy uznał, iż podniesione przez skarżącego zarzuty nieistnienia obowiązku oraz braku wymagalności egzekwowanego obowiązku uznać należy za nieuzasadnione, a tym samym zasadne jest ich nieuwzględnienie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi S.J. ponowił argumentację, co do nieprzyjęcia mandatu karnego z dnia 7 stycznia 2016 r. oraz, co do wniesienia "pozwu do sądu na funkcjonariusza Policji", nie przedstawiając na powyższe okoliczności żadnych dowodów. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] wnosił o jej oddalenie argumentując, jak w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. W piśmie procesowym z dnia 17 maja 2019 roku skarżący przyznał, że "pod presją wywiezienia do lasu" złożył podpis na mandacie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) dalej p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego [...] z dnia [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 25 maja 2018 r. nr 1609-2094585 wystawionego przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w [...], obejmujących należność z tytułu grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego. Przeprowadzona przez Sąd w rozpoznawanej sprawie kontrola aktu administracyjnego we wskazanym wyżej aspekcie wykazała, że zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu egzekucyjnego z uwzględnieniem stanowiska wierzyciela nie narusza prawa. W tym miejscu Sąd stwierdza, że legalność postanowień wierzyciela w sprawie zasadności zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej podlega kontroli sądu administracyjnego. Pomimo tego, że aktualne brzmienie art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. wyłącza skargę na postanowienia wierzyciela przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu, to ich kontrola przez sąd administracyjny jest realizowana w razie wniesienia skargi na postanowienie organu egzekucyjnego. Skoro bowiem postanowienie zawierające wypowiedź wierzyciela jest wiążące dla organu egzekucyjnego i stanowi niezbędny element postanowienia tego organu w sprawie zgłoszonych zarzutów, to przy sądowej ocenie postanowienia organu egzekucyjnego i organu nadzoru nie można oderwać się od oceny zgodności z prawem stanowiska wierzyciela, które wiążąco oddziałuje na postanowienie organu egzekucyjnego. Zarysowany tu zakres kognicji sądu administracyjnego, umożliwiający sądowi również kontrolę legalności postanowienia wierzyciela daje się wyprowadzić z art. 135 p.p.s.a. Ocena przez sąd administracyjny zaskarżonego postanowienia wymaga zatem odniesienia się do sprawy w pełnym zakresie, a więc z uwzględnieniem okoliczności i rozstrzygnięć administracyjnych poprzedzających wydanie zaskarżonego postanowienia, zwłaszcza w sytuacji, gdy występuje między nimi bezpośredni związek, czy wręcz zależność polegająca na tym, że jedno z nich stanowi nie tylko podstawę wydania drugiego, ale ponadto jeszcze wypowiedź zawarta w pierwszym postanowieniu jest wiążąca dla drugiego. Na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd rozpatrujący skargę może stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, przeprowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. Zatem dysponując zakresem uprawnień ujętych w art. 135 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał oceny zgodności z prawem nie tylko zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego [...], ale także postanowień wierzyciela uznających za niezasadne zarzuty skarżącego, które stanowiły podstawę i niezbędny element postanowienia bezpośrednio objętego skargą. Takie stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2012 r., II GSK 1490/10, Lex nr 1113723; wyrok NSA z dnia 11 marca 2011 r., II FSK 1904/09, Lex nr 992243; wyrok NSA z dnia 28 października 2008 r., II FSK 1006/07, Lex nr 515958; wyrok NSA z dnia4 lutego 2011 r., II GSK 216/10, Lex nr 992340; postanowienie NSA z dnia 26 stycznia 2011r., Lex nr 952777; wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2009 r., II FSK 466/08, Lex nr 549018), co zostało wyrażone w uzasadnieniu wyroku NSA z dnia 17 września 2014 r., II GSK 1140/13; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 19 stycznia 2015 r., I SA/Gl 1274/14, Lex nr 1643312). Spór w rozpoznawanej sprawie dotyczy zasadności prowadzonej egzekucji z tytułu grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego z dnia 7 stycznia 2016 r. nr [...]. W zarzutach skarżący podniósł zarzut nieistnienia obowiązku oraz braku wymagalności obowiązku. Podstawę materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1314 ze zm.). Stosownie do treści art. 26 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego , jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego (art. 26 § 5 pkt 1 - 2 u.p.e.a.). W myśl art. 27 §1 pkt 9 i pkt 12 u.p.e.a. tytuł wykonawczy zawiera między innymi pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego; oraz datę doręczenia upomnienia, a jeżeli doręczenie upomnienia nie było wymagane, podstawę prawną braku tego obowiązku. Zgodnie z treścią art. 33 § 1 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być: 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku; 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej; 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4; 4) błąd co do osoby zobowiązanego; 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym; 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego; 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1; 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego; 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny; 10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy. Wskazane w powyżej powołanym przepisie art. 33 § 1 pkt 1-10 u.p.e.a. zarzuty stanowią swoisty środek zaskarżenia służący zobowiązanemu, których rola sprowadza się przede wszystkim do możliwości weryfikacji czynności organów egzekucyjnych, w celu ochrony adresata tych czynności. Przy czym prawo do ich wniesienia może być wykorzystane wyłącznie na etapie wszczęcia postępowania egzekucyjnego, to jest w terminie 7 dni od daty doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego, o czym poucza się zobowiązanego, stosownie do wymogu , o którym mowa w art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. Ponadto wyłączne prawo zobowiązanego do wniesienia zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej przesądza o tym, że organ nie ma obowiązku badać z urzędu, czy w sprawie wystąpiły podstawy do sformułowania innych zarzutów, niż zarzuty zgłoszone przez zobowiązanego (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 4 listopada 2015 r., I SA/Sz 256/15; wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 września 2007 r., III SA/Wa 1151/07- www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Stosownie do treści art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. W przypadku egzekucji należności pieniężnych, o których mowa w art. 2 § 1 pkt 8 lit. a-f i pkt 9, stanowiska wierzyciela nie wymaga się. Natomiast zgodnie z treścią art. 34 § 1a u.p.e.a. jeżeli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że skarżący podniósł zarzuty oparte o treść art. 33 § 1 pkt 1 i 2 dotyczące nieistnienia obowiązku oraz braku wymagalności obowiązku. W ocenie Sądu zarzuty zgłoszone przez skarżącego są niezasadne. Przede wszystkim z ustaleń dokonanych przez wierzyciela, a następnie w trybie art. 34 § 1 u.p.e.a. uznanych za wiążące przez organ egzekucyjny wynika, że S. J. w dniu 7 stycznia 2016 r. pokwitował przyjęcie mandatu karnego. Fakt pokwitowania mandatu ( poprzez jego podpisanie) skarżący potwierdził w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wyjaśniając, że podpisał mandat "pod groźbą wywiezienia do lasu". Uznać zatem należy za niezgodne z prawdą wcześniejsze oświadczenie strony skarżącej o niepodpisaniu przedmiotowego mandatu. Zdaniem Sądu niewiarygodne jest twierdzenie skarżącego o zmuszeniu go groźbą do złożenia podpisu na mandacie. Skierowanie takiej groźby przez funkcjonariusza policji stanowiłoby naruszenie prawa. Naruszenie takie powinno zostać zgłoszone przez skarżącego prokuraturze, bądź przełożonym policjanta wystawiającego mandat. Skarżący takich działań nie podjął. Wobec powyższego jego twierdzenie należy uznać za gołosłowne, a ponadto niespójne z wcześniejszą argumentacją dotyczącą niepodpisania mandatu. W trakcie postępowania sądowego oraz wcześniejszego postępowania administracyjnego strona nie uprawdopodobniła także, by wystąpiła do Sądu Rejonowego dla [...] z pozwem przeciwko policjantowi wystawiającemu mandat i sąd ten nadał sprawie bieg. Zgodne z art. 98 § 3 k.p.w. mandat karny staje się prawomocny z chwilą pokwitowania jego odbioru przez ukaranego. Skarżący mimo pokwitowania mandatu nie uiścił grzywny w terminie 7 dni, a zatem ściągnięcie grzywny mogło nastąpić w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przedmiotowy mandat karny jest prawomocny. Nie nastąpiło również jego uchylenie przez sąd powszechny na podstawie art. 101 § 2 k.p.w. Wobec powyższego nałożony na stronę obowiązek istniał w momencie wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Postępowanie przeprowadzone przez organy administracyjne potwierdziło, że obowiązek nałożony na skarżącego mandatem karnym był wymagalny. Siedmiodniowy termin przewidziany na zapłatę grzywny nie został w żadnym trybie ( sądowym lub administracyjnym) odroczony. Spłata kwoty grzywny nie została rozłożona na raty. Skarżący nie wykazał także, by nastąpiły inne zdarzenia, które powodują, że zobowiązanie nie może być egzekwowane. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił. ab/