III SA/Łd 894/11

Dnia 17 listopada 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska (spr.) Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Protokolant ref. staż. Bartosz Adamus po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2011 roku sprawy ze skargi W. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszy Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. adwokatowi S. N. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych obejmującą podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., nr 98, poz. 1071 ze zm., w skrócie K.p.a.), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] nr [...] odmawiającą przyznania W. L. dodatku mieszkaniowego od [...] Organ administracji po przeprowadzeniu stosownego postępowania wyjaśniającego ustalił, że W. L. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Zajmowany lokal mieszkalny w Łodzi, przy ul. "A" 16F m. 12, stanowi własnościowe prawo do lokalu o powierzchni użytkowej 64,06 m², natomiast łączna powierzchnia pokoi i kuchni wynosi 53 m². Zgodnie z orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS nr [...] z dnia [...] skarżący jest całkowicie niezdolny do pracy i niezdolny do samodzielnej egzystencji. W deklaracji złożonej do wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego strona wykazała wyłącznie swoje dochody, na które składa się emerytura brutto bez dodatku pielęgnacyjnego zgodnie z zaświadczeniem wystawionym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. wynosi 1.290,33 zł). Dalej organ ustalił, że T. F. - pełnomocnik ustanowiony przez skarżącego - zajmuje lokal mieszkalny, znajdujący się w Ł., przy ul. "B" 136 m. 13. Skarżący nie miał przydzielonego wózka inwalidzkiego oraz nie poruszał się i aktualnie nie porusza się na wózku, natomiast dwóch wózków inwalidzkich należących do zmarłej żony, zgodnie z własnymi wyjaśnieniami skarżący nie posiada od początku 2011r. Po dokonaniu powyższych ustaleń organ pierwszej instancji, powołując się na art. 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, odmówił W. L. przyznania od dnia [...] dodatku mieszkaniowego. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, iż pomimo znajdującego się w aktach wypisu z treści orzeczenia lekarza ZUS o niezdolności skarżącego do pracy i samodzielnej egzystencji, skarżący nie przedstawił dokumentu stwierdzającego o konieczności poruszania się na wózku inwalidzkim. W niniejszej sprawie nie zachodzi również przypadek, w którym niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju, bowiem cały lokal mieszkalny pozostaje do dyspozycji skarżącego. Na decyzję organu I instancji W. L. złożył odwołanie, wyjaśniając kwestie opieki nad jego osobą T. F. oraz okoliczności nieporuszania się przez skarżącego na wózku inwalidzkim. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy powołał się na art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 roku dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. Nr 71, poz. 734 ze zm., powoływana dalej jako ustawa), a następnie wyjaśnił, iż w rozpatrywanej sprawie powierzchnia lokalu mieszkalnego zajmowanego przez jednoosobowe gospodarstwo domowe W. L. przekracza normatywną powierzchnię, która dla 1 osoby, zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, wynosi 35 m². Powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego przekracza normatywną powierzchnię o więcej niż 30 %. Z kolei udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej lokalu wynosi 82,73 %, a tym samym przekracza 60 %. Z akt sprawy wynika natomiast, że skarżący nie porusza się na wózku, a tylko w tym przypadku w związku z pozostawaniem lokalu w wyłącznej dyspozycji osoby niepełnosprawnej, na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy, przysługiwałoby podwyższenie normatywnej powierzchni użytkowej. Odnosząc się do argumentów podniesionych przez skarżącego w złożonym odwołaniu organ odwoławczy podkreślił, iż skarżący nie kwestionował powierzchni użytkowej oraz powierzchni pokoi i kuchni zajmowanego lokalu mieszkalnego. Natomiast T. F. zamieszkuje na stałe pod innym adresem oraz nie prowadzi ze skarżącym wspólnego gospodarstwa domowego, zgodnie z art. 4 ustawy. Okoliczności samodzielnego zajmowania lokalu mieszkalnego przez skarżącego (prowadzenia jednoosobowego gospodarstwa domowego) nie zmienia fakt wnoszenia za dwie osoby opłat za zimną wodę, ścieki oraz wywóz śmieci. Dalej organ II instancji stwierdził, że zgodnie z obowiązującymi przepisami dodatek mieszkaniowy może zostać przyznany wnioskodawcy, który spełnia wszystkie ustawowe przesłanki (wszystkie przesłanki, od których uzależnione jest przyznanie dodatku muszą być spełnione łącznie). W rozpatrywanej sprawie nie istnieje więc możliwość przyznania stronie dodatku mieszkaniowego ze względu na wypadek, któremu przed laty uległ skarżący w trakcie odbywania służby wojskowej oraz jego obecną trudną sytuacją rodzinną, zdrowotną i materialną. Skargę na ostateczną decyzję organu odwoławczego wniósł W. L. W uzasadnieniu skargi skarżący przytoczył argumenty podniesione w odwołaniu od decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola działalności organów administracyjnych, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 powołanego przepisu). Oznacza to, iż sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.). Badając legalność zaskarżonej decyzji Sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego ani procesowego w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 czerwca 2001 roku o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. nr 71, poz. 734 ze zm., powoływana dalej jako ustawa). Zgodnie z treścią art. 5 ust.1 pkt 1 ustawy normatywna powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego lub budynku mieszkalnego, w którym znajduje się tylko jeden lokal mieszkalny w przeliczeniu na liczbę członków gospodarstwa domowego nie może przekraczać 35 m² dla 1 osoby. Z kolei w myśl art. 5 ust. 5 ustawy dodatek mieszkaniowy przysługuje, gdy powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego nie przekracza normatywnej powierzchni o więcej niż 30 % albo 50 % pod warunkiem, że w tym ostatnim przypadku udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej tego lokalu nie przekracza 60 %. Przepis art. 5 ust. 3 ustawy stanowi z kolei, iż normatywną powierzchnię powiększa się o 15m², jeżeli w lokalu mieszkalnym zamieszkuje osoba niepełnosprawna poruszająca się na wózku lub osoba niepełnosprawna, której niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. O wymogu zamieszkiwania w oddzielnym pokoju orzekają powiatowe zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności, o których mowa w ustawie z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. nr 123 poz. 776 ze zm.). Z wymienionych wyżej przepisów wynika, iż jedną z przesłanek przyznania dodatku mieszkaniowego jest to, aby normatywna powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego nie przekraczała powierzchni określonej w art. 5 ust. 1 ustawy. W przypadku gospodarstwa jednoosobowego norma ta wynosi 35 m². Z zebranego materiału dowodowego wynika, iż powierzchnia użytkowa mieszkania skarżącego wynosi 64,06 m². Z oświadczeń złożonych przez W. L. w toku postępowania administracyjnego wynika natomiast, iż prowadzi on jednoosobowe gospodarstwo domowe, a więc powierzchnia jego mieszkania przekracza normę, o której mowa w art. 5 ust.1 pkt 1 ustawy. W stosunku do skarżącego nie jest również spełniony żaden z warunków wymienionych w art. 5 ust. 5 wymienionej ustawy. W przypadku gospodarstwa jednoosobowego normatywna powierzchnia użytkowa lokalu powiększona o 30 % wynosi 45,50 m². Powierzchnia lokalu zajmowanego przez skarżącego (64,06 m²) jest zatem większa od normatywnej powierzchni powiększonej o 30 %. Udział powierzchni pokoju i kuchni w powierzchni użytkowej lokalu skarżącego wynosi z kolei 53m², co stanowi 82,73 % całości powierzchni lokalu. Przekroczona jest więc norma 60 %, o której mowa w punkcie 2 art. 5 ust. 5 ustawy. Sąd również uznał, iż brak jest podstaw do powiększenia normatywnej powierzchni lokalu skarżącego o 15m² z przyczyn wymienionych w art. 5 ust. 3 ustawy. Z zebranego materiału dowodowego wynika, iż skarżący jest osobą niepełnosprawną, której niepełnosprawność wymaga opieki osoby trzeciej. Fakt ten potwierdza znajdujące się w aktach orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia [...]. Zebrany materiał dowodowy nie wskazuje natomiast, aby skarżący zmuszony był poruszać się na wózku inwalidzkim. Wręcz przeciwnie skarżący wielokrotnie oświadczał, iż nie porusza się na wózku. Ponadto oświadczył, iż sam nie ubiegał się o przyznanie wózka inwalidzkiego, bowiem posiadał dwa takie wózki po zmarłej żonie. Jeden z tych wózków przechowywał w znajdującym się w budynku pomieszczeniu gospodarczym, jednakże został mu on skradziony podczas prac remontowych. Drugi wózek przechowuje natomiast poza lokalem. Z powyższego wynika zatem, iż skarżący faktycznie nie korzystał z żadnego z posiadanych wózków inwalidzkich, nawet przy pomocy osoby trzeciej, a zatem przesłanka uzasadniająca powiększenie powierzchni normatywnej z uwagi na konieczność poruszania się na wózku inwalidzkim nie została spełniona. Skarżący nie wykazał również, że jego niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju, o czym mowa w art. 5 ust. 3 ustawy. Skarżący nie dysponuje bowiem stosownym orzeczeniem o wymogu zamieszkiwania w oddzielnym pokoju, wydawanym na podstawie z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Nie została zatem spełniona druga z alternatywnych przesłanek uprawniających do powiększenia powierzchni normatywnej zajmowanego lokalu. W tym miejscu należy jednak zauważyć, iż nawet gdyby skarżący legitymował się stosownym zaświadczeniem o wymogu zamieszkiwania w oddzielnym pokoju, to i tak nie dawałoby to podstaw do powiększenia normatywnej powierzchni o 15m², bowiem celem przepisu art. 5 ust. 3 ustawy jest to, aby osoba niepełnosprawna, której niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju, dysponowała pokojem dla własnych potrzeb. Chodzi tu o to, aby zapewnić takiej osobie odpowiednie warunki bytowe. W przypadku bowiem pewnego rodzaju niepełnosprawności, wymagane jest aby osoba niepełnosprawna, ze względu na swoje schorzenie, miała do dyspozycji własny pokój. Dotyczy to jednak tylko sytuacji gdy zamieszkuje ona wraz z inną osobą. Nie dotyczy to natomiast przypadku gdy osoba niepełnosprawna mieszka sama i cały lokal ma do swojej wyłącznej dyspozycji. W tym ostatnim przypadku nie byłoby celowe wyodrębnianie dla niej dodatkowo osobnego pokoju. Przesłanka wymieniona w art. 5 ust. 3 ustawy odnosi się więc tylko i wyłącznie do przypadku osób niepełnosprawnych, które nie zamieszkują samodzielnie. W wyroku z dnia 2 września 2010 roku w sprawie I OSK 10/10 (dostępny w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, w skrócie CBOSA) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że głównym celem powyższego przepisu jest wyrównanie szans i możliwości skorzystania z dodatku mieszkaniowego przez wszystkie osoby do tego uprawnione, jeżeli w danym lokalu mieszkalnym zamieszkuje osoba niepełnosprawna albo poruszająca się na wózku inwalidzkim lub wymagająca ze względu na swoją niepełnosprawność zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. W takim bowiem przypadku istnieje konieczność wyłączenia tego pomieszczenia z korzystania przez pozostałych współlokatorów. Natomiast jak wiadomo ustawa przewiduje przyznanie dodatku mieszkaniowego w zależności od ilości osób. Jeżeli nie byłoby tego przepisu to mogłoby dojść do wyłączenia możliwości skorzystania z dodatku mieszkaniowego, gdy faktycznie współlokatorzy korzystają z mniejszej powierzchni mieszkalnej, niż to wynika z całkowitej powierzchni lokalu. Dlatego też w sytuacji kiedy lokal mieszkalny zajmuje jedna osoba, która na mocy orzeczenia wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju, to nie można wyłączyć z powierzchni tego lokalu oddzielnego pokoju. Przepis ten nie został stworzony dla korzyści samego niepełnosprawnego, lecz dla wyrównania prawa wszystkich tych osób, które zamieszkują wraz z osobą niepełnosprawną, a które faktycznie mają zmniejszoną powierzchnię lokalu, z uwagi na konieczność wydzielenia osobnego pokoju dla niepełnosprawnego. Dlatego powiększenie powierzchni o 15m² jest niezbędne dla wyrównania szansy skorzystania z dodatku mieszkaniowego. Odmienne odczytanie przepisu art. 5 ust. 3 mogłoby skutkować nierównym traktowaniem podmiotów ubiegających się o to samo świadczenie. Przyznanie przywileju tylko dwóm kategoriom osób niepełnosprawnych: poruszającym się na wózku i tym, których niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju, ale tylko w sytuacji, gdy dzielą mieszkanie z innymi osobami, jest uzasadnione posiadaniem przez te dwie kategorie osób niepełnosprawnych istotnej cechy wspólnej - dodatkowa powierzchnia umożliwia im korzystanie z mieszkania w takim stopniu jak innym osobom korzystanie z mieszkania bez zwiększonej powierzchni. Osoba niepełnosprawna, której niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju i mieszka w lokalu sama, jest w takiej samej sytuacji – z uwagi na kryterium korzystania z oddzielnego pokoju – jak osoba niepełnosprawna, której niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju, która dzieli mieszkanie z innymi osobami i korzysta z oddzielnego pokoju. Takie stanowisko prezentowane jest również w innych orzeczeniach sądów administracyjnych (por. wyroki NSA: z dnia 23 listopada 2010r., sygn. akt I OSK 1037/10; z dnia 5 października 2010r., sygn. akt I OSK 804/10; z dnia 15 grudnia 2006r., sygn. akt I OSK 565/06 – wszystkie dostępne w CBOSA). Ze stanu faktycznego niniejszej sprawy, istniejącego w dacie wydania zaskarżonej decyzji wynika niezbicie, iż skarżący mieszkał sam w lokalu o powierzchni użytkowej 64.06 m². Codzienna opieka nad skarżącym sprawowana przez osobę trzecią nie oznacza, że w lokalu skarżącego będą koncentrowały się wszystkie sprawy osobiste i życiowe opiekunki skarżącego. Fakt zameldowania czasowego opiekunki już po wydaniu decyzji przez organy obu instancji nie ma zatem znaczenia w sprawie o odmowie przyznania dodatku mieszkaniowego od [...]. Podobnie nie ma również znaczenia okoliczność ponoszenia opłat czynszowych za dwie osoby, bowiem opłaty te naliczane są w związku z zameldowaniem w przedmiotowym lokalu także syna W. L., który zgodnie z oświadczeniami skarżącego od lat przebywa za granicą. Reasumując Sąd uznał, iż skarga nie jest zasadna. Powierzchnia lokalu mieszkalnego skarżącego przekracza normę określoną w art. 5 ust. 1 ustawy. Nie zostały też spełnione warunki dopuszczalnego przekroczenia tej normy wymienione w art. 5 ust. 5 ustawy, jak również brak jest podstaw do powiększenia powierzchni lokalu o 15 m², gdyż w chwili wydania zaskarżonej decyzji skarżący mieszkał sam i miał do dyspozycji cały lokal mieszkalny. W tej sytuacji organy administracji obu instancji słusznie odmówiły przyznania dodatku mieszkaniowego. Sądowi nie jest obojętny zły stan zdrowia skarżącego, a także konieczność zapewnienia skarżącemu opieki przez osobę trzecią, jednakże kryteria ustawowe, od których uzależnione jest przyznanie dodatku mieszkaniowego są bezwzględnie obowiązujące i nie pozwalają na uznaniowe rozstrzygnięcie sprawy. Podnoszone przez skarżącego okoliczności sprawowanej nad nim opieki, niestety nie mają znaczenia prawnego przy ocenie legalności zaskarżonej decyzji, wydanej zgodnie z obowiązującym prawem. Należy jednak podkreślić, iż odmowa przyznania skarżącemu dodatku mieszkaniowego od [...] nie wyłącza możliwości złożenia nowego wniosku, w sytuacji gdy ulegnie zmianie stan faktyczny. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w punkcie pierwszym wyroku. O kosztach orzeczono stosownie do art. 250 p.p.s.a. b.a. ----------------------- 8