III SA/Łd 843/24

Dnia 26 marca 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Kowalska, Sędzia WSA Paweł Dańczak, Protokolant, Starszy asystent sędziego Dominika Trella, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2025 roku sprawy ze skargi S. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 30 września 2024 roku nr UP-669/2024 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z 30 września 2024 r. nr UP - 669/2024 Prezes Zakład Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), dalej k.p.a. w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 497) - po rozpoznaniu wniosku S. S. o ponowne rozpoznanie sprawy - utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 22 sierpnia 2024 r. nr 1740/2024 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny. 21 czerwca 2024 r. do ZUS wpłynął wniosek strony o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek z powodu trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej. Zakład Ubezpieczeń Społecznych po przeprowadzeniu postępowania w sprawie umorzenia, decyzją z 22 sierpnia 2024 r. nr 1740/2024 odmówił wnioskodawcy umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą będącą jednocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie 283 741,02 zł. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zobowiązany powołał się na pogarszający stan swojego zdrowia i poinformował, że choruje na: cukrzycę, łuszczycę, kamicę nerkową, nadciśnienie tętnicze, chorobą niedokrwienną serca, krótkowzroczność, depresję. Oznajmił, że 31 sierpnia 2024 r. zakończył prowadzenie działalności gospodarczej, ponieważ 5 lipca 2024 r. złamał obojczyk, a czas oczekiwania na rehabilitację jest bardzo długi. Wskazał, że opiekuje się chorym na białaczkę synem K., który otrzymuje zasiłek z opieki społecznej w wysokości miesięcznie 1 000,00 zł, nie jest w stanie sam się utrzymać ani leczyć. Nadmienił, że wspólnie z żoną wychował pięcioro dzieci i choć bywało ciężko, to nie prosił Państwa o pomoc, ale w zaistniałej sytuacji rodzina nie przetrwa bez pomocy. Poinformował, że zadłużenie w wysokości 283 000,00 zł jest bardzo wysokie i nie jest w stanie go uregulować. Zaskarżoną decyzją Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie. Organ podniósł, że z oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi pełnej księgowości z 16 lipca 2024 r. (uzupełnionego 26 lipca 2024 r.) wynika, że zobowiązany jest żonaty, był mikroprzedsiębiorcą, z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w latach 2022-2023 i pierwszym półroczu 2024 r. uzyskał przychody w wysokości odpowiednio: 37 800,00 zł, 37 600,00 zł i 18 000,00 zł oraz dochody w wysokości odpowiednio: 37 800,00 zł, 37 600,00 zł oraz 18 000,00 zł. Majątek firmowy strony wycenił na 6 000,00 zł, a prywatny na 150 000,00 zł; zobowiązania prywatne w 2024 r. określił na kwotę 134 000,00 zł. Opłaty od nabywców zobowiązany otrzymywał tylko natychmiastowe, firma miała kilku klientów oraz kilku kluczowych dostawców, nie jest w strukturze grupy kapitałowej; nie pracuje zarobkowo. Wnioskodawca pobiera rentę przyznaną na stałe w wysokości 1 494,96 zł brutto, tj. 1 261,64 zł netto miesięcznie, nie uzyskuje dochodów z innych źródeł; nie pobiera zasiłków z pomocy społecznej i nie korzysta z innych form pomocy; prowadzi 4 - osobowe gospodarstwo domowe z żoną - I. S., która uzyskuje dochody w wysokości 3 500,00 zł netto miesięcznie, córką – M. S., która nie uzyskuje dochodów oraz synem – K. S., który otrzymuje zasiłek stały w wysokości 1 000,00 zł netto miesięczne. Wnioskodawca ponosi stałe miesięczne wydatki związane z utrzymaniem: z tytułu miesięcznych opłat - 1 100,00 zł, opłat eksploatacyjnych - 200,00 zł oraz kosztów leczenia - 800,00 zł. Posiada zobowiązania finansowe z tytułu zaciągniętego 25 listopada 2009 r. kredytu w wysokości 134 000,00 zł z miesięczną ratą – 1 000,00 zł, które nie są spłacane, ale dochodzone w drodze egzekucji komorniczej w miesięcznej wysokości 1 200,00 zł. Jest współwłaścicielem mieszkania o powierzchni 53 m2 o numerze księgi wieczystej [...], nie ma pojazdu; nie posiada praw majątkowych i wierzytelności. Strona w prognozie poprawy sytuacji materialnej wskazała na stabilizację rynku i poprawę stanu zdrowia, choruje na cukrzycę, nadciśnienie tętnicze, chorobę niedokrwienną serca, krótkowzroczność z plamką żółtą, depresję, łuszczycę i kamicę nerkową, a syn K. choruje na białaczkę. Koszty związane z prowadzaniem działalności gospodarczej określił w wysokości około 15% przychodu. Organ wskazał, że 31 sierpnia 2024 r. działalność gospodarcza została zakończona. Od 1 maja 1986 r. strona ma przyznane na stałe świadczenie rentowe z tytułu częściowej niezdolności do pracy, które od 1 marca 2024 r. wynosi 1 494,96 zł brutto, tj. 1 360,41 zł netto miesięcznie. Ze świadczenia są dokonywane potrącenia egzekucyjne na rzecz Komornika Sądowego P. P. w wysokości 98,77 zł miesięcznie, zatem do wypłaty pozostaje kwota 1 261,64 zł; we wrześniu 2024 r. została wypłacona 14 - emerytura w wysokości 1 780,96 zł brutto, tj. 1 527,67 zł netto. Wnioskodawca jest właścicielem we wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej nieruchomości - lokalu mieszkalnego o powierzchni 52,35 m2 w Ł., objętego księgą wieczystą numer [...], na której ZUS dokonał zabezpieczenia hipotecznego na należności z tytułu składek w wysokości 153 744,36 zł. Figuruje jako właściciel samochodu ciężarowego marki FSO Warszawa TRUCK z 1995 r. i samochodu osobowego marki Opel Astra z 1996 r., których wartość została określona na 0 zł (k. 15). Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dokonał analizy kwestii przedawnienia i uznał, że w decyzji z 22 sierpnia 2024 r. organ I instancji prawidłowo stwierdził, że należności z tytułu składek są wymagalne i nie uległy przedawnieniu. Organ odwołał się do treści art. 28 ust. 2 u.s.u.s. i wskazał, że: - przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. nie wystąpiła z przyczyn oczywistych; - przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4b i 4c u.s.u.s. nie zachodzą, ponieważ nie pozyskano żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że: - sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowania upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo upadłościowe, - nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, - nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym, - ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe; - nie zachodzi przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. - wnioskodawca zakończył prowadzenie działalności gospodarczej, jednak nie zostało spełnione kryterium braku następców prawnych, ponieważ strona ma żonę i dzieci oraz braku majątku, ponieważ pobiera świadczenie rentowe w wysokości 1 494,96 zł brutto miesięcznie, z którego jest prowadzone skuteczne postępowanie egzekucyjne oraz jest właścicielem we wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej nieruchomości o numerze księgi wieczystej [...], na której ZUS dokonał zabezpieczenia hipotecznego na należności z tytułu składek; - przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. nie zachodzi w niniejszej sprawie, ponieważ wysokość nieopłaconych składek przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym - zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 5 stycznia 2021 r. w sprawie wysokości kosztów upomnienia doręczanego zobowiązanemu przed wszczęciem egzekucji administracyjnej (Dz. U. z 2021 r., poz. 67) wysokość kosztów upomnienia wynosi 16,00 zł; - przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. nie zachodzi dlatego, że Naczelnik Urzędu Skarbowego lub Komornik Sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję; - przesłanka opisana w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. nie zachodzi - nie jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, ponieważ przymusowe dochodzenie należności jest prowadzone przez Dyrektora II Oddziału ZUS w Łodzi, dysponuje składnikami majątkowymi podlegającym egzekucji - świadczeniem rentowym oraz nieruchomością, która jest zabezpieczona hipotecznie na rzecz ZUS. Prezes ZUS stwierdził, że ponieważ wobec strony nie zachodzą przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek, uniemożliwia to pozytywne rozstrzygnięcie wniosku w żądanym zakresie na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Ponadto organ odwołał się do treści rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r., Nr 141, poz. 1365) i podjął czynności zmierzające do ustalenia, czy w przedmiotowej sprawie występują przesłanki umorzenia określone w cytowanym rozporządzeniu oraz art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Organ wyjaśnił, że o istnieniu ważnego interesu po stronie zobowiązanego nie decyduje jego subiektywne przekonanie, lecz zobiektywizowane kryteria. Decydując się na prowadzenie działalności gospodarczej przedsiębiorca powinien być świadomy, że dodatkowo zobowiązuje się do opłacenia należnych składek z tego tytułu za każdy miesiąc kalendarzowy w ustawowo określonych terminach. Obowiązek ten istnieje od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności aż do dnia zaprzestania jej wykonywania, niezależnie od osiąganych przychodów, a nawet w przypadku poniesienia strat, czy pojawiających się w trakcie prowadzenia działalności różnych problemów. Obligatoryjność opłacania składek dotyczy wszystkich płatników składek. Za ryzyko związane z prowadzoną działalnością, jak również negatywnymi skutkami oraz za wszelkie rozliczenia odpowiada podmiot prowadzący działalność. Zdaniem organu przesłanka wymieniona w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia nie ma zastosowania w sprawie, ponieważ zobowiązany zaprzestał wykonywania działalności gospodarczej. Ponadto organ wskazał, że wystąpienie przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia dotyczącej stanu zdrowia uwarunkowane jest nie tylko istnieniem przewlekłej choroby osoby zobowiązanej lub członka jej rodziny, ale także skutkiem choroby w postaci pozbawienia takiej osoby możliwości uzyskania dochodu. Organ wyjaśnił, że wnioskodawca choruje na: cukrzycę, łuszczycę, kamicę nerkową, nadciśnienie tętnicze, chorobę niedokrwienną serca, krótkowzroczność, depresję. Oznajmił, że 5 lipca 2024 r. złamał obojczyk i że czas oczekiwania na rehabilitację jest bardzo długi (luty 2025 r.), w następstwie czego zakończył prowadzenie działalności gospodarczej. Opiekuje się chorym na białaczkę synem S. S. (lat 40). Do akt sprawy wnioskodawca przedłożył dokumentację medyczną własną oraz syna, która potwierdza ww. problemy zdrowotne. Organ wskazał, że nie neguje sytuacji zdrowotnej wnioskodawcy i syna, jednak w przypadku strony przesłanka zdrowotna nie zachodzi, ponieważ ma przyznane na stałe świadczenie rentowe z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Jego zadaniem jest wyrównanie korzyści utraconych przez osobę poszkodowaną i stanowi rekompensatę z tytułu utraty części zdolności do pracy zarobkowej i może być źródłem sukcesywnej spłaty należności z tytułu składek oraz umożliwia sprawowanie opieki nad chorym członkiem rodziny. Ponadto przez cały czas przebywania na rencie oraz w czasie choroby syna był osobą aktywną zawodowo, prowadził działalność gospodarczą, która została zakończona dopiero 31 sierpnia 2024 r. Zdaniem organu brak jest podstaw do uznania, że stan zdrowia bądź konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny pozbawia wnioskodawcę możliwości uzyskania środków finansowych na spłatę należności z tytułu składek. W sprawie strony przesłanka zdrowotna nie zachodzi. Organ wyjaśnił, że analizując uregulowania prawne dotyczące możliwości umorzenia należności, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, należy brać pod uwagę między innymi to, czy spłata zadłużenia w dłuższym czasie nie spowoduje sytuacji, że po uiszczeniu należności z tytułu składek osoba zobowiązana nie będzie dysponowała środkami niezbędnymi do zachowania podstawowych potrzeb życiowych. Trudna sytuacja materialna uniemożliwiająca spłatę długów musi zostać udowodniona i mieć charakter trwały. Organ wskazał, że ograniczone możliwości płatnicze, podnoszone jako jeden z głównych argumentów, nie mogą być uznane za przesłankę wystarczającą do umorzenia zaległości we wnioskowanym zakresie. Przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia nie odnosi się do subiektywnego odczucia dłużnika o dolegliwości z powodu konieczności zapłacenia zaległych należności, lecz oznacza obiektywną, wyjątkową sytuację, która zagraża podstawowemu bytowi zobowiązanego lub jego rodziny. Nie odnosi się więc ona do kłopotów finansowych, z uwagi na to, że każdy człowiek indywidualnie, w ramach przysługującej mu samodzielności podejmowania decyzji, organizuje swoje sprawy zawodowe i osobiste. Organ wyjaśnił, że 1 maja 1986 r. stronie została przyznana na stałe renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy, która aktualnie wynosi 1 494,96 zł brutto, tj. 1 360,41 zł netto miesięcznie, ze świadczenia są dokonywane potrącenia na rzecz Komornika Sądowego w wysokości 98,77 zł miesięcznie, zatem do wypłaty pozostaje kwota 1 261,64 zł miesięcznie. Od 1 października 1992 r. zobowiązany prowadził działalność gospodarczą, z której uzyskał w latach 2022 - 2023 i w pierwszym półroczu 2024 r. przychody w wysokości odpowiednio: 37 800,00 zł, 37 600,00 zł i 18 000,00 zł oraz dochody w wysokości odpowiednio: 37 800,00 zł, 37 600,00 zł oraz 18 000,00 zł. W dniu 31 sierpnia 2024 r. zakończył wykonywanie działalności gospodarczej. Wnioskodawca poinformował, że prowadzi 4 - osobowe gospodarstwo domowe z żoną – I. S., która uzyskuje dochody wysokości 3 500,00 zł netto miesięcznie, 43 - letnią córką – M. S., która nie uzyskuje dochodów oraz 40 - letnim synem K. S., który otrzymuje zasiłek stały w wysokości 1 000,00 zł netto miesięczne. Według ustaleń organu żona – I. S. jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę i uzyskała z tego tytułu średnie wynagrodzenie z 3 ostatnich miesiącach w wysokości 4 028,25 zł netto miesięcznie. Córka – M. S. od 13 marca 2020 r. jest bezrobotna bez prawa do zasiłku. Syn – K. S. od 1 lipca 2013 r. jest zgłoszony przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Ł. do ubezpieczenia zdrowotnego jako świadczeniobiorca, za którego jednostka organizacyjna pomocy społecznej, wójt, burmistrz lub prezydent miasta ma obowiązek opłacać składki i otrzymuje zasiłek, który od 1 stycznia 2024 r. wynosi 1 000,00 zł miesięcznie. ZUS stwierdził, że ponieważ poziom ubóstwa i trudnej sytuacji każdy człowiek odczuwa bardzo subiektywnie, wskaźnik minimum socjalnego pozwala na stosunkowo obiektywną ocenę poziomu zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych. Minimum socjalne wyznacza kwotę, która jest niezbędna gospodarstwu domowemu w celu zapewnienia odpowiednich warunków do odtworzenia sił życiowych i utrzymania więzi społecznych. Budżet gospodarstwa domowego w wysokości 6 289,89 zł jest wyższy niż poziom minimum socjalnego określony w czerwcu 2024 r. przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych na kwotę 5 737,01 zł w I kwartale 2024 r. dla 4-osobowego gospodarstwa pracowniczego. Sytuacja finansowa nie wskazuje na stan ubóstwa i konieczność sięgania po pomoc z opieki społecznej, która dedykowana jest tylko osobom w bardzo trudnej, zagrażającej egzystencji sytuacji materialnej. Wnioskodawca oświadczył, że nie korzysta z pomocy socjalnej skierowanej do osób znajdujących się w niedostatku. Udzielenie wsparcia ze środków z pomocy społecznej poprzedzone jest szczegółowym, obowiązkowym wywiadem środowiskowym. Zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2021 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 1296) od 1 stycznia 2022 r. obowiązuje kwota kryterium dochodowego z pomocy społecznej dla osoby w rodzinie w wysokości 600,00 zł. Organ wskazał, że zobowiązany poinformował, że ponosi stałe, miesięczne wydatki związane z utrzymaniem w łącznej wysokości 2 100,00 zł, w tym z tytułu: miesięcznych opłat - 1 100,00 zł, opłat eksploatacyjnych - 200,00 zł oraz kosztów leczenia - 800,00 zł. Budżet gospodarstwa domowego pozwala na ich sfinansowanie w całości. W stałych miesięcznych kosztach utrzymania nie uwzględniono podstawowych wydatków ponoszonych w każdym gospodarstwie domowym, na zakup żywności, ubrań, artykułów higienicznych, itp. Wydatki te nie mają charakteru nadzwyczajnego, a ZUS nie może umarzać zaległości każdej osobie, która ponosi, podobnie jak ogół społeczeństwa, zwykłe koszty utrzymania. Po ich opłaceniu do dyspozycji rodzinie pozostaje kwota ponad 4 100,00 zł. Pozytywny wpływ na poziom zaspokajania niezbędnych potrzeb bytowych rodziny mają również wypłacane stronie przez ZUS dodatkowe świadczenia w postaci tzw. trzynastych i czternastych emerytur. We wrześniu 2024 r. została stronie wypłacona 14 - emerytura w wysokości 1 780,96 zł brutto, tj. 1 527,67 zł netto, w kwietniu 2025 r. jest przewidziana wypłata 13 - emerytury. Wnioskodawca wskazał, że posiada zobowiązania finansowe z tytułu zaciągniętych kredytów w wysokości 134 000,00 zł z miesięczną ratą w wysokości 1 000,00 zł, które są dochodzone w drodze egzekucji komorniczej w kwocie 1 200,00 zł. Fakt posiadania innych zobowiązań nie stanowi przesłanki do umorzenia należności z tytułu składek, ponieważ prowadziłby to do nieuzasadnionego uprzywilejowania innych wierzycieli względem Skarbu Państwa. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, jako wierzyciel nie może uwzględniać interesów innych wierzycieli, jednocześnie nie ma podstaw, aby przedkładać ich interesy nad roszczenia względem należności z tytułu składek. Organ wyjaśnił, że na sytuację finansową strony składają się nie tylko uzyskiwane dochody, ale także posiadane składniki majątkowe. Skarżący jest właścicielem majątku nieruchomego, na którym ZUS dokonał zabezpieczenia hipotecznego na należności z tytułu składek. Ponadto w oświadczeniu wycenił wartość majątku firmowego w 2024 r. na 6 000,00 zł, a prywatnego na 150 000,00 zł. W ocenie ZUS podjęcie decyzji o umorzeniu należności na obecnym etapie postępowania byłoby działaniem przedwczesnym i nieuzasadnionym. Analiza zgromadzonego w sprawie materiału nie pozwala na stwierdzenie, że sytuacja strony materialno-bytowa całkowicie i trwale uniemożliwia spłatę zaległych należności. Strona dysponuje źródłem dochodu w postaci świadczenia rentowego, które zostało przyznane na stałe, słuszny interes gospodarstwa domowego zabezpiecza dochód przekraczający poziom minimum socjalnego. Do osiągnięcia przez stronę wieku emerytalnego pozostały 2 lata, w ciągu których może uzyskiwać dochody pozwalające na sukcesywną spłatę zadłużenia wobec ZUS, ponieważ nie jest całkowicie wykluczony z rynku pracy. Organ wskazał, że nie jest również jedynym członkiem gospodarstwa domowego, który może sprawować opiekę nad chorym, szczególnie, że do końca sierpnia 2024 r. był aktywny zawodowo i prowadził działalność gospodarczą. Na podstawie analizy dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy ZUS nie znalazł podstaw do umorzenia żądanych należności w oparciu o zapisy rozporządzenia oraz art. 28 ust. 3a u.s.u.s. W ocenie organu okoliczności w nich wymienione nie zachodzą. W skardze S. S. powtórzył argumentację z postępowania administracyjnego. Wskazał, że wysokość zadłużenia przekracza możliwości spłaty. Podniósł, że nie ma możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, utrzymania i leczenia syna chorego na białaczkę i siebie. Podał, że po spłacie zadłużenia jego rodzina i on zostaną bezdomni, mieszkanie zabezpieczone jest hipoteką. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej p.p.s.a.), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem skargi jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 30 września 2024 r. utrzymująca w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 22 sierpnia 2024 r. o odmowie umorzenia S. S. należności z tytułu składek. Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie. Organ dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu który mógł mieć wpływ na wynik sprawy, co obligowało Sąd do uchylenia zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji. Na wstępie wskazać należy, że w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. ustalona została zasada, zgodnie z którą należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Stosownie zaś do art. 28 ust. 3 u.s.u.s. całkowita nieściągalność tych składek zachodzi, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie, 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze, 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej, 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję, 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Jednakże w uzasadnionych przypadkach należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być umarzane, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności według zasad określonych w rozporządzeniu (art. 28 ust. 3a u.s.u.s.). Wskazać przy tym należy, że przedstawione powyżej reżimy prawne umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, o których mowa w art. 28 ust. 2 i art. 28 ust. 3a u.s.u.s., nie są od siebie niezależne i oderwane. W przepisie art. 28 ust. 2-3 u.s.u.s. uregulowane zostały podstawowe kwestie w zakresie umorzenia należności z tytułu tych składek oraz przypadki ich całkowitej nieściągalności. Art. 28 ust. 3a u.s.u.s. dotyczy kwestii umarzania należności ubezpieczonych, będących równocześnie płatnikami składek na ubezpieczenie społeczne. Oba reżimy prawne umarzania należności z tytułu tych składek nawiązują jednak do siebie, co wynika z takich sformułowań, jak "z zastrzeżeniem ust. 3a" oraz (...) mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności". Przypadki całkowitej nieściągalności uregulowane zostały wyczerpująco w powołanym wyżej art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Z uwagi zatem na użyty w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. zwrot pomimo braku ich całkowitej nieściągalności uzależnienie umorzenia należności z tytułu składek od ich całkowitej nieściągalności dotyczy także ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na ubezpieczenie społeczne. W konsekwencji oznacza to zatem, że przy umarzaniu nieopłaconych przez te podmioty należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne zastosowanie będzie miał wymóg wystąpienia precyzyjnie określonych przesłanek całkowitej nieściągalności, a w sytuacji ich niewystąpienia sytuacja majątkowa i rodzinna wnioskodawcy podlegać będzie ocenie organu z punktu widzenia przesłanek określonych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, wydanym na podstawie art. 28 ust. 3b u.s.u.s. Zgodnie z treścią § 3 ww. rozporządzenia, zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Z powołanych regulacji wynika, że rozstrzygnięcia wydawane w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, mimo braku ich całkowitej nieściągalności podejmowane są w ramach tzw. uznania administracyjnego, o czym przesądza użyty w powołanym wyżej art. 28 ust. 3a u.s.u.s. zwrot "należności z tytułu składek (...) mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane". Oznacza to zatem, że organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, przy czym wybór ten może być swobodny, ale nie dowolny (por. wyrok NSA z dnia 29 sierpnia 2007 r., sygn. akt II GSK 141/07, Lex nr 368197, a także wyrok WSA w Łodzi z dnia 3 listopada 2009 r., sygn. akt I SA/Łd 584/09, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślić przy tym należy, że proces podejmowania decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, w tym także ubezpieczenie zdrowotne, ma charakter dwuetapowy. Najpierw organ, ustalając istotne okoliczności faktyczne sprawy związane przede wszystkim z sytuacją majątkową, osobistą i rodzinną wnioskodawcy, ocenia czy okoliczności te odpowiadają choćby jednej z przesłanek określonych w art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. lub w § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia. Stwierdzenie, że okoliczności ustalone w sprawie nie odpowiadają żadnej z przesłanek umorzenia zaległości wyklucza możliwość pozytywnego rozstrzygnięcia dla ubezpieczonego. Z kolei drugi etap ma miejsce jedynie wówczas, gdy organ stwierdzi, że przesłanki te przemawiają za umorzeniem ww. należności. Jednak nawet pozytywna ocena występowania tych przesłanek nie obliguje organu do skorzystania z instytucji umorzenia należności z tytułu tych składek. Odmawiając w takiej sytuacji umorzenia zaległości organ działa w zakresie przyznanego mu uznania administracyjnego. Jednocześnie stwierdzić należy, że niewątpliwie instytucja umorzenia powinna być stosowana wyjątkowo, jednakże okoliczność ta nie może prowadzić do praktycznego wyeliminowania jej stosowania, uczynienia jej instytucją martwą, poprzez ogólnikowe powoływanie się na określone kategorie prawne. W kontekście przesłanek określonych w powołanym wyżej § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia szczególne znaczenie ma wnikliwe wyjaśnienie sytuacji majątkowej i rodzinnej wnioskodawcy. A zatem strona w treści złożonego wniosku o umorzenie należności, a następnie w toku postępowania powinna wskazać takie konkretne okoliczności, które będą przemawiały za zastosowaniem wobec niej instytucji umorzenia. Także i Zakład Ubezpieczeń Społecznych w toku postępowania, powinien wnikliwie ustalić istnienie (lub brak) takich okoliczności, podejmując w tym zakresie, o ile jest to możliwe, działania z urzędu, niezależnie od informacji uzyskanych od wnioskodawcy, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 k.p.a. i zasadą zupełności postępowania dowodowego, o której stanowi art. 77 § 1 tej ustawy. Oczywiste jest jednak, że w toku takiego postępowania, to głównie na stronie spoczywa ciężar udowodnienia zaistnienia przesłanek do umorzenia, świadczy bowiem o tym użyty przez ustawodawcę w § 3 ust. 1 rozporządzenia zwrot "jeżeli zobowiązany wykaże". Wszakże to wnioskodawca, a nie organ, ma pełną wiedzę o swojej sytuacji rodzinnej, majątkowej, osobistej i o przeszkodach w spłacie zadłużenia. Jeżeli jednak strona nie wskazuje wszystkich istotnych okoliczności organ powinien wezwać stronę do wyjaśnienia istotnych faktów, a dopiero później dokonywać oceny całokształtu materiału. Uznaniowy charakter decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne na podstawie art. 28 ust. 3a w związku z § 3 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia nie odnosi się do ustalania przesłanek warunkujących umorzenie należności. W tym zakresie Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie działa na podstawie uznania administracyjnego. Ustalając stan faktyczny sprawy w toku postępowania dowodowego i następnie porównując ten stan do hipotezy normy zezwalającej na umorzenie tych należności organ jest związany określonymi w k.p.a. zasadami, zwłaszcza wskazanymi wyżej oraz regułami logiki. Postępowanie organu w tym zakresie podlega kontroli sądu administracyjnego, a więc sąd ocenia, czy został w sprawie zebrany kompletny materiał dowodowy, czy w procesie oceny dowodów nie naruszono reguł logiki i czy zastosowano właściwe przepisy do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego. Uznanie administracyjne odnosi się natomiast do wyboru konsekwencji prawnych (umorzyć należności lub odmówić ich umorzenia) w razie prawidłowego ustalenia, że zastosowanie instytucji umorzenia jest możliwe, bowiem przemawiają za tym przesłanki wskazane w § 3 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia. Wybór tej konsekwencji prawnej, to właśnie drugi etap postępowania organu w procesie wydawania decyzji w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Rozpoznając sprawę w tak określonym zakresie kognicji, Sąd uznał, że dokonana w przedmiotowej sprawie ocena organu, co do nieistnienia przesłanek do zastosowania uznania administracyjnego, została dokonana pobieżnie. Organ nie przeprowadził bowiem dogłębnej analizy stanu faktycznego sprawy i przedstawionej przez skarżącego sytuacji zdrowotnej i materialnej jego i członków rodziny, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Organ nie ustalił zatem i nie ocenił prawidłowo stanu faktycznego sprawy, co uniemożliwiło rzetelną ocenę przesłanek pozwalających na umorzenie należności z tytułu składek. Z akt sprawy wynika bowiem, że skarżący pobiera rentę przyznaną na stałe z tytułu częściowej niezdolności do pracy w kwocie 1 360,41 zł netto miesięcznie, z którego komornik sądowy potrąca kwotę 98,77 zł, a więc do wypłaty pozostaje skarżącemu kwota 1 261,64 zł, nie ma dochodów z innych źródeł, zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej 31 stycznia 2024 r. z uwagi na złamany obojczyk. Skarżący prowadzi 4 - osobowe gospodarstwo domowe z żoną – I. S., 43 - letnią córką – M. S. oraz 40 - letnim synem K. S.. Według ustaleń organu żona – I. S. jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę i uzyskała z tego tytułu średnie wynagrodzenie z 3 ostatnich miesiącach w wysokości 4 028,25 zł netto miesięcznie. córka – M. S. od 13 marca 2020 r. jest bezrobotna bez prawa do zasiłku. Syn – K. S. jest chory na białaczkę, od 1 lipca 2013 r. jest zgłoszony przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Ł. do ubezpieczenia zdrowotnego jako świadczeniobiorca, za którego jednostka organizacyjna pomocy społecznej, wójt, burmistrz lub prezydent miasta ma obowiązek opłacać składki i otrzymuje zasiłek, który od 1 stycznia 2024 r. wynosi 1 000,00 zł miesięcznie. Wprawdzie skarżący comiesięczne wydatki oszacowała na kwotę 2 100 zł (leczenie i opłaty eksploatacyjne), jednak w ocenie Sądu te wydatki są znacznie wyższe. Skarżący ma inne zobowiązania z tytułu kredytu w wysokości 134 000 zł, które są dochodzone przez komornika sądowego z miesięczną ratą 1 200 zł. ZUS wprawdzie stwierdził, że sytuacja finansowa skarżącego nie wskazuje na stan ubóstwa i konieczność sięgania po pomoc z opieki społecznej, która dedykowana jest tylko osobom w bardzo trudnej, zagrażającej egzystencji sytuacji materialnej. Ponadto organ odwołał się do minimum socjalnego i stwierdził, że pozwala ono na stosunkowo obiektywną ocenę poziomu zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych. Minimum socjalne wyznacza kwotę, która jest niezbędna gospodarstwu domowemu w celu zapewnienia odpowiednich warunków do odtworzenia sił życiowych i utrzymania więzi społecznych. Organ stwierdził, ze budżet gospodarstwa domowego skarżącego w wysokości 6 289,89 zł jest wyższy niż poziom minimum socjalnego określony w czerwcu 2024 r. przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych na kwotę 5 737,01 zł w I kwartale 2024 r. dla 4 - osobowego gospodarstwa pracowniczego. Zdaniem Sądu, organ błędnie oparł się na ww. kwocie minimum socjalnego określonej w czerwcu 2024 r. przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych, bowiem "Poziom i struktura minimum socjalnego w cenach z I kwartału 2024 r." dotyczy minimum socjalnego dla gospodarstwa pracowniczego 4 - osobowego. Natomiast w przypadku skarżącego zatrudniona jest tylko żona, córka jest bezrobotna, syn otrzymuje zasiłek z pomocy społecznej, a wnioskodawca rentę. Jednocześnie Sąd zauważa, że ww. minimum socjalne dotyczy gospodarstwa pracowniczego 4 - osobowego, w skład którego wchodzą M - mężczyzna w wieku 25 - 60 lat, K - kobieta w wieku 25 - 60 lat oraz DM - dziecko młodsze w wieku 4 -6 lat i DS - dziecko starsze w wieku 13 -15 lat. Tymczasem skarżący w dacie wydawania decyzji był w wieku 63 lat, córka skarżącego pozostająca we wspólnym gospodarstwie domowym była w dacie wydawania decyzji osobą 43 letnią, a syn osobą 40 letnią. Wobec powyższego, obowiązkiem ZUS było dokonanie innej oceny minimum socjalnego w gospodarstwie domowym skarżącego, na podstawie innych kryteriów. Oznacza to, że minimum socjalne dla gospodarstwa domowego skarżącego zostało przez organ ustalone w sposób nieprawidłowy. Ponadto skarżący jest osobą chorą i na dzień wydawania zaskarżonej decyzji pozostały mu tylko dwa lata do osiągnięcia wieku emerytalnego. Obecnie ze względu na schorzenia nie jest osobą aktywną zawodowo, złamał obojczyk, czego ZUS również nie ustalił w sposób nie budzący wątpliwości. W ocenie Sądu w sprawie nie została właściwie rozważona przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r., związana z istnieniem przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. ZUS skupił się w zasadzie wyłącznie na kwestii uzyskiwania przez skarżącego i jego żonę dochodu, uznając, że w tej sytuacji omawiana przesłanka nie zachodzi. Trzeba jednak wskazać, że w przytoczonym przepisie mowa jest o możliwościach uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacanie należności, nie zaś o możliwości uzyskiwania jakiegokolwiek dochodu. Zatem organ w ramach oceny omawianej przesłanki winien rozważyć, czy stan zdrowia skarżącego pozbawia go możliwości uzyskania dodatkowego dochodu ponad otrzymywaną kwotę renty. Natomiast jest oczywiste, że skarżący mając 63 lata i stwierdzone orzeczeniami lekarskimi choroby, powodujące częściową niezdolność do pracy, ma trudności w uzyskaniu dodatkowego dochodu z pracy. Wprawdzie dopóki nie złamał obojczyka prowadził działalność gospodarczą, ale organ nie wyjaśnił, czy wobec nowych okoliczności (złamanie obojczyka) ma obecnie możliwość podjęcia pracy. Gołosłowne jest więc twierdzenie ZUS, że skarżący nie jest całkowicie wykluczony z rynku pracy. Okoliczność zaś, że skarżący dysponuje trzynastą rentą i będzie dysponował czternastą, w ocenie Sądu również nie może wprost dawać podstawy do przyjęcia, że przeznaczy je na spłatę zaległych należności, a jego własne potrzeby i rodziny nie zostaną zaspokojone. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wyjaśniał, że interes publiczny nie powinien być rozumiany jako sprzeczny z interesem obywatela. Sytuacja, w której zapłata zaległości powoduje konieczność sięgania przez zobowiązanego, pozbawionego możliwości zaspakajania swoich niezbędnych potrzeb materialnych, do środków pomocy państwa nie jest bowiem zgodna z interesem tego obywatela, jednocześnie nie jest również zgodna z interesem publicznym (por. wyroki NSA z 25 czerwca 2003 r., III SA 3118/01, POP 2004/4/77; z 20 marca 2007 r., II GSK 345/06; z 21 maja 2009 r., II GSK 1045/08; z 8 lipca 2015 r., II GSK 1502/14, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Jeżeli z ustalonych okoliczności wynika, iż opłacenie należności z tytułu składek pociągnęłoby zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego, w szczególności pozbawiłoby go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, brak jest podstaw do wydania decyzji o odmowie umorzenia składek (por. wyrok NSA z 26 stycznia 2010 r., II GSK 349/09). Ponadto Sąd zauważa także, że zdaniem ZUS w sprawie niewątpliwie nie można stwierdzić zaistnienia sytuacji ubóstwa, a posiadany miesięczny dochód w całości wystarcza na pokrycie wykazanych kosztów związanych z utrzymaniem. Tymczasem w ocenie Sądu powyższe stanowisko organu nie zasługuje na aprobatę i ma również cechy dowolnej, a nie swobodnej oceny. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, że egzekwowanie należności z tytułu składek nie może prowadzić do sytuacji, że strona zmuszona zostanie do korzystania ze środków pomocy społecznej oferowanych przez państwo. Z pomocy takiej korzysta już syn skarżącego. Z regulacji przepisu § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia wynika potrzeba zabezpieczenia niezbędnych potrzeb życiowych. Stosując wykładnię celowościową wprowadzenia do u.s.u.s. przepisu art. 28 ust. 3a oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia określających uzasadnione przyczyny umorzenia, kiedy nie zachodzi całkowita nieściągalność należności, należy mieć na względzie, że wolą ustawodawcy było umożliwienie - w uzasadnionych przypadkach - egzystencji podmiotom zadłużonym, ich powrót do normalnego życia oraz brak konieczności korzystania przez nich z pomocy społecznej, aby nie doprowadzić tych osób do coraz większego ubóstwa czy wpadania w spiralę zadłużeń. W niniejszej sprawie fakt, że skarżący posiada inne zadłużenie niż to wobec ZUS, a członek gospodarstwa domowego (syn) korzysta z pomocy społecznej, oznacza, że spłata zadłużenia może doprowadzić do pogorszenia się jego już trudnej sytuacji. Wskazana w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego przesłanka uzależnia ocenę zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych od tego, czy w konsekwencji egzekwowania zadłużenia pojawi się niebezpieczeństwo powstania zbyt ciężkich skutków dla zobowiązanego przy uwzględnieniu jego sytuacji majątkowej i rodzinnej. Charakter uznaniowy decyzji wymaga zatem przeprowadzenia analizy sytuacji materialnej zobowiązanego, oczywiście z uwzględnieniem zaspokojenia podstawowych potrzeb, przy czym przy tej analizie nie można oderwać się od istoty ubezpieczenia zdrowotnego, a w szczególności jego funkcji ochronnej. Zadaniem regulacji zawartej w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz w § 3 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego jest zabezpieczenie niezbędnego minimum socjalnego, które pozwoli osobie zobowiązanej funkcjonować w codziennym życiu, dając gwarancję, że podstawowe potrzeby jej będą zaspokojone (por. wyrok NSA z dnia 24 stycznia 2017 r., II GSK 1234/15). Wprawdzie punktem odniesienia przy ocenie czy spłata zadłużenia zagraża egzystencji strony powinna być szczegółowa analiza określonego na ten okres minimum socjalnego oraz minimum egzystencji (por. wyroki NSA: z 25 sierpnia 2010 r., II GSK 724/09; z 19 lutego 2015 r., II GSK 2366/13 i II GSK 2377/13). Jednak w niniejszej sprawie mamy do czynienia z sytuacją, że minimum socjalne powinno zostać inaczej ocenione z uwagi na to, że gospodarstwo domowe składa się z czterech dorosłych osób, znajdujących się w sytuacji wyżej opisanej. Istotną dyrektywę stanowi także to, że zawsze należy brać pod uwagę, z punktu widzenia omawianych przesłanek umorzenia, nie tyle przyczyny powstania zadłużenia, co sytuację finansową wnioskodawcy, a przede wszystkim jej wpływ na możliwość spłaty zadłużenia (por. wyroki NSA: z 14 maja 2014 r., II GSK 384/12; z 8 lipca 2015 r., II GSK 1502/14). Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja nie zawiera przekonującego uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia w kontekście powyższych rozważań. Argumentacja organu nie zasługuje na aprobatę. Istotne znaczenie dla rozpoznania sprawy ma bowiem faktyczna sytuacja finansowa i zdrowotna skarżącego i rodziny, które nie zostały prawidłowo ocenione. Zdaniem Sądu, na podstawie powyższego organ nie mógł stwierdzić, że strona ma możliwość, aby zaspokoić podstawowy poziom potrzeb życiowych. Powyższa ocena ZUS ma charakter dowolny. Organ nie wyjaśnił też kwestii, czy istnieje możliwość pozbawienia skarżącego mieszkania o powierzchni około 53 m2, w kontekście jego sytuacji życiowej i majątkowej oraz członków jego rodziny. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, nie negując uprawnienia organu orzekającego w sprawach umorzenia należności z tytułu składek do swobodnego wyboru rozstrzygnięcia, że ocena możliwości płatniczych zobowiązanego nie może być sprzeczna z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Organy nie oceniły materiału dowodowego w sposób prawidłowy, a wywiedzione wnioski naruszają zasadę swobodnej oceny dowodów, czego konsekwencją jest formułowanie nielogicznych wniosków, jako efektu przeprowadzonego postępowania. Organ nie rozważył wszystkich możliwości uwzględnienia słusznego interesu skarżącego, w tym możliwość umorzenia należności w części. Jednocześnie podjęcie rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego wymaga by interes społeczny i słuszny interes obywatela zostały należycie wyważone. Temu celowi służy analiza sytuacji materialnej zobowiązanego, uwzględniająca również stan zadłużenia i związaną z tym realność spłaty zadłużenia bez niebezpieczeństwa powstania ciężkich skutków dla zobowiązanego. W orzecznictwie wielokrotnie podkreślano bowiem, że rozstrzygnięcia spychające obywatela na margines i powodujące konieczność korzystania przez niego z pomocy społecznej naruszają prawo, gdyż celem omawianych uregulowań jest ochrona interesów jednostki i rodziny, nie zaś finansów ZUS (por. wyrok NSA z dnia 19 czerwca 2015r. w sprawie sygn. akt II GSK 1124/14). Wprawdzie, co do zasady, Sąd zgadza się ze stanowiskiem organu, że spłata zadłużenia może stanowić dla strony obciążenie finansowe. Niemniej jednak ustawodawca nakazał w toku postępowania w sprawie umorzenia należności względem ZUS analizować sytuację zobowiązanych w aspekcie przesłanek wynikających z ww. rozporządzenia, mimo braku całkowitej nieściągalności, co oznacza, że ustawodawca przewidział możliwość umorzenia zaległości wskazanych osób w sytuacji szczególnie uzasadnionej i niezawinionej przez osobę chcącą z tej instytucji skorzystać, chociażby w części. Powyższe prowadzi do wniosku, że doszło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. i art. 107 § 3 k.p.a. W ocenie Sądu, organ dokonał dowolnej oceny materiału dowodowego. Nie można takiej ocenie przypisać znamion swobodnej oceny dokonanej na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględniając przedstawione powyżej wywody powinien raz jeszcze szczegółowo przeanalizować stan faktyczny sprawy. Ocena przeprowadzona z uwzględnieniem wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych powinna znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej decyzji. Ponadto ZUS powinien dokładnie wskazać czynności, które doprowadziły do przerwania biegu przedawnienia należności, a więc kiedy zostały doręczone skarżącemu odpisy tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniami o zajęciu rachunku bankowego. Z powyższych względów, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji. eg