III SA/Łd 51/12

Dnia 21 czerwca 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Krzemieniewska po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2012 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku G. S. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie skargi G. S. na decyzję Wojewody Ł. z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie wymeldowania postanawia: odmówić przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia. D.T. Wyrokiem z dnia 22 lutego 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę G.S. na decyzję Wojewody Ł. z dnia [...] r. w przedmiocie wymeldowania. Postanowieniem z dnia 13 czerwca 2011 r. przyznano skarżącej prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W dniu 23 marca 2012 r. do Sądu wpłynęło pismo sporządzone przez G. S., w którym wniosła o sporządzenie wyroku wraz z uzasadnieniem. W treści pisma wskazała, że jest osobą przewlekle chorą. Cierpi na cukrzycę, nadciśnienie tętnicze, przewlekłe zapalenie trzustki i wątroby oraz nerwicę wegetatywną znacznego stopnia. Wyjaśniła, że jest osobą nieporadną i nie może zadbać o swoje interesy. Zdaniem skarżącej organy administracji naruszyły przepisy postępowania przy wydawaniu zaskarżonej decyzji. G. S. wskazała, że mimo wielokrotnych prób kontaktu, nie mogła porozumieć się ze swoim pełnomocnikiem z urzędu, a on zaniedbał jej interesy, bowiem nic nie zrobił w przedmiotowej sprawie. Zarządzeniem z dnia 4 kwietnia 2012 r. wezwano pełnomocnika skarżącej z urzędu do wyjaśnienia treści powyższego pisma w terminie 7 dni pod rygorem uznania, że pismo to zawiera wyłącznie wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W odpowiedzi pełnomocnik wskazał, że pismo skarżącej z dnia 21 marca 2012 r. jest wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Wyjaśnił, że zwłoka w złożeniu wniosku przez skarżącą spowodowana była jej stanem zdrowia. Podał, że skarżąca wnosi o kierowanie wszelkiej korespondencji na jej adres. Zarządzeniem z dnia 17 maja 2012 r. poinformowano skarżącą, że zgodnie z treścią art. 67 § 1 p.p.s.a. jeśli ustanowiono pełnomocnika lub osobę upoważnioną do odbioru pism w postępowaniu sądowym doręczenia należy dokonywać tym osobom. Wyjaśniono również, że dopóki nie zostanie cofnięte prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata, radcy prawnego (...) wyznaczony przez właściwy organ samorządu zawodowego adwokat, radca prawny (...) jest pełnomocnikiem strony w konkretnej sprawie. W związku z tym Sąd obowiązany jest dokonywać doręczeń wyznaczonemu pełnomocnikowi, a nie bezpośrednio stronie, której zostało przyznane prawo pomocy. W piśmie z dnia 9 czerwca 2012 r. skierowanym do Okręgowej Rady Adwokackiej w Ł. G. S. z dniem 9 czerwca 2012 r. wypowiedziała pełnomocnictwo adwokatowi P. K. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 t.j.) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie do art. 87 § 1 w/w ustawy, pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 powoływanej ustawy). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 w/w ustawy). Z przywołanych przepisów wynika, że Sąd może przywrócić termin kiedy spełnione zostaną łącznie cztery przesłanki: uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminowi; wniesienie wniosku o przywrócenie terminu; dochowanie terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu oraz dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony przywracany termin. Ustawodawca nie zdefiniował bliżej pojęcia braku winy - w orzecznictwie sądowym, przyjmuje się, że o braku winy można mówić wówczas, gdy pomimo podjęcia działań ze starannością, jakiej można wymagać od osoby należycie dbającej o własne interesy, strona nie była w stanie dokonać czynności procesowej w terminie z przyczyn od siebie niezależnych. Przeszkodą w zachowaniu terminu może być zdarzenie nagłe, nieprzewidywalne przez stronę. Wskazać również należy, że zgodnie z treścią przepisu art. 35 § 1 p.p.s.a. pełnomocnikiem strony może być adwokat lub radca prawny. Pełnomocnictwo do występowania przed Sądem stosownie do przepisu art. 96 Kodeksu cywilnego w zw. z art. 40 p.p.s.a., opiera się natomiast na oświadczeniu reprezentowanego umocowującym pełnomocnika do wykonywania przed tym Sądem czynności związanych ze skargą na dane orzeczenie w imieniu i na rzecz reprezentowanego. Dokonanie lub niedokonanie czynności przez ustanowionego pełnomocnika strony, należy zatem uznać jako działanie (bądź zaniechanie) samej strony. W świetle okoliczności sprawy oraz wyjaśnień skarżącej powoływanych na poparcie wniosku o przywrócenie terminu do zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wydanego w sprawie wyroku, uznać należy, iż nie wykazano braku winy ustanowionego w sprawie pełnomocnika procesowego w uchybieniu terminu do przedmiotowej czynności sądowej. W ocenie Sądu nie istniały żadne obiektywne przeszkody do zgłoszenia wniosku o uzasadnienie wyroku w ustawowym terminie, który upłynął bezskutecznie 29 lutego 2012 r., a niepodjęcie czynności w sprawie było następstwem świadomego postępowania profesjonalnego pełnomocnika procesowego, który najwyraźniej uznał, iż brak jest podstaw do zaskarżenia wydanego w sprawie wyroku. Podkreślić należy, iż przywrócenie terminu jest instytucją służącą ochronie zainteresowanego przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu. Taka ochrona przysługuje jednak wyłącznie w przypadku, kiedy strona skarżąca nie mogła dokonać czynności procesowej w terminie z przyczyn od siebie niezależnych. Z przytoczonych przez skarżącą okoliczności nie wynika, aby taka sytuacja zaistniała w przedmiotowej sprawie. Odnosząc się natomiast do podnoszonej przez skarżącą kwestii braku porozumienia z wyznaczonym pełnomocnikiem procesowym, wskazać należy, iż także ta okoliczność nie mogła wpłynąć na treść niniejszego rozstrzygnięcia. Skarżąca podniosła dopiero w piśmie z dnia 21 marca 2012 r. , czyli już po wydaniu wyroku, że wyznaczony adwokat nie zapoznał się ze sprawą. Wnioskodawczyni pomimo swoich wątpliwości, co do rzetelności przyznanego adwokata, nie podjęła czynności kontrolnych zmierzających do ustalenia, czy wniosek o uzasadnienie wyroku został zgłoszony w terminie i po upływie miesiąca od ogłoszenia wyroku zwróciła się do Sądu, natomiast pełnomocnictwo wypowiedziała dopiero w dniu 9 czerwca 2012 r. Podkreślić należy, że powierzając prowadzenie swoich spraw pełnomocnikowi, tak w ramach prawa pomocy, jak i ustanowionego w sprawie z wyboru, strona winna liczyć się z tym, iż wszelkie jego działania, jak również jego zaniechania w podejmowaniu określonych czynności procesowych, będą odnosić skutek prawny wobec mocodawcy. Dlatego też zaniechanie dokonania czynności przez pełnomocnika strony musi być traktowane jako zachowanie samej strony. Zgodnie bowiem z utrwaloną linią orzeczniczą niedochowanie przez radcę prawnego lub adwokata ciążącego na nim obowiązku należytego dbania o interesy jego mocodawcy, powoduje, iż mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się swojego pełnomocnika (m. in. post. NSA z 18 października 2007 r., sygn. akt I FZ 421/07; post. NSA z 11 marca 2009 r., sygn. akt I OZ 198/09; post. NSA z 23 lipca 2009 r., sygn. akt I OZ 737/09; post. NSA z 29 września 2009 r., sygn. akt II OZ 800/09; post. NSA z 23 października 2009 r., sygn. akt II OZ 911/09). Pojęcie winy strony w uchybieniu terminu w postępowaniu sądowym obejmuje także swym zakresem winę osób trzecich, upoważnionych przez stronę do dokonania określonej czynności (por. wyr. NSA z 12 kwietnia 2002 r., sygn. akt I SA/Gd 1676/99). Oczywista nierzetelność pełnomocnika może stanowić podstawę do dochodzenia powstałej z tego tytułu szkody na gruncie odpowiedzialności kontraktowej przez sądem cywilnym, ale nie spełnia kryterium braku winy strony w uchybieniu terminu w postępowaniu sądowoadministracyjnym (wyrok NSA z dnia 18 lutego 2005 r., sygn. akt OSK 1041/04, Palestra 2005, nr 9-10, poz. 199). Na marginesie odnieść się należy do wskazywanego przez skarżącą stanu zdrowia. W ocenie Sądu nie każda choroba może stanowić przesłankę uzasadniającą wniosek o przywrócenie terminu. Przewlekłe schorzenia, na które cierpi skarżąca (cukrzyca, zapalenie trzustki i wątroby, nerwica wegetatywna) same w sobie nie stanowią przesłanki uzasadniającej przywrócenie terminu, bowiem osoba dotknięta przewlekłym schorzeniem jest świadoma swego stanu zdrowia, choroba nie stanowi dla niej zaskoczenia, nie skutkuje niespodziewaną dysfunkcją aktywności życiowej i społecznej. Zachowanie należytej staranności w przypadku osoby przewlekle chorej wyraża się w takim planowaniu wykonania swych obowiązków, w tym podejmowania czynności procesowych, by wkomponować je w tok codziennych czynności, w tym leczniczych. Dopiero, gdy schorzenie doprowadzi do nagłego zakłócenia biegu czynności życiowych, wówczas można mówić o tym, że pojawiają się okoliczności niespodziewane, które mogą po spełnieniu innych warunków ustawowych uzasadniać przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej, lecz wystąpienie tego rodzaju sytuacji strona jest zobowiązana uprawdopodobnić. Podeszły wiek i zły stan zdrowia nie przesądzają o braku winy w uchybieniu terminowi dokonania czynności procesowej (por. wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2007 r. II OSK 479/07 Lex nr 344095). Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 86 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. D.T.