III SA/Łd 892/11

Dnia 20 października 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska (spr.) Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Protokolant asystent sędziego Anna Łuczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2011 roku sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego 1) oddala skargę; 2) przyznaje adwokatowi M. W. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. [...] kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych obejmującą podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej przyznanej skarżącemu z urzędu i nakazuje wypłacić powyższą kwotę adwokatowi M. W. z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Decyzją z dnia [...] roku, Prezydent Miasta Ł. działając w oparciu o art. 5 i art. 7 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 roku o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. z 2001r., Nr 71, poz. 734 ze zm.), art. 104 k.p.a. odmówił J. K. przyznania dodatku mieszkaniowego. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ pierwszej instancji odwołując się do treści art. 5 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych wskazał, iż w przypadku wnioskodawcy nie ma podstaw do powiększenia o 15m2 normatywnej powierzchni lokalu mieszkalnego, wynoszącej dla osoby prowadzącej jednoosobowe gospodarstwo domowe 35 m2. Skarżący nie porusza się bowiem na wózku inwalidzkim, zamieszkuje w lokalu sam, a to oznacza, że ma do swojej dyspozycji całe mieszkanie i nie wymaga oddzielnego pokoju. Nie ma również podstaw do przyznania dodatku mieszkaniowego z uwzględnieniem normy wynikającej z art. 5 ust. 5 wymienionej ustawy. Powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego wnioskodawcy wynosi 47,08 m 2 i jest większa od powierzchni normatywnej, która dla rodziny jednoosobowej wynosi 35m2. Udział powierzchni pokoi i kuchni (32,45 m2) w powierzchni użytkowej lokalu wynosi 68,93% (tj. 32,45 m2 x100/47,08 m2 = 68,93% ). Dodatek mieszkaniowy w świetle art. 5 ust. 5 ustawy przysługuje natomiast, gdy powierzchni użytkowa lokalu mieszkalnego nie przekracza normatywnej powierzchni o więcej niż: 1) 30% albo 2) 50% pod warunkiem, że udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej tego lokalu nie przekracza 60%. Od powyższej decyzji J. K. złożył odwołanie, w którym wskazał, iż jest niezadowolony z treści zaskarżonej decyzji, ponieważ "jest stronnicza i odmawia wsparcia niepełnosprawnemu i ubogiemu". Decyzją z dnia [...] roku, nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z treścią art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, normatywna powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego lub budynku mieszkalnego, w którym znajduje się tylko jeden lokal mieszkalny (dom jednorodzinny), zwana dalej normatywną powierzchnią w przeliczeniu na liczbę członków gospodarstwa domowego nie może przekraczać 35 m 2 dla 1 osoby. Stosownie do art. 5 ust. 5 powoływanej wyżej ustawy, dodatek mieszkaniowy przysługuje, gdy powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego nie przekracza normatywnej powierzchni o więcej niż 30 % (pkt 1) albo 50 % pod warunkiem, że udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej lokalu nie przekracza 60% (pkt2). W niniejszej sprawie wnioskodawca zajmuje lokal mieszkalny o powierzchni użytkowej 47,08 m2 , co oznacza, że powierzchnia lokalu przekracza powierzchnię normatywną o ponad 30%. Również fakt, że udział powierzchni pokoi i kuchni (32,45 m2) w powierzchni użytkowej lokalu wynosi 68,93% powoduje, że przekroczona jest norma wynikająca z art. 5 ust. 5 pkt 2 pozwalająca na przyznanie dodatku mieszkaniowego mimo przekroczenia normatywu dla gospodarstwa jednoosobowego. W świetle zaś art. 5 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, normatywną powierzchnię powiększa się o 15 m2, jeżeli w lokalu mieszkalnym zamieszkuje osoba niepełnosprawna poruszająca się na wózku lub osoba niepełnosprawna, której niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. O wymogu zamieszkiwania w oddzielnym pokoju orzekają powiatowe zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności, o których mowa w ustawie z dnia 27 sierpnia 1997 roku o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (Dz.U. nr 123, poz. 776, z późń. zm.). Analiza zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego wykazała, iż wnioskodawca legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wystawionym w dniu 20 stycznia 2009 roku przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] i wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. Z akt sprawy wynika natomiast, iż J. K. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie porusza się na wózku inwalidzkim, a powierzchnia użytkowa jego lokalu mieszkalnego przekracza powierzchnią normatywną co powoduje, że w świetle przedstawionych okoliczności faktycznych i ugruntowanego już w tej kwestii orzecznictwa sądów administracyjnych nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 5 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, warunkujące przyznanie dodatku mieszkaniowego. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący obszernie opisał przebieg postępowania, swoją trudną sytuację materialną i podkreślił, iż nie zgadza się z treścią zaskarżonej decyzji, która narusza obowiązujące przepisy prawa. Wskazał, iż w jego ocenie zostały spełnione wszystkie przesłanki warunkujące przyznanie wnioskowanego świadczenia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z treścią art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl zaś art.1 § 2 wymienionej ustawy kontrola o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W świetle art.145 § 1 wymienionej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1/ uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Badając legalność zaskarżonej decyzji sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego ani procesowego w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 czerwca 2001 roku o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. nr 71 poz.734 ze zm., nazywanej dalej ustawą). Zgodnie z treścią art. 5 ust.1 pkt 1 wymienionej ustawy normatywna powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego lub budynku mieszkalnego, w którym znajduje się tylko jeden lokal mieszkalny w przeliczeniu na liczbę członków gospodarstwa domowego nie może przekraczać: 1. 35 m2 – dla 1 osoby W myśl art. 5 ust. 3 cytowanej ustawy normatywną powierzchnię powiększa się o 15m2 , jeżeli w lokalu mieszkalnym zamieszkuje osoba niepełnosprawna poruszająca się na wózku lub osoba niepełnosprawna, której niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. O wymogu zamieszkiwania w oddzielnym pokoju orzekają powiatowe zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności, o których mowa w ustawie z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. nr 123 poz.776 z późn. zm.). Zgodnie z treścią art. 5 ust. 5 ustawy dodatek mieszkaniowy przysługuje gdy powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego nie przekracza normatywnej powierzchni o więcej niż: 1. 30 % lub 2. 50 % pod warunkiem, że udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej tego lokalu nie przekracza 60 %. Z wymienionych przepisów wynika, iż jedną z przesłanek przyznania dodatku mieszkaniowego jest to, aby normatywna powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego nie przekraczała powierzchni określonej w art. 5 ust. 1 ustawy. W przypadku gospodarstwa jednoosobowego norma ta wynosi 35 m2. Z zebranego materiału dowodowego wynika, iż powierzchnia użytkowa mieszkania skarżącego wynosi 47,08 m2. J. K. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe a więc powierzchnia jego mieszkania przekracza normę, o której mowa w art. 5 ust.1 pkt 1 ustawy. W stosunku do skarżącego nie jest również spełniony żaden z warunków wymienionych w art. 5 ust. 5 wymienionej ustawy. W przypadku gospodarstwa jednoosobowego normatywna powierzchnia użytkowa lokalu powiększona o 30 % wynosi 45,50 m2. Powierzchnia lokalu zajmowanego przez J. K. (47,08 m2) jest zatem większa od normatywnej powierzchni powiększonej o 30 %. Udział powierzchni pokoju i kuchni w powierzchni użytkowej lokalu skarżącego wynosi 32,45 m2 (20,43 m2 – pokój + 12,02 m2 – kuchnia) co stanowi 68,93 % całości powierzchni lokalu. Przekroczona jest więc norma 60 %, o której mowa w punkcie 2 art. 5 ust. 5 ustawy. Nie został zatem spełniony żaden z warunków określonych w art. 5 ust. 5 wymienionej ustawy. Sąd również uznał, iż brak jest podstaw do powiększenia normatywnej powierzchni lokalu skarżącego o 15m2 z przyczyn wymienionych w art. 5 ust. 3 ustawy. Z zebranego materiału dowodowego wynika, iż J. K. jest osobą niepełnosprawną, której niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. Fakt ten potwierdza powołane przez Kolegium orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] roku. Zebrany materiał dowodowy nie wskazuje natomiast, aby skarżący zmuszony był poruszać się na wózku inwalidzkim. Zasadnicze znaczenie w niniejszej sprawie ma kwestia czy powiększenie normatywnej powierzchni o 15m2 dotyczy osoby niepełnosprawnej, której niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju, w sytuacji gdy mieszka ona sama i ma zapewniony oddzielny pokój. Sąd w obecnym składzie stanął na stanowisku, iż w takim przypadku brak jest podstaw do powiększenia normatywnej powierzchni o 15m2. Należy zaznaczyć, iż celem przepisu art. 5 ust. 3 ustawy jest to, aby osoba niepełnosprawna, której niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju, dysponowała pokojem dla własnych potrzeb. Chodzi tu o to, aby zapewnić takiej osobie odpowiednie warunki bytowe. W przypadku bowiem pewnego rodzaju niepełnosprawności, wymagane jest aby osoba niepełnosprawna, ze względu na swoje schorzenie, miała do dyspozycji własny pokój. Dotyczy to jednak tylko sytuacji gdy zamieszkuje ona wraz z inną osobą. Nie dotyczy to natomiast przypadku gdy osoba niepełnosprawna mieszka sama i cały lokal ma do swojej wyłącznej dyspozycji. W tym ostatnim przypadku nie byłoby celowe wyodrębnianie dla niej dodatkowo osobnego pokoju. Przesłanka wymienione w art. 5 ust. 3 ustawy odnosi się więc tylko i wyłącznie do przypadku osób niepełnosprawnych, które nie zamieszkują samodzielnie. W wyroku z dnia 2 września 2010 roku w sprawie I OSK 10/10 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "głównym celem powyższego przepisu jest wyrównanie szans i możliwości skorzystania z dodatku mieszkaniowego przez wszystkie osoby do tego uprawnione, jeżeli w danym lokalu mieszkalnym zamieszkuje osoba niepełnosprawna albo poruszająca się na wózku inwalidzkim lub wymagająca ze względu na swoją niepełnosprawność zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. W takim bowiem przypadku istnieje konieczność wyłączenia tego pomieszczenia z korzystania przez pozostałych współlokatorów. Natomiast jak wiadomo ustawa przewiduje przyznanie dodatku mieszkaniowego od ilości osób. Jeżeli nie byłoby tego przepisu to mogłoby dojść do wyłączenia możliwości skorzystania z dodatku mieszkaniowego, gdy faktycznie współlokatorzy korzystają z mniejszej powierzchni mieszkalnej, niż to wynika z całkowitej powierzchni lokalu. Dlatego też w sytuacji kiedy lokal mieszkalny zajmuje jedna osoba, która na mocy orzeczenia wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju, to nie można wyłączyć z powierzchni tego lokalu oddzielnego pokoju. Przepis ten nie został stworzony dla korzyści samego niepełnosprawnego, lecz dla wyrównania prawa wszystkich tych osób, które zamieszkują wraz z osobą niepełnosprawną, a które faktycznie mają zmniejszoną powierzchnię lokalu, z uwagi na konieczność wydzielenia osobnego pokoju dla niepełnosprawnego. Dlatego powiększenie powierzchni o 15m2 jest niezbędne dla wyrównania szansy skorzystania z dodatku mieszkaniowego. Odmienne odczytanie przepisu art. 5 ust. 3 mogłoby skutkować nierównym traktowaniem podmiotów ubiegających się o to samo świadczenie. Przyznanie przywileju tylko dwóm kategoriom osób niepełnosprawnych: poruszającym się na wózku i tym, których niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju, ale tylko w sytuacji, gdy dzielą mieszkanie z innymi osobami, jest uzasadnione posiadaniem przez te dwie kategorie osób niepełnosprawnych istotnej cechy wspólnej - dodatkowa powierzchnia umożliwia im korzystanie z mieszkania w takim stopniu jak innym osobom korzystanie z mieszkania bez zwiększonej powierzchni. Osoba niepełnosprawna, której niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju i mieszka w lokalu sama, jest w takiej samej sytuacji – z uwagi na kryterium korzystania z oddzielnego pokoju – jak osoba niepełnosprawna, której niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju, która dzieli mieszkanie z innymi osobami i korzysta z oddzielnego pokoju". W rozpoznawanej sprawie J. K. mieszka sam w lokalu składającym się z pokoju i kuchni o powierzchni użytkowej 47.08 m2. W tym kontekście nie ma znaczenia okoliczność, że wnioskodawca legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wystawionym w dniu 20 stycznia 2009 roku i wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. Kluczowe w tym zakresie jest bowiem określenie "oddzielny pokój", które ma sens tylko wtedy, gdy zachodzi konieczność dzielenia lokalu mieszkalnego z innymi osobami. Pokój oddzielny to pomieszczenie, którego osoba nie musi dzielić z innymi osobami. Zatem w razie braku innych osób zamieszkujących lokal mieszkalny nie można dokonać rozróżnienia na pokoje oddzielne i nieoddzielne (por. wyrok NSA z dnia 15 grudnia 2006 r., sygn. akt I OSK 565/06). Warto przy tym zaznaczyć, że rozstrzygnięcie przedstawionej kwestii materialnej nie może być przypisane powiatowemu zespołowi. Do jego kompetencji należą okoliczności odnoszące się do niepełnosprawności (stan zdrowia i jego wpływ na możliwość samodzielnego funkcjonowania osoby). Poza zakresem kompetencji zespołu pozostaje to, jaki lokal mieszkalny osoba zajmuje i czy jest to zamieszkiwanie samodzielne, czy też polega na dzieleniu tego lokalu z innymi osobami. Przepis materialny stosuje organ administracyjny rozpatrujący wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego, a nie powiatowy zespół, którego kompetencja jest ograniczona do wydania orzeczenia w przedmiocie niepełnosprawności. Dlatego też nie można zgodzić się ze skarżącym, jakoby ustawodawca nakazuje powiększyć powierzchnię w każdym przypadku, kiedy właściwy organ wydał orzeczenie, iż niepełnosprawny wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju, zatem sam fakt dysponowania przez osobę niepełnosprawną orzeczeniem o wymogu zamieszkiwania w oddzielnym pokoju skutkuje automatycznie powiększeniem normatywnej powierzchni. Pogląd, iż powiększenie normatywnej powierzchni o 15m2 dotyczy osoby niepełnosprawnej tylko w sytuacji, gdy mieszka ona z rodziną, a nie dotyczy przypadku gdy mieszka sama wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 15 grudnia 2006r. w spr. I OSK 565/06 (Lex nr 290657), w wyroku z dnia 5 października 2010r., w sprawie I OSK 804/10, w wyroku z dnia 23 listopada 2010r., w sprawie I OSK 1037/10. Sąd w składzie orzekającym w przedmiotowej sprawie w pełni podziela zaprezentowane w powyższych wyrokach stanowisko. Reasumując Sąd uznał, iż skarga nie jest zasadna. Powierzchnia lokalu mieszkalnego J. K. przekracza normę określoną w art. 5 ust.1 ustawy. Nie zostały też spełnione warunki przekroczenia tej normy wymienione w art.5 ust.5 jak również brak jest podstaw do powiększenia powierzchni lokalu o 15 m2 gdyż skarżący mieszka sam i ma do dyspozycji cały lokal mieszkalny. W tej sytuacji organy administracji obu instancji słusznie odmówiły przyznania dodatku mieszkaniowego. Podnoszone przez skarżącego okoliczności wskazujące na bardzo trudną sytuację materialną, co w ocenie skarżącego oznacza, że spełnia on kryterium dochodowe, niestety nie mają znaczenia prawnego przy ocenie legalności zaskarżonej decyzji, wydanej zgodnie z obowiązującym prawem. Rozpoznając sprawę Sąd nie stwierdził zatem naruszenia przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego mogących mieć wpływ na wynik sprawy. Mając to na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę. O kosztach orzeczono stosownie do art. 250 p.p.s.a. e.o.