I SA/Lu 230/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Chitrosz-Roicka (sprawozdawca) Sędziowie WSA Monika Kazubińska-Kręcisz WSA Grzegorz Wałejko po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 października 2023 r. sprawy ze skargi G. W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 9 lutego 2023 r. nr 0601-IOD-1.4052.1.2022.2 w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia - oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 9 lutego 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Lubartowie z 23 listopada 2022 r., znak: 0609-SOB.4052.2.2022.3136 o odmowie wydania zaświadczenia o wysokości składek rentowych i podatku z działów specjalnych produkcji rolnej w latach 1971-1991, wydane wobec G. W.. Jak wynika z jego uzasadnienia, skarżąca pismem z dnia 15 grudnia 2022 r. zwróciła się z wnioskiem do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Lubartowie o wypisanie wszystkich składek na rentę i podatek, które były wpłacane od dochodów z działów specjalnych hodowli kur niosek w latach 1971 do 1991. We wniosku wskazała, że ferma w W. , gmina S. była własnością jej i męża – S. W.. Wskazując, że "była umowa spisana z Zakładem Drobiarskim w [...] o dostarczanie jaj wylęgowych na bloriery", wyjaśniła, że dokument ten jest jej potrzebny do złożenia w sądzie. Do wniosku załączyła następujące dokumenty: • nakazy płatnicze za zobowiązania pieniężne za lata 1971 - 1973; • pokwitowanie wpłaty tytułem zobowiązania pieniężnego i składki na Fundusz Ubezpieczenia Społecznego Rolników (dalej: "FUSR"); • pokwitowanie seria A Nr [...] (składka na ubezpieczenie ustawowe); • pokwitowanie seria A Nr [...] (składka na ubezpieczenie ustawowe); • decyzję Urzędu Gminy w S. ustalającą wymiar składki na FUSR; • decyzję Zarządu Gminy w S. nr [...] z 31 sierpnia 1990 r. w sprawie wymiaru różnicy składki na FUSR za 1990 r.; • decyzję z 12 marca 1985 r. w sprawie ustalenia zaliczek na podatek rolny od dochodów z działów specjalnych produkcji rolnej za 1985 r.; • zeznanie do ustalenia zaliczek na podatek rolny od dochodów z działów specjalnych produkcji rolnej za 1985 r.; • pismo Dyrektora [...] Zakładów Drobiarskich z 28 lipca 1989 r. We wniosku skarżąca wskazała, że załączone do wniosku zaświadczenie Zakładów Drobiarskich "potwierdza umowę, za ile sztuk niosek Zakład wstawiał składki naliczane od dochodu 10% jednej nioski. Nie było przerwy od 1971 r. do 1991 r. Składki nie wszystkie są kserowane". Odmawiając wydania zaświadczenia o żądanej treści, organ I instancji wskazał, że z rejestrów i ewidencji prowadzonych przez organ nie wynikają żądane dane. W zażaleniu skarżąca ponownie wniosła o "wydanie zaświadczenia w przedmiocie składek wpłacanych na fundusz emerytalny od dochodów z działów specjalnych produkcji drobiu – kur niosek w latach od 1971 - 1991, hodowli kur niosek w ilości 3300 sztuk" wyjaśniając, że do wniosku o wydanie zaświadczenia załączyła pismo Dyrektora [...] Zakładów Drobiarskich [...] dlatego, iż to ten zakład prowadził hodowlę "wstawiał jej kurczaki, jajka zabierał na wylęgi kurcząt, dostarczał paszę, jak kończyła się niesność zabierał kury do rzeźni do uboju, po miesiącu na sprzątanie kurnika Zakład wstawiał następne kurczaki. Za każdym razem, kiedy wstawiano kurczaki, to ona nosiła kwit do urzędu skarbowego, jaką ilość kurcząt wstawiono i urząd naliczał składki od dochodu, od jednej nioski brano 10% dochodu mnożonego przez ilość kur. Te pieniądze rozliczano na cztery kwartały po 7.000 zł co kwartał i od tych składek naliczano podatek, a składki były na fundusz emerytalny oddzielne i to była ferma rodzinna, nie było osób najętych. Podatek rolny naliczała gmina S. z hektara od klasy ziemi. Składki rolnicze były jednakowe na każdą osobę i każda osoba wpłacała do Gminy na fundusz emerytalny". Skarżąca zwróciła się z prośbą "o wypisanie składki, które wpłacali małżonkowie G. i S. na fundusz emerytalny, składki były rodzinne, a ona chce złożyć zaświadczenie na przyznanie emerytury". Organ odwoławczy po przytoczeniu treści przepisów Ordynacji podatkowej: art. 306a § 1 – § 4, art. 306b § 1 i § 2 oraz art. 306c wskazał, że postępowanie w sprawie wydawania zaświadczeń ma charakter uproszczony. Organ nie prowadzi tutaj postępowania dowodowego i nie zbiera materiału dowodowego w rozumieniu przepisów działu IV Ordynacji podatkowej, a wydaje zaświadczenie na podstawie prowadzonych ewidencji i rejestrów lub innych danych będących w jego posiadaniu. W postępowaniu tym nie jest dopuszczalne dokonywanie jakichkolwiek ustaleń faktycznych i ocen prawnych niewynikających z prowadzonej przez organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych, znajdujących się w jego posiadaniu. Wydanie zaświadczenia determinowane jest żądaniem zawartym we wniosku i nie jest dopuszczalne wydanie zaświadczenia o treści innej niż żądana. Oznacza to, że organ działa jedynie w granicach zgodnego z prawem żądania wnioskodawcy, mając ograniczony zakres czynności dowodowych, które jest władny podjąć. Na postępowanie wyjaśniające, poprzedzające wydanie zaświadczenia lub odmowę jego wydania składają się czynności materialno-techniczne. W ramach takiego postępowania organ bada, jakiego rodzaju źródło może zawierać żądane dane, a także, czy dane te dotyczą stanu faktycznego bądź stanu prawnego, którego poświadczenia żąda wnioskodawca. Wydanie zaświadczenia jest urzędowym potwierdzeniem określonych faktów lub stanu prawnego. Jest zatem wyłącznie przejawem tego, co zawarte jest w źródłach, na których bazuje organ wydający zaświadczenie. Z przepisów Ordynacji podatkowej nie można wyprowadzić wniosku, że organ ma obowiązek wydać zaświadczenie w każdym przypadku, gdy urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa lub ubiega się o nie osoba ze względu na swój interes prawny. Organ wydając zaświadczenie potwierdza bowiem jedynie te informacje, których jest dysponentem. Jest to więc akt wiedzy organu o określonych faktach lub stanie prawnym. Organ nie może więc w sposób arbitralny przesądzać o kwestiach wątpliwych. Zaświadczenie musi zawierać prawdziwie, pewne informacje. Nie może ono potwierdzać stanu faktycznego, w zakresie którego rodzą się wątpliwości czy też w zakresie którego brak jest jakichkolwiek danych w prowadzonych przez organ ewidencjach, rejestrach bądź innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Tylko bowiem niebudzący wątpliwości stan faktyczny może być potwierdzony zaświadczeniem – dokumentem urzędowym. Jeśli żądanie zawarte we wniosku o wydanie zaświadczenia ma potwierdzenie we wskazanych źródłach (dokumentach, danych lub informacjach) – wydawane jest zaświadczenie o żądanej treści. W przeciwnym razie organ ma obowiązek wydać postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia. W sytuacji, gdy organ podatkowy nie posiada w prowadzonych rejestrach i ewidencjach danych, które mogłyby stanowić podstawę wydania zaświadczenia stosownie do żądania wnioskodawcy oczywistym jest, że nie może wydać zaświadczenia o żądanej treści, bez względu na przyczyny, dla których organ nie znajduje się w posiadaniu określonych danych. Organ nie może zaświadczyć o istnieniu okoliczności, co do których nie ma wiedzy, opiera się na danych zapisanych w dokumentacji danego podatnika, a wynikające z powyższych rejestrów informacje determinują możliwość wydania zaświadczenia o określonej treści. Organ odwoławczy stwierdził, że jak wynika z akt sprawy, w rezultacie czynności poprzedzających odmowę wydania zaświadczenia organ I instancji ustalił, co następuje: • w Referacie Podatków Dochodowych i Podatku od Towarów i Usług oraz Kontroli Podatkowej Urzędu Skarbowego w Lubartowie "brak dokumentów za lata 1971-1991"; • w Wieloosobowym Stanowisku Identyfikacji i Rejestracji Podatkowej Urzędu Skarbowego w Lubartowie "brak dokumentów potwierdzających prowadzenie fermy drobiu przez G. W.; • w Dziale Spraw Wierzycielskich i Rachunkowości Urzędu Skarbowego w Lubartowie "brak możliwości przeglądania danych za lata 1971-1991". Powyższe ustalenia znajdują potwierdzenie w znajdującej się w aktach sprawy adnotacji służbowej pracowników Urzędu Skarbowego w Lubartowie. Zdaniem organu odwoławczego, na wydanie zaświadczenia o żądanej przez skarżącą treści nie pozwalają również dokumenty załączone przez nią do wniosku z 15 grudnia 2022 r., co oznacza, że brak było podstaw do wydania rozstrzygnięcia zgodnego z jej oczekiwaniem. W skardze do Sądu skarżąca – nie precyzując żądań i wniosków – wniosła o rozpatrzenie pism, które złożyła jako dowody rzeczowe i skierowane do Sądu, aby mogła "udowodnić swoją krzywdę, którą jej zrobiono, zabrano cały jej majtek z całego życia i przekazano lub zamieniono na Skarb Państwa i otrzymał go inny właściciel i jest jeszcze utajony". Dalej, w części skargi zatytułowanej "Wniosek o założenie księgi wieczystej dnia 8.08.1991 roku" skarżąca wskazała, że "jest wpisana nieruchomość. Wartość tej nieruchomości szacuje się na kwotę 2.000 000 złotych, od tych dwóch milionów jest naliczony podatek: 1) na kwotę 78.360 zł dnia 8.08.1991 r. 2) na kwotę 84 700 zł dnia 27.11.1990 r., 3) na kwotę 113 900 zł dnia 15.11.1990 r". Następnie, w części skargi zatytułowanej "Starostwo Powiatowe Nr [...] skarżąca wskazała, że podczas zakładania ewidencji gruntów wsi W. zostały uwidocznione działki: 612, 613, 614, 615, które stały się jej własnością. W części skargi zatytułowanej "Pismo procesowe", w związku z wieloma wątpliwościami toczącej się sprawy, zwróciła się o dołączenie do akt wszystkich rejestrów, celem wyjaśnienia, jak zmieniała się numeracja działki. Wskazała, że w dokumentacji z postępowania scaleniowego znajdują się między innymi mapy wraz z naniesionymi zmianami, które mogą zostać udostępnione wyłącznie przez Powiatowy Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w Lubartowie na wniosek sądu jako dowód w sprawie. Skarżąca zwróciła się "o sprawdzenie, jak zmieniały się numery, jak akty notarialne, jak numery Ksiąg Wieczystych". Z kolei w części skargi zatytułowanej "Wypis z Rejestru Gruntów", wskazała, że "numery i powierzchnie działek uległy zmianie po scaleniu gruntów zatwierdzonych decyzją Naczelnika Gminy S. 4 lipca 1991 r. zwróciła się o przekazanie pism do sądu". W piśmie, które do Izby Administracji Skarbowej w Lublinie wpłynęło 23 marca 2023 r. (adresowanym już do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) – w odpowiedzi na wezwanie mające na celu ustalenie charakteru jej pisma z 15 marca 2023 r. (data wpływu) – skarżąca wskazała, że "nie zrozumiała decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Lubartowie". Ponownie zwróciła się o "wypisanie ile sztuk kurcząt było wstawiane na fermę działu specjalnego przez Zakład Drobiarski w [...] i jak były naliczane składki na fundusz emerytalny jej i jej męża S. W., W. ". Następnie skarżąca opisała swoją sytuację osobistą, w tym wskazała na podeszły wiek (87 lat) oraz zły stan zdrowia (jest po zawale, po operacji na raka). Wskazała również, że "jeżeli nie jest w stanie sprawdzić i oddać jej działki napisze skargę do Sądu Najwyższego w Warszawie, wyśle wszystkie dokumenty rzeczowe, ma kasację opłaconą w roku 2019, ma orzeczenie sądowe, że przysługuje jej kasacja, prosiła adwokata do opisania kasacji, ale działki są zastrzeżone tylko dadzą na wniosek sądu, to musi być adwokat sądowy i do dziś nie wyznacza się adwokata sądowego". W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy – wnosząc o jej oddalenie – podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Dodał przy tym, że twierdzenia i dowody powołane w skardze z 15 marca 2023 r. w ograniczonym zakresie dotyczą zaskarżonego rozstrzygnięcia. Zakres żądania nie został jednoznacznie określony, a treść pisma i załączniki stanowią w znacznej części odręczne odpisy różnych dokumentów urzędowych, dokonane osobiście przez skarżącą. W piśmie z dnia 21 września 2023 r. skarżąca zaapelowała do Sądu, aby ten "zwrócił się do Urzędu Skarbowego w Lubartowie o nadesłanie całej dokumentacji dotyczącej prowadzonej przeze nią działalności w ramach działów specjalnych produkcji rolnej - hodowli kur". Wyjaśniła, że po interwencji Urząd odnalazł dokumentację, z której wynika, że opłacała do niego składkę na emeryturę w latach 1970 - 1990. Niestety nie może jej wydać tych dokumentów, w związku z czym prosi, żeby to Sąd wystosował odpowiednie wezwanie. Wówczas dokumenty zostaną do Sądu przesłane. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji lub innego aktu może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstawy do uznania, że przy ich wydawaniu organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., zwanej dalej: "p.p.s.a."), tj. w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie 119 pkt 3 p.p.s.a. Przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z 9 lutego 2023 r. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Lubartowie z 23 listopada 2022 r., znak: 0609-SOB.4052.2.2022.3136 o odmowie wydania zaświadczenia o treści żądanej w złożonym przez skarżącą wniosku. Zarzuty zawarte w skardze i ich uzasadnienie, w ocenie Sądu nie zawierają żadnych konkretnych i przekonujących argumentów merytorycznych dotyczących zaskarżonego postanowienia, które mogłyby doprowadzić do jego skutecznego podważenia i, które przemawiałyby za jego wyeliminowaniem z obrotu prawnego. Zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej: - art. 306a § 1, organ podatkowy wydaje zaświadczenia na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie. - art. 306a § 2, zaświadczenie wydaje się, jeżeli: 1) urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa; 2) osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. - art. 306a § 3, zaświadczenie potwierdza stan faktyczny lub prawny istniejący w dniu jego wydania. - art. 306a § 4, zaświadczenie wydaje się w granicach żądania wnioskodawcy. - art. 306b § 1, w przypadkach, o których mowa w art. 306a § 2, organ podatkowy jest obowiązany wydać zaświadczenie, jeżeli chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów lub z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. - art. 306b § 2, organ podatkowy, przed wydaniem zaświadczenia, może przeprowadzić w niezbędnym zakresie postępowanie wyjaśniające. - art. 306c, odmowa wydania zaświadczenia lub zaświadczenia o treści żądanej przez osobę ubiegającą się o nie, następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie przyjmuje się, że zaświadczenie ma charakter materialno-technicznej czynności urzędowej i sprowadza się do potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego, ale tylko takich, o których informacje znajdują się w dyspozycji organu. Podstawą do wydania zaświadczenia przez dany organ są wyłącznie prowadzone przez niego ewidencje, rejestry lub inne dane znajdujące się w jego posiadaniu, zaś wynikające z tych rejestrów informacje determinują możliwość wydania zaświadczenia określonej treści. Zaświadczenie jest aktem wiedzy, a nie woli organu i nie ma charakteru prawotwórczego. Zaświadczenie nie rozstrzyga żadnej sprawy, nie tworzy nowej sytuacji prawnej ani nie kształtuje bezpośrednio stosunku prawnego. Zaświadczenie potwierdza jedynie istnienie określonego stanu na podstawnie posiadanych danych. Organ pełni zatem funkcję dysponenta bazy danych, na podstawie których przepisy ustawy nakazują wydawanie zaświadczeń. Równocześnie charakter prawny zaświadczenia determinuje zakres postępowania wyjaśniającego, jakie powinno toczyć się w tego rodzaju sprawach. W postępowaniu o wydanie zaświadczenia organ nie jest uprawniony do dokonywania ocen prawnych w zakresie zgodności z przepisami prawa tego, co w przedmiocie objętym żądaniem wynika z materiałów, na których opiera się organ – czy to, co w tym materiale jest, winno było być właśnie takie. Ma jedynie obowiązek w oparciu o ten materiał ustalić, jak ów przedmiot przejawia się w tym materiale i jaki jest w jego świetle. Nie można drogą zaświadczenia wywołać skutków kształtujących stosunki prawne, tj. przyznać albo ograniczyć bądź pozbawić uprawnienia albo też nałożyć, zdjąć lub ograniczyć obowiązki. W ramach takiego postępowania organ bada jakiego rodzaju źródło może zawierać żądane dane, a także, czy dane te dotyczą stanu faktycznego bądź prawnego, którego poświadczenia domaga się wnioskodawca. Postępowanie to sprowadza się zatem do badania okoliczności wynikających z posiadanych przez organ ewidencji, rejestrów i innych danych (por. wyroki NSA: z 25 kwietnia 2017 r., II FSK 880/15, z 17 stycznia 2018 r., I FSK 1788/17; z 25 lipca 2017 r., II FSK 670/17; z 23 sierpnia 2016 r., II FSK 2101/14; z 2 grudnia 2015 r., II FSK 2891/13). Z akt niniejszej sprawy jednoznacznie wynika, że skarżąca zwróciła się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Lubartowie o wydanie zaświadczenia o wysokości składek rentowych i podatku z działów specjalnych produkcji rolnej w latach 1971-1991. Zasadnie organ odwoławczy podzielił stanowisko organu i instancji, że ze względu na brak danych w żądanym zakresie w prowadzonych przez organ podatkowy ewidencjach, rejestrach, bądź innych danych znajdujących się w jego posiadaniu, w realiach rozpoznawanej sprawy wydanie zaświadczenia o żądanej treści okazało się niemożliwe z powodów o charakterze obiektywnym. Z akt sprawy wynika bowiem, iż w rezultacie czynności poprzedzających odmowę wydania zaświadczenia organ I instancji ustalił, że: • w Referacie Podatków Dochodowych i Podatku od Towarów i Usług oraz Kontroli Podatkowej Urzędu Skarbowego w Lubartowie "brak dokumentów za lata 1971-1991"; • w Wieloosobowym Stanowisku Identyfikacji i Rejestracji Podatkowej Urzędu Skarbowego w Lubartowie "brak dokumentów potwierdzających prowadzenie fermy drobiu przez G. W.; • w Dziale Spraw Wierzycielskich i Rachunkowości Urzędu Skarbowego w Lubartowie "brak możliwości przeglądania danych za lata 1971-1991". Powyższe ustalenia potwierdza znajdująca się w aktach sprawy adnotacja służbowa pracowników Urzędu Skarbowego w Lubartowie. Słusznie też organ odwoławczy zauważył, że na wydanie zaświadczenia o żądanej przez skarżącą treści nie pozwalały również dokumenty załączone do wniosku o wydanie zaświadczenia z 15 listopada 2022 r., szczegółowo opisane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Analiza treści skargi prowadzi do wniosku, że skarżąca w sposób wielowątkowy próbuje ustalić bliżej nieokreślone okoliczności, które są jej do "czegoś" potrzebne, a które pozostają w kognicji różnych organów. Zaoferowane przez nią wywody pozostają zupełnie oderwane od przedmiotu niniejszej sprawy. Wskazać w tym miejscu trzeba, że wojewódzkie sądy administracyjne są sądami prawa, a w ramach swojej kognicji – co do zasady – nie prowadzą postępowania dowodowego, tym bardziej wykraczającego poza sprawę, która została poddana kontroli sądowej. Ponownie zauważyć należy, że zaświadczenie jest aktem wiedzy, a nie woli organu i nie ma charakteru prawotwórczego. Zaświadczenie nie rozstrzyga bowiem żadnej sprawy, nie tworzy nowej sytuacji prawnej ani nie kształtuje bezpośrednio stosunku prawnego. Zaświadczenie potwierdza jedynie istnienie określonego stanu na podstawie posiadanych już danych. Odnosi się ono do zbadania okoliczności wynikających z istniejących ewidencji, rejestrów i innych danych będących w posiadaniu organu. Z uwagi na charakter prawny zaświadczenia, przedmiotem postępowania o wydanie zaświadczenia nie może być analizowanie stanu prawnego i faktycznego, a następnie wyprowadzanie z niego odpowiednich wniosków ani też dokonywanie ocen prawnych. Skoro w piśmie z dnia 21 września 2023 r. skarżąca wyjaśniła, że "po interwencji Urząd odnalazł dokumentację, z której wynika, że opłacała do niego składkę na emeryturę w latach 1970 – 1990", powinna się zwrócić do organu I instancji z ponownym żądaniem wydania zaświadczenia, wskazując precyzyjnie, czego dokument ten ma dotyczyć. W nawiązaniu do pisma skarżącej (wpływ do Sądu: 2 października 2023 r.) o "przydzielenie i wyznaczenie adwokata sądowego" wskazać trzeba, że na mocy prawomocnego postanowienia referendarza sądowego z dnia 22 maja 2023 r. prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata z urzędu zostało jej przyznane. Jest nim adw. A. K.. Z tych wszystkich względów skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.