I SA/Lu 214/21

Dnia 7 lipca 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Chitrosz-Roicka Sędziowie Asesor WSA Agnieszka Kosowska (sprawozdawca) Sędzia WSA Andrzej Niezgoda po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 lipca 2021 roku sprawy ze skargi E. I. B. Sp. z o.o. w B. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę Sygn. I SA/Lu 214/21 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej jako "organ II instancji" lub "organ odwoławczy") uchylił postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] (dalej jako "organ I instancji" lub "organ egzekucyjny") z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie uznania za uzasadniony zarzutu braku uprzedniego doręczenia upomnienia oraz uznania za nieuzasadniony zarzutu dotyczącego błędu co do osoby zobowiązanego w całości i orzekł o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] Stan sprawy przedstawia się następująco. P. W. wystawił wobec E. Sp. z o.o. (dalej jako "Skarżąca") tytuł wykonawczy z dnia 10 października 2019 r. nr [...], obejmujący opłatę dodatkową za nieuiszczenie opłaty za postój w [...] strefie płatnego parkowania za okresy: 5 marca 2015 r., 16 maja 2016 r., 18 maja 2016 r., 1 czerwca 2016 r., 2 września 2016 r., 14 października 2016 r., 07 marca 2018 r. w łącznej kwocie [...]zł. Organ I instancji dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego Skarżącej, a odpis zawiadomienia o zajęciu wraz z odpisem tytułu wykonawczego został odebrany przez J. W. (na podstawie pełnomocnictwa pocztowego nr [...]), 3 stycznia 2020 r. W dniu 10 stycznia 2020 r. Skarżąca złożyła zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Wobec powyższego organ egzekucyjny wystąpił do wierzyciela o zajęcie stanowiska w sprawie zgłoszonych zarzutów. P. W. postanowieniem z 10 lutego 2020 r. nr [...] nie uwzględnił wniesionych zarzutów. W wyniku rozpoznania zażalenia Skarżącej Samorządowe Kolegium Odwoławczego w [...] postanowieniem nr [...] z dnia 10 czerwca 2020 r orzekło o uwzględnieniu zarzutu braku uprzedniego doręczenia upomnienia oraz utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta [...] w zakresie nie uwzględnienia zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego. Wobec powyższego, organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] działając na podstawie art. 34 § 4 oraz art. 33 § 1 pkt 4 i 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji orzekł o uznaniu za uzasadniony zarzut braku uprzedniego doręczenia upomnienia oraz uznaniu za nieuzasadniony zarzutu dotyczącego błędu co do osoby zobowiązanego. Skarżąca złożyła zażalenie na postanowienie organu I instancji oraz wniosek o przywrócenie jej terminu do złożenia zażalenia. Organ odwoławczy postanowieniem z dnia [...] marca 2021 r. przywrócił termin do wniesienia zażalenia, po czym postanowieniem z dnia [...] marca 2021 rozpoznał zażalenie w wyniku, którego uchylił zaskarżone postanowienie w całości i orzekł o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że z dniem 30 lipca 2020 r. w życie weszły zmiany ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wprowadzone ustawą z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 2070). Zmiana objęła również m.in. przepisy art. 33 i 34 ustawy egzekucyjnej będące podstawą orzekania w przedmiotowej sprawie. Zgodnie z art. 13 ust 1 ustawy zmieniającej do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej - stosuje się przepisy dotychczasowe, skoro więc przedmiotowe postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte w 2019 r. tym samym, zastosowanie znajdą przepisy obowiązujące do 29 lipca 2020 r. Dalej organ odwoławczy wskazał, że wniesione przez Skarżącą zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej wskazują na brak doręczenia upomnienia oraz błąd co do osoby zobowiązanego, mające swoje umocowanie w art. 33 § 1 pkt 4 i 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W myśl art. 34 § 1 ustawy przy egzekucji obowiązków o charakterze pieniężnym, zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. Stosownie do art. 34 § 4 ustawy, organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego. W związku z tym, skoro Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło postanowienie Prezydenta [...] w sprawie stanowiska wierzyciela w przedmiocie zarzutów, w części dotyczącej nieuwzględnienia zarzutu braku uprzedniego doręczenia upomnienia i orzekło o uwzględnieniu tego zarzutu oraz utrzymało w mocy postanowienie w pozostałym zakresie, czyli nieuwzględnieniu zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego, tym samym Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] powinien był wydać postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Na postanowienie organu odwoławczego skargę do wojewódzkiego sądu Administracyjnego w [...] wniosła Skarżąca zarzucając przedwczesne jego wydanie, tj. przed rozpoznaniem sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie sygn. akt V SA/Wa [...] ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10 czerwca 2020 r. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu podniosła argumenty o niekonstytucyjności rozwiązań prawnych wykluczających możliwość zaskarżenia do sądu ostatecznego stanowiska wierzyciela w przedmiocie zarzutów. Ponadto podała, że po części zgadza się ze stanowiskiem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, że postanowienie umarzające postępowanie czy to z uwagi na błąd co do osoby zobowiązanego, czy z uwagi na niedoręczenie wezwania podlega i tak umorzeniu. Jej zdaniem, postanowienie umarzające postępowanie nie mogło zostać wydane w ogóle, ze względu na zaskarżenie postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] do sądu administracyjnego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje. W pierwszej kolejności należy wskazać, że prawidłowe jest stanowisko organu II instancji w zakresie zastosowania przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm. dalej jako "u.p.e.a.") w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 lipca 2020 roku. Stosownie bowiem do treści art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r., poz. 2070, dalej jako "ustawa nowelizująca") do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Ustawa nowelizująca weszła w życie, z wyjątkami, 30 lipca 2020 r., a bezspornie wszczęcie postępowania egzekucyjnego w stosunku do Skarżącej miało miejsce przed tą datą. Zgodnie z art. 34 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r.) zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. W przypadku egzekucji należności pieniężnych, o których mowa w art. 2 § 1 pkt 8 lit. a-f i pkt 9, stanowiska wierzyciela nie wymaga się (§ 1). Organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego (§ 4). Należy zwrócić uwagę, że przepisy wyraźnie stanowią, że stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a. Art. 33 § 1 pkt 7 stanowi, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1. Jak wynika bowiem z postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 10 czerwca 2020 r. zarzut Skarżącej braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia okazał się uzasadniony. Związanie organu egzekucyjnego stanowiskiem wierzyciela w kwestii zasadności zarzutów zgłoszonych w postępowaniu oznacza, że przed organem egzekucyjnym nie bada się ponownie zasadności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Rodzaje rozstrzygnięć organu egzekucyjnego w sprawie zgłoszonych zarzutów są zdeterminowane ostatecznym postanowieniem w sprawie stanowiska wierzyciela (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 marca 2020 r., sygn. II FSK 996/18, LEX 3020118). Jednocześnie w orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, że skoro w art. 34 § 4 u.p.e.a. ustawodawca odwołuje się do pojęcia "ostateczności", a nie "prawomocności" postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela, to nie ma podstaw do twierdzenia, że organ egzekucyjny ma obowiązek wstrzymać się z wydaniem postanowienia w sprawie zgłoszonych zarzutów do czasu, kiedy postanowienie wierzyciela uzyska walor prawomocności (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 sierpnia 2020 r., sygn. II FSK 1160/18, LEX 3045992 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2020 r., sygn. II FSK 2257/18, LEX 3108954). W tym miejscu należy jedynie poczynić dygresję, że od 15 sierpnia 2015 r. na podstawie ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658) Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu (art. 3 § 2 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Jak wyjaśniono w uzasadnieniu projektu (Druk nr 1633) "Wymienione w tym przepisie, jako będące przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej, postanowienia wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu (art. 34 § 1a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji) oraz postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela (art. 34 § 2 powołanej ustawy) mają charakter incydentalny. W tych przypadkach w pełni skuteczna ochrona praw jednostki jest zapewniona poprzez możliwość zaskarżenia do sądu administracyjnego rozstrzygnięć wydanych w sprawie głównej (postanowień organu egzekucyjnego w sprawie zgłoszonych zarzutów). Proponowane zmiany nie naruszają praw podmiotowych jednostki i sensu instytucji, których dotyczą". Natomiast od dnia 30 lipca 2020 r. na mocy ustawy nowelizującej, art. 3 § 2 pkt 3 otrzymał nowe brzmienie. Jak wynika z uzasadnienia projektu ustawy (Druk nr 3753) "Nowe brzmienie przepisu jest konsekwencją zmiany trybu rozpatrywania zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. Mając na względzie, że zarzuty będą rozpatrywane jedynie przez wierzyciela (rezygnacja z rozpatrywania zarzutów przez organ egzekucyjny na podstawie stanowiska wierzyciela - patrz uzasadnienie do art. 33 § 1 ustawy), postanowienie wierzyciela o niedopuszczalności zarzutu powinno zostać poddane kontroli sądu administracyjnego. Dotychczasowe wyłączenie badania przez sąd tego postanowienia było konsekwencją rozwiązania, w którym to organ egzekucyjny rozpatrywał zarzuty na podstawie stanowiska wierzyciela, a w konsekwencji to rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego w tym zakresie było poddane kontroli sądu. Projektowane zmiany zakładają, że zarzuty będą w każdym przypadku rozstrzygane postanowieniem wierzyciela, bez konieczności przedstawiania stanowiska innemu organowi. Z tego względu w zmienianym przepisie rezygnuje się z pojęcia ‘stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu’, a w konsekwencji z wyłączenia spod kontroli sądu postanowienia wierzyciela w sprawie niedopuszczalności zarzutu." W związku z tym nie budzi wątpliwości, że w okresie od 15 sierpnia 2015 r. do 29 lipca 2020 r. istniał obowiązek objęcia kontrolą przez sąd administracyjny w postępowaniu w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej także stanowiska wierzyciela, którym organ egzekucyjny był związany. Pogląd ten został potwierdzony w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyroki: z dnia 9 maja 2017 r., II FSK 1582/17 i z dnia 11 czerwca 2019 r., II FSK 2024/17, dostępne na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Stanowisko wierzyciela podlega zatem kontroli sądowej w ramach zasadniczej sprawy egzekucyjnej, a więc w następstwie wniesienia skargi na postanowienie organu nadzoru w sprawie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 lipca 2019 r., sygn. II FSK 2447/17, LEX 2733487). Mając to na uwadze – sam fakt, że Skarżąca skierowała skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie do sądu administracyjnego nie przesądza o przedwczesności postanowienia organu odwoławczego. Kontrola postanowienia wierzyciela realizowana jest przez sąd administracyjny w ramach niniejszej sprawy. Jedynie na marginesie Sąd zwraca uwagę, że jest mu wiadome, że w sprawie zawisłej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie ze skargi Skarżącej na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 10 czerwca 2020 r. Sąd odrzucił skargę nieprawomocnym postanowieniem z dnia 30 marca 2021 r. sygn. V SA/Wa [...]. W ocenie Sądu organ odwoławczy prawidłowo uchylił postanowienie organu I instancji oraz umorzył postępowanie egzekucyjnego prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] Skoro Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. uchyliło postanowienie Prezydenta [...] w części dotyczącej nieuwzględnienia zarzutu braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowo w art 15 § 1 u.p.e.a. i w tym zakresie uwzględniło zarzut, to tym samym organy egzekucyjne zobowiązane były do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Zgodnie bowiem z treścią art. 34 § 4 u.p.e.a. organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego jeżeli zarzuty są uzasadnione. Sąd nie dostrzega jednocześnie, aby zachodził błąd co do osoby zobowiązanego. Należy zwrócić uwagę, że w ramach ustalonego stanu faktycznego sprawy w zakresie zarzutu dotyczącego błędu co do osoby zobowiązanej Skarżąca nie wskazała konkretnej osoby, która w jej ocenie użytkowała przedmiotowy pojazd w datach jego parkowania bez stosownej opłaty za parking. Z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika jednoznacznie, iż aby uwolnić się od egzekwowanego obowiązku, jeżeli właściciel nie był korzystającym z drogi publicznej, to powinien - w trybie art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a. - wskazać osobę, która korzystała z jego pojazdu parkując na drodze publicznej. Organ egzekucyjny ma prawo domniemywać (domniemanie faktyczne), że korzystającym z drogi publicznej jest właściciel pojazdu. Natomiast w sytuacji kiedy korzystającym z drogi publicznej jest inna osoba, a nie właściciel pojazdu, to w ramach zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej zaległych opłat za parkowanie, właściciel może zgłosić zarzut błędu co do osoby zobowiązanego. Tak więc jeżeli właściciel nie był korzystającym z drogi publicznej, to powinien - w trybie art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a. - wskazać osobę korzystającą z jego pojazdu (por. wyrok NSA z dnia 18 października 2016 r., sygn.. akt II GSK 702/15, LEX nr 2177537). W postępowaniu prowadzonym na skutek wniesienia zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej opartego na podstawie wskazanej w art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a., organ egzekucyjny nie ma obowiązku wyjaśnienia, kto zaparkował w płatnej strefie parkowania i nie uiścił należnej opłaty parkingowej, lecz jest jedynie zobowiązany do oceny, czy przedstawione przez zobowiązanego dowody są na tyle wiarygodne, że obalają ciążące na właścicielu pojazdu samochodowego domniemanie faktyczne, że to właśnie on był korzystającym z niego wówczas, kiedy opłata parkingowa nie została opłacona. To na zobowiązanym spoczywa ciężar obalenia domniemania faktycznego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 września 2016 r., sygn. akt I OSK 1103/16, LEX nr 2118710, a także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lutego 2020, sygn. I GSK 1709/18, CBOSA). Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) skargę należało oddalić.