III SA/Łd 958/12

Dnia 10 stycznia 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska (spr.), Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, , Protokolant Pomocnik sekretarza – Bartosz Adamus, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2013 roku sprawy ze skargi J. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. Wnioskiem z dnia [...] E.K. zwróciła się o wymeldowanie J.K. z lokalu położonego w Ł. przy ulicy A. 55 nr 16. Wnioskodawczyni oświadczyła, że skarżący nie przebywa w tym lokalu. Do wniosku załączono postanowienie Sądu Rejonowego dla Ł.-Ś. w Ł. z dnia [...] sygn. akt[...], w którym orzeczono nakaz opróżnienia zajmowanego przez skarżącego lokalu przy ul. B. 55. Decyzją z dnia [...] nr [...] Prezydent Miasta Ł. orzekł o wymeldowaniu J.K. z pobytu stałego z ww. lokalu. W uzasadnieniu organ wskazał, że co do skarżącego została spełniona przesłanka opuszczenia lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W odwołaniu skarżący wskazał, że decyzja jest prawnie niezasadna, przedwczesna i nieetyczna. Decyzją z dnia [...] nr [...] Wojewoda Ł. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ podniósł, że w myśl przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Organ podniósł, że podstawową kwestią wymagającą ustalenia w tym postępowaniu jest stwierdzenie, czy dana osoba faktycznie opuściła wskazany lokal, przy czym opuszczenie lokalu, zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych, powinno mieć charakter trwały i dobrowolny. Wojewoda Ł. podzielił stanowisko organu I instancji i podkreślił, że dla wyniku sprawy istotne znaczenie mają wyjaśnienia i deklaracje składane przez skarżącego. Wynika z nich bezspornie, że od maja 2011 r. tj. po opuszczeniu Ośrodka Terapii Rodzin, skarżący nie przebywa w lokalu nr 16 przy ul. C. 55. Najpierw przebywał w różnych miejscach, a następnie w lokalu, na którego użytkowanie zawarł umowę użyczenia. Nie chciał ujawnić adresu ww. lokalu, albowiem nie jest to pobyt stały. Organ odwoławczy wskazał, że skarżący część rzeczy osobistych posiada w wynajmowanym lokalu, a część w nieruchomości położonej w O., której jest współwłaścicielem w 1/3 części. W uzasadnieniu wskazano, że ze względu na przeciwwskazania zdrowotne oraz toczące się przed sądem cywilnym postępowanie o pozbawienie tytułu wykonawczego wyroku sygn. akt [...] skarżący nie widzi możliwości ponownego zamieszkania w przedmiotowym lokalu. Do czasu zakończenia wskazanej sprawy sądowej nie dokona wymeldowania z ww. lokalu. Chciałby, aby mieszkanie to zostało sprzedane, a zyski podzielone pomiędzy nim, a byłą żonę. Organ podkreślił, że skarżący nie posiada kluczy do spornego lokalu, ani nie ponosi żadnych kosztów z nim związanych. Wojewoda Ł. podzielił stanowisko organu I instancji, że kwestia rozliczeń finansowych z tytułu podziału majątku stron pozostaje bez wpływu na ocenę warunków do wymeldowania skarżącego w świetle art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W skardze z dnia [...] J.K. wniósł o uchylenie powyższej decyzji, wskazując, że nadal nie zakończyły się postępowania w trybie cywilnym jak i karnym, które ewentualnie mogłyby być podstawą rozstrzygnięcia administracyjnego. W ocenie skarżącego stopień niepełnosprawności na stałe i wskazania z tym związane powinny być organowi znane z urzędu, a nie zostały wzięte pod uwagę. W odpowiedzi na skargę organ administracji podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola działalności organów administracyjnych, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 powołanego przepisu). Oznacza to, iż sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 t.j.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.). Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji są przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 ze zm.). Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące, jest obowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. Z kolei w myśl ust. 2 powołanego przepisu organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W tym miejscu należy podkreślić, iż zameldowanie i wymeldowanie są aktami rejestracji danych dotyczących pobytu danej osoby w określonym lokalu bądź ustania tego pobytu w dotychczasowym miejscu (opuszczenia lokalu). Jak stanowi przepis art. 6 ust. 1 ustawy pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Zamieszkanie w lokalu w rozumieniu tego przepisu winno łączyć się ze skoncentrowaniem w tym lokalu (z przeniesieniem do tego lokalu) centrum życiowego danej osoby. Zatem miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 maja 2005r., sygn. akt IV SA/Wa 600/05; Lex nr 192912). W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest jednolity pogląd dotyczący dobrowolności i trwałości "opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu", zgodnie z którym przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Jeżeli zatem strona została usunięta z lokalu w drodze przymusu fizycznego czy psychicznego bądź uniemożliwiono jej dostęp do lokalu np. wobec wymiany zamków w drzwiach, to nie można uznać tego za opuszczenie dotychczasowego miejsca stałego pobytu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 17 marca 2003 r., sygn. akt V SA 2323/02, LEX nr 159183; z dnia 17 września 2003 r., sygn. akt V SA 402/03, LEX nr 159179; z dnia 3 kwietnia 2000 r., sygn. akt V SA 1784/99, LEX nr 49415; z dnia 21 marca 2001 r., sygn. akt V SA 2950/00, LEX nr 80643; z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3169/00, LEX nr 50123). Jednocześnie jednak w orzecznictwie administracyjnym wyrażono pogląd, że możliwa do przezwyciężenia w postępowaniu prawnym przyczyna opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego, wynikająca z przeszkód faktycznych stosowanych przez najemcę, właściciela lub osobę pozostałą w lokalu, nie wyłącza dopuszczalności zastosowania trybu wymeldowania ustanowionego w omawianym przepisie. Podjęcie decyzji w tym trybie uzależnione jest od ustalenia, czy osoba, której postępowanie dotyczy, podejmowała środki prawne zmierzające do przezwyciężenia przeszkód w swobodnym korzystaniu z lokalu i powrotu do mieszkania. W sytuacji zatem, gdy opuszczenie lokalu nastąpiło na skutek przeszkód stawianych przez jego właściciela (współwłaściciela) to o dobrowolnym opuszczeniu lokalu w rozumieniu powołanego przepisu można mówić wówczas, gdy dana osoba nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych, umożliwiających powrót do lokalu, lub gdy podjęte środki okazały się nieskuteczne. (por. wyroki NSA w sprawach o sygn. akt: V SA 1424/99, V SA 108/00, V SA 3078/00). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, należy stwierdzić, iż J.K. opuścił miejsce stałego zameldowania przy ulicy D. 55 nr 16 w Ł. Wynika to nie tylko z treści wniosku o wymeldowanie złożonego przez E.K., lecz również z kontroli meldunkowej (k. 5 akt administracyjnych) oraz oględzin przedmiotowego lokalu, podczas których stwierdzono, że w mieszkaniu znajdują się jedynie rzeczy uczestniczki – E.K. i jej matki. Spór między stronami dotyczy zatem ustalenia, czy opuszczenie miejsca stałego zamieszkania przez skarżącego miało charakter dobrowolny. Skarżący podał, że nie opuścił przedmiotowego lokalu z własnej woli, lecz z powodu konfliktu z byłą żoną E.K. i jej agresywnego zachowania. Wyjaśnił, ze nie posiada kluczy od lokalu i nie ponosi opłat z nim związanych. Skarżący stwierdził, że sprawa o naruszenie posiadania przed sądem powszechnym nie toczy się ze względu na jego stan zdrowia. Podkreślił także, że zameldowanie na pobyt stały w lokalu jest mu potrzebne dla rozliczeń finansowych z żoną. W ocenie Sądu okoliczność ta nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem z uwagi na rejestracyjny charakter ewidencji nie można utrzymywać takiej fikcji meldunkowej. Warto również wskazać, że postanowieniem z dnia [...] sygn. akt [...] Sąd Rejonowy dla Ł.-Ś. w Ł. nakazał skarżącemu opróżnienie przedmiotowego lokalu i wydanie go E.K. (akta administracyjne). Egzekucja komornicza wstrzymana została do momentu wskazania lokalu przez Gminę Ł. Natomiast wskazywane przez skarżącego postępowanie o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności w sprawie o sygn. akt [...] nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowego postępowania, gdyż dotyczyło zabezpieczenia powództwa przez zawieszenie postępowania egzekucyjnego. W ocenie Sądu zgodzić się należy ze stanowiskiem organu odwoławczego, że w ustalonym stanie faktycznym obowiązujące przepisy prawa dostarczyły podstaw do wymeldowania skarżącego z miejsca pobytu stałego. Kwestie dotyczące dobrowolności opuszczenia lokalu przez skarżącego należy bowiem rozważać w aspekcie długości okresu opuszczenia przedmiotowego lokalu (około roku), skoncentrowania spraw życiowych i zawodowych poza miejscem pobytu stałego oraz faktu niepodjęcia przysługujących środków prawnych w celu przezwyciężenia przeszkód w swobodnym korzystaniu z lokalu i powrotu do mieszkania. Z ustaleń organu wynika niewątpliwie, że między skarżącym a jego byłą żoną istniał silny konflikt, a po opuszczeniu Ośrodka Terapii Rodzin skarżący nie przybywa w przedmiotowym lokalu. Skarżący, jak sam twierdzi, zamieszkuje u różnych znajomych. Stwierdzić należy, co znamienne, że skarżący nie domagał się przywrócenia naruszonego posiadania ze względu na stan zdrowia. W tymi miejscu należy wyjaśnić, ze za równoznaczne z przesłanką dobrowolności przy wymeldowaniu należy traktować kiedy opuszczenie lokalu jest konsekwencją wykonania wyroku orzekającego eksmisję (por. wyrok NSA z dnia 6 października 2006 r., sygn. akt II OSK 65/05, LEX nr 188693), bądź też samego wyroku orzekającego eksmisję (por. wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2009 r., sygn. akt II OSK 1895/07 - niepubl.). Sąd w obecnym składzie w pełni podziela stanowisko zaprezentowane w wyroku NSA z dnia 4 kwietnia 2008 r. (sygn. akt II OSK 352/07) zgodnie z którym, nawet ustalenie w dacie orzekania o wymeldowaniu, że sama przyczyna opuszczenia lokalu nie była dobrowolna, to jednak następne trwałe przeniesienie centrum życiowego, bez podejmowania jakiejkolwiek czynności prawnej by odzyskać możliwość zamieszkiwania w opuszczonym lokalu, stwarza sytuację prawną zobowiązującą organ administracji do wymeldowania takiej osoby z dawniej zajmowanego lokalu, skoro obowiązku meldunkowego sama nie dopełniła. Taki stan faktyczny miał miejsce w przedmiotowej sprawie. Należy mieć na uwadze, że o ocenie charakteru pobytu, czy też opuszczenia lokalu decyduje nie tyle werbalna treść oświadczenia woli, lecz okoliczności faktyczne wskazujące na rzeczywisty zamiar. Samo jedynie wyrażenie woli dalszego zamieszkiwania w opuszczonym lokalu, bez jednoczesnego zobiektywizowania tej woli i przejawienia jej przez wykorzystanie instytucji prawnych umożliwiających dopuszczenie do współposiadania lokalu, nie jest okolicznością wystarczającą do uznania, że nie doszło do dobrowolnego opuszczenia lokalu. Wyjaśnić tez należy, ze wskazywana przez skarżącego okoliczność rozliczeń finansowych z żoną i w związku z tym potrzeba zameldowania na pobyt stały w przedmiotowym lokalu również nie zasługuje na uwzględnienie. Wymeldowanie jest jedynie stwierdzeniem pewnego faktu i nie wpływa w żaden sposób na uprawnienia strony wynikające z prawa własności czy innych praw do lokalu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 824/11, publ. Lex nr 1219265). Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów postępowania administracyjnego ani prawa materialnego, zatem uznał, że organ administracji w ustalonym stanie faktycznym miał podstawę do wydania decyzji o wymeldowaniu. Przypomnieć należy, iż ewidencja ludności ma jedynie charakter rejestracyjny, której celem jest odzwierciedlenie stanu faktycznego miejsca pobytu osoby. Jej ewidencyjno-rejestrowy charakter służy zbieraniu informacji w zakresie miejsca zamieszkania i pobytu osób. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił. D.Cz.