I SA/Lu 213/11

I SA/Lu 213/11 POSTANOWIENIE Dnia 13 stycznia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie Przewodniczący sędzia WSA Wiesława Achrymowicz po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zobowiązania w podatku od gier za styczeń – lipiec 2010 r. w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy postanawia odmówić A. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością przyznania prawa pomocy. I SA/Lu 213/11 UZASADNIENIE 1. A. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością / Spółka / na etapie skargi wniosła o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych. Podała, że kapitał zakładowy, majątek to kwota rzędu [...], wartość środków trwałych to kwota rzędu [...], strata bilansowa za ostatni rok obrotowy to kwota rzędu [...]. Z powodu wyższej stawki podatku od gier na automatach o niskich wygranych Spółka zapłaciła ponad [...] więcej. Zmuszona jest w tej sytuacji zmniejszyć koszty funkcjonowania między innymi przez zmniejszenie zatrudnienia. Znalazła się w sytuacji niosącej realne zagrożenie dla dalszego istnienia. Nie jest w stanie ponieść kosztów niniejszego postępowania sądowego / k. 59 akt /. 2. Postanowieniem z dnia 24 października 2011 r. referendarz odmówił Spółce przyznania prawa pomocy / k. 71 akt /. 3. Spółka wniosła sprzeciw / k.80 akt /. Wskazywała na brak możliwości sprzedaży majątku, brak możliwości sprzedaży automatów do gier o niskich wygranych w związku ze zmianą stanu prawnego. Sprzedaż majątku nieruchomego miałaby nieodwracalne skutki dla Spółki. Uzyskiwane przez Spółkę środki finansowe z trudem pozwalają na regulowanie bieżących należności, w tym drastycznie wysokiego podatku od gier od posiadanych automatów, które stanowią znaczny majątek Spółki. Wzrost obciążenia podatkowego niesie zagrożenie dla dalszej działalności Spółki. Odwołała się do argumentów między innymi w sprawach: I GSK1202/07, I GZ 193/10, II OZ 954/05, I SA/Bd 470/11. 4. Zgodnie z art. 260 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - p.p.s.a. / wniesienie sprzeciwu przez stronę powoduje, że traci moc postanowienie objęte sprzeciwem, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd. 5. W odpowiedzi na wezwanie Spółka przedstawiła: kserokopię zeznania dla podatku dochodowego od osób prawnych za 2010 r. z wykazanym przychodem na poziomie [...], z wykazaną startą na poziomie [...]; kserokopie deklaracji dla podatku VAT za VIII-X 2011 r. z wykazaną zwolnioną dostawą towarów i świadczeniem usług na terytorium kraju wartości na poziomie [...] w skali miesięcznego okresu rozliczeniowego; kserokopie wyciągów z rachunków bankowych, z których wynikają wielokrotne wpłaty na rachunek bankowy w każdym miesiącu od września do listopada 2011 r., w kwotach między innymi kilkudziesięciu tysięcy złotych i wyższych; kserokopię zestawienia wydatków Spółki, z której wynika, że oryginał podpisała księgowa, poza zasadami reprezentacji Spółki, wynikającej z KRS. 6. Zgodnie z art. 245 § 1 w związku z art. 243 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym, na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Spółka wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w rozumieniu art. 245 § 3 p.p.s.a. 7. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie prawnej następuje w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. 8. W przedstawionym stanie prawnym należy wskazać i podzielić stanowisko prawne, zgodnie z którym ciężar dowodu zaistnienia ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z obowiązującą doktryną z użycia w powołanych przepisach określenia "gdy wykaże" wynika, że strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji, o której mowa w powołanym przepisie, która uniemożliwia poniesienie jej jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania. Strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy / II FZ 236/08 /. Wykazanie okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, z punktu widzenia treści art. 246 § 1, § 2 p.p.s.a. należy do obowiązku podmiotu ubiegającego się o przyznanie tego prawa / II FZ 101/09 /. Skoro na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, musi on przedstawić sądowi argumentację, która potwierdzałaby jego niezdolność do wygospodarowania środków na pokrycie tych kosztów. Prawidłowo wypełniony wniosek o przyznanie prawa pomocy nie jest wystarczającym dowodem na okoliczność, że strona nie jest w stanie zgromadzić funduszy niezbędnych do prowadzenia procesu. Udowodnienia wymaga podjęcie starań ku uzyskaniu środków finansowych, niezależnie od ich efektu / GZ 146/04 /. Prawo pomocy ma stanowić zabezpieczenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu / art. 45 Konstytucji RP /, ma umożliwić realizację swoich praw na drodze sądowej podmiotom nieposiadającym dostatecznych środków na ponoszenie niezbędnych kosztów postępowania. W związku z tym w procesie badania istnienia przesłanek z art. 246 § 1, § 2 p.p.s.a. sąd powinien mieć na względzie przede wszystkim czy orzeczenie odmowne nie będzie pozostawało w sprzeczności z tą zasadą / FZ 178/08 /. Opłaty sądowe, do których także zalicza się wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia / FZ 478/04 /. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe / FZ 160/08 /. Oceniając zasadność wniosku sąd musi rozważyć z jednej strony interes państwa w pobieraniu opłat za rozstrzyganie sprawy, a z drugiej interes strony w dochodzeniu swych praw przed sądem i zachować odpowiednią proporcję między nimi / II FZ 80/09 /. 9. W przedstawionych okolicznościach i stanie prawnym Spółka nie uprawdopodobniła ustawowych przesłanek z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. dla przyznania prawa pomocy we wnioskowanym, częściowym zakresie. 10. Po pierwsze, Spółka nie wykonała w sposób zupełny wezwania z dnia 28 listopada 2011 r. / k. 84 akt /, pomimo zawartego w nim pouczenia o rygorze na wypadek wykonania wezwania w sposób niepełny. Tym rygorem była odmowa przyznania prawa pomocy. Dotyczy to konkretyzacji bieżących wydatków Spółki, co do przedmiotu i wysokości, za ostatnie trzy miesiące, do listopada 2011 r. Po drugie, twierdzenia i dokumenty przedstawione przez Spółkę w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy nie wskazują, by rzeczywiście nie miała dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania zainicjowanego skargą, by poniesienie tych kosztów miało wiązać się z uszczerbkiem w sytuacji majątkowej Spółki w warunkach ograniczenia działalności czy jej wstrzymania bądź w warunkach zagrożenia dalszej działalności. Należy przede wszystkim wskazać na poziom przychodu, wartość dokonywanych dostaw towarów i świadczonych usług, wysokość kwot wpływających na rachunek bankowy. W tych okolicznościach Spółka nie uprawdopodobniła, by przy tym poziomie przychodów za 2010 r., obrotów, wpływów środków finansowych na rachunek bankowy w wykazanych miesiącach 2011 r. nie miała realnej możliwości pozyskania środków finansowych na poniesienie kosztów sądowych niniejszego postępowania sądowego. Innymi słowy Spółka nie uprawdopodobniła, by uzyskiwany obrót, środki wpływające na rachunek bankowy za wskazane miesiące, musiały być w całości przeznaczone tylko na pokrycie wydatków koniecznych dla utrzymania bieżącej działalności gospodarczej, dla utrzymania zatrudnienia, dla ponoszenia publicznoprawnych ciężarów. Spółka pomija w swej argumentacji, że kiedy w lutym 2011 r. otrzymała zaskarżoną decyzję i zdecydowała się złożyć skargę, to przy decydowaniu o sposobie dysponowania pozyskanymi środkami finansowymi miała obowiązek uwzględnić ustawowy obowiązek poniesienia kosztów sądowych postępowania, zainicjowanego złożeniem skargi. Spółka nie podała konkretnych okoliczności stanu faktycznego, mających wiarygodnie świadczyć o tym, że poniesienie na tym etapie postępowania sądowego kwoty wpisu od skargi w wysokości [...] / k. 36 akt / ze środków znajdujących się w jej dyspozycji było równoznaczne z koniecznością ograniczenia prowadzonej działalności, zwolnienia pracowników. Podsumowując, w przedstawionych okolicznościach Spółka nie uprawdopodobniła, by przy poziomie pozyskiwanych środków finansowych nie miała dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania w rozumieniu art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. 11. W tym miejscu należy wskazać stanowisko prawne w sprawie II FZ 745/11, dotyczącej tej Spółki. Za tym stanowiskiem prawnym, także w okolicznościach tej sprawy należy powtórzyć, że odstępstwo od zasady wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. ma na celu zagwarantowanie prawa do sądu podmiotom, których obiektywnie nie stać na poniesienie kosztów postępowania. Jak wskazuje się w doktrynie oraz w orzecznictwie sądów, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku podmiotów prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Wykazana strata nie świadczy jeszcze o braku środków finansowych pozwalających uiścić należne koszty sądowe, które na danym etapie postępowania obejmują wpis od skargi w kwocie [...].. W świetle przychodów, jakie uzyskuje Spółka, a także wartości jej majątku trwałego, niedopuszczalne byłoby przyjęcie, że spełnia ona przesłanki przyznania prawa pomocy. Spółka w istocie nie wykazała, że zmaga się z groźbą niewypłacalności. Przedłożone dokumenty świadczą o prowadzeniu działalności na dużą skalę. Wykazanie w danym roku podatkowym nawet straty nie musi oznaczać utraty płynności finansowej przez przedsiębiorcę. O możliwościach płatniczych Spółki świadczy choćby fakt, że w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą. Przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego / I OZ 208/08 /. Na taką ocenę, jak widać nie ma wpływu to, że Spółka poniosła straty w działalności gospodarczej, skoro mimo tego prowadziła ją w dalszym ciągu. 12. Z tych względów należało odmówić Spółce przyznania prawa pomocy wobec braku ustawowych przesłanek zastosowania art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a