III SA/Łd 48/15

Dnia 14 kwietnia 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska, Sędzia NSA Teresa Rutkowska (spr.), , Protokolant Sekretarz sądowy – Bartosz Adamus, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 kwietnia 2015 roku wniosku M. F. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi M. F. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2013 p o s t a n a w i a : odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi. W dniu 12 grudnia 2015 r. M. F. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności ONW na 2013 r. Do skargi skarżący załączył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. We wniosku wskazał, że zaskarżona decyzja nie została skarżącemu doręczona bezpośrednio, bowiem organ przyjął fikcję doręczenia pełnomocnikowi- J. K. Skarżący podkreślił, że nie mógł zapoznać się z treścią decyzji, ponieważ nie została ona doręczona pełnomocnikowi w trybie doręczenia właściwego, o którym mowa w art. 39 k.p.a. w zw. z art. 40 § 2 k.p.a. Przesyłka była dwukrotnie awizowana, wobec czego organ przyjął w sprawie fikcję doręczenia (art. 44 § 4 k.p.a.). Skarżący wyjaśnił, że doręczyciel zaznaczył, że zawiadomienie o możliwości jej odbioru w placówce pocztowej pozostawiono "na drzwiach" lokalu pełnomocnika. Nie pozostaje to bez wpływu na ocenę niewniesienia przez stronę skargi w terminie. Skarżący podkreślił, że w czasie powtórnego awizowania jego pełnomocnik przebywał na zwolnieniu lekarskim i nie był obecny pod adresem, na który doręczono przesyłkę. Ponadto na drzwiach lokalu nigdy nie zastał żadnej informacji na temat przesyłki i próby jej doręczenia. Skarżący załączył kserokopię zwolnienia lekarskiego dla pełnomocnika z dnia [...] wystawionego na okres 5.08-19.08.2014 r. oraz oświadczenie J. K., w którym pełnomocnik stwierdza, że przebywał na zwolnieniu lekarskim a następnie w okresie 20.08-29.08.2014 wyjechał na urlop wypoczynkowy. W zakresie zachowania 7-dniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu skarżący wskazał, że dowiedział się wydaniu decyzji w dniu [...] kiedy to odebrał decyzję Kierownika BP ARiMR w P. nr [...] w której zawarto informację o wydaniu przez Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. trzech decyzji: decyzji nr [...] w przedmiocie przyznania płatności ONW na 2013 r. , decyzji nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na 2013 r. i decyzji nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2013 r. Z uzupełnionych na wezwanie sądu akt administracyjnych sprawy wynika, że w dniu 31 marca 2014 r. M. F. upoważnił bezterminowo J. K. do reprezentowania go we wszelkich sprawach w ARiMR i złożył stosowny wniosek o wpis do ewidencji producentów. O wpisaniu pełnomocnika do ewidencji producentów skarżący został powiadomiony pismem z tej samej daty. W dniu 25 lipca 2014 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. wydał zaskarżone do Sądu decyzje dotyczące odmowy przyznania płatności. Decyzje wysłane zostały na adres pełnomocnika skarżącego – J. K. Przesyłki były awizowane w dniu 31 lipca 2014 r. i 8 sierpnia 2014 r., co potwierdzają adnotacje " adresat nieobecny awizowano dnia 31.07.14 r." i "awizo powtórne 8.08.2014 r." opatrzone podpisem doręczyciela. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru doręczyciel zaznaczył, że zawiadomienie o pozostawieniu pisma UP wraz z informacją o możliwości jego odbioru pozostawiono na drzwiach mieszkania adresata. Na przesyłce znajduje się też adnotacja o zwróceniu przesyłki do nadawcy 19.08. 2014 r. Organ przyjął, że decyzje te zostały doręczone w trybie "awizo". W odpowiedzi na skargi organ administracji wniósł o ich odrzucenie z uwagi na uchybienie terminu do ich wniesienia, ewentualnie o oddalenie skargi. Na rozprawie w przedmiocie wniosku o przywrócenia terminu do wniesienia skargi w dniu 14 kwietnia 2015 r. pełnomocnik skarżącego poparł wniosek oraz wyjaśnił, że nie było wszczęte postępowanie reklamacyjne w związku z oświadczeniem J. K., że "nie odnotował próby doręczenia decyzji". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek M. F. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 t.j.) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie do art. 87 § 1 w/w ustawy, pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 powoływanej ustawy). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 w/w ustawy). Z przywołanych przepisów wynika, że Sąd może przywrócić termin kiedy spełnione zostaną łącznie cztery przesłanki: uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminowi; wniesienie wniosku o przywrócenie terminu; dochowanie terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu oraz dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony przywracany termin. W rozpoznawanej sprawie decyzja została doręczona pełnomocnikowi skarżącego w trybie art. 44 k.p.a. Doręczenie należy uznać za dokonane w dniu 14 sierpnia 2014 r. ( ostatni dzień 14 dniowego okresu przechowywania pisma w placówce pocztowej). Zgodnie z art. 53 § 1 p.p.s.a. termin do wniesienia skargi do sądu wynosi 30 dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie . Termin do wniesienia skargi upłynął 15 września 2014 r. , a skarga została złożona 12 grudnia 2014 r. Należy uznać, że strona skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. W dniu 5 grudnia 2014 r. doręczono bowiem skarżącemu decyzję Kierownika BP ARiMR w P. z dnia [...], w której zawarto informację o wydaniu decyzji nr [...]- która objęta była odwołaniem od trzech decyzji dotyczących przyznania skarżącemu płatności na 2013 r. Natomiast wniosek o przywrócenie terminu wraz ze skargą strona wniosła w dniu 12 grudnia 2014 r., zatem z zachowaniem 7-dniowego terminu (data stempla pocztowego na kopercie k. 20). Rozważenia wymagało zatem, czy strona skarżąca uprawdopodobniła, że uchybienie terminu do wniesienia skargi nastąpiło bez jej winy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Uprawdopodobnienie braku winy oznacza wykazanie takich okoliczności, które mimo spełnienia obowiązku zachowania należytej staranności, uniemożliwiły wnioskującemu terminowe dokonanie czynności, gdyż były nie do przewidzenia lub nie do przezwyciężenia, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (J.P.Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 226; postanowienie NSA z dnia 2 października 2002 r., sygn. akt V SA 793/03, Mon. Praw. 2002, nr 23, s. 1059). Jak podkreśla się w orzecznictwie (np. wyroki NSA: z dnia 14 stycznia 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 794/99; Lex nr 40381; z dnia 2 lutego 2000 r., sygn. akt SA/Sz 2125/98; Lex nr 39797; z dnia 19 września 2000 r., sygn. akt I SA 1072/00; Lex nr 55307) o braku winy można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. że strona nie mogła tej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przy czym przy ocenie winy lub jej braku, należy wziąć pod uwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez nią działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (postanowienie SN z dnia 6 października 1998 r., sygn. akt II CKN 8/98, Lex nr 50679). W świetle okoliczności sprawy oraz wyjaśnień skarżącego powoływanych na poparcie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, uznać należy, że nie uprawdopodobnił on braku winy w uchybieniu terminu do przedmiotowej czynności sądowej. Skarżący wyjaśnił, że w czasie powtórnego awizowania przesyłki jego pełnomocnik – J. K. przebywał na zwolnieniu lekarskim i nie był obecny pod adresem, na który doręczano przesyłkę. Ponadto wskazał, że J. K. oświadczył, że "nie odnotował próby doręczenia decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w sprawie złożonych odwołań ". W ocenie Sądu okoliczności te nie są wystarczające do uznania, że skarżący uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminu. Jak wynika z akt administracyjnych skarżący w dniu 31 marca 2014 r. udzielił J. K. pełnomocnictwa do reprezentowania go przed Agencją Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. Zatem prawidłowo organ II instancji doręczył pełnomocnikowi skarżącego decyzję z dnia [...] przyjmując tzw. fikcję doręczenia w trybie awizo. Stosownie bowiem do treści art. 40 § 2 zd. 1 k.p.a. (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 t.j. ze zm.) jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Pełnomocnictwo udzielone J. K. zostało cofnięte dopiero w dniu 27 października 2014 r. Podkreślić należy, że powierzając prowadzenie swoich spraw pełnomocnikowi, strona winna liczyć się z tym, iż wszelkie jego działania, jak również jego zaniechania w podejmowaniu określonych czynności procesowych, będą odnosić skutek prawny wobec mocodawcy. Dlatego też zaniechanie dokonania czynności przez pełnomocnika strony musi być traktowane jako zachowanie samej strony. Zgodnie bowiem z utrwaloną linią orzeczniczą niedochowanie w przypadku profesjonalnego pełnomocnika (radcę prawnego lub adwokata) ciążącego na nim obowiązku należytego dbania o interesy jego mocodawcy, powoduje, iż mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się swojego pełnomocnika (m. in. post. NSA z 18 października 2007 r., sygn. akt I FZ 421/07; post. NSA z 11 marca 2009 r., sygn. akt I OZ 198/09; post. NSA z 23 lipca 2009 r., sygn. akt I OZ 737/09; post. NSA z 29 września 2009 r., sygn. akt II OZ 800/09; post. NSA z 23 października 2009 r., sygn. akt II OZ 911/09). Podobnie należy przyjąć, że pojęcie winy strony w uchybieniu terminu w postępowaniu sądowym obejmuje także swym zakresem winę osób trzecich, upoważnionych przez stronę do dokonania określonej czynności (por. wyr. NSA z 12 kwietnia 2002 r., sygn. akt I SA/Gd 1676/99). W postanowieniu z dnia 30 stycznia 2015r. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że w sytuacji, gdy strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, to na pełnomocniku spoczywa obowiązek dokonywania czynności procesowych w stosownych terminach, a zatem kryterium należytej staranności – w kontekście przesłanki braku winy, o której mowa w art. 87 § 2 p.p.s.a.- należy badać w stosunku do tego pełnomocnika (sygn. I FZ 10/15, publ. www.cbois.nsa.gov.pl). Skarżący jako przyczynę uchybienia terminu do wniesienia skargi wskazał chorobę pełnomocnika w okresie 5-19 sierpnia 2014 r. i przebywanie w tym czasie poza miejscem zamieszkania, a następnie od 20 do 29 sierpnia 2014 r. wyjazd na urlop wypoczynkowy. W świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego nawet najpoważniejsza choroba o charakterze przewlekłym, o ile tylko strona ma obiektywne możliwości podjęcia określonych czynności w postępowaniu sądowym, nie może być wystarczającym powodem dla uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na to, że zaistniałe w sprawie uchybienie terminu było niezawinione. Dopiero nagłe, nie dające się wcześniej przewidzieć zdarzenie, może stanowić uprawdopodobnienie okoliczności przemawiających za uwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu (por. postanowienie NSA z 30 grudnia 2008 r. sygn. akt I OZ 925/08). Przykładowo w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 listopada 1998 r. III SA 1243/97 (niepubl.) stwierdzono, że zwolnienie lekarskie nie jest potwierdzeniem braku winy strony w uchybieniu terminu. Niekoniecznie bowiem, musi wykluczać ono możliwość dokonania czynności procesowych przez stronę czy przy pomocy osób trzecich. Z załączonej do wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kserokopii zwolnienia lekarskiego wystawionego J. K. nr [...] wynika, że w okresie 5-19 sierpnia 2014 r. (k. 18) we wskazaniach lekarskich jest 2 – co oznacza, że chory może chodzić. Zdaniem Sądu stan zdrowia pełnomocnika nie może w takiej sytuacji zostać uznany za nagłą przeszkodę uniemożliwiającą podjęcie czynności, również przy pomocy osób trzecich. Na pewno zaś nie powinien stanowić przeszkody do odbioru korespondencji. W zakresie wskazywanego wyjazdu na urlop wypoczynkowy podnieść należy, że nie jest to również okoliczność, która uprawdopodobniałaby brak winy strony w uchybieniu terminu. Skoro J. K. został ustanowiony pełnomocnikiem skarżącego w postępowaniu administracyjnym to powinien sobie zdawać sprawę, że złożenie odwołania od decyzji wydanej w I instancji wiąże się ze wszczęciem postępowania odwoławczego i wydaniem przez organ odwoławczy decyzji ,która zostanie przesłana na adres pełnomocnika. W tej sytuacji przeniesienie się na dłuższy okres czasu pod inny adres, a następnie wyjazd na urlop bez złożenia stosownej informacji w organie np. z prośbą o niedoręczanie w tym okresie korespondencji i bez sprawdzenia czy korespondencja nie została przysłana, świadczy o braku należytej staranności w prowadzeniu sprawy. Odnosząc się natomiast do oświadczenia pełnomocnika skarżącego, że we wskazywanym powyżej okresie nie odnotował próby doręczenia decyzji i na drzwiach mieszkania nigdy nie zastał żadnej informacji na temat przesyłki jest gołosłowne i również nie świadczy braku winy w uchybieniu terminu. Na rozprawie pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, że nie było wszczęte postępowanie reklamacyjne w związku z tym oświadczeniem J. K. W tej sytuacji uznać należy, że strona nie podjęła żadnych czynności, które pozwoliłyby na uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu. Przesyłka zawierająca zaskarżoną decyzję, jak wynika z poczynionych na niej adnotacji doręczyciela, była dwukrotnie awizowana, tj. w dniu 31 lipca 2014 r. i 8 sierpnia 2014 r, co potwierdzają też odciski datownika. Na drzwiach mieszkania pozostawiono zaś zawiadomienie o pozostawieniu pisma w Urzędzie Pocztowym, co także doręczyciel zaznaczył na przesyłce. Przesyłka została zwrócona do nadawcy po upływie 14 dni . Organ prawidłowo zatem uznał, zgodnie z art. 44 § 1 - 4 k.p.a., że decyzja została doręczona pełnomocnikowi skarżącego w dniu 14 sierpnia 2014 r. Od tej daty rozpoczął bieg termin do wniesienia skargi do Sądu. W ocenie Sądu strona skarżąca nie uprawdopodobniła, że uchybiła terminowi do wniesienia skargi z przyczyn przez nią niezawinionych. Podkreślić należy, że mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków działania pełnomocnika. Reasumując, przywrócenie terminu jest instytucją służącą ochronie zainteresowanego przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu. Taka ochrona przysługuje jednak wyłącznie w przypadku, kiedy strona skarżąca nie mogła dokonać czynności procesowej w terminie z przyczyn od siebie niezależnych. Z przytoczonych przez skarżącego okoliczności nie wynika, aby taka sytuacja zaistniała w przedmiotowej sprawie. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 86 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. d.j.