III SAB/Łd 14/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym zażalenia T.G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 7 maja 2018 r., sygn. akt III SAB/Łd 14/17 w sprawie ze skargi T.G. na bezczynność Prezydenta Miasta [...] w przedmiocie udzielenia informacji z akt stanu cywilnego p o s t a n a w i a: odrzucić zażalenie. D.Cz. Postanowieniem z dnia 7 maja 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił zażalenie P.G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia [...], sygn. akt III SAB/Łd 14/17 z powodu nieuzupełnienia braków formalnych zażalenia, tj. podpisania zażalenia lub nadesłania odpisu zażalenia poświadczonego za zgodność z oryginałem. Odpis powyższego postanowienia wraz z uzasadnieniem i pouczeniem o przysługującym środku zaskarżenia został doręczony skarżącemu w dniu 30 maja 2018 r. W dniu 7 czerwca 2018 r. za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej, skarżący złożył zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 7 maja 2018 r. Zarządzeniem z dnia 11 czerwca 2018 r. Przewodniczący Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wezwał skarżącego do usunięcia braków fiskalnych i formalnych zażalenia przez uiszczenie wpisu sądowego w kwocie 100 zł, stosownie do treści § 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 221, poz. 2193 ze zm.) oraz podpisanie zażalenia i nadesłanie odpisu zażalenia poświadczonego za zgodność z oryginałem lub nadesłanie dwóch egzemplarzy odpisów zażalenia własnoręcznie podpisanych, w terminie siedmiu dni, pod rygorem odrzucenia zażalenia. Powyższe zarządzenie (tj. zobowiązujące do uzupełnienia braków fiskalnych i formalnych zażalenia) zostało doręczone skarżącemu w dniu 20 czerwca 2018 r. Pomimo doręczonego wezwania skarżący nie uzupełnił braków fiskalnych i formalnych zażalenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zaważył, co następuje: Zażalenie podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 178 w zw. z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018r., poz. 1302), dalej p.p.s.a., wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym zażalenie wniesione po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalne, jak również zażalenie, którego braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Zgodnie z treścią art. 230 § 1 p.p.s.a., od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Pismami, o których mowa w § 1, są skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania (art. 230 § 2 p.p.s.a.). W przypadku nieuiszczenia opłaty sądowej przy wniesieniu pisma do sądu przewodniczący wzywa wnoszącego pismo do uiszczenia opłaty w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania. Natomiast skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd stosownie do treści art. 220 § 3 p.p.s.a. W myśl art. 194 § 3 p.p.s.a., zażalenie powinno czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać wskazanie zaskarżonego postanowienia i wniosek o jego zmianę lub uchylenie, jak również zwięzłe uzasadnienie zażalenia. Podstawowe wymogi, jakim powinny odpowiadać pisma w postępowaniu sądowym określono w art. 46 i art. 47 p.p.s.a. Z uregulowania zawartego w art. 46 § 1 p.p.s.a. wynika, że każde pismo strony powinno zawierać: 1) oznaczenie sądu, do którego jest skierowane, imię i nazwisko lub nazwę stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników; 2) oznaczenie rodzaju pisma; 3) osnowę wniosku lub oświadczenia; 4) podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika; 5) wymienienie załączników. Zgodnie z art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a., każde pismo strony powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Podpis powinien być własnoręczny, z wyjątkiem przypadków, o których mowa w art. 46 § 4 ustawy, które w tej sprawie nie występują. W sytuacji braku własnoręcznego podpisu, sąd wzywa stronę do usunięcia braku formalnego pisma przez jego podpisanie. Aby można było posługiwać się w postępowaniu sądowoadministracyjnym podpisem elektronicznym, musiałby istnieć stosowny ku temu przepis we wskazanym akcie prawnym. W przepisach ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi pojęcie podpisu elektronicznego w ogóle nie występuje. Tym samym, dla skuteczności pisma wnoszonego przez stronę drogą elektroniczną konieczne jest późniejsze opatrzenie go własnoręcznym podpisem, bowiem tylko taki podpis spełnia wymagania wynikające z art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. Takie stanowisko utrwalone jest w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. W uchwale z dnia 12 maja 2014 r., sygn. akt I OPS 10/13 (ONSAiWSA z 2014 r., nr 5, poz. 70) Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów wyjaśnił, że w aktualnym stanie prawnym w postępowaniu sądowoadministracyjnym – z uwagi na treść art. 46 p.p.s.a. – nie jest dopuszczalne wniesienie do sądu pisma opatrzonego bezpiecznym podpisem elektronicznym w rozumieniu art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 18 września 2001 r. o podpisie elektronicznym (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 262), w tym także za pośrednictwem organu administracji publicznej, za pomocą środków komunikacji elektronicznej. W uzasadnieniu tej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że pismo procesowe sporządzone w formie elektronicznej, opatrzone bezpiecznym podpisem elektronicznym spełnia warunek formalny pisma procesowego, o którym mowa w art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się jednolicie, że pismo takie – po jego wydrukowaniu – jest dotknięte brakiem formalnym, który może być uzupełniony przez autora pisma poprzez złożenie podpisu własnoręcznego na jego wydruku (przykładowo postanowienia NSA: z 18 grudnia 2013 r., I OZ 1188-1191/13; z 22 października 2013 r., II OZ 890/13; z 17 października 2013 r., I OSK 2391/13; z 1 sierpnia 2013 r., II OZ 327/13; z 22 sierpnia 2012 r., II OPP 11/12; z 3 sierpnia 2012 r., II OZ 657/12; z 25 lipca 2012 r., I OSK 1640/12; z 19 czerwca 2012 r., I OSK 1366/12; z 13 kwietnia 2012 r., I OZ 228 – 229/12; z 21 grudnia 2011 r., II FZ 447/11; z 17 marca 2011 r., I OSK 380/11; z 10 września 2008 r., I OZ 673/08; z 4 lipca 2008 r., I OPP 25/08). Wskazana uchwała ma tzw. ogólną moc wiążącą, wynikającą z art. 269 § 1 p.p.s.a. Poza tym podobne stanowisko – na gruncie przepisów k.p.c. – wyraził Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały z 23 maja 2012 r., III CZP 9/12 (OSNC 2012, nr 11, poz. 128), stwierdzając, że wydruk niedopuszczalnego środka odwoławczego wniesionego drogą elektroniczną może być potraktowany jako środek odwoławczy niewniesiony tą drogą, jeżeli usunięty zostanie brak podpisu (art. 130 § 1 w związku z art. 126 § 1 pkt 4 k.p.c.) oraz w postanowieniu z 19 czerwca 2013 r., I CZ 59/13 (Lex nr 1360186). Podpis elektroniczny, w tym bezpieczny podpis elektroniczny, jest zawsze integralną częścią dokumentu elektronicznego. Możliwość skutecznego posługiwania się takim podpisem w pismach procesowych sporządzonych w formie elektronicznej (stanowiących zbiór danych w postaci elektronicznej) jest więc uzależniona od prawnej możliwości składania do sądu pism w tej formie, co musi być wyraźnie uregulowane w przepisach ustawy procesowej. Obecnie – z uwagi na treść art. 46 p.p.s.a. i brak przepisów szczególnych dopuszczających wniesienie pisma procesowego za pomocą środków komunikacji elektronicznej, opatrzonego bezpiecznym podpisem elektronicznym – nie jest dopuszczalne wniesienie takiego pisma do sądu administracyjnego aż do dnia wejścia w życie art. 4 ustawy z dnia 10 stycznia 2014 r. o zmianie ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2014 r., poz. 183, ze zm.). Zgodnie z art. 11 pkt 3 w zw. z art. 4 tej ustawy dopiero od dnia 31 maja 2019 r. zacznie obowiązywać art. 46 § 2a p.p.s.a. stanowiący, że gdy pismo strony jest wnoszone w formie dokumentu elektronicznego, powinno ponadto zawierać adres elektroniczny oraz zostać podpisane przez stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem potwierdzonym profilem zaufanym ePUAP lub przez zastosowanie innych mechanizmów, o których mowa w art. 20a ust. 2 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne, jeżeli takie mechanizmy zostały wprowadzone przez sąd administracyjny. Z akt niniejszej sprawy wynika, że wezwania, tj. do uzupełnienia braków fiskalnych zażalenia i osobne zobowiązujące do podpisania zażalenia i nadesłania odpisu zażalenia potwierdzonego za zgodność z oryginałem lub nadesłania dwóch egzemplarzy odpisów zażalenia własnoręcznie podpisanych zostały doręczone skarżącemu na adres podany w skardze w dniu 20 czerwca 2018 r. Oznacza to, że siedmiodniowy dniowy termin do wykonania wezwań, rozpoczął swój bieg od dnia 21 czerwca 2018 r., a upływał w dniu 27 czerwca 2018 r. (środa). W zakreślonym terminie skarżący nie uzupełnił braków fiskalnych i formalnych zażalenia. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 220 § 3 w zw. z art. 178 i art. 197 § 2 p.p.s.a., odrzucił zażalenie. D.Cz.