III SA/Łd 625/21
WyrokWSA w Łodzi2021-09-22
Skład orzekający: Monika Krzyżaniak, Ewa Alberciak, Małgorzata Kowalska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzeniu postępowania w sprawie zwolnienia z opłacenia składek za maj 2020 r. była prawidłowa, gdyż postępowanie miało charakter bezprzedmiotowy z powodu wcześniejszej wpłaty składek?Ratio decidendi
Sąd uznał, że umorzenie postępowania przez ZUS było niezasadne, ponieważ istniały przesłanki materialnoprawne do rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z opłacenia składek. Nadpłata składek nie przesądza o bezprzedmiotowości postępowania, a organ powinien rozpoznać wniosek co do istoty i wydać decyzję merytoryczną z uzasadnieniem zgodnym z art. 107 § 3 k.p.a.Stan faktyczny
D. B. złożył w maju 2020 r. wniosek o zwolnienie z opłacenia składek za marzec, kwiecień i maj 2020 r. ZUS umorzył postępowanie w sprawie składek za maj 2020 r., uznając, że należności zostały opłacone wpłatą z kwietnia 2020 r. Skarżący wskazał, że wpłaty były dokonane terminowo i wniósł o zaliczenie ich na poczet przyszłych składek oraz rozpatrzenie wniosku o zwolnienie. Organ wydał decyzję umarzającą postępowanie, która została zaskarżona do WSA w Łodzi.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzeniu postępowania w sprawie zwolnienia z opłacenia składek za maj 2020 r.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 22 września 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.), Asesor WSA Małgorzata Kowalska, po rozpoznaniu w dniu 22 września 2021 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z opłacenia należności z tytułu składek za maj 2020 roku uchyla zaskarżoną decyzję.
Decyzją z [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.) w związku z art. 31zo ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374, ze zm.), Zakład Ubezpieczeń Społecznych umorzył postępowanie w sprawie rozpatrzenia wniosku D. B. o zwolnienie z opłacenia należności z tytułu składek za maj 2020 roku.
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.
Wnioskiem z 11 maja 2020 r. D. B. zwrócił się o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytuł składek za marzec, kwiecień i maj 2020 r.
W zaskarżonej decyzji ZUS wskazał, że zgodnie z art. 31zo ust. 2 i ust. 4 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, osobie prowadzącej pozarolniczą działalność, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r., poz. 266, ze zm.) przysługuje prawo do zwolnienia z opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, należnych za okres kwiecień 2020 r., jeżeli prowadziła działalność przed dniem 1 kwietnia 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie, nie był wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r. Zwolnieniu z obowiązku opłacania podlegają należności z tytułu składek ustalone od obowiązującej najniższej podstawy wymiaru składek dla osoby prowadzącej pozarolniczą działalność.
Organ wskazał, że zwolnienie z obowiązku opłacania składek za maj 2020 r. dotyczy tylko składek nieopłaconych. Należności za maj 2020 r. zostały uregulowane wpłatą z 10 kwietnia 2020 r.
W ocenie ZUS w sprawie wnioskodawcy ustalono, że zachodzi bezprzedmiotowość postępowania z powodu opłacenia należności z tytułu składek za okres maj 2020 r. W związku z powyższym, Zakład Ubezpieczeń Społecznych umorzył postępowanie w sprawie wniosku o zwolnienie z opłacenia należności z tytułu składek za maj 2020 r.
W skardze na powyższą decyzję D. B. wskazał, że otrzymał sprzeczne decyzje ZUS dotyczące jego wniosku o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek za marzec, kwiecień oraz maj 2020 r. Wyjaśnił, że z sytuacją związaną z COVID-19 i jej skutkami przychody spadły o ponad 30 %, dlatego złożył wniosek o zwolnienie z opłacania należności za marzec, kwiecień, maj 2020 r. Wskazał, że wniosek dotyczył miesięcy poprzedzających moment złożenia wniosku, składki do jakich został zobowiązany płacił rzetelnie i terminowo (mając na uwadze konsekwencje wynikające z zaniechania uiszczania wpłat), choć jego sytuacja finansowa znacząco się pogorszyła. Opłacając składki terminowo liczył, że wpłacone za ten okres składki zostaną przeniesione na kolejne miesiące. Skarżący wniósł o zaliczenie zapłaconych składek na poczet przyszłych. W związku z powyższym wniósł o rozpatrzenie możliwości zaliczenia zapłaconych składek na poczet przyszłych, ponieważ bardzo wspomogłoby to kondycję finansową prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, całkowicie zależnej od podmiotów, dla których świadczy usługi.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, wskazując, że w dniu 18 maja 2020 r. organ rentowy sporządził noty umorzeniowe za 03/2020 w wysokości 100 % należności, stąd wpłata z 10 kwietnia 2020 r. automatycznie zarachowała się na należności za 05/2020 r. Pismem z dnia 11 czerwca 2020 r. organ poinformował skarżącego o zwolnieniu z opłacania składek za marzec 2020 r. w kwocie 1 432,40 zł. Jednocześnie organ wskazał, że ponieważ zwolnienie z obowiązku opłacania składek dotyczy składek nieopłaconych, a w przypadku skarżącego należne składki za 04/2020 i 05/2020 r. zostały opłacone organ rentowy wydał w dniu 10 czerwca 2020 r. decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za kwiecień 2020 r. oraz w dniu 22 czerwca 2020 r. decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za maj 2020 r.
Organ wskazał, że od tych decyzji skarżący odwołał się. Po wniesieniu odwołania organ rentowy wydał kolejną decyzję, w której uchylił w całości decyzję z 22 czerwca 2020 r. Do akt administracyjnych organ załączył powyższą decyzję, tj. decyzję z 19 sierpnia 2020 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) oraz art. 31 ust. 8 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, w której orzekł o uchyleniu w całości decyzji z 22 czerwca 2020 r. (znak [...]) dotyczącej umorzenia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek należnych za maj 2020 r. oraz orzekł o zwolnieniu skarżącego z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za maj 2020 r. i o udzieleniu skarżącemu z dniem 20 lipca 2020 r. pomocy publicznej w wysokości 1 431,48 zł, co stanowi 320,36 euro, a także o stwierdzeniu, że decyzja z 22 czerwca 2020 r. nie była wydana z rażącym naruszeniem prawa.
Zarządzeniem z 4 września 2020 r. wezwano skarżącego do wypowiedzenia się, czy wobec wydania 19 sierpnia 2020 r. przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzji nr [...], którą uchylił zaskarżoną decyzję z 22 czerwca 2020 r. nr [...] - nadal popiera skargę, czy też ją cofa – w terminie 7 dni pod rygorem uznania, że skargę popiera. Wezwanie doręczono skarżącemu 22 września 2020 r. Skarżący nie udzielił odpowiedzi na wezwanie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. dalej: "p.p.s.a."), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że decyzja ZUS z [...] r. nr [...], na którą powołał się organ w odpowiedzi na skargę, nie została, jak twierdzi organ, wydana w wyniku rozpoznania odwołania, bowiem skarżący nie składał wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych od decyzji z 22 czerwca 2020 r. (brak wniosku w aktach sprawy), lecz w dniu 9 lipca 2020 r. wniósł skargę na ww. decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Ponadto powołana przez organ w odpowiedzi na skargę decyzja została wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. w trybie autokontroli).
Przypomnieć w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 54 § 3 p.p.s.a., organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. W przypadku skargi na decyzję, uwzględniając skargę w całości, organ uchyla zaskarżoną decyzję i wydaje nową decyzję. Uwzględniając skargę, organ stwierdza jednocześnie, czy działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa. Przepis § 2 stosuje się odpowiednio.
Cytowany art. 54 § 3 zdanie pierwsze p.p.s.a. reguluje instytucję autokontroli, której kwintesencją jest umożliwienie organowi administracji publicznej weryfikacji własnego działania. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że taka treść przytoczonego przepisu oznacza, że warunkiem skorzystania przez organ administracji publicznej z instytucji autokontroli jest uwzględnienie skargi w całości, co oznacza uznanie za zasadne zawartych w skardze zarzutów, podstawy prawnej i wniosków (zob. wyrok NSA z 30 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 843/19 LEX nr 3065261). Organ podejmujący rozstrzygnięcie w trybie art. 54 § 3 p.p.s.a. jest przy tym związany treścią żądania skarżącego i nie ma możliwości wybiórczego uwzględnienia skargi. Uwzględnienie skargi w całości sprowadza się do skorygowania zaskarżonego działania w kierunku pożądanym przez skarżącego. Organowi korzystającemu z art. 54 § 3 ustawy wolno uczynić tylko to, co wynika z treści skargi i jej żądania. Na rozstrzygnięcie organu administracji publicznej wydane w trybie samokontroli przysługuje skarga bezpośrednio do sądu administracyjnego.
Mając powyższe na uwadze wskazać należy, że w rozpoznawanej sprawie, powołana przez organ decyzja z [...] r. nr [...] nie jest obecnie przedmiotem kontroli Sądu, podlega bowiem odrębnemu zaskarżeniu, zgodnie z pouczeniem zawartym w jej treści.
Podkreślić też należy, że organ po skorzystaniu z uprawnień z art. 54 § 3 p.p.s.a. obowiązany jest przekazać skargę wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę sądowi administracyjnemu. W doktrynie wskazuje się, że uwzględnienie skargi przez organ w drodze stosowania instytucji samokontroli będzie z reguły prowadzić do bezprzedmiotowości postępowania sądowoadministracyjnego, a więc do umorzenia postępowanie na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 54 § 3 p.p.s.a. (patrz: R Hauser, M. Wierzbowski (redaktorzy), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, 5. Wydanie, Wydawnictwo C.H. Beck, s. 356).
W rozpoznawanej sprawie Sąd stwierdził, że nie zachodzi przesłanka do umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego. Zauważyć bowiem należy, że art. 54 § 3 p.p.s.a. przewiduje możliwość uwzględnienia skargi w terminie 30 dni od dnia jej wniesienia. Treść przepisu wskazuje, że tylko w powyższym terminie organ administracji publicznej jest uprawniony do podjęcia czynności w ramach autokontroli. Jest to więc termin o charakterze materialnym. Po upływie tego terminu kompetencja do rozstrzygnięcia sprawy przysługuje sądowi administracyjnemu (patrz: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Bogusław Dauter, Andrzej Kabat, Małgorzata Niezgódka - Medek, 7. Wydanie, s. 375).
Decyzja organu z [...] r. nr [...] (brak dowodu jej doręczenia skarżącemu) nie została wydana w terminie 30 dni od dnia otrzymania skargi, tj. od dnia 9 lipca 2020 r. Termin do uwzględnienia skargi biegł bowiem od 10 lipca 2020 r. i upłynął w dniu 9 sierpnia 2020 r. Organ w odpowiedzi na skargę wnosił zatem o jej oddalenie, a nie o umorzenie postępowania sądowoadministarcyjnego.
Z uwagi na powyższe sprawa podlega rozstrzygnięciu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi. Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest więc decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] r. o umorzeniu postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku D. B. o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek za maj 2020 roku.
Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja z [...] r. narusza przepisy postępowania w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy, co obligowało do jej wyeliminowania z obrotu prawnego.
Zgodnie z art. 31 zo ust. 2 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.), dalej "ustawa COVID-19" - na wniosek płatnika składek, będącego osobą prowadzącą pozarolniczą działalność, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266 i 321), zwanej dalej "osobą prowadzącą pozarolniczą działalność", opłacającego składki wyłącznie na własne ubezpieczenia społeczne lub ubezpieczenie zdrowotne, zwalnia się z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na jego obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., jeżeli prowadził działalność przed dniem 1 kwietnia 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie z opłacania składek, o którym mowa w art. 31zp ust. 1, nie był wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r.
W przypadku osoby prowadzącej pozarolniczą działalność, osoby z nią współpracującej przedsiębiorcy, o którym mowa w ust. 2b i osoby duchownej zwolnieniu z obowiązku opłacania podlegają należności z tytułu składek ustalone od obowiązującej ją najniższej podstawy wymiaru tych składek (art. 31 zo ust. 4).
Podstawą prawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 105 § ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, który przewiduje, że gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.
Zauważyć należy, że umorzenie postępowania jest orzeczeniem formalnym, kończącym postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia. Taka forma rozstrzygnięcia powinna być traktowana jako środek ostateczny, mający zastosowanie tylko w tych sytuacjach, kiedy nie ma możliwości podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy z uwagi na wystąpienie trwałej przeszkody uniemożliwiającej wydanie decyzji co do istoty sprawy (por. wyrok NSA z 9 września 1998 r., sygn. akt IV SA 1634/96, wyrok WSA w Warszawie z 22 maja 2007 r., sygn. akt III SA/Wa 689/07, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że w przeciwieństwie do bezprzedmiotowości postępowania, bezzasadność żądania strony musi być wykazana w decyzji załatwiającej sprawę co do jej istoty, a nie prowadzić do umorzenia postępowania (zob. wyrok WSA w Warszawie z 17 marca 2004 r. sygn. akt IV SA 3439/02; wyrok WSA w Rzeszowie z 1 lutego 2011 r., sygn. akt II SA/Rz 1107/10; wyrok NSA z 14 października 2010 r. sygn. akt II GSK 910/09, publ. jak wyżej).
Jeżeli natomiast żądanie strony nie dotyczy sprawy podlegającej rozstrzygnięciu co do istoty przez organ administracji publicznej, to wówczas mamy do czynienia z bezprzedmiotowością tego postępowania i postępowanie takie powinno ulec umorzeniu (por. wyrok WSA w Warszawie z 15 lutego 2006 r., sygn. akt I SAB/Wa 72/05; wyrok NSA z 21 września 2010 r., sygn. akt II OSK 1393/09), niezależnie od tego, czy sprawa nie miała charakteru sprawy administracyjnej przed datą wszczęcia postępowania, czy utraciła taki charakter w jego toku.
Z bezprzedmiotowością postępowania w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. mamy zatem do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ administracji publicznej stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy.
Przywołane orzecznictwo sądów administracyjnych wskazuje na szczególne znaczenie odróżnienia przypadków bezprzedmiotowości postępowania od braku przesłanek do uwzględnienia żądania strony. Bezzasadność żądania strony musi być wykazana co do zasady w decyzji załatwiającej sprawę co do jej istoty, a nie prowadzić do umorzenia postępowania, gdyż będzie to niezgodne z prawem uchylanie się od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.
Z akt postępowania wynika, że skarżący złożył wniosek o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek za maj 2020 r., a ZUS zaskarżoną decyzją umorzył postępowanie w tym przedmiocie, uznając, że należności za maj 2020 r. zostały uregulowane wpłatą z 10 kwietnia 2020 r. Zdaniem organu zwolnienie z opłacania należności dotyczy tylko składek nieopłaconych. W zaskarżonej decyzji nie podano jednak uzasadnienia prawnego zaliczenia wyżej wskazanej wpłaty na poczet należności za maj 2020 r.
W ocenie Sądu, organ nie miał podstaw do wydania decyzji w oparciu o art. 105 § 1 k.p.a., bowiem istnienie nadpłaty nie przesądza samo w sobie o niemożności zwolnienia z opłacania składek na podstawie art. 31 zo ust. 2 ustawy COVID-19. Zaliczenie nienależnie opłaconych składek na poczet przyszłych składek (w rozpoznawanej sprawie za maj 2020 r.), jeżeli dokonywane byłoby w trybie art. 24 ust. 6 a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 266 ze zm.) nie jest ich opłaceniem, stąd nie ma przeszkód do zastosowania art. 31 zo ustawy COVID-19. Jeżeli skarżący spełnia przesłanki określone w art. 31 zo ustawy COVID-19, ma prawo do zwolnienia z obowiązku opłacenia tych należności.
Należy również wziąć pod uwagę, że obecnie zgodnie z art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z 24 lipca 2020 r. o zmianie ustawy o delegowaniu pracowników w ramach świadczenia usług oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 1423, ogłoszonej 20 sierpnia 2020 r.):
1. W przypadku złożenia do dnia 30 czerwca 2020 r. wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo ustawy zmienianej w art. 4, w brzmieniu dotychczasowym, zwalnia się z obowiązku opłacenia należnych składek wykazanych w deklaracji rozliczeniowej za marzec, kwiecień i maj 2020 r., w wysokości określonej w art. 31zo, także wówczas, gdy składki te zostały opłacone lub na poczet tych składek Zakład Ubezpieczeń Społecznych zaliczył z urzędu nienależnie opłacone składki. Opłacone składki lub zaliczone z urzędu nienależnie opłacone składki podlegają zwrotowi na zasadach określonych w art. 24 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266, 321, 568, 695, 875 i 1291).
2. Zwolnieniu z obowiązku opłacenia, o którym mowa w ust. 1, podlegają należne składki wykazane w deklaracji rozliczeniowej za marzec, kwiecień i maj 2020r. znane na dzień ponownego rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z opłacenia składek.
Przepis ten wszedł w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia (art. 13 pkt 6 ustawy). Mając na uwadze, że do dnia wejścia w życie wskazanych wyżej przepisów art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 24 lipca 2020 r. wniosek strony skarżącej nie został merytorycznie rozpoznany, organ rozpoznając sprawę ponownie uwzględni zmianę przepisów wprowadzoną ww. ustawą.
Brak przesłanek do uwzględnienia żądania strony nie czyni postępowania administracyjnego bezprzedmiotowym w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. i nie oznacza, że postępowanie takie nie powinno być prowadzone. Dopiero wynik tego postępowania pozwala na ocenę zasadności wniosku strony (por. wyrok NSA z 20 października 2010r., sygn. akt II OSK 79/10, publ. Lex nr 746913).
W kontekście powyższych rozważań należy stwierdzić, że nie istniały podstawy do umorzenia postępowania w przedmiocie wniosku skarżącego, gdyż postępowanie nie stało się bezprzedmiotowe, bowiem istnieją przepisy prawa materialnego, które powinny być podstawą rozpoznania wniosku strony co do istoty.
Sąd zauważa również, że uzasadnienie kontrolowanej decyzji nie odpowiada wymogom wynikającym z treści art. 107 § 3 k.p.a., jest lakoniczne. Decyzja nie zawiera uzasadnienia prawnego dotyczącego zaliczenia wpłaty z 10 kwietnia 2020 r., jak również wskazania jej wysokości na poczet należności za maj 2020 r.
Niniejszą sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j.Dz.U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.). Zgodne z przepisem art. 15 zzs4 ust. 2 w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu, chyba że przeprowadzenie rozprawy bez użycia powyższych urządzeń nie wywoła nadmiernego zagrożenia dla zdrowia osób w niej uczestniczących. Z kolei art. 15 zzs4 ust. 3 stanowi, że przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym sąd orzeka w składzie trzech sędziów.
Przeprowadzenie rozprawy zdalnej w rozpoznawanej sprawie nie było możliwe z uwagi na brak odpowiedzi skarżącego oraz pełnomocnika organu na zarządzenie z 19 lipca 2021 r. o udzielenie informacji dotyczących możliwości technicznych uczestniczenia w rozprawie zdalnej, więc sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.
Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku art. 15 zzs4 ust. 2 i ust. 3 ustawy COVID-19, orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji.
Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni powyższe rozważania Sądu i rozpozna wniosek skarżącego o zwolnienie z opłacania składek za maj 2020 r. pod kątem spełnienia przesłanek wynikających z przepisów ustawy COVID-19 oraz wyda decyzję co do istoty sprawy, zawierającą uzasadnienie zgodne z art. 107 § 3 k.p.a.
e.o.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło