III SA/Łd 473/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Krzemieniewska po rozpoznaniu w dniu 4 sierpnia 2016r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S.P. o przywrócenie terminu do usunięcia braków fiskalnych skargi w sprawie ze skargi S.P. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009 p o s t a n a w i a : odmówić przywrócenia terminu do usunięcia braków fiskalnych skargi. bg W dniu 18 maja 2016r. S.P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2009. Zarządzeniem z dnia 24 czerwca 2016r. Przewodniczący Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wezwał pełnomocnika skarżącego do usunięcia braków fiskalnych skargi, w terminie siedmiu dni, pod rygorem jej odrzucenia przez uiszczenie, stosownie do treści § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 roku w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193) wpisu sądowego w kwocie 318 zł. Odpis powyższego zarządzenia został doręczony pełnomocnikowi skarżącego na podany w załączonym do skargi pełnomocnictwie adres, w trybie awizo w dniu 15 lipca 2016r. W dniu 25 lipca 2016r. do akt sprawy wpłynął wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że skargę w przedmiotowej sprawie złożył w jego imieniu pełnomocnik – radca prawny K.P., która w dniu 22 lipca 2016r. telefonicznie poinformowała go o przedłużeniu pobytu za granicą ze względów zdrowotnych i konieczności sprawdzenia w urzędzie pocztowym, czy podczas jej nieobecności nie wpłynęła skierowana do niej korespondencja. Skarżący wskazał, że we właściwym urzędzie pocztowym dowiedział się, że na adres pełnomocnika wpłynęła przesyłka z Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, która z powodu nie podjęcia jej w terminie została zwrócona nadawcy. W dniu 25 lipca 2016r. w Wydziale Informacji Sądowej Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący zapoznał się z treścią skierowanej do pełnomocnika przesyłki i niezwłocznie, tj. w dniu 25 lipca 2016r. dokonał wpłaty wpisu sądowego od skargi. Uwzględniając fakt, że o braku możliwości odbioru korespondencji przez pełnomocnika skarżący dowiedział się telefonicznie dopiero w dniu 22 lipca 2016r. wniósł o przywrócenie uchybionego terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zaważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zasadą wynikającą z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a. jest bezskuteczność czynności podjętej w postępowaniu sądowym przez stronę po upływie terminu. Jednakże w sytuacji, gdy strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu (art. 83 § 1). Warunkami skuteczności takiego wniosku jest złożenie go w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, spowodowanie dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego, równoczesne ze złożeniem wniosku dokonanie uchybionej czynności oraz uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i § 2 oraz art. 87 § 1, § 2 i § 4 p.p.s.a.) Wszystkie te przesłanki muszą być spełnione łącznie, co oznacza, że brak jednej z nich skutkować będzie odmową przywrócenia terminu. Z brzmienia cytowanych wyżej przepisów wynika, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć zastosowanie jedynie wtedy, gdy wszystkie określone w nich przesłanki zostaną spełnione łącznie, tj. wniesiono wniosek w ciągu siedmiu dni od ustania przeszkody uniemożliwiającej dochowanie terminu, dopełniono (wraz z wnioskiem) czynności, dla której był ustanowiony termin oraz wystąpił brak winy w uchybieniu terminu. Kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności. Powszechnie przyjmuje się - jako kryterium przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminu procesowego - obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z 14 stycznia 1972 r., II CRN 448/71, OSPiKA 1972, z. 7-8, poz. 144). Zatem, przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z dnia 6 października 1998 r., II CKN 8/98, LEX nr 50679). Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 maja 1998 roku, sygn. akt IV SA 1153/96 (LEX nr 45637) brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych. Podkreślenia więc wymaga, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wówczas, gdy strona w sposób przekonujący uprawdopodobni brak swojej winy. Dodać należy, że miernik staranności, o którym mowa jest podwyższony w sytuacji, gdy strona skarżąca jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. W takiej sytuacji bowiem, przy ocenie możliwości przywrócenia terminu należy uwzględnić wiedzę i konieczność zachowania należytej staranności przez takiego pełnomocnika, który powinien mieć świadomość wagi terminowego dokonywania określonych czynności w postępowaniu sądowym. W rozpoznawanej sprawie skarżący reprezentowany był przez ustanowionego z wyboru pełnomocnika w osobie radcy prawnego K.P. Z akt sprawy wynika, że odpis zarządzenia o wezwaniu do usunięcia braków fiskalnych skargi, w terminie siedmiu dni, pod rygorem odrzucenia skargi przez uiszczenie wpisu sądowego został doręczony pełnomocnikowi skarżącego na podany w pełnomocnictwie adres w trybie tzw. fikcji doręczenia (dwukrotne awizo) w dniu 15 lipca 2016r. Przesyłkę zawierającą wezwanie awizowano po raz pierwszy w dniu 1 lipca 2016r. i złożono ją na okres siedmiu dni w Urzędzie Pocztowym nr 34 w Warszawie. Przyczynę jej niedoręczenia określono jako "mieszkanie zamknięte, awizo pozostawiono w skrzynce". W dniu 11 lipca 2016r. przesyłkę tę awizowano powtórnie, a następnie w dniu 19 lipca 2016r. zwrócono przesyłkę nadawcy z adnotacją "zwrot nie podjęto w terminie". Skoro zatem pełnomocnik skarżącego nie odebrał przesyłki, należało uznać ją za doręczoną z upływem ostatniego dnia czternastodniowego terminu, liczonego od daty pierwszego awiza, tj. z dniem 15 lipca 2016r. W tej sytuacji termin do uiszczenia wpisu sądowego rozpoczął swój bieg od dnia 16 lipca 2016r., a upływał w dniu 22 lipca 2016r. (piątek). W zakreślonym terminie pełnomocnik skarżącego nie uzupełnił braku fiskalnego skargi, natomiast w dniu 22 lipca 2016r. poinformował skarżącego telefonicznie o przedłużeniu pobytu za granicą ze względów zdrowotnych i konieczności sprawdzenia w urzędzie pocztowym, czy podczas nieobecności nie wpłynęła skierowana do pełnomocnika korespondencja sądowa. Po uzyskaniu w urzędzie pocztowym informacji o przesyłce z Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, która z powodu nie podjęcia w terminie została zwrócona nadawcy, w dniu 25 lipca 2016r. w Wydziale Informacji Sądowej Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący zapoznał się z treścią skierowanej do pełnomocnika przesyłki, złożył wniosek o przywrócenie uchybionego terminu i niezwłocznie, tj. w dniu 25 lipca 2016r. dokonał wpłaty wpisu sądowego od skargi. Oceniając powyższe okoliczności faktyczne w kontekście przesłanek uprawniających do przywrócenia terminu do wniesienia skargi, sąd doszedł do wniosku, że strona reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika nie wykazała podstawowej przesłanki uzasadniającej przywrócenie terminu jaką jest brak winy. Podkreślić bowiem należy, że w przypadku profesjonalnego pełnomocnika procesowego (adwokata, radcy prawnego), który zawodowo trudni się reprezentacją uczestników postępowania w ramach udzielonego pełnomocnictwa obowiązuje podwyższony standard staranności. Profesjonalny pełnomocnik zobowiązany jest zatem do szczególnej dbałości (staranności) o interesy swoich mocodawców, a uchybienia pełnomocnika procesowego są uchybieniami strony, gdyż pełnomocnik działa na jej rzecz w oparciu o udzielone przez stronę pełnomocnictwo procesowe. W świetle przedstawionych powyżej okoliczności faktycznych wskazać należy, że przedłużający się wyjazd zagraniczny pełnomocnika skarżącego, który zbiegł się w czasie z upływem terminu do uzupełnienia braku fiskalnego skargi nie może być brany pod uwagę jako okoliczność wyłączająca winę, gdyż jest to okoliczność subiektywna na którą pełnomocnik miał wpływ. Wobec profesjonalnego pełnomocnika, który wyjeżdża poza miejsce swego zamieszkania, czy miejsce pracy w trakcie postępowania, formułuje się powinność takiego zorganizowania spraw, z ustanowieniem innego pełnomocnika włącznie, aby podczas nieobecności interesy strony, którą reprezentuje nie doznały uszczerbku. Pełnomocnik skarżącego planując wyjazd za granicę i posiadając wiedzę o toczącym się postępowaniu sądowym winien zatem podjąć czynności zabezpieczające prowadzenie swoich spraw, zwłaszcza sądowych. Zaniechanie dokonania czynności przez pełnomocnika strony musi być traktowane jako zachowanie samej strony. Zgodnie bowiem z utrwaloną linią orzeczniczą niedochowanie przez pełnomocnika ciążącego na nim obowiązku należytego dbania o interesy jego mocodawcy, powoduje, iż mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się swojego pełnomocnika (por. m.in. postanowienia NSA z dnia 18 października 2007r., sygn. akt I FZ 421/07; z dnia 11 marca 2009r., sygn. akt I OZ 198/09; z dnia 23 lipca 2009r., sygn. akt I OZ 737/09; z dnia 29 września 2009r., sygn. akt II OZ 800/09; z dnia 23 października 2009r., sygn. akt II OZ 911/09). Pojęcie winy strony w uchybieniu terminu w postępowaniu sądowym obejmuje także swym zakresem winę osób trzecich, upoważnionych przez stronę do dokonania określonej czynności (por. wyrok NSA z 12 kwietnia 2002 r., sygn. akt I SA/Gd 1676/99). Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że w rozpoznawanej sprawie skarżący nie wykazał należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw i nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. W analizowanym stanie faktycznym okoliczność przedłużającego się wyjazdu pełnomocnika z kraju, nawet ze względów zdrowotnych i niezabezpieczenie należycie interesów procesowych swoich mocodawców poprzez prawidłowe ustanowienie osoby, która wykonywałaby czynności w zastępstwie, nie może być traktowana jako okoliczność niezawiniona uzasadniająca przywrócenie uchybionego terminu. Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 86 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł, jak w postanowieniu. bg