III SA/Łd 520/14

Dnia 17 kwietnia 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2015 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku J.S. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi J.S. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej p o s t a n a w i a: oddalić wniosek. U.K. Wyrokiem z dnia 26 sierpnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę J.S. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. W dniu 22 września 2014 r. odpis wyroku wraz uzasadnieniem doręczono pełnomocnikowi skarżącej – P.S. (k. 59 zwrotne potwierdzenie odbioru). W dniu 1 października 2014 r. do Sądu wpłynął wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 9 października 2014 r. referendarz sądowy przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Odpis postanowienia z uzasadnieniem doręczono w dniu 13 października 2014 r. P.S. W dniu 21 października 2014 r. do Sądu wpłynęła informacja Okręgowej Rady Adwokackiej w Ł. o ustanowieniu pełnomocnika z urzędu w osobie adw. A. Ś.. W dniu 16 marca 2015 r. do Sądu wpłynęła opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Natomiast w dniu 30 marca 2015 r. (data stempla pocztowego na kopercie) skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika z wyboru wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Do wniosku załączono skargę kasacyjną od wyroku z dnia 26 sierpnia 2014 r. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że informację o delegowaniu adw. A.Ś. do reprezentowania skarżącej w tym postępowaniu doręczono samej skarżącej z pominięciem ustanowionego pełnomocnika – P.S.. Podkreślono, że skarżąca ze względu na zaawansowany wiek oraz ciężki stan zdrowia nie była w stanie podjąć żadnych kroków dla skontaktowania się z delegowanym adwokatem ani ze swoim pełnomocnikiem. Ponadto wskazano, że skarżąca jest osobą schorowaną, posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. P.S. w grudniu 2014 r. skontaktował się z wydziałem WIS WSA w Łodzi, gdzie otrzymał informację, że ma oczekiwać na pismo z Izby Adwokackiej. We wniosku wyjaśniono, że w dniu 24 marca 2015 r. skontaktował się z pełnomocnikiem z urzędu i tego samego dnia odebrał opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Podkreślono, że dopiero w dniu 24 marca 2015 r. P.S. powziął wiadomość, że skarga kasacyjna nie zostanie wniesiona i mógł dokonać zlecenia wniesienia skargi kasacyjnej pełnomocnikowi z wyboru. Do dnia 24 marca 2015 r. skarżąca pozostawała w błędnym przekonaniu, że skarga kasacyjna zostanie wniesiona, zatem nie ponosi winy w uchybieniu terminu do jej wniesienia. Ponadto, zdaniem skarżącej, brak winy wynika też z niezawiadomienia przez Sąd pełnomocnika skarżącej o ustanowieniu pełnomocnika z urzędu i zawiadomieniu o powyższym jedynie skarżącej. Skarżąca wskazała, że zachowała 7-dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 t.j.) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie do art. 87 § 1 w/w ustawy, pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 powoływanej ustawy). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 w/w ustawy). Z przywołanych przepisów wynika, że Sąd może przywrócić termin kiedy spełnione zostaną łącznie cztery przesłanki: uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminowi; wniesienie wniosku o przywrócenie terminu; dochowanie terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu oraz dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony przywracany termin. W rozpoznawanej sprawie strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. W dniu 24 marca 2015 r. P.S. odebrał opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, natomiast w dniu 30 marca 2015 r. (k. 91) skarżąca złożyła przedmiotowy wniosek. Rozważenia wymagało zatem, czy strona skarżąca uprawdopodobniła, że uchybienie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nastąpiło bez jej winy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Uprawdopodobnienie braku winy oznacza wykazanie takich okoliczności, które mimo spełnienia obowiązku zachowania należytej staranności, uniemożliwiły wnioskującemu terminowe dokonanie czynności, gdyż były nie do przewidzenia lub nie do przezwyciężenia, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (J.P.Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 226; postanowienie NSA z dnia 2 października 2002 r., sygn. akt V SA 793/03, Mon. Praw. 2002, nr 23, s. 1059). Jak podkreśla się w orzecznictwie (np. wyroki NSA: z dnia 14 stycznia 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 794/99; Lex nr 40381; z dnia 2 lutego 2000 r., sygn. akt SA/Sz 2125/98; Lex nr 39797; z dnia 19 września 2000 r., sygn. akt I SA 1072/00; Lex nr 55307) o braku winy można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. że strona nie mogła tej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przy czym przy ocenie winy lub jej braku, należy wziąć pod uwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez nią działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (postanowienie SN z dnia 6 października 1998 r., sygn. akt II CKN 8/98, Lex nr 50679). Wskazać również należy, że zgodnie z treścią przepisu art. 35 § 1 p.p.s.a. pełnomocnikiem strony może być adwokat lub radca prawny. Pełnomocnictwo do występowania przed Sądem stosownie do przepisu art. 96 Kodeksu cywilnego w zw. z art. 40 p.p.s.a., opiera się natomiast na oświadczeniu reprezentowanego umocowującym pełnomocnika do wykonywania przed tym Sądem czynności związanych ze skargą na dane orzeczenie w imieniu i na rzecz reprezentowanego. Dokonanie lub niedokonanie czynności przez ustanowionego pełnomocnika strony, należy zatem uznać jako działanie (bądź zaniechanie) samej strony. W świetle okoliczności sprawy oraz wyjaśnień skarżącej powoływanych na poparcie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, uznać należy, że nie wykazano braku winy w uchybieniu terminu do wykonania przedmiotowej czynności sądowej. Skarżąca, w związku z przyznaniem prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, była w postępowaniu reprezentowana przez pełnomocnika. W ocenie Sądu nie istniały żadne obiektywne przeszkody do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 26 sierpnia 2014 r., a niepodjęcie czynności w sprawie było następstwem świadomego postępowania profesjonalnego pełnomocnika procesowego, który najwyraźniej uznał, iż brak jest podstaw do zaskarżenia wydanego w sprawie wyroku. Podkreślić należy, iż przywrócenie terminu jest instytucją służącą ochronie zainteresowanego przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu. Taka ochrona przysługuje jednak wyłącznie w przypadku, kiedy strona skarżąca nie mogła dokonać czynności procesowej w terminie z przyczyn od siebie niezależnych. Z przytoczonych przez skarżącą okoliczności nie wynika, aby taka sytuacja zaistniała w przedmiotowej sprawie. Odnosząc się natomiast do podnoszonej przez skarżącą kwestii braku porozumienia z wyznaczonym pełnomocnikiem procesowym, wskazać należy, iż także ta okoliczność nie mogła wpłynąć na treść niniejszego rozstrzygnięcia. Syn skarżącej P.S. – jako jej pełnomocnik, dopiero po upływie 5 miesięcy od doręczenia mu odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem oraz postanowienia o przyznaniu skarżącej pełnomocnika z urzędu i pisma o wyznaczenie adwokata do Okręgowej Rady Adwokackiej w Ł. (k. 56 i k. 68 zwrotne potwierdzenia odbioru) podjął czynności kontrolne mające na celu ustalenie stanu sprawy i czy skarga kasacyjna została wniesiona. W ocenie Sądu należyta dbałość o swoje interesy wyraża się w podjęciu odpowiednich działań, zainteresowaniu się toczącym postępowaniem, a nie biernym oczekiwaniu. Strona powinna sobie zdawać sprawę, że złożenie przez nią skargi, a następnie kolejnych wniosków, będzie skutkować doręczeniem korespondencji i upływem kolejnych terminów. Podkreślić należy, że powierzając prowadzenie swoich spraw pełnomocnikowi, tak w ramach prawa pomocy, jak i ustanowionego w sprawie z wyboru, strona winna liczyć się z tym, iż wszelkie jego działania, jak również jego zaniechania w podejmowaniu określonych czynności procesowych, będą odnosić skutek prawny wobec mocodawcy. Dlatego też zaniechanie dokonania czynności przez pełnomocnika strony musi być traktowane jako zachowanie samej strony. Zgodnie bowiem z utrwaloną linią orzeczniczą niedochowanie przez radcę prawnego lub adwokata ciążącego na nim obowiązku należytego dbania o interesy jego mocodawcy, powoduje, iż mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się swojego pełnomocnika (m. in. post. NSA z 18 października 2007 r., sygn. akt I FZ 421/07; post. NSA z 11 marca 2009 r., sygn. akt I OZ 198/09; post. NSA z 23 lipca 2009 r., sygn. akt I OZ 737/09; post. NSA z 29 września 2009 r., sygn. akt II OZ 800/09; post. NSA z 23 października 2009 r., sygn. akt II OZ 911/09). Pojęcie winy strony w uchybieniu terminu w postępowaniu sądowym obejmuje także swym zakresem winę osób trzecich, upoważnionych przez stronę do dokonania określonej czynności (por. wyr. NSA z 12 kwietnia 2002 r., sygn. akt I SA/Gd 1676/99). Oczywista nierzetelność pełnomocnika może stanowić podstawę do dochodzenia powstałej z tego tytułu szkody na gruncie odpowiedzialności kontraktowej przed sądem cywilnym, ale nie spełnia kryterium braku winy strony w uchybieniu terminu w postępowaniu sądowoadministracyjnym (wyrok NSA z dnia 18 lutego 2005 r., sygn. akt OSK 1041/04, Palestra 2005, nr 9-10, poz. 199). Na marginesie odnieść się należy do wskazywanego przez skarżącą stanu zdrowia. W ocenie Sądu nie każda choroba może stanowić przesłankę uzasadniającą wniosek o przywrócenie terminu. Przewlekłe schorzenia, na które cierpi skarżąca same w sobie nie stanowią przesłanki uzasadniającej przywrócenie terminu, bowiem osoba dotknięta przewlekłym schorzeniem jest świadoma swego stanu zdrowia, choroba nie stanowi dla niej zaskoczenia, nie skutkuje niespodziewaną dysfunkcją aktywności życiowej i społecznej. Zachowanie należytej staranności w przypadku osoby przewlekle chorej wyraża się w takim planowaniu wykonania swych obowiązków, w tym podejmowania czynności procesowych, by wkomponować je w tok codziennych czynności, w tym leczniczych. Dopiero, gdy schorzenie doprowadzi do nagłego zakłócenia biegu czynności życiowych, wówczas można mówić o tym, że pojawiają się okoliczności niespodziewane, które mogą po spełnieniu innych warunków ustawowych uzasadniać przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej, lecz wystąpienie tego rodzaju sytuacji strona jest zobowiązana uprawdopodobnić. Podeszły wiek i zły stan zdrowia nie przesądzają o braku winy w uchybieniu terminowi dokonania czynności procesowej (por. wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2007 r. II OSK 479/07 Lex nr 344095). Ponadto jak wynika z akt sprawy korespondencja kierowana do skarżącej była przez nią odbierana k. 28 – zawiadomienie o terminie rozprawy. Dodatkowo zauważyć należy, że z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżąca zamieszkuje z córką i wnuczętami, którzy również mieli możliwość odbioru kierowanej do skarżącej korespondencji i podjęcie odpowiednich działań (k. 60 odw.). W tej sytuacji nie zasługuje na uwzględnienie zarzut, że skarżąca nie miała kontaktu ze swoim synem i nie przekazała mu pisma o ustanowieniu pełnomocnika z urzędu. Wyjaśnić także należy, że Sąd nie ma obowiązku zawiadomienia skarżącej o wyznaczeniu konkretnego pełnomocnika, bowiem ten obowiązek ciąży na Okręgowej Radzie Adwokackiej. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 86 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. U.K.