III SA/Łd 744/25
WyrokWSA w Łodzi2026-02-26
Skład orzekający: Katarzyna Ceglarska-Piłat, Anna Dębowska, Agnieszka Krawczyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy czynność egzekucyjna polegająca na zajęciu rachunku bankowego jest legalna i nie jest zbyt uciążliwa dla zobowiązanego, jeśli organ egzekucyjny nie wezwał go do dobrowolnej zapłaty i nie rozpatrzył zarzutów dotyczących zasadności należności?Ratio decidendi
Sąd uznał, że czynność egzekucyjna w postaci zajęcia rachunku bankowego była legalna i nie była nadmiernie uciążliwa. Przepisy prawa egzekucyjnego nie nakładają obowiązku uprzedzania zobowiązanego o zamiarze zastosowania środka egzekucyjnego, a celem egzekucji jest jej szybkość i efektywność. Zarzuty dotyczące zasadności należności nie mogą być rozpatrywane w ramach skargi na czynność egzekucyjną, która dotyczy wyłącznie kwestii formalnoprawnych związanych z przebiegiem tej czynności.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi K.S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. o oddaleniu skargi na czynność egzekucyjną. Naczelnik Urzędu Skarbowego wszczął postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego dotyczącego renty planistycznej i dokonał zajęcia rachunku bankowego K.S. Skarżący kwestionował legalność i uciążliwość tej czynności, podnosząc m.in. brak wezwania do dobrowolnej zapłaty oraz kwestionując zasadność samej należności. Sąd administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 26 lutego 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Ceglarska-Piłat (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Anna Dębowska, Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Dorota Czubak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2026 roku sprawy ze skargi K. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 25 lipca 2025 roku nr 1001-IEE.7192.153.2025.2.MAG w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę.
`Sygn. akt III SA/Łd 744/25
UZASADNIENIE
Postanowieniem z 25 lipca 2025 r. nr 1001-IEE.7192.153.2025.2.MAG, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej: "k.p.a.") w związku z art. 17 § 1, art. 18 pkt 2 i art. 54 § 1 i § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 132 ze zm., dalej: "u.p.e.a."), po rozpatrzeniu zażalenia K.S., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z 16 kwietnia 2025 r. nr 1019-SEE.7113.1.762.2025.2 UNP 1019-25-032882 w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną.
Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. wszczął wobec K.S. (dalej: "strona", "skarżący") postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z 25 marca 2025 r. nr [...], wystawionego przez Burmistrza Miasta i Gminy D. na poczet należności z tytułu renty planistycznej.
Zawiadomieniem z 26 marca 2025 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. dokonał za pośrednictwem systemu teleinformatycznego zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w N. w D. Wydruk ww. zawiadomienia wraz z odpisem tytułu wykonawczego nr [...] został doręczony K.S. 31 marca 2025 r. Natomiast dłużnik zajętej wierzytelności ww. zawiadomienie otrzymał 26 marca 2025 r. Upomnienie Burmistrza Miasta i Gminy D. nr 1/2025 z 28 stycznia 2025 r. dotyczące niezapłacenia należności z tytułu opłaty planistycznej w zakresie obu działek za okres – odpowiednio – od stycznia 2021 r. oraz od lutego 2021 r., odsetek za zwłokę oraz kosztów upomnienia K.S. otrzymał 30 stycznia 2025 r.
27 marca 2025 r. Bank zrealizował zajęcie w całości, przekazując organowi egzekucyjnemu kwotę w wysokości 51 559,02 zł. Uzyskana kwota została zaksięgowana w następujący sposób: 33 012 zł na należność główną (15.262 zł+17.750 zł), 7388,90 zł na odsetki za zwłokę (na dzień wystawienia tytułu wykonawczego wynosiły 17.718), 4 787,99 zł na koszty egzekucyjne oraz 16 zł na koszty upomnienia.
7 kwietnia 2025 r. K.S. wniósł do Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. pismo zatytułowane "Zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego w administracji", w którym podniósł zarzut nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym nr [...]. Zawiadomieniem z 14 kwietnia 2024 r. organ egzekucyjny przekazał wierzycielowi, tj. Burmistrzowi Miasta i Gminy D. wniesiony przez K.S. zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej – celem jego rozpatrzenia.
7 kwietnia 2025 r. K.S. złożył do Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. pismo zatytułowane "Skarga na czynności organu egzekucyjnego w administracji", w którym zakwestionował czynność organu egzekucyjnego polegającą na wszczęciu egzekucji z rachunku bankowego. Skarżący wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego w całości, w tym skierowanego do jego rachunku bankowego, oraz zawieszenie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia zarzutu w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu skargi wskazał, że sposób prowadzenia postępowania egzekucyjnego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. jest dla niego bardzo dotkliwy i uciążliwy oraz dokonany w sposób bezprawny, nie został bowiem wezwany do dobrowolnej zapłaty zajętych należności. Skarżący zaznaczył, że nigdy nie uchylał się od uiszczenia ciążących na nim obowiązków płatniczych, a gdyby został wezwany do zapłaty należności we wskazanym terminie, to z pewnością dokonałby przedmiotowej płatności.
Postanowieniem z 16 kwietnia 2025 r. nr 1019-SEE.7113.1.762.2025.2 UNP 1019-25-032882 Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. oddalił skargę na czynność egzekucyjną, polegającą na zajęciu zawiadomieniem z 26 marca 2025 r. nr [...] wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w N. w D. Wskazane postanowienie zostało wysłane do zobowiązanego w formie papierowej za pośrednictwem Poczty Polskiej i zgodnie ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru zostało odebrane 22 kwietnia 2025 r.
Na powyższe postanowienie K.S. złożył zażalenie, wnosząc o jego uchylenie w całości, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zawieszenie postępowania do czasu rozpatrzenia zarzutu w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Organowi egzekucyjnemu zarzucił:
• zajęcie rachunku bankowego bez żadnego uprzedzenia,
• wydanie zaskarżonego postanowienia bez rozpatrzenia przez wierzyciela, tj. Burmistrza Miasta i Gminy D. zarzutów w sprawie wszczęcia postępowania egzekucyjnego w celu wyegzekwowania należności objętych tytułem wykonawczym nr [...],
• przekazanie środków pieniężnych wierzycielowi przed rozpatrzeniem zarzutów,
• brak dokonania analizy zasadności dochodzonej należności głównej i odsetek za zwłokę przed wydaniem rozstrzygnięcia o oddaleniu skargi, co zdaniem zobowiązanego organ egzekucyjny winien był uczynić, bowiem kwestie te dotyczą tytułu wykonawczego będącego podstawą wszczęcia egzekucji.
Powołanym na wstępie postanowieniem z 25 lipca 2025 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że katalog środków egzekucyjnych stosowanych w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych wymieniono w art. 1a pkt 12 lit. a) u.p.e.a. – a jednym z takich środków jest egzekucja z rachunku bankowego. Wobec tego nie budzi wątpliwości legalność samego zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w N. w D. Z kolei tryb postępowania organu egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnych z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, uregulowany został w Rozdziale 4 Działu II u.p.e.a.
Organ podkreślił, że zawiadomienie z 26 marca 2025 r. nr [...] o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego zostało doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności 26 marca 2025 r. przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego. Wydruk ww. zawiadomienia wraz z odpisem tytułu wykonawczego z 25 marca 2025 r. nr [...] K.S. odebrał 31 marca 2025 r.
Zdaniem organu analizowana czynność egzekucyjna polegająca na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w N. w D. została dokonana prawidłowo z zachowaniem dyspozycji art. 80 § 1 i § 3 u.p.e.a., a sporządzone przez organ egzekucyjny zawiadomienie o zajęciu z 26 marca 2025 r. nr [...] spełnia wymogi, określone dla tego rodzaju dokumentów wynikające z art. 67 § 2 i § 2a oraz art. 26e § 1 i § 2 u.p.e.a.
W odniesieniu do zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi wyjaśnił, że zgodnie z art. 7 § 2 u.p.e.a. spośród kilku środków egzekucyjnych organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Jeśli istnieje możliwość wyboru spośród kilku środków egzekucyjnych, które prowadzą do zaspokojenia należności wierzyciela, należy stosować takie, które są dla zobowiązanego najmniej uciążliwe. Organ egzekucyjny wybierając środek egzekucyjny, kieruje się nie tylko jak najmniejszą dolegliwością zastosowanego środka, ale przede wszystkim jego efektywnością. Zasada stosowania najmniej uciążliwego dla zobowiązanego środka egzekucyjnego jest jednak bezpośrednio związana z zasadą celowości bowiem celem postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do przymusowej realizacji zobowiązań przez dłużnika.
Zdaniem organu odwoławczego w niniejszej sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia, że zastosowany środek egzekucyjny w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego jest zbyt uciążliwy. W celu wyegzekwowania należności objętych tytułem wykonawczym nr [...] organ egzekucyjny zastosował tylko jeden środek egzekucyjny – zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego. Stanowi ono jeden z mniej uciążliwych i najczęściej stosowanych środków egzekucyjnych. W przypadku prowadzenia takiej egzekucji zobowiązany zostaje ograniczony w prawie udzielania zleceń, rozliczeń pieniężnych i to jedynie do wysokości należności podlegających egzekucji. Rachunek pozostaje otwarty, a zobowiązany może dysponować swobodnie nadwyżką ponad zajętą kwotę przez co nie pozostaje więc bez środków na utrzymanie. Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. zastosował środek egzekucyjny, który – co do zasady – mógł najskuteczniej i najszybciej doprowadzić do wyegzekwowania od K.S. zaległości i zakończenia postępowania egzekucyjnego co nastąpiło bowiem w wyniku realizacji ww. zajęcia bank przekazał organowi egzekucyjnemu całość należności objętych tytułem wykonawczym.
W odniesieniu do podniesionego przez stronę braku zasadności prowadzonego postępowania egzekucyjnego organ odwoławczy wyjaśnił, że argumentacja w tym zakresie wykracza poza zakres przedmiotowy skargi na czynność egzekucyjną i z tego powodu nie może podlegać ocenie w niniejszym postępowaniu. Także Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. nie mógł uczynić jej przedmiotem rozpatrzenia w toku postępowania wszczętego skargą zobowiązanego na czynność egzekucyjną.
Zdaniem organu II instancji o wadliwości zaskarżonej czynności egzekucyjnej nie może świadczyć fakt, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. zajął rachunek bankowy zobowiązanego bez żadnego uprzedzenia. Zważywszy na cel postępowania egzekucyjnego, jakim jest doprowadzenie do przymusowego wykonania ciążącego na nim obowiązku, przepisy u.p.e.a. nie nakładają na organ egzekucyjny wymogu uprzedzania zobowiązanego o zamiarze zastosowania środka egzekucyjnego. Egzekucja winna być możliwie szybka i efektywna a działanie, którego oczekuje skarżący mogłoby skutkować utrudnieniem bądź udaremnieniem egzekucji.
K.S. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi ze skargą na powyższe postanowienie organu II instancji, zarzucając naruszenie art. 54 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a., § 4 pkt 1 i 2 lit. a, § 6 pkt. 1 w zw. z art. 166 b, art. 7 § 2, art. 80 § 1 w zw. z art. 89 § 1 u.p.e.a. oraz art. 6, art. 7, art. 7b, art 8 § 1, art 11 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że organ egzekucyjny bez żadnego uprzedzenia zajął jego rachunek bankowy, a ponadto zajął środki wskazane w tytule wykonawczym, które skarżący kwestionuje co do zasady jak i wysokości. W ocenie skarżącego wydanie przedmiotowego tytułu egzekucyjnego i podejmowanie na jego podstawie czynności jest niezasadne. Podkreślił, że sposób prowadzenia przez organ postępowania egzekucyjnego jest dla niego bardzo dotkliwy i uciążliwy oraz bezprawny, gdyż nie wezwano go do dobrowolnej zapłaty zajętych należności a miałby możliwość zorganizowania i zabezpieczenia środków na spłatę należności. Sposób prowadzenia egzekucji przez organ egzekucyjny poprzez niezapowiedziane zajęcie środków naraził skarżącego na na szkodę i dodatkowe koszty. Jest on właścicielem ponad 20-hektarowego gospodarstwa rolnego, położonego w Gminie D., a dochody osiągane z tego gospodarstwa stanowią jego jedyne źródło utrzymania. Jego gospodarstwo rolne jest oparte głównie na uprawie i produkcji zbóż, a co za tym idzie do prowadzenia tego typu działalności rolniczej niezbędne są odpowiednie wyspecjalizowane maszyny i sprzęty rolnicze oraz środki finansowe na najem sprzętu rolniczego i uiszczenie należności za usługi rolnicze związane chociażby ze zbiorem zbóż. Skarżący podniósł, że w kwietniu 2025 r. zamierzał nabyć nową, niezbędną mu maszynę rolniczą oraz dokonać zakupu zboża pod uprawę. Zakup maszyny to koszt ponad 100.000 zł., na poczet ww. zakupu poczynił zadatek, który – w sytuacji, kiedy transakcja nie doszła do skutku z jego winy – zobowiązany był uiścić w podwójnej wysokości. W związku z powyższym skarżący poniósł niepowetowaną szkodę, bowiem musiał wycofać się z przedmiotowej transakcji z uwagi na brak odpowiednich środków.
Skarżący zaznaczył również, iż nigdy nie uchylał się od uiszczenia ciążących na nim obowiązków płatniczych. Gdyby organ egzekucyjny wezwał go do zapłaty należności we wskazanym terminie, to ta należność zostałaby przez niego zapłacona. Działanie organu egzekucyjnego w niniejszej sprawie prowadzi do szykanowania dłużnika i nadużywania egzekucji. Organ winien był zastosować najmniej uciążliwy sposób egzekucji, a przede wszystkim wezwać do dobrowolnej spłaty należności, co nie nastąpiło.
Skarżący dodał, że w treści zarzutu z 7 kwietnia 2025 r. zgłoszonego w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o tytuł wykonawczy z 25 marca 2025 r. kwestionował zasadność wydania ww. tytułu z uwagi na nieistnienie obowiązku uiszczenia należności objętych tytułem wykonawczym, wskazując, że roszczenia te na mocy ugody zawartej z Burmistrzem Miasta i Gminy D. zostały w całości skompensowane.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2026 r. poz. 143, dalej: "p.p.s.a.") który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Przeprowadzona przez Sąd w rozpoznawanej sprawie kontrola we wskazanym wyżej aspekcie nie wykazała aby zaskarżone postanowienie utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji o oddaleniu skargi K.S. na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia wierzytelności rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego zawiadomieniem z 26 marca 2025 r. zostało wydane z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do jego wyeliminowania z obrotu prawnego. Sprawa dotyczy egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego 25 marca 2025 r. przez Burmistrza Miasta i Gminy D. obejmującego należności z tytułu renty planistycznej.
Upomnienie wierzyciela – Burmistrza Miasta i Gminy D. nr 1/2025 z 28 stycznia 2025 r. dotyczące niezapłacenia należności z tytułu opłaty planistycznej w zakresie obu działek za okres – odpowiednio – od stycznia 2021 r. oraz od lutego 2021 r., odsetek za zwłokę oraz kosztów upomnienia K.S. otrzymał 30 stycznia 2025 r.
Należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. przez czynność egzekucyjną rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Środki egzekucyjne w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych zostały wymienione w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a., wśród nich znajduje się m.in. egzekucja z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. Stosownie do treści art. 54 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest:
1) dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy;
2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej.
Skarga na czynność egzekucyjną określa zaskarżoną czynność egzekucyjną, zakres żądania i jego uzasadnienie (art. 54 § 2 u.p.e.a.). Skargę na czynność egzekucyjną wnosi się do organu egzekucyjnego, który dokonał tej czynności, nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu dokumentu stanowiącego podstawę dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej (art. 54 § 3 u.p.e.a.). Wskazany termin ma charakter zawity, co oznacza, że wniesienia skargi na czynność egzekucyjną po jego upływie jest bezskuteczne.
W niniejszej sprawie skarga na czynność egzekucyjną została wniesiona z zachowaniem terminu, o którym mowa w art. 54 § 3 u.p.e.a. Zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego zostało doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności 26 marca 2025 r. przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego. Wydruk ww. zawiadomienia wraz z odpisem tytułu wykonawczego z 25 marca 2025 r. nr [...] dłużnik odebrał 31 marca 2025 r. natomiast skargę na czynność egzekucyjną złożył do Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. 7 kwietnia 2025 r.
Sąd podziela prezentowany w orzecznictwie NSA pogląd, który zachował swoją aktualność także w obowiązującym stanie prawnym, że określony w art. 54 § 1 u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne, stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. Ma bowiem charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego. Skarga w tym trybie przysługuje na dokonanie przez organ egzekucyjny konkretnej czynności natury wykonawczej, czy czynności faktyczne podejmowane już w toku prowadzonej egzekucji przez organ egzekucyjny lub przez egzekutora, a także na wydawane w toku egzekucji akty, na które nie przysługuje inny środek zaskarżenia, jak np. zażalenie, czy zarzuty. Kontroli w omawianym trybie mogą podlegać wyłącznie czynności egzekucyjne, których legalną definicję zawiera przywołany art. 1a pkt 2 u.p.e.a. Pojęcie czynności egzekucyjnych obejmuje zarówno czynności o charakterze prawnym, podejmowane wyłącznie przez organ egzekucyjny lub organ rekwizycyjny, jak i czynności o charakterze faktycznym, dokonywane przez egzekutora lub poborcę skarbowego. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego ani też nie ocenia prawidłowości jego prowadzenia. Istotne jest natomiast zbadanie dwóch przesłanek: zgodności z prawem oraz prawidłowości dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej, w tym tego czy zastosowany środek egzekucyjny jest dopuszczalny. Nie jest to więc uniwersalny środek ochrony prawnej, za pomocą którego zobowiązany mógłby kwestionować wszelkie czynności oraz zdarzenia mające miejsce w toku postępowania egzekucyjnego. W postępowaniu skargowym oparciu o treść art. 54 § 1 u.p.e.a., dopuszcza się badanie jedynie tych czynności, które należą do kompetencji organu egzekucyjnego, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. W ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a., kognicja organów nadzoru jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych (por. wyroki NSA: z 18 grudnia 2025 r., sygn. akt II FSK 674/25, 31 maja 2022 r., sygn. akt III FSK 612/21 z 18 sierpnia 2015 r., sygn. akt II FSK 1688/13; z 2 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FSK 778/13).
Postępowanie wszczęte skargą na czynności egzekucyjne stanowi jedynie fragment postępowania egzekucyjnego i nie prowadzi do kontroli całego postępowania egzekucyjnego. W postępowaniu zainicjowanym taką skargą ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić wyłącznie kwestie formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego, w kontekście przepisów regulujących sposób i formę dokonania tych czynności. W szczególności w postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia (por. wyrok NSA z 17 maja 2022 r., sygn. akt III FSK 583/21). Bez wpływu na ocenę zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia w sprawie skargi na czynność egzekucyjną pozostawało również postępowanie w sprawie zarzutów egzekucyjnych zgłoszonych przez skarżącego w stosunku do przedmiotowego postępowania egzekucyjnego – nie ma bowiem bezpośredniej zależności między rozpatrzeniem tych zarzutów, a rozpatrzeniem skargi na czynność egzekucyjną.
W ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić wyłącznie kwestie formalnoprawne, które odnoszą się jedynie do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora, w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. Nie jest natomiast możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego, w tym zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. (por. P. M. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Wolters Kluwer 2015 r., wyd. VII, komentarz do art. 54).
Zdaniem Sądu prawidłowa jest zatem ocena organu II instancji, że organ egzekucyjny I instancji dokonując zajęcia – zawiadomieniem z dnia 26 marca 2025 r. – rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego dłużnika w N. w D. w celu wyegzekwowania należności pieniężnych z tytułu renty planistycznej ustalonej decyzjami z 25 stycznia 2021 r., zastosował dozwolony przez prawo środek egzekucyjny w postaci egzekucji. Czynność ta została dokonana prawidłowo na podstawie wystawionego przez wierzyciela tytułu wykonawczego i w wykonaniu jego wniosku o przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego. Podkreślić należy, że w razie złożenia wniosku przez wierzyciela ustawowym obowiązkiem organu egzekucyjnego jest wszczęcie i prowadzenie egzekucji na podstawie prawidłowo wystawionego tytułu wykonawczego. Wszczęcie postępowania egzekucyjnego upoważnia i zobowiązuje organ egzekucyjny, zgodnie z art. 7 § 1 i 2 u.p.e.a., do stosowania środków egzekucyjnych przewidzianych w ustawie, prowadzących bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków – środków najmniej uciążliwych dla zobowiązanego. Katalog środków egzekucyjnych stosowanych w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, dotyczących należności pieniężnych określa art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a.
Tryb zastosowanego środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego dłużnika został uregulowany w art. 80 § 1-3 u.p.e.a. Zgodnie z art. 80 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz niezwłocznie: 1) przekazał zajętą wierzytelność organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych; 2) nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zajęciu zawiadomił organ egzekucyjny o prze szkodzie w dokonaniu wpłaty, w tym również o nieprowadzeniu rachunku bankowego zobowiązanego; 3) po powstaniu wierzytelności, jeżeli jej wysokość przekracza kwotę wolną od egzekucji, a zajęta kwota nie wystarcza na zaspokojenie egzekwowanych należności pieniężnych, zawiadomił o zbiegu egzekucji.
Stosownie do art. 80 § 2 u.p.e.a. zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1, i obejmuje również środki pieniężne: 1) których nie było na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia; 2) które zostały wpłacone na inny rachunek, otwarty po dokonaniu zajęcia. Zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego nie obejmuje kwot pochodzących ze świadczeń określonych w art. 80 § 2a u.p.e.a. Na podstawie art. 80 § 3 u.p.e.a. jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego.
Zawiadomienie, o którym mowa w art. 80 § 1, i inne pisma w egzekucji z wierzytelności z rachunku bankowego przesyła się do banku i organu egzekucyjnego przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego obsługującego zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego. Jeżeli wykorzystanie tego systemu jest niemożliwe z przyczyn technicznych, w czasie niezbędnym do przywrócenia jego funkcjonowania zawiadomienie i inne pisma w egzekucji z wierzytelności z rachunku bankowego doręcza się na piśmie (art. 86b u.p.e.a.).
Wymogi formalne, jakim powinno odpowiadać zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego albo z użyciem środków komunikacji elektronicznej określa art. 67 § 2 i 2a u.p.e.a. Zgodnie z art. 67 § 2 u.p.e.a. w zw. z art. 67 § 2 i 2a u.p.e.a. zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności zawiera:
1) oznaczenie zobowiązanego, wierzyciela i organu egzekucyjnego,
2) oznaczenie dłużnika zajętej wierzytelności.
3) określenie stosowanego środka egzekucyjnego,
4) numer tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę zajęcia,
5) kwotę należności, okres, za który należność została ustalona lub określona, termin płatności należności, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę odsetek naliczonych do dnia wystawienia zawiadomienia,
6) kwotę należnych kosztów egzekucyjnych:
a) opłaty manipulacyjnej,
b) opłaty za czynności egzekucyjne,
c) wydatków egzekucyjnych,
d) opłaty egzekucyjnej,
e) powstałych w postępowaniu egzekucyjnym umorzonym z przyczyny określonej w art. 59 § 2 w przypadku, o którym mowa w art. 64ca § 2;
7) wezwanie dłużnika zajętej wierzytelności do realizacji zajęcia lub powiadomienia organu egzekucyjnego o przeszkodzie w realizacji zajęcia,
8) pouczenie zobowiązanego i dłużnika zajętej wierzytelności o skutkach zajęcia.
Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 67 § 6 u.p.e.a., Minister Finansów wydał rozporządzenie z dnia 18 marca 2024 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 426). Zgodnie z § 1 pkt 3 cyt. rozporządzenia, określa się wzór zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego stanowiący załącznik nr 3 do ww. rozporządzenia.
W rozpoznawanej sprawie organ egzekucyjny zastosował jeden ze środków egzekucyjnych wymienionych w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a. i dopełnił wszystkich wymogów wynikających z art. 80 § 1, 2 i 3 u.p.e.a. oraz art. 86b u.p.e.a. Nie doszło również do uchybień formalnych w zaskarżonej czynności, ponieważ organ egzekucyjny sporządził zawiadomienie o zajęciu wierzytelności zgodnie z określonym wzorem, stanowiącym załącznik nr 3 do cyt. rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 18 marca 2024 r.
Zawiadomienie o zajęciu zawiera oznaczenie zobowiązanego, organu egzekucyjnego i dłużnika zajętej wierzytelności. Zawiera też prawidłowo określoną podstawę prawną, tj. art. 80 § 1 u.p.e.a., który uprawnia organ do zastosowania egzekucji wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. W treści zawiadomienia prawidłowo oznaczono numer tytułu wykonawczego, stanowiącego podstawę zajęcia, tj. [...].
Wskazana została kwota dochodzonych należności i okres, za który została ustalona. Dane te są zgodne z danymi zawartymi w wystawionym wobec ww. tytule wykonawczym. Ponadto organ egzekucyjny wskazał kwotę należnych kosztów egzekucyjnych i odsetek, ich rodzaj oraz wysokość na dzień wystawienia zawiadomienia, zawarte zostało również wezwanie dłużnika zajętej wierzytelności zgodnie z art. 79 § 1 i 4 u.p.e.a. oraz pouczenie dla zobowiązanego i dłużnika zajętej wierzytelności o skutkach zajęcia. Zawiadomienie zawiera również datę wystawienia oraz nazwę organu – Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. – wraz z informacją, że zgodnie z art. 26e § 1u.p.e.a. zostało opatrzone podpisem.
Powyższe uprawnia do stwierdzenia, że czynność zajęcia wierzytelności została dokonana w zgodzie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami u.p.e.a.
Sąd nie podzielił zarzutów podniesionych w skardze dotyczących zastosowaniu zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Zgodnie z art. 7 § 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków – środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Przytoczony przepis statuuje dwie zasady: zasadę celowości, czyli stosowania środków prowadzących bezpośrednio do wykonania obowiązku oraz zasadę stosowania najłagodniejszego środka egzekucyjnego. Przepisy nie określają, które ze środków są mniej lub bardziej uciążliwe. W toku danego postępowania egzekucyjnego organ to postępowanie prowadzący powinien zatem w konkretnym przypadku ocenić, który z przewidzianych w ustawie środków egzekucyjnych zapewni skuteczne wykonanie ciążącego na zobowiązanym obowiązku, jednocześnie będąc środkiem dla zobowiązanego najmniej dolegliwym. Przy wyborze odpowiedniego środka egzekucyjnego organ powinien kierować się nie tylko jego jak najmniejszą dolegliwością, lecz także efektywnością. Wybór środka każdorazowo powinien określać cel postępowania egzekucyjnego, którym jest zagwarantowanie spełnienia warunków niezbędnych do skutecznego prowadzenia egzekucji, a poprzez to zapewnienie także odpowiedniej ochrony interesów wierzyciela (por. wyroki: NSA: z 18 maja 2021 r., sygn. akt III FSK 3424/21, z 2 marca 2021 r., sygn. akt III FSK 2322/21; WSA: w Poznaniu z 12 maja 2022 r., sygn. akt I SA/Po 621/21, w Gorzowie Wielkopolskim z 10 lutego 2022 r., sygn. akt II SA/Go 1061/21).
Zdaniem Sądu prawidłowe jest również stanowisko Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, że w rozpatrywanej sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia, że zastosowany środek egzekucyjny w postaci zajęcia rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego jest zbyt uciążliwy.
Przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie określają, które ze środków są mniej lub bardziej uciążliwe. Głos decydujący w tej kwestii ma zatem organ egzekucyjny, ponieważ jego uznaniu ustawodawca pozostawił, który środek jest w danym przypadku mniej dokuczliwy. Kontrola sądowa decyzji uznaniowych zmierza do ustalenia, czy na podstawie obowiązujących przepisów prawa dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania administracyjnego oraz czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami, w ten sposób, aby nie można mu było zarzucić dowolności. W toku danego postępowania egzekucyjnego organ prowadzący postępowanie winien zatem w konkretnym przypadku ocenić, który z przewidzianych w ustawie środków egzekucyjnych zapewni skuteczne wykonanie ciążącego na zobowiązanym obowiązku, jednocześnie będąc środkiem dla zobowiązanego najmniej dolegliwym. Zarzut z art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a. ma służyć współmierności i adekwatności stosowania środków egzekucyjnych, nie jest natomiast drogą prawną umożliwiającą zaniechanie postępowania egzekucyjnego w sytuacji, w której zastosowanie każdego środka egzekucyjnego może w ocenie zobowiązanego być zbyt uciążliwe. Niewskazanie przez skarżącego jakiejkolwiek realnej alternatywy dla zastosowanego środka egzekucyjnego uniemożliwia zastosowanie innego środka egzekucyjnego.
Ogólne powoływanie się zatem przez stronę skarżącą na zbytnią uciążliwość zastosowanego środka egzekucyjnego poparte argumentacją dotyczącą prowadzenia gospodarstwa rolnego opartego na uprawie i produkcji zbóż, a co za tym idzie koniecznością użytkowania wyspecjalizowanych maszyn i sprzętów rolniczych czy dysponowania środkami finansowymi w celu ich najmu lub zakupu nie jest wystarczające do uznania zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego za zasadny. Skarżący nie wykazał w szczególności stosownymi dokumentami np. zamówień czy umów, aby z powodu zajęcia rachunku musiał zrezygnować z wynajęcia niezbędnych mu urządzeń, planowanego zakupu zboża czy nabycia – w kwietniu 2025 r. – nowej maszyny rolniczej o wartości 100 000 zł (na co, jak twierdzi, miał poczynić zadatek, który był zobowiązany zwrócić kontrahentowi w podwójnej wysokości). Zaznaczyć należy, że wykazanie przez zobowiązanego uciążliwości wymaga nie tylko wskazania, na czym uciążliwość polega, ale przede wszystkim zidentyfikowania innego prawa majątkowego, do którego mogłyby zostać skierowane czynności egzekucyjne organu. Tymczasem w toku postępowania przez organami egzekucyjnymi skarżący nie wskazał innego środka egzekucyjnego i składnika majątku, z którego można byłoby prowadzić skuteczną egzekucję. W zakresie zarzutu nadmiernej uciążliwości środka egzekucyjnego w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podnosi się, że uciążliwość jest immanentnie związana z naturą egzekucji administracyjnej. Egzekucja administracyjna stanowi instrument przymusu państwowego służący zapewnieniu wykonania obowiązków o charakterze publicznoprawnym, których zobowiązany dobrowolnie nie realizuje. "Uciążliwość" to dokuczliwość zastosowania środka egzekucyjnego dla codziennego życia czy prowadzonej działalności, powodująca niemożność czy utrudnianie w codziennym funkcjonowaniu dłużnika. Ocena, czy środek egzekucyjny był nadmiernie dolegliwy, może być dokonywana wyłącznie na tle konkretnych okoliczności sprawy, przy uwzględnieniu nie tylko interesów zobowiązanego, lecz także skuteczności działań organu egzekucyjnego w tym, charakter i wysokość dochodzonych należności, dotychczasowy przebieg postępowania egzekucyjnego, jak i skuteczność wcześniej zastosowanych środków (por. wyroki: NSA z 12 czerwca 2025 r., sygn. akt III FSK 552/23, z 2 marca 2021 r., sygn. akt III FSK 2322/21; z 20 października 2021 r., sygn. akt III FSK 243/21, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 16 listopada 2023 r., sygn. akt I SA/Po 654/23).
W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie organ dokonując wyboru właściwego środka egzekucyjnego uwzględnił zasadę celowości i najmniejszej uciążliwości stosowanego środka. Zastosowany środek prowadził bezpośrednio do wykonania obowiązku, a jednocześnie nie może być uznany za zbyt uciążliwy dla dłużnika . Ponadto jest zgodny z zasadą ekonomiki postępowania, która wskazuje na konieczność minimalizowania wydatków niezbędnych do prowadzania skutecznej egzekucji.
Odnosząc się do argumentacji podniesionej w skardze dotyczącej zgłoszenia zarzutów nieistnienia należności objętej tytułem wykonawczym w związku z tym, że na mocy ugody zawartej z Burmistrzem Miasta i Gminy D. roszczenia wobec niego zostały skompensowane, Sąd ponownie podkreśla, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić jedynie kwestie formalnoprawne, które odnoszą się do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora, w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. Jednocześnie wbrew zarzutowi wszystkie istotne dokumenty jak zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, postanowienie organu I i II instancji zostały K.S. prawidłowo doręczone.
W ocenie Sądu skarżący nie uzasadnił również na czym miałyby polegać naruszenia przepisów wskazanych w skardze tj. art. 54 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. (określającego elementy wezwania przez organ do udziału w czynnościach lub złożenia wyjaśnień – choć nie można również wykluczyć, że chodziło o art. 54 § 1 pkt 1 i 2 u.p.e.a., który odnosi się do podstaw skargi na czynności egzekucyjne), art. 54 § 4 pkt 1 i 2 lit. a i § 6 pkt 1 (który określa tryb rozpoznania skargi przez organ egzekucyjny i jego możliwe rozstrzygnięcia w zw. z art. 166 b (dotyczący stosowania przepisów działu I i art. 168d w postępowaniu zabezpieczającym). Z już omówionych powodów Sąd uznał, że organ nie uchybił ani wskazanym w skardze przepisom ani przywołanym przez skarżącego ogólnym zasadom prowadzenia postępowania administracyjnego: zasadzie praworządności (art. 6 k.p.a.), zasadzie prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), zasadzie współdziałania organów administracji (art. 7b k.p.a.), zasadzie pogłębiania zaufania obywateli (art 8 § 1 k.p.a.) i zasadzie przekonywania (art 11 k.p.a.) w zw. z art. 18 u.p.e.a. Organy orzekające w sprawie zgodnie z art. 7, art. 10 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przeprowadziły wyczerpujące postępowanie wyjaśniające, prawidłowo oceniły zgromadzony materiał dowodowy, zapewniając jednocześnie stronie czynny udział w postępowaniu. Zajęte w sprawie stanowisko organ przedstawił w uzasadnieniu odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 k.p.a. zawierającym wskazanie faktów i dowodów, na których organ się oparł, oraz przytoczenie i wyjaśnienie przepisów mających w sprawie zastosowanie.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.
d.cz.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło